در اين بخش مي‌توانيد در مورد کليه مباحث مرتبط با علم و تكنولوژي به بحث بپردازيد
Old Moderator

Old Moderator



نماد کاربر
پست ها

1575

تشکر کرده: 0 مرتبه
تشکر شده: 12 مرتبه
تاريخ عضويت

شنبه 11 شهریور 1385 13:24

آرشيو سپاس: 252 مرتبه در 138 پست

تلسكوپ فضايي هابل

توسط Sardar » چهارشنبه 8 آذر 1385 18:37


تلسكوپ فضايي هابل

تنها چند سال پس از استقرار تلسكوپ فضايي هابل در فضا،از آن به عنوان يك موفقيت چشم گير ياد مي شد،ابزاري كه تصاويري شگفت انگيز با جزئياتي بي نظير از اجرام سماوي در ابعاد گوناگون از همسايگان سياره اي ما تا كهكشان هاي پرت و دور افتاده تهيه كرده و آرزوي داشتن چشمي گردان در آسمان را به بهترين وجه تحقق بخشيده بود.
روياي وجود تلسكوپي كه در ماوراي جو قرار داشته باشد، نزد منجمان سابقه اي ديرينه دارد.چنين ابزاري ديگر نياز ندارد نور را از ميان جو آشفته زمين دريافت كند،آسمانش هميشه تاريك خواهد بود و هيچ هواي متراكمي در آنجا وجود ندارد تا موجب محو شدن تصاوير شود و همچنين مي تواند طول موج هاي خارج از نور مرئي، فرابنفش و مادون قرمز را هم رصد كند.اگر چه كه اين آرزو تا قبل از ورود به عصر فضا همچنان به صورت رويايي دست نيافتني باقي مانده بود.
تلسكوپ فضايي هابل دقيقا چيست،چرا اين قدر براي ما مهم است و چگونه چنين تصاوير رويايي و شگفت انگيزي را ارائه مي دهد.

در سال 1946 ،يك اختر فيزيك دان به نام دكتر ليمان اسپيتزر(1914-1997) پيشنهاد ساخت تلسكوپي در فضا را مطرح كرد،تلسكوپي كه قادر بود تصاويري بهتر و با وضوح بيشتر از اجرام دوردست نسبت به تلسكوپ هاي زميني تهيه كند.اما اين ايده، غيرقابل اجرا و فراتر از زمان خود بود زيرا تا آن زمان حتي يك راكت هم به ماوراي جو زمين پرتاب نشده بود.اما سرانجام در سال 1970 اين طرح تصويب و در سال 1977 بودجه اي براي ساخت آن اختصاص يافت و ناسا كمپاني هوا-فضا لاك هيد مارتين Lockheed Martin)( را به عنوان اولين پيمانكار براي ساخت و نظارت بر قطعات و ساختار تلسكوپ انتخاب كرد و در سال 1983 تلسكوپ به نام منجم امريكايي ادوين هابل –كسي كه با رصد ستارگان متغير در كهكشان هاي دوردست تئوري انبساط جهان را تائيد كرد – نام گذاري شد.
ساخت تلسكوپ نزديك به هشت سال طول كشيد.اين تلسكوپ 50 بار حساس تر و داراي وضوح 10 برابر بيشتر نسبت به تلسكوپ هاي زميني است.HST در 24 آوريل سال 1990 توسط شاتل ديسكاوري در مدارش به دور زمين قرار گرفتو تقريبا بلافاصله پس از پرتاب آن منجمان پي بردند كه قادر به كانوني نمودن تلسكوپ نيستند و تصاوير حاصل از آن تصاويري تار بودند. تلسكوپ فضايي هابل طوري طراحي شده كه در حين گردش مداري اش هم قابل تعمير و ارتقاست.ابزارهاي كمكي ،حسگر هاي حركتي،ژيروسكوپ ها،صفحه هاي خورشيدي و هر چيز ديگري در تلسكوپ قابل تعويض و جا به جايي است؛در واقع تنها چيزي كه در تلسكوپ نمي تواند تعويض و جا به جا شود،ساختار پايه اي و آينه ي اصلي آن است.پس دانشمندان چگونه قادر بودند اين مشكل را در آينه ي اصلي كه نقصي در شكل آن بود(ابيراهي كروي) را رفع كنند. طولي نكشيد كه دانشمندان با جانشين كردن لنزهاي كوستار(Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement  ) براي تصحيح نقص موجود در تلسكوپ اقدام كردند.كوستار شامل چندين آينه ي كوچك بود كه جلوي پرتو ورودي به آينه ي معيوب را مي گرفت ،نقص آن را تصحيح مي كرد و پرتو هاي تصحيح شده را به ابزارهاي علمي براي كانوني نمودن باز پخش مي كرد.زماني كه HST بعد از ماموريت تعمير مورد آزمايش قرار گرفت تصاوير به طور شگفت آوري واضح شده بودند.امروزه همه ي ابزارهايي كه بر روي تلسكوپ قرار مي گيرند با يك تصحيح كننده ي نوري به منظور رفع نقص موجود در آينه ساخته مي شوند بنابراين ديگر نيازي به كوستار نيست.

اعضاي داخلي تلسكوپ
همانند هر تلسكوپي،تلسكوپ فضايي هابل هم شامل يك لوله ي بزرگ است كه از يك طرف باز و از طرف ديگر بسته است.آينه هايي براي جمع آوري نور و انتقال آن به چشمي هاي تلسكوپ دارد.داراي چندين نوع چشمي در قالب ابزارهاي گوناگون است كه به تلسكوپ اين امكان را مي دهد تا توانايي ديدن انواع نورهاي منتشره از آسمان را داشته باشد.
مشخصات HST :
طول:13.2 متر
عرض:4.2 متر
وزن:12 تن
قطر دهانه ي آينه ي اصلي: 2.4 متر
قطر دهانه ي آينه ي ثانويه:0.3متر
توان تفكيك:0.05ثانيه قوسي
مدار:612 كيلومتر
زاويه ي ميل:28.5درجه نسبت به استوا
دور مداري:97 دقيقه
سرعت مداري:28000كيلومتر بر ثانيه
هزينه: 2.2 ميليارد دلار در هر ماموريت
طول عمر:تقريبا 20 سال
كاربردهاي تلسكوپ

اپتيك:آينه ي اوليه،آينه ي ثانويه،تصحيح كننده ي نوري
ابزارهاي علمي:
) WFPC2: دوربين ميدان ديد باز و سياره اي شماره 2
2)NICMOS: دوربين مادون قرمز و طيف نماي چند منظوره
3)STIS: طيف نگار تلسكوپ فضايي
4)ACS: دوربين پيشرفته نقشه برداري
5)FGS: حس گرهاي هدايت گر دقيق
سيستم سفينه فضايي
1)انرژي 2)ارتباطات 3)هدايت 4)محاسبات 5)ساختار

در ادامه به جزئيات اين سيستم ها خواهيم پرداخت.

اپتيك:
آينه هاي تلسكوپ همگي از جنس شيشه هستند كه با لايه هايي از آلومينيوم خالص(با ضخامت 3 ميليونيم در هر اينچ)و منيزيم فلورايد(با ضخامت 1 ميليونيم در هر اينچ) اندود شده اند تا بتوانند باز تابنده ي نور مرئي،مادون قرمز و فرابنفش باشند.نور از طريق دهانه ي تلسكوپ وارد آن مي شود و از آينه ي اوليه به آينه ي ثانويه منتقل مي شود.آينه ي ثانويه نور را به درون حفره اي در مركز آينه ي اوليه،به سوي نقطه ي كانوني كه در پشت آينه ي اوليه است بازتاب مي كند و در نقطه ي كانوني آينه هاي نيمه باز تابنده،نيمه شفاف و كوچكتر نور را به سمت ابزارهاي علمي گوناگون هدايت مي كنند.

ابزارهاي علمي:
با بررسي طول موج هاي گوناگون يا طيف هاي مختلف نور منتشر شده از يك جرم سماوي،مي توان ويژگي ها يا خاصيت هاي جرم را بازگو كرد.به اين منظور HST با ابزارهاي علمي گوناگون مجهز شده است.

1)WFPC2 : (Wide Field Planetary Camera2)
چشم اصلي تلسكوپ فضايي هابل است.مانند شبكيه چشم شامل چهار تراشه ي CCD براي جذب نور است كه تنها يكي از اين تراشه ها داراي وضوح بالايي است.تراشه ها به صورت L شكل قرار گرفته اند و تنها تراشه ي با وضوح بالا، در درون اين شكل L مانند قرار دارد.هر چهار تراشه همزمان در معرض نور هدف مورد نظر  قرار مي گيرند و تصوير بر روي تراشه ي CCD  متمركز مي شود چه تراشه اي با وضوح بالا يا پائين.تصوير مورد نظر در طول موج هاي مرئي و فرابنفش گرفته مي شود.WFPC2 قادر است تصاويري از درون ف_ * ل*_ ت ر هاي گوناگون(قرمز،سبز،آبي)بگيرد بدين ترتيب تصاوير داراي رنگي طبيعي مي گردند مانند اين تصوير كه از سحابي عقاب (M16) گرفته شده است
2)NICMOS: (Near Infrared Camera and Multi Object Spectrometer)
بيشتر اوقات گاز و غبار هاي ميان ستاره اي مانعي براي ديدن نور مرئي اجرام آسماني مي شوند؛اگرچه اين امكان وجود دارد كه نور مادون قرمز يا گرماي ساطع شده از اجرام آسماني را كه در ميان گاز و غبارها پنهان شده است را مشاهده كرد، براي ديدن نور مادون قرمز،HST شامل سه دوربين حساس است كه سازنده ي NICMOS مي باشند.NICMOS قادر است كه از ميان گاز و غبار هاي ميان ستاره اي،نور مرئي ساطع شده از اجرام را ببيند،همان طور كه در تصوير زير از سحابي جبار نشان داده شده است،در تصوير نور مرئي (WFPC2)، ما تنها ابرهايي از غبار را بدون هيچ گونه جزئيات ديگري مي بينيم.در حاليكه در تصوير مادون قرمز(NICMOS) قادريم تعداد بي شماري ستاره را بدون مزاحمت هيچ ابري مشاهده كنيم.


به اين دليل كه NICMOS نسبت به گرما بسيار حساس است حس گرهاي آن بايد در يك ترموس بزرگ با دمايي در حدود 321- درجه فارنهايت (77 درجه كلوين) نگهداري شود.در روزهاي نخستين NICMOS توسط قالب هاي نيتروژن يخ زده 104 كيلوگرمي سرد مي شد اما امروزه NICMOS به طور دائم توسط ماشيني كه مانند يك فريزر كار مي كند،سرد مي شود.


3)STIS: (Space Telescope Imaging Spectrograph)
رنگ ها و طيف هاي گوناگوني كه از اجرام آسماني به دست مي آيد حكم يك اثر انگشت را براي آن جرم دارد.رنگ هاي مشخصي، نوع عناصر، و ميزان كثرت رنگ ها،مقدار آن عنصر را براي ما آشكار مي كند.STIS با تجزيه شعاع نور ورودي به طيف نمايي جرم مي پردازد.طيف نمايي علاوه بر تركيبات شيميايي،مي تواند اطلاعاتي هم درباره ي دماي جسم و تغييرات حركتي آن به ما ارائه كند.اگر جرم در حال حركت باشد،اثر انگشت شيميايي جرم به انتهاي آبي طيف (در حال حركت به سمت ما)يا به انتهاي سرخ طيف(در حال دور شدن از ما) منتقل مي شود.به مثال زير توجه كنيد:STIS به طرف مركز كهكشان M84 متمركز شده است(چهار ضلعي سمت چپ)اگر هيچ حركتي وجود نداشته باشد طيف همواره در خطي سراسري بدون جهش خاصي ديده مي شود اما نور در مركز اين خط داراي انتقال به آبي و سرخ است و اين نشان دهنده ي آن است كه اين ناحيه ي مشخص (تقريبا با فاصله ي 26 سال نوري از هسته)در حال چرخيدن با سرعتي برابر با 800000 متر بر ثانيه به دور خودش است.اختر شناسان معتقدند كه دليل اين چنين چرخشي با اين سرعت بالا،بايد سياه چاله اي پرجرم(تقريبا 300 ميليون برابر جرم خورشيد) در مركز كهكشان باشد.  
4)ACS: (Advance Camera for Surveys)
دوربين پيشرفته نقشه برداري در مارس 2002 جايگزين FOC (Faint Object Camera) دوربين اجرام كم نور هابل شد.اين دوربين جديد با سه كانال ورودي مجزا مي تواند طول موج هاي 115 تا 1050 نانومتر را ثبت كند.ميدان ديد اين دوربين 2 برابر ميدان ديد دوربين اصلي و 10 برابر وضوح بيشتري نسبت به FOC دارد.اين ابزار در اصل براي جستجوي سيارات فرا خورشيدي و جو سيارات منظومه شمسي طراحي شده است.

5)FGS: (Fine Guidance Sensors)
براي هدف يابي تلسكوپ،تعيين فاصله ي ستارگان از زمين،سنجش دقيق مكان ستارگان،ميزان جدايي ستارگان دوتايي و تعيين قطر ستارگان به كار مي رود.تلسكوپ هابل شامل سه FGS است كه دو تاي آنها براي هدف يابي،هدايت و تنظيم بر روي هدف با جستجو و پيدا كردن ستارگان راهنما در زمينه ي HST در نزديكي هدف به كار مي روند.هرگاه،هر يك ازFGS ها يك ستاره ي راهنما پيدا مي كند،بر روي آن قفل مي شود و اطلاعات را به سيستم هدايت تلسكوپ مي فرستد تا سيستم آن ستاره راهنما را همچنان در زمينه ي خود نگه دارد.اين دو FGS در حالي كار هدايت تلسكوپ را بر عهده دارند كه FGS ديگر در حال نقشه برداري و مكان يابي ستارگان است.اين كار براي پيدا كردن سيارات فرا خورشيدي اهميت زيادي دارد زيرا چرخش سيارات در طول دور مداريشان باعث مي شود كه ستاره ي مادر،در آسمان دچار نوسانات نوري شود.

سيستم فضاپيما
تلسكوپ فضايي هابل در عين حال يك فضاپيما هم هست بنابراين مانند هر فضاپيماي ديگري بايد توانايي تامين انرژي الكتريكي مورد نياز،ارتباط با زمين و تغيير مسير را داشته باشد.

1)انرژي
تمامي ابزارها و كامپيوتر هايي كه بر روي تلسكوپ فضايي هابل نصب شده اند نياز به الكتريسيته دارند.اين انرژي الكتريكي توسط دو صفحه ي خورشيدي بزرگ تامين مي شود،هر صفحه در حدود 12.2متر است.اين صفحه هاي خورشيدي نيرويي برابر با 2400 وات را تهيه مي كنند كه برابر با 60 لامپ 40 ولتي است.هنگامي كه تلسكوپ در سايه ي زمين قرار دارد اين انرژي الكتريكي توسط 6 باتري نيكل-هيدروژني فراهم مي شود كه توان ذخيره ي اين باتري ها برابر با توان ذخيره ي 20 باتري ماشين است.اين باتري ها توسط صفحه هاي خورشيدي زماني كه تلسكوپ بار ديگر در معرض نور خورشيد قرار مي گيرد،شارژ مي شوند.

2)ارتباطات
تلسكوپ بايد اين توانايي را داشته باشد كه با كنترل كننده هاي زميني ارتباط برقرار كند تا بتواند اطلاعات گرفته شده از جرم مورد رصد را براي آنها بفرستد و همچنين فرمان هايي را براي هدف بعدي دريافت كند.به اين منظور HST از يك سري ماهواره هاي ارتباطي به نامTDRSS (Tracking and Data Relay Satellite System) استفاده مي كند.اين سيستم دقيقا همان سيستمي است كه ايستگاه فضايي بين المللي(ISS) براي ايجاد ارتباط از آن استفاده مي كند.
1)نورهاي ساطع شده از يك جرم سماوي توسطHST دريافت مي شود 2)تبديل به داده هاي ديجيتالي مي شوند.اين داده ها به ماهواره هاي در حال حركت فرستاده مي شود 3)سپس به پايگاه هاي دريافت زميني درWhite Sands,N.M. منتقل مي شوند4) White Sands,N.Mاين داده ها را به سهولت به مركز كنترل پروازهاي فضايي گدارد(Goddard ) در ناسا مي فرستد 5)جايي كه گردانندگانHST مستقر هستند.اين داده ها توسط دانشمندان در انستيتو علوم تلسكوپ فضايي STSI(Space Telescope Science Institute) در بالتيمور مورد تجزيه و تحليل قرار مي گيرد 6)اغلب اوقات،دستورات بهHST پيش از آنكه موعد رصد فرا رسيده باشد،فرستاده مي شود با چنين كاري دستورات لازم در زمان واقعي در دسترس است.

3)هدايت
تلسكوپ زماني كه از يك جرم عكس مي گيرد بايد بر روي آن ساعت هاي طولاني با توجه به ابزار به كار گرفته شده ثابت بماند. با توجه به دور مداري تلسكوپ كه در هر 97 دقيقه يك بار صورت مي گيرد،اين كار مانند اين است كه جرمي كوچك را در ساحل از عرشه ي كشتي دنبال كنيد در حالي كه كشتي از ساحل دور مي شود و دائما بر روي امواج بالا و پايين مي شود.
تلسكوپ براي اينكه بتواند بر روي يك جسم ساكن باقي بماند داراي سه سيستم همراه است:
ژيروسكوپ ها كه حركات كوچك و بزرگ را زير نظر دارند،چرخ هاي واكنشي كه تلسكوپ را حركت مي دهند و FGS ها كه حركات ريز و حساس را زير نظر دارند.
ژيروسكوپ ها حيطه ي حركتي تلسكوپ را زير نظر دارند،مانند يك قطب نما حركات تلسكوپ را حس مي كنند،به كامپيوتر هاي پرواز مي گويند كه تلسكوپ در مسير اشتباهي قرار دارد و از هدف در حال دور شدن است،سپس كامپيوتر پرواز،ميزان جا به جايي و جهت آن را براي اينكه بر روي هدف باقي بماند را حساب مي كند و پس از آن به چرخ هاي واكنشي دستور جا به جايي و حركت تلسكوپ را مي دهد.
تلسكوپ فضايي هابل نمي تواند مانند ماهواره ها براي هدايت از موتور هاي موشكي بهره ببرد زيرا گازهاي خروجي از موتور در اطراف تلسكوپ جمع خواهند شد و مانع ديد تلسكوپ مي شوند.اما به جاي آن، تلسكوپ از چرخ هاي واكنشي كه در سه جهت z,y,x مي چرخند،استفاده مي كند.زماني كه تلسكوپ نياز به جا به جايي پيدا مي كند كامپيوتر پرواز به يك يا چند چرخ فرمان مي دهد كه در چه جهتي و با چه سرعتي بچرخند،بدين ترتيب نيروي كنش لازم براي حركت فراهم مي شود.طبق قانون سوم حركت نيوتن (براي هر كنشي،واكنشي برابر اما در جهت مخالف وجود دارد) تلسكوپ در جهت مخالف چرخ ها براي رسيدن به هدفش مي چرخد.
همان طور كه قبلا ذكر شد،FGS ها تلسكوپ را بر روي هدفش با نشانه روي به سمت ستاره هاي راهنما نگه مي دارند،دو تا از سه FGS ستاره هاي راهنماي اطراف هدف را در ميدان ديد مربوطه پيدا مي كنند و زماني كه پيدا شد بر روي ستاره هاي راهنما قفل مي شوند و اطلاعات را به كامپيوتر هاي پرواز مي فرستند تا اين ستاره ها را در ميدان ديد خود نگه دارند.FGS ها بسيار حساس تر از ژيروسكوپ ها هستند اما تنها تركيب ژيروسكوپ ها و FGS ها است كه مي تواند تلسكوپ فضايي هابل را بدون توجه به حركت مداريش ساعت ها بر روي هدف متمركز كند.

محاسبات
تلسكوپ فضايي هابل داراي دو كامپيوتر اصلي است كه در اطراف لوله ي تلسكوپ و بالاي ابزارهاي علمي قرار دارند.يكي از اين كامپيوتر ها براي فرستادن داده ها و دريافت فرمان با زمين در ارتباط است و كامپيوتر ديگر مسئول هدايت HST است،تعدادي كامپيوتر پشتيبان هم براي اتفاقات پيش بيني نشده وجود دارند.هر ابزاري كه بر روي تلسكوپ قرار دارد داراي تعدادي ريز پردازنده است كه براي جا به جايي چرخ ها،ف_ * ل*_ ت ر،كنترل دريچه ي شاتر،جمع آوري داده ها و برقراري ارتباط با كامپيوتر هاي اصلي ساخته شده اند.

ساختار
HST شامل اسكلتي براي نگهداري ابزارهاي اپتيكي،ابزارهاي علمي و سيستم فضا پيمايي آن است.براي نگهداري ابزارهاي اپتيكي،تلسكوپ شامل يك سيستم پايه است كه اين سيستم از گرافيت و فناوري مورد استفاده در ساخت راكت هاي تنيس و چوب گلف،ساخته شده است.سيستم پايه داراي 5.3 متر طول و 2.9 متر عرض و114 كيلوگرم وزن است.لوله اي كه ابزارهاي اپتيكي و علمي را نگهداري مي كند از آلومينيوم ساخته شده كه با لايه هاي عايقي بسياري پوشانده شده است.اين عايق ها تلسكوپ را از تغييرات ناگهاني حرارت بين نور خورشيد و سايه زمين محافظت مي كند.

محدوديت ها
تلسكوپ فضايي هابل با وجود كارايي ها و امكاناتي كه دارد،شامل يك سري محدوديت ها هم مي شود.به عنوان مثال HST نمي تواند خورشيد را به خاطر نور و گرماي زياد آن كه موجب از كار افتادن ابزارهاي حساس آن مي شود رصد كند.به همين دليل تلسكوپ هميشه از نشانه روي به سوي خورشيد دوري مي كند.به همين دليل قادر نيست كه سيارات عطارد و ناهيد را هم به خاطر فاصله ي نزديك آنها به خورشيد رصد كند.ستارگان اصلي آسمان شب هم به خاطر روشنايي زياد آنها براي بعضي ابزارهاي تلسكوپ قابل رصد نيستند.محدوديت قدر قابل ديد، توسط نوع ابزاري كه مورد استفاده قرار مي گيرد،تغيير مي كند.علاوه بر روشنايي اجرام،چرخش مداري تلسكوپ هم آنچه را كه مي توان ديد،محدود مي كند.بعضي اوقات خود زمين مانع ديدن اهداف در طول چرخش مداري تلسكوپ مي شود و اين مسئله هم زمان صرف شده براي رصد يك جرم را محدود مي كند.تلسكوپ از درون بخشي از كمربندهاي تشعشعي وان آلن -جايي كه ذرات پر انرژي به جا مانده از باد هاي خورشيدي كه توسط ميدان مغناطيسي زمين گير افتاده اند،قرار دارد - عبور مي كند.اين رويارويي ها باعث تشعشع هاي زيادي مي شود كه موجب تداخل در جوينده هاي ابزار هاي علمي تلسكوپ مي شود،بنابراين در طول اين دوره هيچ رصدي انجام نخواهد شد.

با وجود عيب ها و كاستي هايي كه در دوران اوليه ي پرتاب اين تلسكوپ به وجود آمد،تلسكوپ فضايي هابل ماموريتش را به خوبي انجام داد و داده هاي علمي و تصاوير زيباي بسياري را ارائه كرد.
عصر تلسكوپ هاي فضايي باHST تلسكوپ فضايي هابل،كه انقلابي در علم اختر شناسي به وجود آورد شروع شد.موفقيت چشم گير هابل اين سوال را در ذهن ما پرورش مي دهد كه تلسكوپ هاي بعدي چگونه خواهند بود.در واقع تلسكوپ هابل با آينه ي 2.4 متري اش در برابر تلسكوپ بازتابي 10 متري كك در موناكي هاوايي ابزاري بسيار كوچك به شمار مي آيد.تلاش هايي كه در ساخت نسل جديد تلسكوپ هايي با قطر دهانه ي بزرگتر صورت مي گيرد،آينده ي تلسكوپ هاي فضايي را روشنتر و ديد ما را از جهان ژرف تر خواهد ساخت.



منبع:http://www.howstuffworks.com

مترجم:مانيا رهبان

به نقل از سايت :پارس اسكاي
هیهات منا الذلة

 


  • موضوعات مشابه
    پاسخ ها
    بازديدها
    آخرين پست
  • تلسكوپ
    توسط Sardar » سه شنبه 2 آبان 1385 17:37
    3 پاسخ ها
    850 بازديدها
    آخرين پست توسط Karim1504 نمایش آخرین ارسال
    سه شنبه 2 آبان 1385 19:08

چه کسي حاضر است ؟

کاربران حاضر در اين انجمن: بدون كاربران آنلاين و 0 مهمان