سیر از سبزی هایی است که تاریخی بسیار کهن دارد. انسان خواص درمانی این گیاه را پنج قرن قبل از میلاد مسیح شناخته بود.
سیر هزاران سال برای اهداف پزشكی استفاده می شده است. این گیاه حداقل 3000 سال در طب چین كاربرد داشته است.
مصریان، بابلیها، یونانیها و رومیها از سیر برای موارد شفابخش استفاده می كردهاند. در جنگهای جهانی اول و دوم نیز از سیر به عنوان ماده ی ضد عفونی كننده برای پیشگیری از قانقاریا استفاده میشده است.
در طول تاریخ، سیر در سرتاسر دنیا برای درمان ناراحتی های مختلف شامل فشار خون بالا ، عفونتها و مارگزیدگیها استفاده شده و برخی فرهنگها از آن برای دفع ارواح شیطانی استفاده می كردند.
اهمیت و خواص زیاد سیر در احادیث اسلامی نیز مورد توجه بوده است. 1400 سال پیش رسول گرامی اسلام فرموده اند :
« كل الثوم فان فیها شفاء من سبعین داء لایقرب المسجد »؛ یعنی« سیر بخورید، زیرا هفتاد نوع بیماری را شفا می دهد، ولی در حالیكه سیر خورده اید به مسجد(و اماکن عمومی) نروید.»
در حال حاضر از سیر برای كاهش میزان كلسترول و كاهش خطر بروز بیماری های قلبی-عروقی و نیز برای بهره مندی از خواص ضد میكروبی آن استفاده می شود.
در آزمایشاتی که در سالهای 1993 تا 1994 صورت گرفت، مشخص شد كه مصرف سیر در كاهش سطح كلسترول خون نقش اساسی دارد. بر اساس توصیههای مهم بالینی، به بیماران گفته می شود كه سیر تاثیر خفیف و كوتاه مدت در كاهش چربی خون دارد.
بیمارانی كه سابقه ی ابتلا به بیماری ترومبوز (تشكیل لخته خونی در عروق یا قلب) را دارند، باید بدانند كه سیر می تواند تاثیر اندك، اما مهم روی تجمع پلاكتها داشته باشد. به علاوه باید به بیماران توصیه شود كه این گیاه خاصیت كاهش خطر ابتلا به سرطان بویژه سرطان معده و روده را دارد.
تركیبات سولفور شامل آلیسین، ظاهرا تركیبات فعال آنتی اکسیدانی در ریشه ی گیاه سیر هستند. پیاز ریشه ی گیاه سیر مصرف پزشكی دارد. از آن می توان به صورت تازه، خشك و یا روغن گرفته شده استفاده كرد. از آن جا كه برخی تركیبات مفید در این گیاه در اثر حرارت غیر فعال می شوند، لذا سیر پخته قدرت طبی كمتری دارد.
مصرف سیر در كاهش سطح كلسترول خون و فشار خون نقش اساسی دارد.
معمولا اثرات جانبی مصرف سیر خفیف و غیر متداول است. ظاهرا سیر تاثیری بر متابولیسم داروها ندارد، اما بیمارانی كه از داروهای ضد انعقاد استفاده می كنند، باید در مصرف سیر احتیاط كنند. از این رو افرادی كه جراحی می كنند، باید 7 تا 10 روز پیش از جراحی از خوردن سیر خودداری كنند، چرا كه سیر زمان خونریزی را طولانی تر می كند.
کشت سیر:
در ماه فروردین هر یک از پیازهای کوچک سیر را در خاک کاملاً خشک، به فاصله 15 تا 20 سانتی متر می کارند و بین ماه های تیر و مرداد، که برگ ها پژمرده شود، سیرها جمع آوری می گردند. این گیاه در نواحی مختلف ایران به خصوص در شمال کشور به طور گسترده پرورش می یابد.
فواید سیر :
خواصی که دانشمندان (طب قدیم و جدید) برای سیر برشمرده اند، عبارتند از:
1- معده را ضدعفونی می کند، ولی نباید آن را زیاد مصرف کرد.
2- رسوبات خون را حل می کند، از این رو مصرف سیر به کسانی که درد مفاصل ، نقرس یا روماتیسم دارند، توصیه می شود.
3- نیروی شهوت جنسی را تقویت می کند.
4- بهترین درمان برای فراموشی و نسیان است. خوردن سیر کدورت ذهن را از بین می برد.
5- بهترین تقویت کننده ی پیاز مغز است و روی سلول های مغز تأثیر مفیدی دارد.
6- عضلات قلب را به نشاط می آورد و به این وسیله گردش خون منظم می گردد. همچنین فشار خون را کاهش می دهد.
7- مجاری تنفسی را پاک می کند و به این وسیله از تنگی نفس می کاهد.
بیمارانی كه از داروهای ضد انعقاد استفاده می كنند، باید در مصرف سیر احتیاط كنند. از این رو افرادی كه جراحی می كنند، باید 7 تا 10 روز پیش از جراحی از خوردن سیر خودداری كنند، چرا كه سیر زمان خونریزی را طولانی تر می كند.
8 - برخی از انواع سل ریوی را معالجه می کند. به خصوص وقتی که با شیر مخلوط باشد.
9- برای معالجه ی اسهال ، برونشیت، سردرد و زکام مزمن، ضعف حافظه و سرگیجه سودمند است.
10- در برابر امراض بسیاری مانند تب ، مقاوم است.
11- پوست بدن را خوش رنگ و گونه ها را سرخ و روده ها را از عفونت ها پاک می کند (به خصوص در کودکان) و با این خاصیت از انسان در مقابل بیماری حصبه و دیفتری محافظت می کند.
12- سنگ کلیه را از بین می برد و کرم های نازک شکم کودکان را نابود می سازد.
13- فلج و رعشه را معالجه می کند و در مورد مالاریا و بی خوابی خیلی مفید است.
14- برای درمان میخچه و زگیل باید سیر را نرم کنید و بصورت مرهم روی میخچه و زگیل بگذارید. هر چند وقت آن را تکرار کنید تا به کلی میخچه و زگیل از بین برود.
15 وقتی حشره ای شما را گزید، فوری محل نیش زدگی را با سیر بمالید تا سوزش و درد آن تسکین پیدا کند.
16- اگر یک بسته سیر را در انبار غلات آویزان کنید و یا روی آن پخش کنید، باعث فرار موش ها خواهد شد.
فواید سیر:
1- برای بیماران مبتلا به مرض قند(دیابت) اثر شفابخش داشته و قند خون را می کاهد.
2- اثر سمی نیکوتین حاصل از دود سیگار را برطرف می نماید. چنان چه معتادین به سیگار، به علت نیکوتین دچار ناراحتی های هاضمه و قلب شده باشند، با مصرف سیر احساس بهبودی می کنند.
3- عرق بدن و خون قاعدگی را زیاد می کند.
4- مداومت در مصرف سیر به تدریج باعث ریختن موی سفید و روییدن موی سیاه می شود.
5- چنان چه سیر پخته را بر موی و پوست بمالند کشنده ی شپش است.
6- اگر سیر پخته را با شیر مخلوط نموده و از آن مرهم تهیه کنند و در محل آبسه (دمل) قرار دهند، برای گشودن هر نوع آبسه و حتی آبسه ی دندان مفید است.
7- سیر برای درمان شقاق (ترک) مقعد، نوک پستان و پاشنه ی پا مفید است. به این منظور باید سیر را در روغنی مانند روغن زیتون، کرچک و ... جوشانده و در محل شقاق و ترک خوردگی بمالند.
8- اگر جوشانده ی سیر و روغن ( مانند مورد قبل) را در محل دردهای مفاصل و قولنج بمالند، درد و ناراحتی را تسکین خواهد داد.
9- اگر مخلوط سیر با سرکه را بر پوست بمالند، ورم اعضاء را بر طرف می نماید.
10- سیر خرد شده حاوی اسانس گوگردی است و بوی تندی دارد که برای دستگاه گوارش خاصیت آنتی بیوتیکی (ضد میکربی) دارد. اسانس فرّار آن در تمام بدن پراکنده می شود و از راه ریه و پوست دفع می گردد.
11- سیر، یک محرک پوستی است و به عنوان خلط آور در التهاب مخاط ریه ها مصرف می شود.
12- سیر، یک داروی ضد کرم ضعیف است و برای درمان بیماری تصلب شرایین به کار می رود.
13- به خاطر بوی نامطبوع سیر بهتر است به طور کامل آن را خرد و در شیر حل نمایید. این محلول برای درمان فشارخون بالا، تصلب شرایین، ناراحتی های گوارشی، (اسهال و اتساع روده) و التهاب مخاط ریه ها ها مفید است.
به طور کلی بر اساس تحقیقات جدید و موارد ذکر شده در بالا،
مهم ترین اثرات سیر در بدن شامل موارد زیر است:
* كم كردن چربی خون، بخصوص كلسترول
* پایین آورنده فشار خون بالا
* محرك دستگاه ایمنی بدن
* ضد باكتری، قارچ و انگل های روده ای
* ضدسرطان
* خلط آور
* ضد اسهال
* ضدسل ریوی
* ضد آماس كبد
* تسكین دردهای قلبی
* درمان زگیل و واریس
مضرات سیر:
معمولا اثرات جانبی مصرف سیر خفیف و غیر متداول است. ولی با زیاده روی در مصرف آن و در موارد خاصی مضر است. بعضی از این مضرات شامل موارد زیر است:
1- ظاهرا سیر تاثیری بر متابولیسم داروها ندارد، اما بیمارانی كه از داروهای ضد انعقاد خون مثل آسپرین استفاده می كنند، باید در مصرف سیر احتیاط كنند، زیرا سیر مانع از انعقاد خون می شود. از این رو افرادی كه جراحی می كنند، باید 7 تا 10 روز پیش از جراحی از خوردن سیر خودداری كنند، زیرا زمان خونریزی را طولانی تر می كند.
2- بنابر تحقیقات دانشمندی بنام «ری (REY)» زیاده روی در مصرف سیر، موجب سردرد و ضعف بینایی می شود. برای جلوگیری از این مضرات چند راه پیشنهاد شده است:
الف- پختن سیر در آب و اضافه کردن کمی نمک یا کره یا روغن بادام به آن.
ب- مصرف گشنیز به همراه مصرف سیر یا بعد از مصرف سیر.
3- چنانچه در مصرف سیر، مراعات سن و مزاج و فصل نگردد، مخصوصاً در مصرف سیر خام زیاده روی شود، برای دستگاه تنفسی و بیماری بواسیر مضر است.
4- زنان آبستن یا شیرده بهتر است از سیر استفاده نکند .
از بین بردن بوی سیر:
1- برای از بین بردن بوی سیر می توان نیم ساعت پس از خوردن آن، یك قاشق عسل یا كمی جعفری یا یك عدد سیب خورد.
2- بهترین کار برای برطرف کردن بوی سیر، خوردن سبزی مثل کاهو است، زیرا کلروفیل موجود در سبزی ها بوی سیر را دفع می کند.
نکاتی برای مصرف سیر:
سیر را به صورت قرص سیر،ترشی سیر،سیر سرخ شده و...استفاده می کنند.
از نظر علمی، ترکیبات و مکانیسم اثر سیر تا حد زیادی پیچیده است و ترکیبات موجود در آن، زمانی که پوست حبه های سیر جدا نشده است، نسبت به وقتی که پوست کنده و خُرد می شود کمی متفاوت است، یعنی به محض له شدن سیر و مجاورت با هوا تغییراتی در آن روی می دهد، چون مواد اصلی و موثر سیر نسبت به هوا و به ویژه حرارت حساس هستند. هر چه سیر بیشتر حرارت داده شود، خواص آن کمتر می شود. بنابراین اثر سیر در غذاهای پخته و سرخ شده به مراتب کمتر از سیر تازه است.
قرص سیر : قرص سیر حاوی پودر سیر خشک شده است که بهترین شکل دارویی آن است وخواص آن تا حدودی شبیه سیر تازه است و مواد موجود در آن نیز حاوی اکثر موادی است که در سیر تازه وجود دارد. این قرص ها روکش دار هستند و بعد از خوردن، بوی سیر کمتر به مشام می رسد.
سیر ترشی : سیر وقتی به صورت ترشی در می آید، دست خوش تغییراتی خواهد شد که به حرارت محیط، سرکه، زمان نگه داری و... بستگی دارد، ولی در اکثر موارد دارای خواصی شبیه به سیر است.
WWW.IRIB.IR/HEALTHWWW.IRTEB.COMخواص سبزی ها،تالیف مرتضی نظری
خواص سیر از چندهزارسال قبل شناخته شده است. درنوشته های پاپیروس مصر از کارگرانی یاد شده است که بعلت عدم دریافت سیر و پیازکار را ترک کردهاند. در 50 سال اخیر تحقیقات دانشگاهی اثرات متعدد سیر را به اثبات رسانده است.
سیر در پیشگیری از:
* بروز تصلب شرایین وبیماریهای مرتبط با آن { سکته مغزی وقلبی/زوال عقل}
* افزایش چربی خون
* افزایش قند
* افزایش فشارخون موثربوده وبه آن گیاه جوانی میگویند.
خانواده:
Liliaceae
مشخصات:
گیاه علفی پیاز دار با ساقه توخالی که به ارتفاع یک مترهم میرسد. دارای پیاز که خودشامل 8-10پیازچه می باشد. زمان برداشت آن تیر و مرداد میباشد.
گستردگی:
منشاء احتمالی آن آسیای مرکزی بوده ودرحال حاضردرتمام دنیا کشت میگردد.
بخشهای مورد استفاده:
پیاز
ترکیبات شیمیایی:
الیشین، الیسین، اینولین، اسانس، ویتامینهای A,B,C.
بوی سیر ناشی از آزادشدن سولفوردرمتابولیسم ترکیبت دی سولفیدی آن میباشد. این بو حتی پس ازمالیدن شیره سیر به پوست نیز به مشام میرسد.
خواص:
1) کاهش چربی خون: کلسترول خصوصا"LDL وتری گلیسرید منجربه کم شدن احتمال رسوب آنها درجدارعروق گردیده واز تشکیل پلاک و بروز تصلب شرایین جلوگیری می شود.
2)کاهش تجمع پلاکتی: این اثردرسیرتازه بیشتر میباشد. کاهش LDL وکم شدن تجمع پلاکتی باعث کاهش تشکیل پلاک میگردد.
3)افزایش حل شدن لخته: این اثر احتمال برطرف شدن پلاکهای جدید را بالا میبرد و احتمال بروز تصلب شرایین را کاهش میدهد.
4)کاهش رشدباکتری.قارچ وانگل: ناشی از ترکیب الیسین میباشد. اثریک میلیگرم الیسین معادل 15واحد پنی سیلین است.
اثرات مثبت سیردردرمان اسهالهای خونی آمیبی وباکتریایی نیز گزارش شده است.
5)کاهش فشارخون: بدلیل کاهش تصلب شرایین باعث کاهش مواردبروزفشارخون میگردد.
6)کاهش قندخون: درتحقیقات جانوری به اثبات رسیده است.
موارد استفاده:
الف)پیشگیری:
* بروز تصلب شرایین
* افزایش چربی خون
* سکته مغزی وقلبی
* اختلالات مغزی ناشی از تصلب شرایین(زوال عقل)
* افزایش قند خون
* افزایش فشار خون
ب) اثردرمانی:
* افزایش چربی خون(کلسترول وتری گلیسرید){(خوراکی)معادل دارو یا کمکی }
* نفخ شکم{(خوراکی) کمکی}
* افزایش فشار خون{(خوراکی) کمکی}
* افزایش قندخون{(خوراکی)کمکی}
* سرما خوردگی و بیماریهای تنفسی{(خوراکی)کمکی}
* میخچه مقاوم به درمان{(موضعی)معادل دارو}
* دردهای مفصلی-عضلانی {(موضعی)کمکی}
* کرمک{(تنقیه)کمکی}
موارد منع مصرف:
* التهاب معده وزخم معده و اثنی عشر
* کاهش عملکرد تیرویید: باعث کاهش باز جذب یدتوسط تیرویید می گردد.
* قبل ازعمل جراحی: باعث افزایش احتمال خونریزی حین وبعدازعمل می گردد.
تداخلات دارویی:
* انسولین: باعث افزایش احتمال بروز افت قندخون میگردد.
* وارفارین/اسپیرین: منجربه افزایش احتمال خونریزی می شود.
* ساکوتیناویر: اثر این داروی ضدایدز را 50%کاهش می دهد.
مصرف در بارداری:
بعلت اثرات قاعده آوری وتحریک رحم از مصرف مقادیر زیاد پرهیز شود.
مصرف درشیردهی:
نامشخص می باشد ولی احتمالا" باعث تغییر بو و مزه شیر مادر میشود.
اثرات جانبی:
بوی بد، اسهال، حساسیت(بیشتردرمصرف موضعی)و تحریک مخاط معده تالیف:دکتر محمد رضا رضوانی
سیر گیاهی است دو ساله با پیازی مركب از پیازچه و ساقهٔ راست كه در انتهایی آن گلی چتری كه شامل چندین پیازچه است ، قرار دارد. این گیاه از قدیم الایام به عنوان یكی از گیاهان مهم دارویی وچاشنی غذایی كشت می شده است. نام علمی آن Allium sativum است و به آن Garlic هم می گویند. امروزه در سراسر جهان به عنوان یكی از گیاهان دارویی مشهور به كار برده می شود.
تا سال ۱۹۹۶ ، حداقل ۱۸۰۸ مورد مطالعهٔ علمی از جنبه های مختلف شیمیایی ، فارماكولوژی ، بالینی و اپیدمیولوژیكی بر روی سیر انجام شده است. مطالعات فارماكولوژی و بالین بر روی سیر در زمینه اثرات ضد میكروبی ، اثرات ضد سرطان ، كاهش میزان قند خون ، تحریك سیستم ایمنی ، اثرات ضد التهابی و آنتی اكسیدانی انجام شده اند. در حوزهٔ اثرات قلبی ـ عروقی سیر مطالعات انجام شده شامل بررسی میزان چربی های خون ، انعقاد و جریان خون ، تجمع پلاكتی و آتروسكلروز بوده است. بیشترین مطالعات بر روی سیر در زمینه اثرات آن در تنظیم چربی های سرمی بوده است . مطالعات نشان دادهاند كه سیر ،كلسترول تام (TC) و به ویژه نوع LDL را كاهش می دهد. در مطالعاتی كه بر روی اثرات سیر بر میزان TC انجام شده است. متوسط كاهش كلسترول سرمی ۶/۱۰ درصد بوده است كه طی درمان به مدت ۳ هفته تا ۳ ماه روزانه با نیمی یا یك پرسیر حاصل شده است. در این مطالعات متوسط میزان كاهش تری گلیسرید ۳/۱۰ بوده است.
در مططالعه ایی كه بر روی مقایسهٔ اثرات سیر در كاهش چربی های خون انجام شده ، نشان داده شده است كه سیر در مقایسه با دارونما ، رژیم غذایی عادی از سیر و بنزوفیبرات ، اثر قابل توجهی در كاهش كلسترول و تری گلیسرید داشته است. علاوه بر این مشاهده شده است كه در مصرف سیر میزان HDL هم به میزان قابل ملاحظه ای بالاتر رفته است.
سیر میزان گلوكز خون را پایین می آورد و فشار سیستولی و دیاستولی خون را كاهش می دهد. اثرات ضد میكروبی ، ضد سرطان ،آنتی اكسیدان و تنظیم سیستم ایمنی هم از سیر دیده شده است.
سیر جلوی تجمع پلاكتی را می گیرد و در بیماری های آتروسكلروز نقش پیشگیری كننده و احتمالا درمانی دارد.
در مورد اثرات ضد سرطان سیر ، مطالعات اپیدمیولوژیكی گسترده نشان داده اند كه گارلیك و دیگر اعضاء گونه Allium می توانند باعث كاهش بروز انواع خاصی از سرطان ، از جمله سرطان معده گردند.
چینی ها اعتقاد دارند كه اثرات ضد سرطان سیر به واسطهٔ مهار تشكیل تركیبات نیتروز و كارسینوژن است. گرید فارماكوپه ای U.S. برای سیر این است كه بالب های خشك یا تازهٔ آن نباید كمتر از ۵/۰ درصد alliin داشته باشد كه به روش كروماتوگرافی مایع انداززه گیری شده باشد و بر پایهٔ وزن خشك محاسبه گردد. تشخیص های گیاه شناسی باید در كنار آزمون های میكروسكپی ، ماكروسكپی و كروماتوگرافی نازك لایه ( TLD) هم انجام گیرد. پودر سیر USP گارلیكی است كه بریده ، فریز و یا خشك شده و سپس پودر شده است. این پودر نباید كمتر از ۳/۰ درصد alliin داشته باشد. تفاوت در مقادیر a lliin به واسطهٔ عملیات پودر كردن است كه سبب كاهش میزان آن می شود.سیر حاوی مقادی زیادی از تركیبات مختلف است ولی به نظر می رسد كه فقط تیوسولفینات ها (alliin) فعالیت قابل توجهی داشته باشند. Alliin مادهٔ اصلی ضد میكروبی و دارای اثرات كاهندگی كلسترول خون در گارلیك است. احتمالا اثرات آنتی اكسیدانی و آنتی ترومبوتیك سیر هم با واسطه این تركیبات بروز می كند. اثرات ضد سرطانی سیر هم به واسطهٔ نقش مشترك alliin و دیگر تركیبات اعمال می گردد.
سیر در حدود ۱ درصد alliin دارد كه در حضور آنزیم alliinase به allicin تبدیل می گردد. تحقیقات فارماكولوژیكی نشان دادهاند كه تیوسولفینات ها (allicin) به دام اندازنده های رادیكال های آزادند و باعث مهار پراكسیداسیون لیپیدی ، مهار تجمع پلاكتی ، تحریك فیبرینولیز و كاهش میزان چربی های خون می گردند.
بالب های گارلیك حاوی در حدود ۶۵ درصد آب ، ۲۸ درصد كربوهیدرات ( به طور عمده fructans ) ، ۳/۲ درصد تركیبات ارگانوسولفور ، ۲ درصد پروتئین ( به طور عمده alliinase) ، ۲/۱
درصد آمینو اسیدهای آزاد ( غالبا arginine ) ، ۵/۱ درصد فیبر ، ۵/۱ درصد لیپید و مقادیر بسیار كمی اسیدفیتیك ( ۰۸/۰ درصد ) ، ساپونین ها ( ۰۷/۰ درصد ) و b – sitosterol ( ۰۰۱۵/۰ درصد ) می باشند.
عمده ترین تركیبات راگانوسولفور در سیر عبارتند از :
s – ( + ) – alkyl – L – cysteine sulfoxides
isoalliin
Cycloalliin
G – L – glutamyl – s – alkyl – cysteines
طی عملیاتی مانند خرد كردن ، جویدن و آسیاب كردن ، سلول ها می شكنند و آنزیم alliinase در مجاورت alliin قرار می گیرد و به سرعن آن را تبدیل به allylsulphenic acid می كند. مرحلهٔ بعدی در این تبدیل ، تشكیل آلیسین است. هر ۱ میلی گرم alliin باعث تولید ۴۵۸/۰ میلی گرم allicin می شود آلیسین مهمترین پیش ساز تركیبات تغییر یافته بعدی است كه در روغن های تجاری سیر دیده می شود.
بر پایه مطالعات شیمی ، ماندن سیر برای تولید عصارهٔ بدون بوی آن ، باعث كاهش محتوای همه تركیبات سولفور آن می شود.
بر پایه مطالعات بالینی ، ESCOP موارد زیر را برای كاربرد سیر مورد تایید قرار داده است :
پیشگیری از آتروسكلروز
درمان مقادیر بالا رفته چربی خون كه اغلب به واسطه رژیم غذایی ایجاد شده اند.
بهبود وضعیت جریان خون در بیماری های عروقی.
البته به طور سنتی از گارلیك برای رهایی از سرفه ، سرماخوردگی و رینیت هم استفاده می شود ول یمداركیی علمی در جهت حمایت از اثرات مثبت آن در این زمینه وجود ندارد.
WHO هم در مورد كاربرد سیر متذكر شده است كه سیر می تواند به عنوان یك عامل كمكی در درمان هیپرلیپید ، پیشگیری از آتروسكلروز وابسته به افزایش سن و هیپرتانسیون خفیف مورد استفاده قرار گیرد.
سیر مورد منع مصرف شناخته شده ای ندارد. بعضی منابع متذكر شده اند كه گارلیك نباید پیش از جراحی مورد استفاده قرار گیرد زیرا ممكن است كه زمان خونریزی را افزایش دهد. WHO هم تاكید كرده است كه گارلیك در افرادی كه سابقه آلرژی نسبت به سیر داشته اند منع مصرف دارد.
مصرف سیر باعث افزایش اثرات ضد انعقادی وارفارین می گردد. از این رو WHO توصیه كرده
است كه بیمارانی كه از وارفارین استفاده م یكنند باید به مصرف هم زمان سیر و اثرات آن توجه داشته باشند. زیرا در بیمارانی كه از سیر و وارفارین به طور هم زمان استفاده می كرده اند ، زمان تشكیل لختهٔ خونی به ۲ برابر رسیده است.
تالیف:دكتر پریسا گازرانی
نام قرآنی: فوم؛ نام فارسی: سیر؛ انگلیسی: Garlic؛ نام علمی: Allium sativum (از تیره سوسن liliaceae.
کلیات گیاه شناسی
سیر گیاهی است علفی و دائمی که ساقه آن تا ارتفاع 40 سانتیمتر نیز میرسد. قسمت زیرزمینی آن متورم و مرکب از 5 تا 12 قطعه و محصور در غشاهای نازک و ظریف به رنگ خاکستری مایل به سفید میباشد. برگهای آن باریک و نواری شکل به رنگ سبز تیره وگلهای آن کوچک و صورتی رنگ است که بهصورت چتر در انتهای ساقه ظاهر میشود. سیر وپیاز رابطهای نزدیک با هم دارند.
ترکیبات شیمیایی
سیر دارای ترکیبات گوگردی میباشد که خاصیت ضدعفونیکننده و میکربکشی به این گیاه میدهد.
سیر همچنین دارای موادی بهنام آلیسین و آلیساتین میباشد که میکربهای حصبه و پاراتیفوئید را از بین میبرد.
در 100 گرم سیر خام مواد زیر موجود است:
آب 61 گرم
انرژی 6 کالری
موادنشاسته ای 29 گرم
چربی 0/2 میلی گرم
کلسیم 30 میلی گرم
فسفر 200 میلی گرم
پتاسیم 530 میلی گرم
آهن 1/5 میلی گرم
سدیم 20میلی گرم
ویتامین آ 20 واحد
ویتامین ب 1 0/25 میلی گرم
ویتامین ب 2 0/8 میلی گرم
ویتامین ث 15 میلی گرم
خواص دارویی
سیر از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است. اسانس سیر که در اثر تقطیر سیر با بخار آب حاصل میشود، مرکب از مواد سولفوره است و آن مایعی است به رنگ قرمز نارنجی و دارای بویی کمتر از خود سیر و برای تغییر طعم غذا مصرف میشود.
1. سیر ضدعفونیکننده است و خوردن آن مصونیتبدن را در مقابل بیماریها افزایش میدهد .
2. محرک و تقویتکننده بدن است.
3. داروی سرماخوردگی و زکام است.
4. اثر خوبی در معالجه سل دارد.
5. اثر خوبی در تنگی نفس دارد.
6. خوردن مداوم سیر رعشه را از بین میبرد.
7. چون گرم و خشک است، رطوبت معده را از بین می برد و دردهای مفاصل را درمان میکند.
8. زخمهای ریه و درد معده را از بین میبرد.
9. سنگهای کلیه را میشکند و خارج میسازد.
10. سیر را با زیره بپزید، برای تقویت دندان مفید است.
11. مالیدن سیر پخته به دندان، درد دندان را تسکین میدهد.
12. برای از بین بردن میخچه کف پا از ضماد سیر استفاده کنید. ضماد سیر از سوزاندن سیر و مخلوط کردن آن با عسل تهیه میشود.
13. برای رفع دردهای رماتیمسی و عصبی ضماد سیر بسیار موثر است.
14. برای ضدعفونی کردن دستگاه تنفسی به هنگام بیماریهای مربوط به آن، از شربت سیر استفاده کنید، بدین ترتیب که 100 گرم سیر را با 200 گرم آب و 200 گرم شکر یا قند مخلوط نمایید و آن را بجوشانید تا له شود. مقدار مصرف برای این منظور سه قاشق سوپخوری در روز است.
15. پاستور پزشک معروف فرانسوی آزمایشهای زیادی روی سیر انجام داد و اثر باکتری کشی سیر را تایید کرد.
16. خون را رقیق میکند. ضد انعقاد و لختهشدن خون است.
17. خوردن سیر سلولهای سرطانی را از بین میبرد.
18. مصرف سیر مقدار کلسترول خون را پایین میآورد و مقدار LDH را کاهش میدهد. مقدار مصرف سیر برای این منظور 30 گرم در روز است. جالب است که با مصرف سیر در چند ماه اول، مقدار کلسترول ممکن است بالا رود؛ زیرا کلسترول از داخل نسوج خارج شده، داخل خون میشود و از آنجا دفع گردد. بعد از اینکه کلسترول به حالت طبیعی رسید، باید روزی نصف سیر خام مصرف کرد تا مقدار آن افزایش نیابد.
19. خوردن سیر از سرطان جهاز هاضمه جلوگیری میکند.
مضرات
سیر با آنکه خواص بسیاری دارد، باید به حد اعتدال مصرف شود و زیادهروی در مصرف آن در بعضی اشخاص موجب سردرد، ضعف چشم میشود.
آنها که معده ضعیف دارند و بهطور کلی سیستم هاضمهشان ضعیف است، نباید در خوردن سیر افراط کنند.
افرادی که گرممزاج هستند، طبق توصیه ابن سینا حکیم ایرانی، باید سیر را بپزند یا از سیر ترشی استفاده کنند.
اشخاصی که دارای فشار خون پایین هستند و همینطور کسانی که آلرژی دارند، نباید از سیر استفاده کنند.
برایپختن سیر پس از پوست کندن، آن را به مدت سه دقیقه بخار دهید منبع:پایگاه اطلاعرسانی پزشکان ایران IRITEB.com
شناسنامه
لاله Liliaceae :تیره
Allium sativum L. :نام لاتین
Garlic – poor mans treacle :نام انگلیسی
سیر :نام فارسی
ثوم :نام عربی
شرح گیاه
گیاهی علفی و دارای ساقه ای به ارتفاع 20 تا 40 سانتی متر و حتی بیشتر است. بولب آن که قسمت متورم و زیرزمینی گیاه را تشکیل می دهد، مرکب از 5 تا 10 قطعه متورم، محصور در غشاهای نازک و ظریف، به رنگ خاکستری مایل به سفید است. برگهائی باریک و گلهائی به رنگ سفید چرک، منقوش به لکه های کوچک و قرمز رنگ دارد. از مشخصات برگهای آن این است که اولاً وضع آیخته از ناحیه غلاف دارند و ثانیاً پهنک برگهای آن طویل و منتهی به غلاف درازی است که قسمت زیادی از ساقه را فرا می گیرد و به علاوه غلاف برگهای آن یکدیگر را می پوشانند. مجموعه گلهای گیاه نیز همراه با برجستگیهای کوچک در رأس دمگل درازی به تعداد کم یا ظاهر گل آذین چتر مانند ظاهر می شود. براکته متورم و منتهی به رأس باریک و درازی نیز، مجموعه گلها را فرا می گیرد که نازک و غشائی است. حالات غیر طبیعی مختلفی در این گیاه وجود دارد که یکی از آنها بولب مرکب از 3 برجستگی متورم است. واریته های سیر به دو دسته تقسیم می شود که دسته اول دارای سه واریته بنام های زیر می باشد : الف) A. sativum var. sativum (به سیر طوقه باریک و بدون ساقه گل دهنده ارقام Rocambole و Continental از این واریته می باشند) ب) A. sativum var ophioscorodn (سیر طوقه کلفت ساقه گل دهنده کشیده و خمیده ) ج) A. sativum var.Scordoprasum (با ساقه گل دهنده ایستاده) دسته دوم دارای واریته های زیر می باشد. د) A. Sativum var sagitatum Kuz ( با ساقه گل دهنده) ه) A. Sativum var vulgarae Kuz ( بدون ساقه گل دهنده)
نیاز اکولوژیکی
سیر در خاکهای حاصلخیز و زهکشی شده به خوبی رشد می کند. سیر را باید در خاک قوی و رغنی از مواد آلی کاشت. این گیاه را می توان در انواع خاک از لمونی سنگین تا شنی سبک نیز کشت کرد ولی بر روی خاک لوم شنی سست که از مواد آلی غنی باشد بهترین رشد را دارد. pH خاک بین 8/6 تا 2/7 ایده آل است کاشت سیر باید در آب و هوای معتدل نیمه گرمسیری و نیمه سردسیری و نیز روزهای کوتاه و دمای پائین در پائیز و یا اوایل زمستان انجام گیرد تا گیاه بتواند رویشی خوبی داشته باشد.
img/daneshnameh_up/1/1a/alliumsativum1.jpg
آماده سازی خاک
برای تهیه بستر کشت باید ابتدا زمین را متناسب با نوع آن با استفاده از شخم، دیسک و ماله کاملاً نرم و مسطح کرد و در مناطق خشک نسبت به نوع آبیاری که پشته بندی یا کرت بندی است آنرا آماده نمود (البته در شمال ایران کاشت به صورت دیم است) در زمین های شنی و سست عرض جوی و پشته ها را مساوی و در حدود 20 تا 25 سانتی متر انتخاب می کنند. چنانچه زمین لوم یا لوم سنگین باشد پشته را عریض تر انتخاب کرده طوری که بتوان روی پشته دو یا سه ردیف سیر کاری کرد. 3 تا 4 ماه قبل از کاشت کود حیوانی را با خاک مخلوط می کنند اگر کود پوسیده باشد می توان آنرا در هنگام کاشت نیز با خاک مخلوط نمود. کودهای شیمیایی را معمولاً قبل از کاشت به زمین می دهند. مقدار کود فسفر بین 200 تا 400 کیلوگرم در هکتار است کود ازته را می توان به صورت کود سرک در هنگام رشد گیاه به آن داد.
تاریخ و فواصل کاشت
فاصله خطوط کاشت بین 25 تا 75 سانتی متر، فاصله بوته ها روی خطوط حدود 12 سانتی متر عمق کاشت در اراضی سبک تا 5 سانتی متر است عمق کاشت در اراضی نسبتاً سفت و رسی از 5/2 تا 3 سانتی متر تجاوز نمی کند.
img/daneshnameh_up/1/11/alliumsativum2.jpg
کاشت
سیر از معدود گیاهانی می باشد که فقط از طریق غیر جنسی زیاد می شود. سیرچه ها را نباید قبل از کاشت جدا کرد. در غیر اینصورت کاهش عملکرد را در پی خواهد داشت . کشت سیر معمولاً در سطوح کوچک و اغلب به صورت کرتی انجام می گیرد. برای این کار در پائیز زمین را شخم سطحی زده و کود دامی پوسیده را با خاک مخلوط می کنند سپس زمین را به ابعاد مختلف کرت بندی کرده و به صورت جوی و پشته در می آورند. عمق جویها که به عنوان زهکشی طبیعی عمل می کند حدود 30 سانتی متر است در زمین های سنگین معمولاً سیرچه ها را تنها با فشار کمی در داخل خاک بطور سطحی می کارند.مقدار بذر را با توجه به ضایعات کاشت حدود 300 تا 400 کیلو گرم در هکتار در نظر میگیرند.
داشت
دفع علفهای هرز و سله شکنی در طول دوره رویش گیاه بین 2 تا 3 بار انجام می گیرد از آنجائی که ریشه سیر سطحی است باید هنگام وجین و سله شکنی دقت فراوان نمود تا به ریشه ها صدمه ای وارد نیاید. از آفات سیر می توان مگس سیر (Hylermia antiqua) را نام برد که علاوه بر این گیاه به کیله گیاهان خانواده Liliaceae (مانند پیاز، تره، تره فرنگی و ...) نیز خسارت وارد می کند. لارو این مگس در مزارع سیر و پیاز زندگی کرده و از ساقه ، برگ بویژه سیرچه ها تغذیه می کند. زمستان گذرائی این مگس در درون خاک است و در آنجا به صورت شفیره زمستان را گذرانده و پس از مساعد شدن هوا پرواز می کند. این مگس بر روی گیاه سیر تخم گذرانی کرده و سپس با ایجاد دالانهایی خود را به مرکز سیر می رساند و از داخل آن تغذیه می کند. بر اثر حمله این آفت رنگ برگ از حالت سبزی به زردی تغییر می کند. برای مبارزه با آن معمولاً بوته های آلوده را جمع آوری کرده و آنها را می سوزانند رعایت تناوب زراعی در دفع این آفت بسیار موثر است از آفات دیگر زنگ سیر میباشد که مولد آن قارچی بنام Puccinia allii که فعالیت آن در ماههای گرم و مرطوب تابستان شدید بوده و اسپور آن زمستان را روی میزبان سپری می کنند. برای مبارزه با آن باید در صورت امکان از سیرچه هایی که قبلاً به این بیماری مبتلاً نشده اند برای کاشت استفاده نمود. یا اینکه در صورت گسترش بیماری با سموم قارچ کش مانب (Maneb) و یا زینب (Zineb) به فاصله هر سه هفته یکبار سمپاشی گردد.
img/daneshnameh_up/1/1f/alliumsativum1(1).jpg
برداشت
موقع برداشت سیر از اواخر بهار تا اوسط تابستان بنابه تاریخ کاشت تفاوت می کند. زرد شدن برگهای سیر نشانه رسیدن محصول است یعنی به محض اینکه برگها زرد شدند باید پیاز سیر را از خاک درآورده و اگر سطح کاشت وسیع باشد با تیغه هایی که مخصوصی که به وسیله تراکتور کشیده می شود و از زیر پیاز در عمق ده تا پانزده سانتی متری سطح خاک عبور می کند، خاک را نرم و سست کرده و یک نفر کارگر با سرعت پیازها را از خاک خارج کرده و کنار خط کاشت روی زمین می گذارد. و اگر سطح کاشت کوچک باشد و عمل برداشت محصول با بیل و یا وسایل مشابه آنها انجام می گیرد. پس از کندن پیازها آنها را برای مدت چند روز در مزرعه روی زمین در مقابل آفتاب قرار می دهند تا کاملاً خشک شود،سپس با چاقو قسمتهای هوایی و ریشه ها را از سیر جدا می کنند به منظور نگهداری سیر معمولاً قسمتهای انتهایی را بهم بافته و به صورت ریسه در می آورند و در ستون منازل آویزان میکنند.
دامنه انتشار
در غالب نواحی پرورش می یابد.