گیاهان دارویی     (Medicinal  plants)

  تعریف : گیاهان دارویی به گستره وسیعی از گیاهان اطلاق می شود (بوته، درختچه و درخت) که در درمان بیماریها و یا در پیشگیری ازبروز آن مورد استفاده قرار میگیرد. اکثر این گیاهان در سه گروه عطری، ادویه ای و طبی قرار میگیرند. گیاهان دارویی برای بشر بسیار مفید می باشد. ایجاد فرهنگ سازی استفاده از گیاهان دارویی در ایران کار بسیار دشواری نیست که امید است با تلاشهای دیگر دوستان ( وبلاگ نویسان در این زمینه) انجام گردد.

نام علمی:Achellea

نام محلی:برنجاس(برنجاسب)

کلیات گیاهشناسی:

بومادران گیاهی است از تیره گل‌ستاره‌ای‌ها (کاسنیان) از سردهٔ بومادران‌ها (Achillea).گیاهی است پایا، به ارتفاع ۲۰ تا ۹۰ سانتیمتر و حتی بیشتر که برگ‌هایی بدون دمبرگ، دراز و پوشیده از کرک دارد که دارای بریدگی‌های زیاد و باریکی است .همه قسمت‌های گیاه دارای بوی نافذ و تلخ مزه‌است.

ترکیب‌های شیمیائی:

روغن‌های فرار: کامازولن، کامفر و ...

سزکویی ترپن: لاکتون آکیلئین                                                                 

"خواص درمانی:"

گل:

درمان مشکلات سیستم تنفسی: ضد حساسیت، قابض مخاط، ضد احتقان، خلط آور, عصاره روغنی (حاصل عصاره گیری از گل): ضد التهاب و ضد اسپاسم، مرطوب کننده پوست، پاک کننده آرایشی، ضد شوره سر، محرک رشد مو، التیام دهنده موضعی ( کاربرد در ساخت شامپوها )

برگ:

محرک انعقاد خون، التیام دهنده زخم و جراحات. جویدن برگ تازة آن برای دندان درد توصیه می‌شود.

بخش‌های هوایی:

درمان مشکلات سیستم گوارشی : آرام بخش دردهای معدی ، محرک گوارشی، مقوی معده، ضد نفخ، ملین، صفرا آور، برطرف کننده بی اشتهایی ، رفع کننده بواسیر, درمان مشکلات سیستم ادراری- تناسلی : ضد عفونی کننده مجاری ادراری، ادرار آور، قاعده آور، منظم کننده قاعدگی، کاهش دهنده خونروی ماهیانه و کاهش درد, درمان مشکلات سیستم قلبی-عروقی: تونیک خونی، محرک گردش خون، شل کننده عروق محیطی، کاهنده پر فشاری خون، ضد ترومبوز مغزی و شریانی، تقویت کننده رگ‌های واریسی، معرق و تب بر، ضد ویروس، ضد باکتری، ضد کرم، پشه کش، حشره کش ، شستشو دهنده و ضد عفونی کننده، درمان اگزما و سایر مشکلات پوستی، ضد درد و مسکن

حاملگی (محرک انقباض رحم است)، شیردهی، کودکان زیر دو سال، حساسیت به بومادران و سایر اعضای خانوادهٔ Compositae از مصرف این دارو در ناحیهٔ اطراف و داخل چشم خودداری شود.

دیگرخواص درمانی:

ضد التهاب، ضد تب، ضد اسپاسم، آرام بخش دردهای معدی، محرک گوارشی، مقوی معده، ضد نفخ، ملین، صفرا آور، برطرف کننده بی اشتهایی، ضد میکروب قوی، ضد ویروس، ضد باکتری، ضد کرم، شستشو دهنده و ضد عفونی کننده، ضد عفونی کننده مجاری ادراری، ادرار آور، معرق، ضد درد و مسکن، قابض مخاط، ضد حساسیت، ضد احتقان، خلط آور، شل کننده عروق محیطی، کاهنده پر فشاری خون، ضد ترومبوز مغزی و شریانی، تقویت رگ‌های واریسی، التیام دهنده زخم و جراحات، بند آورنده خونریزی، منظم کننده قاعدگی، و کاهش درد، رفع کننده بواسیر، ضد شوره سر، مرطوب کننده پوست.



(Labiataelamiaceae )          

( آویشن شیرازی Zataria multiflora )



نام محلی:اوریشم



کلیات گیاهشناسی:

شبه درختچه‌ای همیشه سبز و کوتاه با ریشه محکم و ساقه‌ای کاملاً منشعب، برگها بدون دمبرگ و متنوع می‌باشند. برگهای جوان کرک دارند. گلهای صورتی درون سنبله‌هایی در نوک شاخه‌ها تجمع می‌یابند.
  گیاه رایحه معطر دارد لذا مورد توجه زنبور عسل است و عسل تولید شده از آویشن خواص اصلی آن را دارا می‌باشد. زمان جمع آوری گیاه فصل بهار و تابستان می‌باشد.

.
ترکیبات شیمیایی:
اسانس حاوی تیمول، کارواکرول، بورنیول، تانن، بیتر و ساپونینها.
اثر تیمول از بقیه بارزتراست.
خواص دارویی:
* رقیق کردن خلط مجاری تنفسی: پس از مصرف خوراکی از ریه متصاعد می‌شود و به غلظت موثر میرسد.
* افزایش ترشحات وسرعت تخلیه آن از مجاری تنفسی
* گشاد‌کننده مجاری تنفسی و کاهش سرفه
* اثرات ضد باکتریایی
* ضد اسپاسم مجاری گوارشی



موارد مصرف:

1- پیشگیری
* در عفونتهای تنفسی منجر به افزایش ترشحات و تخلیه سریعتر آنها شده و  با کاهش شدت سرفه‌ها از التهاب مجاری تنفسی جلوگیری می‌کند.
* در بیماران با روده تحریک پذیر IBS  منجر به کاهش علایم گوارشی می‌گردد.
* منجر به کاهش تجمع باکتریها در دهان میگردد.


2-درمان
* کاهش سرفه‌های خشک و شدید در برونشیت وسیاه‌سرفه{(کمکی)(خوراکی. بخور و موضعی)}
* افزایش رقت خلط در آسم و آمفیزم  COPD  {(کمکی)(خوراکی. بخور وموضعی)}
* کاهش علایم گوارشی در بیماری روده تحریک پذیر IBS {(کمکی)(خوراکی وموضعی)}
* درمان کرم انکیلوستوم{(کمکی)(خوراکی)}


مصرف در دوران بارداری:
بعلت اثرات سقط آوری مصرف آن باید با احتیاط و در مقادیر کم و کوتاه مدت از فرآورده‌های غیر تغلیظ شده‌باشد.
مصرف در دوران شیردهی:
از فرآورده‌های غیر تغلیظ شده با احتیاط و کوتاه مدت مصرف گردد.


نام فارسی:درمنه

نام محلی:درمنه(درمه)"

نام علمی:" Artemisia sieberi Besser"





کلیات گیاهشناسی:

گیاهی است بوته‌ای به رنگ سبز متمایل به خاکستری، بسیار پرشاخه، انبوه، کولنی شکل، دارای ریشۀ عمودی، چوبی شده ضخیم و در انتها منشعب گیاهی است به ارتفاع 30 تا 40 سانتی‌متر و دارای 2 نوع برگ با تقسیمات متفاوت است به طوری که برگهای تحتانی آن دارای تقسیمات باریک و کوچک ولی برگهای قسمت انتهائی ساقه، کوچکتر و منقسم به 3 لوب مشخص با ظاهر کاملاً متفاوت است.

ترکیبات شیمیایی:

این گیاه دارای 2/1% اسانس نسبت به وزن گیاه خشک می‌باشد که حاوی 39% کامفر، لیمونن و 1و8 سینئول (15%)، کامفن (6%) و آلفاپینن 5% می‌باشد به طور موضعی داروئی بی‌حس کننده و ضد عفونی‌کننده است که در درمان حالتهای تورم بکار می‌رود. سینئول در اسپریهای خانگی، داروهای شستشو و در انواع روغن‌های پوست و مو مصرف می‌شود. در مقابل حشرات اثر کشندگی دارد و در تهیه عطر و مواد معطرکننده نیز بکار می‌رود.

خواص درمانی:

در نواحی مختلف از آن برای دفع کرم استفاده بعمل می‌آید. بعلاوه اثر ضد نفخ، رفع سرفه و سردرد، ضد کرم، ضد عفونی‌کننده و حشره‌کش دارد. اسانس آن به طور خفیف دارای اثر ضد کرم است. آزمایش‌های مختلف، جودسانتونین را حتی در مقادیر کم در آن مشخص ننموده است. میزان اثر اساسن درمنه روی کاندیدا آلبیکنس با می‌باشد.همچنین رشد باکتریهای مسبب بوی نامطبوع عرق را مهار می‌کند.


نام فارسی:مریم نخودی

نام محلی:حلپه

کلیات گیاهشناسی:

گیاهی است از تیره نعناعیان با ارتفاع 15 تا30 سانتیمتر. این گیاه در جنگلهای نواحی مرکزی و جنوبی اروپا و شمال افریقا و ایران میروید. برگهایش متقابل و بیضوی و بی کرک و شفاف و به رنگ سبز تیره می باشد و گلهایش صورتی یا قرمزند. کَلپور. (در اصطلاح کرمان ). طوقریون . کماذریوس . بلوطالارض . کمدریس . خنو. مقیفروان . برنتقه .نحوه استفاده : شاخه هایش با برگهای به زمین نزدیک و به ستبری ریحان و بزرگتر است .
رنگش سبز و یونانیان این گیاه را بلوط زمینی می گویند . زیرا برگهای ریزش به برگ بلوط شبیه است و تلخ مزه اند .بیخ این گیاه به رنگ ارغوانی می زند .باید همین که تخم در آن پیدا شد چیده شود .

خواص دارویی :

: مزاج :گرم و خشک
خاصیت :بازکننده ، تکه کننده ، لطافت بخش و گرمی رسان است .
زخم و قرحه :همراه عسل زخم های مزمن را پاک می نماید .

مفاصل :سبز یا آب پز را بخورند در گسستگی ماهیچه مفید و شربت آن ترنجیدگی را سر حال می آورد و تا کهنه تر گردد مفیدتر است .
چشم :حب از آن می سازند و می خشکانند و برای مداوای زخم چشم به کار می برند .این دارو را در روغن زیتون بجوشانند یا بسایند و گردش را در چشم بکشند آب ریزی همیشگی چشم را درمان می نماید .
سینه :سرفه مزمن را چاره می کند .
اندام های غذا :کلفتی طحال را لاغر می کند .داروی یرقان سودایی است .شربت آن برای رفع سوء هضم بهترین دارو است .
استسقا را در اولین مرحله علاج می نماید و تا کهنه تر باشد مؤثرتر است .
اندام های دفعی :بول و حیض را ریزش می دهد .
زهرها :ضمادش پادزهر حشرات سمی است



نام فارسی:لاله واژگون

نام محلی:گل نگین"


کلیات گیاهشناسی:

این گیاه نه تنها گل زیبایی است بلکه خواص درمانی متعددی نیز دارد. این گیاه گل اشک نیز نامیده می شود و این به خاطر این است که مقداری شبنم در بین این گلها جمع می شود و بعد از گل به پائین می چکد. عمر این گیاه بسیار کوتاه است. از اوایل اردیبهشت ماه گل دهی این گیاه شروع می شود و در فصل بارش تمام می شود.

خواص دارویی:

خواص دارویی این گیاه اصولاً در پیاز این گیاه است. پیاز این گیاه داروی مؤثری برای دردهای رماتیسمی و دردهای مفصلی و پاک کننده دستگاه کبدی است. البته این گیاه جزء داروهای سمی است و مصرف آن باید زیر نظر پزشک باشد.همچنین برای حالت تهوع و دل درد استفاده سنتی میشود.

نام فارسی:"مریم گلی

نام علمی:Salvia officinalis

نام محلی:مرورشک(مرورشت)


کلیات گیاهشناسی:
مریم گلی یک گیاه دارویی علفی و چندساله است که ارتفاع اش به 40 تا 80 سانتی متر می رسد. قسمت های مختلف این گیاه دارای کرک های خاکستری رنگ است و برگ های این گونه ی مریم گلی برخلاف گونه های دیگر بلند و نیزه ای شکل می باشد. گل های این گیاه به رنگ آبی مایل به بنفش هستند.



ترکیبات شیمیایی:
برگ ها و سرشاخه های مریم گلی دارای اسانس، موسیلاژ، ترکیبی به نام سالوین، فلاونوئید، ساپونین و .. هستند. اسانس این گیاه دارای ترکیباتی چون تویون، سینئول، کامفور، پینن و .. است و به رنگ زرد بسیار کمرنگ می باشد.




خواص درمانی و کاربرد:
برگ ها و سرشاخه های گلدار مریم گلی خواص درمانی متعددی دارند که مهمترین آنها عبارتند از: ضدعفونی کننده (در صورت استفاده ی خارجی)، ضدتشنج، کمک کننده به هضم غذا، کاهش دهنده ی قند خون، ضدنفخ و ...

در آشپزی آن را به همراه غذاهای چرب مانند گوشت اردک و غاز مورد استفاده قرار می دهند.مریم گلی به همراه کربوهیدرات ها غذا را خوشمزه می کند. از این رو در تهیه نان، سوپ و سیب زمینی مورد استفاده قرار می گیرد. ترکیب آن با پیاز، بادمجان و گوجه فرنگی نیز بسیار رواج دارد. مصرف آن در تهیه خورش، گوشت پخته و گوشت کبابی بسیار مطلوب بوده و برگ های آن در تزئین غذا مورد استفاده قرار می گیرد.
روغن مریم گلی ضدعفونی کننده و قابض است، از این رو در درمان گلودرد، مشکلات دهان و گاهی برای درمان بریدگی و کبودی به کار گرفته می شود. تحقیقات نشان می دهد، مریم گلی دارای خواص استروژنی است. علاوه بر این قند خون را در افراد دیابتی کاهش داده و برای رفع خستگی ذهنی، آرامش اعصاب و افزایش قدرت تمرکز مفید است.
مریم گلی همچنین برای درمان تعرق زیاد و بند آمدن خون در بریدگی ها کاربرد دارد. جویدن برگ های تازه و همچنین نوشیدن چای آن برای دهان و گلو درد مفید است. مریم گلی در درمان دل درد، اسهال، نفخ، آنفلوآنزا و سرماخوردگی بسیار مؤثر است. شست وشوی موها با آن، شوره سر را از بین می برد. ترکیب مریم گلی با نعناع، رزماری و ‎.‎.‎. درمانی برای سردرد است. مریم گلی قاعدگی را تنظیم کرده، شیر را کاهش داده و در درمان گرگرفتن های دوران یائسگی مؤثر است. روغن آن برای تصفیه هوا به کار رفته و رایحه خوشی دارد.



احتیاطات مصرف: مصرف این گیاه در دوران بارداری منع شده است و فرآورده های حاصل از این گیاه سبب کاهش ترشح غدد شیری در مادران می شوند.
نحوه ی مصرف: 2 تا 3 گرم برگ خشک شده را بصورت دمکرده سه بار در طول روز مصرف نمائید.



نام فارسی:کنگر

نام محلی:کنگر

نام علمی :

CYNARA SCOLYMUS





کلیات گیاهشناسی:

نام علمی کنگر CYNARA SCOLYMUS است.  کنگر معمولی گیاهی است خودرو با برگ‌های خاردار و ساقه‌های ضخیم شبیه به کرفس که از آن در پخت سوپ، خورش و حتی به‌صورت خام در سالاد استفاده می‌کنند. کنگر طبیعتی گرم و خشک دارد و به همین علت آن را با ماست نیز می‌خورند و در ضمن برای آن دسته از افرادی که گرم‌مزاج هستند، خوردن آن توصیه می‌شود. علاوه بر این، کنگر منبع غنی پتاسیم است

ترکیبات شیمیایی:موجودد در 100 گرم کنگر خام

انرژی 18 کیلو کالری
پتاسیم 360 میلی گرم
آهن 1 میلی گرم
فولات 21 میکروگرم
کلسیم 41 میلی گرم
پتنوتنیک اسید 3/0 میلی گرم
ویتامین B1 1/0 میلی گرم
سدیم 27 میلی گرم
بتاکاروتن 39 میکروگرم
فیبر 4 گرم

خواص درمانی :



*  کنگر ضدعفونی‌کننده، اشتهاآور، تب‌بر و هضم‌کننده غذاست و درضمن، مصرف آن باعث تقویت دستگاه گوارش می‌شود.

*  این گیاه و به‌خصوص برگ آن ادرارآور و نیروبخش است و در ضمن قلب را نیز تقویت می‌کند.

*  کنگر در درمان یرقان، نارسایی کبد و کم‌خونی مؤثر بوده و از کبد در برابر سموم شیمیایی محافظت می‌کند.

*  محققان معتقدند وجود ماده‌ای به نام سینارین در عصاره برگ کنگر، باعث کاهش کلسترول و تری‌گلیسیرید خون می‌شود. در ضمن همین ماده به همراه ماده دیگری به نام اسید کافئیک موجود در کنگر، کبد را در برابر عفونت حفظ می‌کنند.

توجه: چه کسانی بهتر است کنگر نخورند؟

افرادی که ناراحتی‌های کلیوی و کبدی شدید دارند از مصرف برگ کنگر پرهیز کنند.

زنان باردار و کودکان

باتوجه به اینکه کنگر باعث انقباض کیسه‌ صفرا می‌شود، افرادی که سنگ کیسه‌ صفرا دارند، از خوردن آن صرف‌نظر کنند.

مقدار مصرف

بزرگسالان برای بهره گیری از اثرات درمانی کنگر می توانند ،4-1 گرم برگ خشک یا خام آن را سه بار در روز مصرف کنند.
کسانی که نباید کنگر مصرف کنند
- بهتر است زنان باردار، کودکان، بیماران مبتلا به بیماری شدید کبدی یا کلیوی از مصرف برگ کنگر پرهیز کنند.
- از آنجایی که برگ های کنگر محرک انقباض کیسه ی صفراست، افرادی که سنگ کیسه ی صفرا دارند نباید آن را مصرف کنند، چرا که افزایش انقباض کیسه ی صفرا منجر به انسداد مجاری و حتی پارگی کیسه صفرا می شود.
- هم چنین اشخاصی که نسبت به کنگر و یا خواص سینارین حساسیت دارند، باید از مصرف این گیاه پرهیز کننند



‌نام فارسی:"کاسنی

نام علمی:Cichorium intybos L



نام محلی:"کاشنی


کلیات گیاهشناسی:

کاسنی معمولی، یک گیاه دارویی پایا با گل‌های آبی یا ارغوانی است. کاسنی در اصل بومی جهان قدیم است و پراکندگی وسیعی در نواحی مختلف ایران دید. به آب و هوای خنک، آفتابی یا کمی سایه نیاز دارد و گرمای شدید تابستان راتحمل نمی کند.

-قلب، کبد و کلیه را فعال می کند.
ـ کاسنی باز کننده و حمل کننده ماده بیماری کبد است.
ـ کاسنی مسکن عطش و حرارت درونی است. کاسنی در درمان التهابات معده و پاک کردن مجاری ادراری، مؤثر است.
ـ اگر آب پخته کاسنی را با سکنجبین میل کنید بهترین داروی تب های طولانی و مداوم است.
ـ مالیدن آب کاسنی به محل های خارش بدن بسیار مفید است.
ت غرغره آب کاسنی با فلوس برای درد گلو، ورم و سوزش گلو مفید است. فرمول مذکور برای درمان ورم حلق (لارنژیت) و تورم مفصلی نافع است.
ـ مصرف تخم کاسنی، کمی با حالت تهوع همراه است که باید در آن سکنجبین اضافه کنید.
ـ ریشه کاسنی در باز کردن و روان شدن اخلاط بسیار مؤثر است.
ـ ریشه کاسنی، مجاری گوارشی را پاک می کند و بهترین تصفیه کننده خون است. ریشه کاسنی در از بین بردن ورم احشا خیلی مؤثر است.
ـ ریشه کاسنی بهترین دارو برای آب آوردن شکم است و در نفخ و تحلیل مواد بسیار نافع است. ریشه کاسنی برای تقویت معده، زیاد کردن ادرار و رفع درد مفاصل و ضد یرقان مفید است.
ـ عرق کاسنی که از گیاه تازه کاسنی گرفته شده باشد برای خنکی به کار می رود.
ـ برگ های کاسنی دارای املاح پتاس است و جوشانده آن برای تصفیه خون، تقویت معده و اعضا به کار می رود.
کاسنی انواع مختلف دارد که ریشه و برگ های آن در پزشکی، در بهبود تب ها، یرقان (زردی) و انسداد مجاری صفراوی مفید است.
ـ تمام قسمت های کاسنی مخصوصاً ریشه و برگ آن، محرک صفرا است و به عمل هضم کمک می کند و اثر آن در نارسایی های کبدی، قولنج های کبدی و ناراحتی های صفراوی بارز است.
کاسنی در ازدیاد نطفه و زیبایی چهره کودک تازه متولد مفید است.
کاسنی انسان را از ابتلا به قولنج نگه می دارد.
ـ کاسنی، توان و نیروهای بدنی را تجدید می کند. کاسنی در ضعف اعصاب، ضعف چشم و فشار خون مفید است.
کاسنی، قلب، کلیه، کبد را فعال و با نشاط می گرداند. کاسنی رحم را به وظیفه طبیعی خود وا می دارد.
ـ برگ کاسنی، دارای مقداری ویتامین(ث) است و لذا در حفظ جوانی مؤثر است. برگ کاسنی، زهر طحال را از بین می برد و کیسه صفرا، یرقان و دردهای معده و کبدی را معالجه می کند.

نام فارسی:"گیاه بیلهر"

نام محلی:بیلهر

کلیات گیاهشناسی:


از خانواده چتریان است که در اوایل فصل بهار در برخی از استانها از جمله کردستان، لرستان، چهارمحال بختیاری، فارس و کهگیلویه و بویراحمد رویش دارد. به عنوان چاشنی در رژیم غذایی ساکنان مناطق مذکور از ساقه و برگ های تازه آن استفاده می شود. بیلهر گیاهی است سرشار از فلاونوئید و اولین گیاه از خانواده چتریان است که این مواد را تراوش می کند

خواص دارویی:

مصرف گیاه بیلهر تری گلیسرید و کلسترول خون را پایین می آورد اما در مورد دیگر خواص بیولوژیکی آن هیچگونه مطالعاتی صورت نگرفته است. با توجه به وجود انواع فلاونوئید در این گیاه و اینکه برخی فلاونوئیدها خاصیت آنتی اکسیدان دارند و همچنین نقش آنتی اکسیدانها در محافظت از کبد در این مطالعه خاصیت محافظت کبدی این گیاه در مسمومیت القایی ناشی از مصرف تتراکلرید در موش صحرایی مورد ارزیابی قرار گرفت


“نام فارسی:گیاه جوشیر (جاشیر):”

نام محلی:جاشیر


کلیات گیاهشناسی:


این گیاه اصولاً در ارتفاعات رویش دارد و دارای گلهای زرد با ساقه های بلند است.

جوشیر صمغی است که از گیاهی به همین نام گرفته می شود.
خواص دارویی و درمانی:

این گیاه یکی از داروهایی است که برای بیماریهای کلیوی استفاده می شود. ادرار آور است و حتی در مواردی بند آمده ها را باز می کند و قطره قطره ادرار کردن که از مشکلات مجاری ادراری است توسط این گیاه قابل درمان است و بطور کلی باز کننده ی مجاری ادرار می باشد.
مقوی سیستم دستگاه عصبی است. برای سرد مجازها، داروی خوبی است که در رابطه با لقوه و رعشه استفاده می شود.
از سرشاخه های این گیاه به صورت سبزیهای خوراکی استفاده می شود. از کوبیده ی برگ و عصاره آنها برای درمان دندان درد استفاده می شود.
از عصاره ریشه آن استفاده های صنعتی می شود مثل تهیه مواد آرایشی یا تهیه مُسکِن.
این گیاه مثل بعضی از گیاهان، گیاهی سمی است بنابراین مقدار مصرف، زمان مصرف و دوره درمانی آن باید توسط پزشک تعیین شود.
این گیاه را همراه مرزن جوش استفاده می کنند زیرا مرزن جوش عوارضی را که این گیاه می تواند بوجود آورد تعدیل کرده یا کاهش می دهد

بلوط   Oak  Bark    گز علفی (شیره بلوط)

نام محلی:بلی

نام علمی      Quercus



کلیات گیاه شناسی

بلوط درخت بومی در مناطق معتدله است و در ایران در جنگهای کردستان ،‌لرستان و کهکلویه می روید . ارتفاع این درخت در بعضی نواحی تا 50 متر و قطر تنه آن به 3 متر نیز می رسد . برگهای درخت بلوط پنجه ای و مانند انگشتان دست می باشد . میوه درخت بلوط که به نام بلوط معروف است مانند فندق بوده و در پیاله ای جای می گیرد .

ترکیبات شیمیایی:

پوست و برگ درخت بلوط دارای تانن ، قند ، اسید گالیک ، اسید مالیک ، کوئرسین Quercine ، موسیلاژ ، پکتین ،‌رزین و روغن است .

خواص داروئی:

بلوط از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است .

خواص میوه بلوط

میوه بلوط از قدیم الایام مورد مصرف بوده و از آن به عنوان غذا استفاده می کرده اند . حتی اگر آنرا خشک و در کرده و با در گندم مخلوط می کنند و از آن نان تهیه می نمایند .

می توان بلوط را بوداده و سپس آنرا در کرده و از آن چائی تهیه کرد . مقدر مصرف آن یک قاشق چایخوری در یک لیوان آب جوش می باشد . این دم کرده را می توان برای مورد زیر بکار برد .

1- بواسیر را برطرف می کند .

2-اسهال ساده و اسهال خونی را رفع می کند .

3-درد معده و گاز معده را برطرف می کند .

4-برای رفع کم خونی موثر است .

5-نرمی استخوان را درمان می کند .

6- برای تقویت عمومی بدن موثر است .

7-برای معالجه اسهال اطفال ،‌در بلوط را با کاکائو مخلوط کرده و دم کرده آنرا به اطفال می دهند .

خواص درخت بلوط

برای استفاده از پوست درخت بلوط  یم توان آنرا در کرده و با عسل مخلوط کنید و یا اینکه یک قاشق در آنرا در یک لیوان آبجوش ریخته و به مدت 10 دقیقه دم کنید .

1- خونریزیها را متوقف می سازد .

2-درمان کننده بواسیر خونی است .

3-خاصیت ضد عفونی درد .

4-ادرار را زیاد می کند .

5-ترشحات زنانه را از بین می برد .



مصارف خارجی پوست درخت بلوط

برای استفاده خارجی از جوشانده پوست درخت استفاده می شود . بدین منظور باید 15 گرم پوست درخت را در یک لیتر آب جوش ریخته و بگذارید به آرامی بجوشد تا حجم آن به دو سوم تقلیل یابد .

از این جوشانده می توان بعنوان کمپرس استفاده کرد و یا آنرا در وان حمام ریخته ودر آن ساتراحت نمود .

1)خون مدرگی را درمان می کند .

2)اگزما را از بین می برد.

3)برای درمان بیماریهای پوستی  در وان حمام که در آن جوشانده پوست درخت بلوط را ریخته اید به مدت یکربع ساعت استراحت کنید .

4)اگر واریس درید این قسمتها را با جوشانده پوست بلوط کمپرس کنید .


نام فارسی : کرفس

نام محلی : کلوس


کلیات گیاه شناسی:

کرفس گیاهی است علفی، به ارتفاع ۲۰ تا  ۶۰ سانتی متر که ساقه ای منشعب دارد . برگ  های آن شفابخش و ضخیم و گلهای آن کوچک و به رنگ سفید یا سفید مایل به سبز است . قسمت مورد استفاده این سبزی قسمتهای مختلف آن به ویژه ریشه و برگ آن است

ترکیبات شیمیایی:

کرفس حاوی ویتامین c و مواد دیگری است که سلامت را تقویت می‌کنند موادی مانندفالیدز(phalides)، که باعث کاهش کلسترول می‌شود و کومارینز‌(Coumarrins) که از ابتلا به سرطان جلوگیری می‌کند.

خواص دارویی:

دانه کرفس ضد رماتیسم، آرام بخش، ضد عفونی کننده سیستم ادراری، افزاینده دفع اسید اوریک، کاهنده فشار خون، تا اندازه‌ای ضد بیماری قارچی، ادرارآور، ضددرد، ضدالتهاب، دفع مسمومیت، ضد اسپاسم، ضد باکتری ، شیرافزا، ضد انقباض، ضد تشنج، مقوی معده و بادشکن است.مدارک علمی نشان می‌دهد که ممکن است دانه کرفس، از سرطان پیشگیری کمک کند. کرفس اثر تصفیه کننده خون، ضد رماتیسم و نقرس و ضد عفونی کننده دارد و به علاوه لاغر کننده است. چون دانه کرفس موجب سقط جنین می‌شود و به همین دلیل در آبستنی منع کاربرد دارد.خوردن کرفس برای بیماران مبتلا به صرع مضر است زیرا حملات آنها را تحریک می‌کند. همچنین اشخاصی که به ورم کلیه مبتلا هستند نباید آن را مصرف کنند. کرفس مواد مضر را دفع می کندکرفس کلیه و مثانه را تمیز می کند . از تولید سنگ کلیه و مثانه جلوگیری می کند و ملین است

تاثیر بر فشار خون

کرفس حاوی موادی است که به آن سالیدس(Pthalides) می‌گویند و به آرام شدن (Relax) ماهیچه‌های اطراف رگها کمک می‌کند و باعث گشاد شدن رگها می‌گردد. با فضا‌هایی که در رگها بوجود می‌آید خون می‌تواند با فشار کمتری حرکت ‌کند و فشار خون بالا کاهش می‌یابد. سالیدس، استرس را نیز کاهش می‌دهد.( استرس عامل انقباض رگها می‌باشد.)

کاهش دهنده کلسترول

کرفس کلسترول خون را کاهش می‌دهد

ادرار آور بودن

دانه‌های کرفس  به عنوان ماده‌ای ادرار آور استفاده می‌شوند. امروزه ما می‌دانیم که کرفس به دلیل وجود پتاسیم و سدیم که مواد معدنی بسیار مهمی‌در حفظ تعادل در ادرار و تحریک آن هستند، بعنوان گیاهی ادرار آور مصرف می‌شود

بالا بردن سلامتی



کرفس حاوی ماده‌ای است بنام کومارین(Coumarins) که از تخریب سلولها بوسیله رادیکالهای آزاد جلوگیری می‌کند،  بنابراین باعث کاهش تغییراتی می‌شود که افزایش آنها موجب سرطانی شدن سلولها می‌گردد.



همچنین کومارین فعالیت گلبولهای سفید، که مدافعان سیستم ایمنی هستند و سلولهای غیر طبیعی که سلولهای سرطانی از آن جمله می‌باشند را مورد هدف قرار می‌دهد را افزایش می‌دهد. ماده دیگری که وجود دارد استیلنیک(Acetylenics) است که مشاهده شده است در متوقف نمودن رشد سلولهای سرطانی موثر است.



تجربه نشان داده است که کرفس و غذاهای حاوی آن بوی بد دهان را از بین می‌برد که احتمالاً به دلیل ترکیب موادی که در معده تولید می‌شوند با مواد معطر کرفس است.



این گیاه حاوی ویتامین (ث) زیادی است و به همین دلیل مصرف آن به تقویت لثه ها کمک کرده و از بروز بیماری اسکوربوت پیشگیری می‌کند. مصرف کرفس همچنین به افراد کم خون، توصیه می‌شود.این گیاه دارای خاصیت ضدمیکروبی است و در بهبود آسم و سرماخوردگی‌های ریوی مناسب است.



آب کرفس به صورت غرغره برای رفع گلو دردهای خشک به دلیل خاصیت ضدعفونی کننده اش مفید است. همچنین آلودگی میکروبی ضعیف در روده نیز در اثر تریپین از بین می‌رود.



کرفس همچنین ضد نفخ است و تب را پایین می‌آورد. مصرف آن به خصوص به افراد درگیر با بیماریهای قلب و عروق و بالا بودن چربی‌های خون بسیار توصیه می‌شود، این گیاه از تصلب شرائین جلوگیری می‌کند.نقش بسیار موثر دیگر این گیاه، تاثیر آن در کاهش وزن است؛

به حدی که افرادی که از ۱ لیوان عصاره کرفس به همراه لیموترش به شکل هر روزه یا یک روز در میان در زمان استفاده از رژیم‌های کاهش وزن، بهره  برده‌اند، یک تا دو کیلوگرم کاهش وزن علاوه بر میزان عادی داشته اند.در برخی از متون به اثرات مثبت کرفس در تقویت نیروی جنسی مردان اشاره شده است، البته این موضوع تاکنون به اثبات نرسیده است.

جوشانده این گیاه، گرفتگی صدا را درمان می‌کند و برای سرمازدگی مفید است. این گیاه حاوی فسفر بوده و در تقویت حافظه و ازدیاد هوش کارآمد است. در نسخ قدیمی به نقش افزایش دهنده شیر مادر، توسط این گیاه اشاره شده است..



تخم این گیاه حاوی کلسیم بالاست که ممکن است نقش مهمی در کاهش فشار خون ایفا کند، این تخم ادرارآور بوده و یکی از بهترین داروها برای پاک کردن اسید اوریک در بدن است؛ از این رو برای درمان نقرس و آرتروز و روماتیسم مناسب است.

. البته دانه کرفس در مواردی موجب سقط جنین می شود و به همین دلیل در دوران بارداری منع مصرف دارد.خوردن کرفس برای بیماران مبتلا به صرع نیز مضر است زیرا حملات آنها را تحریک می‌کند.

همچنین در افرادی که به ورم کلیه مبتلا هستند، منع مصرف دارد.دانشمندان بر این باورند که کرفس بهترین ماده غذایی برای پاک کردن کلیه ها و مجاری ادرار و در نتیجه داروی مناسبی برای درمان عفونت های ادراری ، و بالا بودن اسید اوریک خون است

برای اینکه به روده‌های خسته و پیر کمک شود ، توصیه می شود که هر روز یک لیوان عصاره کرفس مصرف شود. از این طریق روده به روش طبیعی تخلیه می‌شود.کرفس در تقویت معده و اعصاب موثر است.خوردن کرفس حافظه را زیاد و قلب را پاک می کند و دیوانگی ، جذام و پیسی را برطرف می کند.



  نام فارسی:گردو                  WALNUT

نام محلی: گردو  

نام علمی        Juglans regia



کلیات گیاه شناسی

گردو در ختی است  زیبا وسایه افکن که بعنوان درخت زینتی بکار می رود . این درخت در مناطق معتدل دنیا رشد و پرورش می یابد .

میوه گردو  ، گرد و در دارون مغز قرار درد و در فاصله های پدره های نازکی قرار گرفته است . قشری که روی مغز گردو است سبز رنگ و کمی گوشتی می باشد

درخت گردو هنگامیکه به سن بیست سالگی  می رسد شروع به میوه دادن می کند و بلاترین باروری خود را در سنین پنجاه سالگی درد .از تمام قسمتهای درخت گردو استفاده طبی به عمل می آید .

ترکیبات شیمیایی:

مغز گردو دارای چند اسید آلی ، مقدر کمی اسانس ، اگزالات آهک و ویتامینهای A,B,C,D,E می باشد . همچنین مغز گردو دارای مقدر کمی ( 12%) ارسنیک است .

خواص داروئی:

گردو از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است روغن گردو که از قدیم برای پختن غذاها از آن استفاده می شد است روغنی است به رنگ زرد روشن که دارای طعم مطبوع و ملایم است و باسانی تند (اکسیده ) می شود.

1)گردو خون ساز و تصفیه کننده خون است

2)گردو درمان کننده بیماریهای ریوی است

3)گردو مسکن دل پیچه است

4)اگر از گردو و عسل و مربا درست کنید برای اشخاص لاغر وتقویت و تحریک نیروی جنسی مفید است.

5)مربای گردو ملین بوده و آپاندیس را تقویت می کند

6)خوردن گردو از تشکیل سنگ کلیه و سنگ کیسه صفرا جلوگیری می کند

7)پوست درخت گردو و پوست سبز گردو قابض است

8)خوردن گردو برای تقویت جنسی مفید است

9)گردو را با انجیر و موز بخورید مقوی حواس و مغز است

10)اگر پوست تاز گردو را به دندان و لثه بمالید لثه و دندان را تقویت می کند

11)دم کرده برگ درخت گردو برای درمان ورم مفاصل مفید است

12)50 گرم برگ گردو را در یک لیتر آبجوش ریخته و بمدت چند دققیه بجوشانید این جوشانده برای شست وشوی زخم ها و التیام انها بسیار مفید است .

13) دم کرده برگ درخت گردو برای درمان ترشحات زنانه و بیماری سل مفید است

14)جوشانده برگ درخت گردو درمان کننده سر درد ، سرمازدگی و بیماریهای پوستی است

15)شیره قسمت سبز میوه را اگر چند بار روی زگیل بمالید آنرا از بین می برد

16)قسمت سبز و تازه میوه گردو را اگر با آب بجوشانید و موهای خود را با آن رنگ کنید رنگ قهو ه ای به مو می دهد .

17)برگ تازه درخت گردو حشرات موذی مانند بید و ساس را از بین می برد.

18)اگر زن حامله روزی یک عدد گردو بخورد پس از زایمان پوست شکمش زیبایی خود را حفظ خواهد کرد

19)چون گردو دارای مس می باشد بنابراین به جذب آهن در بدن کمک می کند

مضرات :

گردو با داشتن مواد مغذی زیاد غذای بسیار خوبی است ولی نباید در خوردن آن اصراف کرد زیرا زیاده روی آن باعث ورم لوزه و زخم دهان می شود . مخصوصا گردو برای گرم زماج ها خوب نیست و معمولا بهتر است اینگونه افراد بعد از خوردن گردو دهان خود را بشویند و یا انار ترش و یا کمی سکنجبین یا سرکه بخورند . مغز گردو لطیف است و در اثر ماندن کهنه می شود ور نگ آن زرد یا قهو ه ای و طعمش تند می شود و باعث مسمومیت خواهد شد و نباید از آن استفاده شود .

درخت بادام   Almond

نام محلی درخت:ارزن

نام علمی   Amygdolus



کلیات گیاه شناسی

درخت بادام به بلندی 8 متر می رسد .

بطور کلی دو نوع بادام وجود دارد :

1- بادام شیرین  Sweet Almond

2- بادام تلخ      Bitter Almond.

ترکیبات شیمیایی:

بادام شیرین دارای 50 تا 55 درصد و بادام تلخ دارای 40 تا 45 درصد روغن می باشد . بادام همچنین دارای 25 درصد مواد سفیده ای و دیاستازی بنام امولسین (Emulsine) ، قند ، صمغ ، موسیلاژ و مواد معدنی می باشد

خواص داروئی:

بادام شیرین از نظر طب قدیم ایران کمی گرم و تر است .

1) بادام ملین بوده  و روغن بادام ضد یبوست است مخصوصا از روغن بادام می توان رفع یبوست برای بچه ها استفاده کرد .

2)بادام سینه را نرم می کند .

3)شیر بادام برای رفع سرفه ، ناراحتی حنجره و تنگی نفغس مفید بوده و خلط آور است .

4) بادام برای درمان زخم روده ها و مثانه و اسهال مفید است .

5)بادام بو داده مقوی معده بوده و قابض است .

6)بادام تقویت کننده نیروی جنسی است و تولید اسپرم را زیاد می کند .

7)بادام را آسیاب کرده و با عسل مخلوط کنید برای درد کبد و سرفه مفید است .

8)چغاله بادام لثه و ریشه دندان را تقویت می کند .

9) چغاله بادام برای خشکی دهان مفید است .

10)شکوفه بادام را دم کنید و بعنوان مسهل برای اطفال استفاده کنید .

11)دم کرده پوست قهوه ای رنگ مغز بادام بهترین دارو برای تسکین درد و التهاب مجاری تنفسی است .(مقدر مصرف 5 گرم در 100 گرم آب )

12)جوشانده برگ درخت بادام برای نارسائی کبد و کیسه صفرا مفید است .

13)روغن بادام خواب آور است و بیخوابی را از بین می برد .

14)برای صاف کردن سینه و نرم شدن روده ها و از بین بردن سرفه خشک باید روغن بادام را با شکر و کتیرا مخلوط کرده و بخورید .

15)روغن بادام را با آب گرم مخلو ط کنید داروی خوبی برای رفع اسهال و دل پیچه بچه ها خواهد بود . ضمنا این مخلوط سنگ مثانه را خارج کرده و ادرار کردن را آسان می کند .

16)برای درمان نقرس و رفع خمیدگی پیران ، مهره های پشت را با روغن بادام چرب کنید .

17)برگ تازه درخت بادام مسهل و ضد کرم است .

18)برگ خشک شده درخت بدام قابض بوده و اسهال را از بین می برد.

19)روغن بادام شیرین بدلیل خاصیت نرم کنندگی و ضد التهاب در کرم ها و پمادها بکار می رود.

20)برای رفع بیماریهای سینه ، روغن بادام شیرین را با هموزن آن عسل و یک زرده تخم مرغ مخلوط کنید که بصورت خمیر یکنواختی داراید سپس به آن جوشانده گل ختمی اضافه کرده و یک قاشق چایخوری از انرا بفاصله هر سه ساعت بخورید .

21)برای رفع خارش پوست بچه هائیکه که سرخک و مخملک دارند روغن بادام را در تمام سطوح بدن آنها بمالید خارش را تسکین می دهد .

22)مالیدن روغن بادام بر روی پوست التهاب را رفع کرده و سوختگی را درمان می کند.

23) روغن بادام اگزما را رفع می کند .

خواص بادام تلخ

چون بادام تلخ دارای اسید سیانیدریک است در مصرف آن باید نهایت دقت را بعمل آورد .

مغز بادام تلخ ازنظر طب قدیم ایران خیلی گرم و خشک است

1-بادام تلخ را آسیاب کرده و با سرکه مخلوط کنید ضماد خوبی برای سر درد می باشد همچنین مالیدن آن بر دور چشم برای تقویت بینایی مفید است .

2- خوردن بادام تلخ برای تنگی نفس ، سرفه و ورم ریه مفید است .

3-بادام تلخ رابا عسل بخورید کبد و طحال را تمیز می کند .

4-برای رفع درد کلیه ها بادام تلخ را با نشاسته و نعناع بخورید .

5- بادام تلخ را با عسل برای قولنج مفید است .

6-برای از بین بردن سنگ کلیه و ناراحتی های کلیه ، بادام تلخ را با شیره انگور مخلوط کرده و بخورید .

7-اگر عادت ماهیانه خانم ها عقب می افتد بهترین طرز درمان آن قرار دادن شیاف بادام تلخ در مهبل است .

8-برای ازبین بردن لکه های صورت ، بادام تلخ را پودر کنید و با سرکه مخلوط کرده و ضمادی از آن درست کنید و روی پوست بمالید .

9-ضماد بادام تلخ برای درمان زخم های کهنه خارش و مخملک بکار میرود .

10- ضماد ریشه درخت بادام تلخ برای درمان انواع دردها مفید است .

11-ضماد ریشه درخت بادام برای پاک کردن طحال ، کلیه و دفع کرم روده بکار می رود .

12-دم کرده ریشه درخت بادام تلخ برای پاک کردن طحال ، و دفع کرم روده بکار می رود .

13-روغن بادام تلخ خاصیت مسهلی درد .

14-روغن بادام تلخ برای تنگی نفس ، درد کلیه و خارج کردن سنگ مثانه مفید است .

15-برای رفع زنگ زدن و صدا در گوش یک قطره از روغن بادام تلخ را در گوش بریزید .

16-مالیدن روغن بادام تلخ روی صورت ، لکه ها و چین و چروک را از بین می برد .

17-رغن بادام تلخ ترک دست و پا را که از سرما ایجاد شده از بین می برد .

18-آنهایی که مبتلا به اگزما هستند اگر از بادام تلخ خمیری درست کنند و از آن بجای صابون برای شستن نقاطی که مبتلا به اگزما است استفاده کنند بزودی بهبود می یابند .

19-خمیر بادام تلخ برای رفع بوی بد پا و زیر بغل مفید است .

20-روغن بادام تلخ برای درمان سیاه سرفه مفید است .

مضرات :

بادام از نظر اینکه دارای مواد مغذی بسیاری است بنابراین غذای بسیار خوبی است ولی چون سنگین و ثقیل الهضم می باشد نباید در خوردن آن افراط کرد و مقدر آن نباید در روز بیش از ده دانه باشد . بادام همچنین برای معده های ضعیف و سرد خوب نیست و اشخاصی که معده ضعیف دارند بهتر است بادام را با شکر بخورد .



نام فارسی:زنجبیل          Ginger

نام محلی:زنجفیل

نام علمی: Zingiba officinale



کلیات گیاه شناسی

زنجبیل از قدیم الایام مورد مصرف مردم ایران ، هند و چین بوده است .

خواص داروئی:

این گیاه همراه با گیاهان دیگر بعنوان تقویت کننده معده و بدن  بادشکن و ضد نفخ بکار یم رود . همچنین پزشکان چینی جدیدا کشف کرده اند که شربت زنجبیل بهترین داروبرای معالجه زخم معده می باشد.

زنجبیل تازه وشربت زنجبیل با چای زنجبیل در بدن گرما تولید کرده و بدین وسیله مواد سمی و زادئ بدن را بصورت عرق از بدن خار می سازد . این گیاه برای خانم هائیکه عادت ماهیانه آنها عقب می افتند تجویز شده است .

زنجبیل بهترین داروی سرمخوردگی و گلو درد میباشد . هنگامی که حس کردید دچار سرمخوردگی شده اید چند بار چای زنجبیل بنوشید و اگر گلو درد درید علاوه بر آنکه چای آنرا میل می نمائید با آن نیز قرقره کنید .

زنجبیل را حتی برای کمپرس نیز می توان استفاده کرد که سموم بدن را خارج می سازد . برای این منظورابتدا چای زنجبیل استفاده کنید  دستمالی را با آن آغشته و آب اضافی آنرا فشار داده در محل زخم یا درد بگذارید .

شربت زنجبیل برای زخم معده بسیار مفید است .مبتلایان به زخم معده باید هر روز قبل از غذا یک قاشق چایخوری از این شربت را همراه با کمی آب بنوشید زخم معده آنهاپس از مدتی التیام خواهد یافت .

مضرات :

مضرات خاصی برای آن بیان نشده است .

علمی :   Malvasylvestris
فارسی :   پنیرک
محلی : توله



کلیات گیاهشناسی  :: گیاهی است که به حالت خودرو می روید و ریشه های آن آبدار و ساقه آن استوانه ای شکل و برگهای آن بزرگ و دارای دمبرگ است.
خواص دارویی:

پنیرک حاوی موسیلاژ (لعاب نباتی) و ویتامین های A-B-C است ، از برگ و گل این گیاه استفاده می شود ، ضد سرفه و مرهم سینه است ، خاصیت مسهل و نرم کننده دارد ، جوشانده آن برای عفونتهای مثانه و اسهال خونی و سرفه های شدید مفید و مؤثر است ، برگ و ریشه پنیرک را اگر به شکل ضماد در آورید و روی دمل و یا کورک بگذارید فوراً سرباز می کند . پنیرک اخلاط غلیظ را رقیق و اخلاط خیلی رقیق را معتدل می نماید . انسداد مجاری کبد را باز می کند و موجب ازدیاد ترشح ادراروشیرمی شود .ضمادسائیده برگ آن برای شکستگی اعضاء و گزیدن زنبور مفید است ، اگر با روغن زیتون مخلوط و تهیه شود برای سوختگی و گزیدن عقرب نافع می باشد.خوردن دم کرده شاخه و برگ آن با شکر برای رفع خشونت صدا و یرقان و سوزش مجاری ادرار مفید است. گل پنیرک برای زخم کلیه و سرشاخه های گلدار آن برای روده مفید می باشد. تخم آن برای معده های ضعیف مضر است.%


"مرزه:"



کلیات گیاهشناسی:


مرزه (Summer savoury) که از گیاهان خانواده نعناع به شمار می ‌رود، در فاصله ماه‌های تیر تا شهریور در ایران به گل می‌ نشیند.

قسمت های هوایی به انضمام برگ ها که در بعضی مواقع، فقط قسمت های فوقانی گل دار جمع آوری می گردد، به صورت خوشه ای دسته شده و یا بر روی قاب های چوبی پهن کرده و در سایه و با حرارت مصنوعی کمتر از 40 درجه سانتی گراد خشک می شوند.

برگ‎های آن نرم و متقابل و تقریبا بدون دمبرگ و باریک و نوک تیز و پوشیده از کرک و دارای تارهای غده‎ای فراوان اسانس‎ دار است.

کاربرد مرزه:

اسانس گیاه مرزه دارای طبیعت گرم و اثرات تقویت کننده معده، تسهیل کننده عمل هضم، ضد نفخ و مُدر ( ادرار آور ) است.

برای معالجه اسهال بسیار مناسب است و یک ضدعفونی کننده قوی می باشد.

این گیاه را به عنوان چاشنی و ادویه به همراه لوبیا، سالاد فصل، خیار، ماهی، گوشت، کالباس و سوسیس مصرف می کنند.

دارویی به نام تیمیان Thymian در داروخانه های کشور وجود دارد که از گیاه مرزه، آویشن، رازیانه و اکالیپتوس تهیه می شود و دارای اثرات ضد سرفه و خلط آور می باشد.

این گیاه در ایران جزو سبزی‎های خوراکی است و به صورت خام و پخته در غذاها مصرف می‎شود.

دارای خاصیت بادشکن و همچنین دافع کرم می باشد.

کشف ترکیبات ضد درد در گیاه مرزه:

نشریه "پزشکی مستند مکمل و جایگزین" در جدید ترین شماره ماه مارس خود نتایج تحقیقات یک گروه چهار نفری از پژوهشگران دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه تهران را به چاپ رسانده که نشان می‌ دهد چهار ترکیب شیمیایی ضد درد در گیاه مرزه وجود دارد.

گیاهی که در این تحقیق استفاده شده با نام علمی(Satureja hortensis ) "ساتوریا خوزستانیکا" شناخته می ‌شود که محل رویش طبیعی آن در استان‌های خوزستان وکهگلویه وبویراحمد و لرستان است .

رویش مرزه نه تنها در این استانها، بلکه در سایر استان‌های جنوبی تا میانه ایران نیز وجود دارد.

خواص ضد التهابی اسید اورسولیک منجر به استفاده وسیع از این ترکیب در صنایع آرایشی شده است.

در بین مصارف بومی از گیاه مرزه در ایران می توان به استفاده از آن برای تسکین دندان درد اشاره کرد.

خواص دارویی و درمانی مرزه:

در درمان دردهای عصبی:

مصرف مرزه در درمان دردهای عصبی و نرمی استخوان تاثیر دارد.

به گزارش ایسنا،‌ اگر روزانه 100 گرم مرزه در 500 گرم آب جوشانده شود و تا 5 روز مصرف گردد، علاوه بر این که باعث تقویت معده می‌ شود، در رفع زخم روده نیز موثر است.

همچنین حمام ( بُخور ) جوشانده برگ های گیاه مرزه در رفع دردهای روماتیسمی ، عصبی و نرمی استخوان نیز موثر است.

اثرات ضد انعقادی خون گیاه مرزه :

محققان تاثیر گیاه مرزه را بر افزایش فعالیت فاکتورهای انعقادی خون در حیوانات آزمایشگاهی نشان دادند.

تحقیقات این پژوهشگران نشان می دهد که مصرف سه بار در روز گیاه مرزه و هر بار به میزان 50 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن، موجب افزایش پروترومبین (PT) و پارشیال پروترومبین (APTT) فعال شده می گردد که هر دو از فاکتورهای انعقادی خون می باشند.

" شاتره:"

(Fumaria officinalis)



کلیات گیاهشناسی:

شاتره یا شاهتره با نام عمومی Common fumitory, Earth smoke گیاهی است علفی به ارتفاع تا 80 سانتی متر که در مزارع، باغ ها و زمین های کشاورزی به حالت خودرو می روید. شاخه های ظریف فراوان و برگ هایی با تقسیمات بسیار زیاد، باریک و کوچک دارد. گل های شاتره کوچک به رنگ سفید یا سفید مایل به گلی است که به صورت مجتمع و گل آذین خوشه قرار گرفته اند. میوه ها کوچک و کروی هستند. قسمت مورد استفاده ی شاتره تمام قسمت های هوایی آن می باشد.

تاریخچه:

شاتره از زمان عهد عتیق شناخته شده و در کتاب های "خواص گیاهان" مربوط به قرون وسطی توصیف شده است. این گیاه در طب سنتی، برای درمان اگزما و بیماری های دیگر پوستی به کار می رفته است، هم چنین به عنوان ملین و مدر مصرف می شده است. در دهه ی گذشته، این گیاه دوباره مورد توجه قرار گرفت، زیرا بنا به گزارشاتی، به احتمال زیاد عصاره ی آن در بهبودی بیماری های قلبی- عروقی و دستگاه کبدی- صفراوی موثر است.

خواص دارویی:

* صفراآور: آلکالوئید پروتوپین موجود در شاتره می تواند در مواردی باعث کاهش صفرا گردد و به اصطلاح دارای اثر Amphicholeretic است.

* همچنین در مشکلات قلبی-عروقی مصرف می شود.

* در طب عوام از شاتره به عنوان ادرار آور، مسهل و جهت رفع مشکلات پوستی از جمله اگزما استفاده می شود. اثر اخیر را مربوط به وجود اسید فوماریک در آن می دانند.اسید فوماریک امروزه به طریقه ی سنتزی تهیه و در بعضی از فرمولاسیون های پوستی نظیر داروهای پسوریازیس مصرف می شود.

تهیه ی چای:

به 2 تا 4 گرم خشک شده ی گیاه(مخلوط برگ، گل و ساقه) یک لیوان آب جوش افزوده و 15 دقیقه می گذاریم بماند. سپس آن را صاف نموده و به صورت گرم قبل از غذا میل می کنیم.می توان روزانه تا سه نوبت (صبح، ظهر و شب) این مقدار را تکرار کرد. جمعا می توان 6 تا 12 گرم گیاه خشک شده را که سه لیوان محصول صاف شده ایجاد می کند، در طول روز مصرف کرد.

عوارض جانبی

مصرف مقدار عادی و دارویی شاتره دارای عوارض جانبی نیست. ولی مصرف مقادیر بسیار زیاد به دلیل وجود آلکالوئیدهای ذکر شده ممکن است باعث لرز، تشنج و مرگ گردد.

مهم تریُن اثرات گزارش شده شاتره:

آنتی کلی نرژیک، آنتی هیستامین، ضد ورم، ضد آریتمی، ضد عفونی کننده، ضد اسپاسم، تقویت کننده ی قوای جنسی، کاهش تپش قلب، معرق، مسهل، ادرارآور، تهوع آور، بالا برنده ی فشار خون ، پایین آورنده ی پرفشاری خون، آرام بخش، سمی، مقوی معده، بی حس کننده، صفراآور و کاهش دهنده ی صفرا.

نکات قابل توجه:

1- نمونه ی گیاه خشک در بازار دارویی به طور طبیعی به صورت خرد شده و قطعات کوچک است و احتیاج به خرد یا پودر کردن ندارد و می توان مستقیما آب جوش روی آن ریخت.

2- توصیه می شود دم کرده ی شاتره را گرم مصرف کنید. چون ممکن است با سرد شدن، مواد موثر آن رسوب کنند.

3- در بسیاری از موارد دیده شده است که جهت کسب اثرات مذکور شاتره، از عرق شاتره ی موجود در بازار استفاده می کند.ولی عرق شاتره دارای مقدار بسیاری ناچیزی از اسانس است و مواد موثر اصلی در آن وجود ندارد. بنابراین عرق شاتره دارای خواص اصلی شاتره نیست.

4- برای مشکلات کبدی، صفراوی و پوستی باید از دم کرده ی آن استفاده کرد و در این موارد عرق شاتره بی تاثیر است.

گاوزبان                   Borage

نام علمی           Officinalis          Borage

                                                         

نام محلی:گل گاوزون



کلیات گیاه شناسی:                                                                        

گاو زبان گیاهی است علفی و یکساله که ارتفاع ساقه آن تا 60 سانتیمتر می رسد ساقه آن شیار دار و خاردار می باشد . برگهای این گیاه ساده و پوشیده از تارهای خشن است . گلهای آن برنگ آبی ، سفید ، بنفش و آبی می باشد .

گاو زبان احتمالا از شمال آفریقا بنواحی دیگر راه یافته  و امروزه در منطقه مدیترانه ، نواحی شمال آفریقا و قسمت هایی از خاورمیانه می روید . گل ، برگ و سرشاخه های گلدار آن بمصرف دارویی می رسد .

ترکیبات شیمیایی:

گل گاو زبان و برگ های آن دارای لعاب فراوان است . این گیاه دارای نیترات پتاسیم ، رزین ها ف مالات کلسیم ، منگنز ، منیزیوم ، اسید فسفریک و آلانتوئین می باشد .

خواص داروئی:

گاو زبان از نظر طب قدیم ایران سرد است

1)گل گاو زبان و برگ های تصفیه کننده خون است

2)آرام کننده اعصاب است

3)عرق آور است

4)ادرار آو ر است

5)کلیه ها را تقویت می کند

6)سرماخوردگی را برطرف می کند

7)برای از بین بردن سرفه از دم کرده گل گاو زبان استفاده کنید

8)در درمان برونشیت موثر است

9)بی اختیاری دفع ادرار را درمان می کند

10)التهاب  و ورم کلیه را درمان می کند

11) در درمان بیماری سرخک و مخملک مفید است

12)ضماد برگ های گاو زبان برای رفع ورم موثر است

13)برگهای گاوز بان را بپزید و مانند اسفناج از آن استفاده کنید

14)برگهای تازه گل گاو زبان دارای مقدر زیادی ویتامین C می باشد و در بعضی از کشورها آنرا داخل سالاد می ریزند .

مضرات :

گاوزبان بعلت داشتن آلکالوئید برای زنان حامله و کودکان مضر است



بابونه   Chamomile

نام علمی   Chamaemelum    Nobile



نام محلی:بایینه



کلیات گیاه شناسی:

بابونه گیاهی است دائمی و کوچک بارتفاع تقریبا 30 سانتیمتر دارای بوئی معطر که در چمنزارها و اراضی شنی می روید . ساقه آن برنگ سبز مایل به سفید ، برگهای آن کوچک متناوب و دارای بریدگیهای باریک و نامنظم و پوشیده از کرک است . گلهای آن مجتمع در یک طبق که بطور منفدر در انتهای ساقه گل دهنده در تابستان ظاهر می شود . در هر طبق گلهای سفید در اطراف و گلهای زرد در قسمت وسط قرار دارند .این گیاه بیشتر در استانهای غربی کشور  ازجمله یاسوج به صورت خودرو میروید.

ترکیبات شیمیایی:

گلهای بابونه دارای اسانس روغنی آنته مین ( Anthemine) تانن ، فیتوسترول و همچنین ماده ای تلخ بنام اسید آنته میک Anthemique Acid می باشد .

خواص داروئی:

بابونه از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است و از تقویت کننده های تلخ بحساب می آید .

جالینوس حکیم آنرا برای درمان تب و لرزهای نوبه ای بکار می برد .

1) یکی از مهمترین خواص بابونه درمان زخم معده و ورم معده است و این گیاه بآسانی این مرض را درمان می کند و آنهائیکه سالهاست با این مرض دست بگریبان هستند و از قرص های مختلف گران قیمت نظیر Lozac و Zantac و غیره استفاده می کنند می توانند با استفاده از بابونه خرج داروی خود را پس انداز کنند و همچنین سلامتی خود را بازیابند .

برای درمان زخم معده یک لیوان چای غلیظ بابونه درست کنید (4 قاشق چایخوری بابونه در یک لیوان آبجوش و یا چهار تا چای کیسه ای بابونه در یک قاشق لیوان آب جوش ) و صبح ناشتا هستید این لیوان چای را بنوشید و سپس در رختخواب به پشت دراز بکشید و بعد از چهار دقیقه بخوابید و البته بعد از یکربع ساعت می توانید صبحانه خود را میل کنید . این عمل را بمدت دو هفته ادامه دهید تا زخم و ورم معده بکلی شفا یابد.

2) بابونه اعصاب و قوای جنسی را تقویت میکند .

3) بابونه مقوی مغز است .

4)بابونه ادرار آور است .

5)این گیاه ترشح شیر را در مادران شیر ده افزایش می دهد .

6)درمان کننده سردرد و میگرن است .

7)استفاده از بابونه سنگ مثانه را خرد و دفع می کند .

8)اگر کسی قطره قطره ادرار می کند به او چای بابونه دهید تا درمان شود .

9)بابونه درمان کننده کمی ترشحات عادت ماهیانه است .

10)برای درمان چشم درد ، بابونه را در سرکه ریخته و بخور دهید .

11)برای تسکین دردهای عضلانی چای بابونه بنوشید .

12)جویدن بابونه برای التیام زخم های درمان مفید است .

13)خوردن 5 گرم ریشه بابونه با سرکه رقیق محرک نیروی جنسی است ( ریشه بابونه گرم تر و خشک تر از گل بابونه است )

14)بابونه تب بر و تسکین دهنده درد است .

15)بابونه تقویت کننده معده است .

16)برای تسکین درد در هنگام دندان درآوردن بچه ها ، بآنها چای بابونه بدهید .

17)برای رفع بیخوابی و داشتن یک خواب آرام و راحت ، کافی است ده دقیقه قبل از اینکه به رختخواب بروید یک فنجان چای بابونه بنوشید .

18)بابونه درمان کننده بی اشتهایی است .

19)بابونه برای رفع ورم روده موثر است .

20)چای بابونه درمان کننده کم خونی است .

21)از بابونه برای رفع کرم معده و روده استفاده کنید .

22)بابونه تسکین دهنده دردهای عادت ماهیانه است .

23)بابونه برای رفع زردی مفید است .

24)حمام بابونه اثر نیرو دهنده درد . برای این منظور چند قطره اسانس بابونه را در وان حمام ریخته  مدت یکربع ساعت در آن دراز بکشید .

25)برای تسکین درد ، چند قطره اسانس بابونه را با یک قاشق روغن بادام مخلوطکرده و روی محل های دردناک بمالید درد را تخفیف می دهد .

26)اسانس بابونه مخلوط با روغن بادام برای رفع ناراحتی های پوستی نظیر اگزما ، کهیر و خارش مفید است .

27)برای رفع گوش درد و سنگینی گوش ، یک قطره روغن بابونه را در گوش بچکانید .

28)اسانس بابونه چون اثر قی آور درد در مورد مسمومیت های غذایی مصرف می شود .

29)روغن بابونه را برای از بین بردن کمردرد ، درد مفاصل و نقرس روی محل درد بمالید .

30)با چای بابونه اگر موهای بلوند را بشوئید آنها را روشن تر و شفاف تر می کند .

31)آنهائیکه یائسه شده اند بهتر است همه روزه چای بابونه بنوشند زیرا اختلالات یائسگی را برطرف می کند .32)بابونه ضد آلرژی است . روغن بابونه : برای تهیه روغن بابونه مقدری از گل خشک بابونه را با چهار برابر وزن آن روغن کنجد مخلوط کرده و سپس باندازه دو برابر گل بابونه بآن آب اضافه کنید . آنرا روی چراغ گذاشته و بگذارید بجوشد تا اینکه آب آن بکلی تبخیر شود و فقط روغن باقی بماند البته باید دقت کرد که روغن نسوزد .

نام فارسی:گشنیز          Coriander

نام علمی    Coriangrum sativum

محلی:گشنیز



کلیات گیاه شناسی:

گشنیز گیاهی است علفی و یکساله ، برنگ سبز که ارتفاع آن تا 80 سانتیمتر نیز می رسد . برگهای آن به دو شکل ظاهر می شود آنهائی که در قاعده ساقه وجود دارد بشکل دندانه دار و دیگری در طول ساقه که باریک و نخی شکل می باشند .

قسمت مورد استفاده گیاه ،‌ساقه و برگ و میوه آن است . میوه گشنیز گرد و برنگ زرد می باشد . بوی تازه آن مطبوع نبوده و تقریبا بد بو است ولی بر اثر خشک شدن این بو از بین رفته و خوشبو می شود . حتی نام لاتین گشنیز از لغت یونانی Korio مشتق شده که به معنی بد بو است .

ترکیبات شیمیایی:

در یکصد گرم گشنیز مواد زیر وجود دارد

آب                    7/5 گرم

مواد چرب           15 گرم

سلولز                 38 گرم

اسانس               1 گرم

اسید اگزالیک        12 میلی گرم

کلسیم               170 میلی گرم

ویتامین آ             200 واحد

ویتامین ث           50 میلی گرم

مواد جرب گشنیز مرکب از اسید اولئیک ، اسید پالمتیک ، اسید لینولئیک و اسید پتروسه لینیک است .

ذر برگهای خشک گشنیز مقدر زیادی ویتامین A,C   یافت می شود .

خواص داروئی:

خواص طبی گشنیز

گشنیز و تخم گشنیز از نظر طب قدیم ایران سرد و خشک است

خواص تخم گشنیز بقرار زیر است :

1)تخم گشنیز را پودر کرده و با نسبت مساوی با شکر و یا عسل مخلوط کنید برای تقویت بدن بسیار مفید است

2)معده را تقویت می کند

3)خوذن تخم گشنیز با غذا به هضم غذا کمک می کند

4)ادرار آور است

5)قاعده آور است

6)کرم های معده و روده را از بین می برد

7)برای برطرف کردن تب تیفوئید مفید است

8)خاصیت ضد باکتری درد و بیماریهای عفونی روده را برطرف می کند

9)تب های نوبه ای را از بین می برد

10)برای نرم کردن سینه از جوشانده تخم گشنیز استفاده کنید

11)جوشانده تخم گشنیز خواب آور است

12)زکام را برطرف می کند

12)تخم گشنیز شیر را در مادران شیر ده زیاد می کند

13)برای تسکین درد دندان تخم گشنیز بجوید

14)تقویت کننده قلب است

15)جوشانده تخم گشنیز یا خوردن تخم گشنیز بوداده اسهال خونی را برطرف می کند

خواص برگ وساقه گشنیز

1)گشنیز خواب آور است

2)مسکن و آرام کننده است

3)مسمومیت های حاصله از مواد پروتئینی را برطرف می کند

4)با غذا گشنیز بخورید تا از ترش شدن غذا جلوگیری کند

5)تشنگی را برطرف می کند

6)طحال را تمیز و تقویت می کند

7)برای فتق مفید است

8)برای برطرف کردن بوی بد دهان سوپ گشنیز بخورید

9)دل درد را برطرف می کند

طرز استفاده:

فرمول برطرف کردن بواسیر

حدود 10 گرم تخم گشنیز را در ماهی تابه ریخته و بو بدهید تا رنگ آن قهو ه ای شود سپس آنرا پودر کنید و با سرکه و یا شراب مخلو ط  کرده و چند روز آنرا بنوشید تا بواسیر از بین برود

برای برطرف کردن دندان درد

حدود 10 گرم تخم شگنیز را در چهار لیتر آب ریخته و بگذاریدبجوشد تا حجم آن به یک لیتر برسد آنرا کمی سرد کنید و در دهان مضمضه کنید تا درد دندان برطرف شود

برای شستن دهان و دندان

یک قاشق چایخوری پودر تخم گشنیز را در یک لیوان آّ ب جوش ریخته و بمدت 5 دقیقه دم کنید سپس آنرا برای شستن دهان ،‌دندان و گلو غرغره کنید

مضرات :

گشنیز اگر باندازه بکار رود هیج گونه ضرری ندارد ولی مصرف زیاد از حد آن تولید مستی توام با خستگی شدید می کند و گاهی به خوابی عمیق و گنگی و بی حسی منجر می شود .

تخم گشنیز را می توانید از فروشگاههای گیاهان دارویی و یا ایرانی و یا چینی خریداری کنید . چینی ها گشنیز را جعفری چینی Chinese Parsley  می نامند .

نام فارسی:رازیانه                FENNEL  

نام علمی      :Foeniculum vulgare

  محلی:راجونه                              


کلیات گیاه شناسی:

رازیانه گیاهی است معطر ، علفی و دوساله که ارتفاع آن تا 2 متر می رسد ساقه آن دارای شیارهای هم دریف و موازی می باشد برگهای آن نازک و نخی مانند شود است گلهای رازیانه زرد وبصورت خوشه در انتهای ساقه ظاهر می شود . رازیانه کوچک و بطول حدود 8 میلیمتر و عرض 3 میلیمتر بوده و دارای بوئی معطر و طعمی شیرین می باشد .

در ایران در مناطق شمالی کشور در دامنه های کوههای  دنا بطور خودرو می روید .

ترکیبات شیمیایی:

رازیانه دارای حدود  10% روغن ، کیم مواد قندی و مسویلاژ و حدود 4% اسانس می باشد . روغن رازیانه دریا 4% اسید پال میتیک ، 22% اسید اولیئک ، 14% اسید لینوئیک و 60% اسید پتروسلینیک  می باشد.

اسانس رازیانه ه از تقطیر میوه آن بوسیله بخار با بدست یم آید مایعی ات زرد .

در صد گرم برگ رازیانه تازه مواد زیر موجود است :

آب                       90 گرم

پروتیئن                 2/5 گرم

چربی                    0/4 گرم

مواد نشاسته ای      4/5 گرم

کلسیم                   100 میلی گرم

فسفر                     50 میلی گرم

آهن                       2/5 میلی گرم

پتاسیم                 400 میلی گرم

ویتامین آ                3500 واحد

ویتامین ث              30 میلی گرم

خواص داروئی:



رازیانه از نظر طب قدیم ایران گرم و خشک است . ریشه رازیانه گرمتر از بقیه قسمت های گیاه است .

1) رازیانه اثر زیاد کنده شیر را در زنانش شیر ده زیاد و بدین منظور می توان از دم کرده رازیانه استفاده کرد .

2 )اشتها آور و مقوی است .

3)نفخ و گاز معده رااز بین می بر د .

4)قاعده آور است .

5)برگهای رازیانه ادرار آور است .

6)جوشانده ریشه رازیانه ملین مسهل است .

7)روغن تخم رازیانه کرم روده را از بین می برد .

8)حالت تهوع رابر طرف می کند .

9)برای برطرف کردن آُسم ، سرفه و تنگی نفس از دم کرده تخم رازیانه به مقدار سه فنجان در روز استفاده کنید .

10)برای رفع اسهال رازیانه را با زیره سبز به نسبت مساوی دم کرده و به مریض بدهید .

11)میتوان از رازیانه داروی ضد نفخ بصورت زیر تهیه کرد :

5 گرم پودر انیسون و 5 گرم پودر زیره کرمان ، 5 گرم پودر تخم گشنیز و 5 گرم پودر رازیانه را با هم مخلوط کرده در یک لیتر آب جوش بریزید و آنرا بمدت 10 دقیقه دم کنید سپس آنرا صاف کرده و کم کم بنوشید .

12)رازیانه بعلت داشتن هورمون زنانه رشد دخترها را جلو می اندازد .

13)رازیانه مغز را فعال می کند .

14)ریشه رازیانه دارای کومارین Coumarin می باشد . چون این ماده رقیق کننده خون است بنابراین آنهایی که مبتلا به تصلب شرائین یا انسداد رگها هسند می توانند از جوشانده ریشه رازیانه استفاده کنند .

15)دردهای مفاصل را برطرف می کند .

16)اشتها را زیاد می کند .

17)برای از بین بردن درد آرتروز روغن رازیانه را در محل درد بمالید .

طرز استفاده:

1)دم کرده رازیانه : مقدر یک قاشق چایخوری رازیانه را کوبیده و در یک لیوان آب جوش بریزید و آنرا بمدت 10 دقیقه دم کنید .

2)شراب رازیانه : 40 گرم رازیانه را در یک لیتر شراب بریزید و بمدت یک هفته بگذاریدبماند سپس آنرا صاف کرده و در شیشه دربست نگهدری کنید .مقدر مصرف شراب رازیانه دو قاشق چایخوری بعد از غذا است .

3)دم کرده برگ رازیانه : 30 گرم برگ رازیانه را در یک لیتر آب جوش ریخته و بمدت ده دقیقه دم کنید . این دم کرده مقوی اعصاب بوده و هضم غذا را سریع می کند .

مضرات :

رازیانه چون گرم است بنابراین برای گرم مزاجها خوب نیست و اینگونه افراد باید آنرا با سکنجبین بخورند بطوری که زیاده روی در مصرف رازیانه معده راسست کرده و تشنج می آورد

خاکشیر             FLixweld

نام علمی     Descurainia sophia

نام محلی:خاکشی



کلیات گیاه شناسی:

خاکشیر گیاهی است علفی یکساله یا دو ساله که ارتفاع ساقه آن تا یک متر نیز می رسد . پائین گیاه کرک دار است در حالیکه بالای آن بدون کرک می باشد .

تخم این گیاه که همان خاکشیر است ریز و کمی دراز و معمولا به دو رنگ وجود دارد یکی از آنها قرمز که دارای طعم کمی تلخ است و دیگری برنگ قرمز تیره می باشد .

ترکیبات شیمیایی:

خاکشیر دارای تعدادی اسید چرب مانند اسید لینوئیک ،‌اسید لینولنیک ، اسید اولئیک ،‌اسید پالمتیک و اسید استئاریک می باشد . ضمنا در خاکشیر اسانس روغن فراری وجود دارد که دارای مواد بنزیل و ایزوسیانات است

خواص داروئی:

خاکشیر از نظر طب قدیم ایران گرم و تر است .

1)التیام دهنده زخم و جراحات است .

2)جوشانده خاکشیر برای رفع اسهال های ساده و رفع ترشحات زنانگی مفید است .

3)خاکشیر ادرار آور است .

4)خاکشیر تب بر است .

5)برای دفع کرم مفید است .

6)التهاب کلیه را برطرف می کند.

7)سرخک و مخملک را دوا می کند .

8)خاکشیر صدا را باز می کند .

9)برای از بین بردن کهیر و التهابات پوستی از خاکشیر استفاده کنید .

10)از گلها و برگهای گیاه می توان برای رفع بیماری ناشی از کمبود ویتامین C استفاده کرد .

11)سنگ کلیه را دفع می کند.

12)برای دفع سنگ کلیه می توان خارشتر ،‌خاکشیر و ترنجبین را با هم مخلوط کرده وصبح ناشتا خورد .

13)برای برطرف کردن جوشهای صورت که بعلت خوردن چربی و شیرینی زیاد ایجاد می شود باید جوشانده یک قاشق ترنجبین را با دو قاشق غذاخوری خاکشیر مخلوط کرده و هر روز صبح ناشتا بمدت دو هفته آنرا  میل کنید تا جوشها از بین برود.

مضرات :

بعضی از افراد هنگامیکه خاکشیر می خورند ممکن است سردرد بگیرند اینگونه شاخاص باید خاکشیر را با کتیرا بخورند .

نام فارسی           شیرین بیان     Liquorice   -     Licorice

نام علمی   Glycyrrhiza globra

   نام محلی:ریشه بله



کلیات گیاه شناسی:

شیرین بیان گیاهی است چند ساله و دارای ساقه ای بطول یک متر که در نواحی معتدل تا ارتفاع دو متر می رسد . برگهای آن مرکب از تعدادی برگچه و سبزرنگ می باشد . گلهای آن برنگ بنفش ، سفید . زرد است  میوه آن مانند نیام و محتوی 5 تا 6 دانه می باشد .

ریشه شیرین بیان بطور خیلی عمیق در زمین فرو می رود . پوست ریشه قهوه ای سیر وسیاه است . مغز ریشه زرد رنگ بوده و طعم آن بسته بانواع مختلف تغییر می کند . مثلا شیرین بیان اسپانیا طعم ملایم درد در حالیکه شیرین بیان یونان دارای طعم تلخ است .

ترکیبات شیمیایی:

ریشه شیرین بیان دارای گلوکز ،‌ساکاروز ، آسپاراژین ، مواد آلبومیدی ،‌رزین و کمی اسانس میباشد . ماده اصلی که باعث شیرینی این گیاه است گلیسیرین خوانده می شود . در شیرین بیان ماده ای بنام لکوریتی جننی چالکون وجود دارد که خاصیت دفع اسپاسم عضلات را داراست .

خواص داروئی:

شیرین بیان از منظر طب قدیم ایران معتدل است .

1)مهمترین خاصیت شرین بیان که جدیدا کشف شده است و در آلمان و اروپا و آمریکا استفاده می شود درمان کننده زخم معده و سرطان معده است برای این منظور شربت شیرین بیان را تهیه کرده و هر روز بمقدر یک قاشق غذا خوری قبل از غذا به مریض بدهید و اگر این عمل را تا 4 ماه تکرار کنید شخص معالجه خواهد شد .

2)برای تقویت عمومی بدن مفید است

3)خوردن آن از پیری جلوگیری می کند

4)برای نرم کردن سینه موثر است

5)زخم ها و تاول های پوست را با چای شیرین بیان شستشو دهید تا زود خوب شود .

6)ملین است و معمولا آنرا با گیاهان دیگر مخلوط می کنند که انقباضات را کم می کند

7)دمر و عرق آور است

8)برای برطرف کردن زخم و التهاب دهان ریشه شیرین بیان را بمکید .

9)سرفه را برطرف می کند

10)ورم معده را برطرف می کند

11)تنگی نفس را تسکین می دهد

12)برای درمان سوء هاضمه مفید است

13)برای از بین بردن نفخ شکم مفید است

14)چشم را تقویت کرده و رفع سردرد می کند برای این منظور از فرمول زیراستفاده کنید

2 گرم ریشه شیرین بیان را پودر کرده و با یک گرم شکر و یک گرم رازیانه مخلوط کنید سپس آنرا در آب خیس کرده و هر روز بخورید.

15)برای درمان موخوره چای شیرین بیان را به سر بمالید .

16)برای رفع بوی بد زیر بغل و پا از برگ های شیرین بیان پماد درست کرده و در این قسمت ها بگذارید

طرز استفاده:

دم کرده شیرین بیان : مقدر 50گرم ریشه بدون پوست شیرین بیان را آسیاب کرده و در یک لیتر آب جوش بریزید و بگذارید مدت 10 دقیقه دم بکشد .

جوشانده شیرین بیان : 20 گرم ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کرده و در 100 گرم آب ریخته و آنقدر بجوشانید که دو سوم آن باقی بماند .

شربت شیرین بیان : ریشه شیرین بیان بدون پوست را آسیاب کرده و با آب مخلوط کرده و آنقدر بجوشانید تا غلیظ شود .

مضرات :

استفاده زیاد از شیرین بیان برای طحال مضر است و اگر می خواهید از شیرین بیان برای برطرف کردن بیماری و برای مدت طولانی استفاده کنید بهتر است آنرا با کتیرا بخورید .


پونه

  نام فارسی: پونه، کوت کوتی، پودنه              

  نام محلی:پیدم(پیین)



کلیات گیاهشناسی:

گیاهی است علفی پایا دارای ساقه‌ای با ظاهر تقریباً استوانه‌ای به ارتفاع cm15ـ10 که به حالت وحشی در دشت‌های مرطوب و حاشیه جریان‌های آب (حتی داخل آب) می‌روید. برگهای بیضوی و نوک‌تیز با دندانه‌های ظریف و یا عاری از آن دارد. از کلیۀ قسمتهای گیاه بوی قوی استشمام می‌گردد، ولی این بو در پایه‌هائی که در آب زندگی می‌کنند اصولاً وجود ندارد. گلهای آن به صورت دسته‌های فراهم در کناره برگهای طول محور ساقه در ماههای تیر تا مهر ظاهر می‌شود. رنگ گلی روشن یا مایل به بنفش دارد. میوه‌اش 4 فندقه و صاف است. دو نمونه از واریته‌های مهم گیاه پونه عبارتند از Var micranthera benth که ساقه‌ای کوتاه با ظاهر کاملاً مشخص دارد. در بیشتر نقاط ایران بویژه در دامنه‌های البرز شمال و شمال شرقی وبه وفور در یاسوج انشار دارد

اندام داروئی: سرشاخه‌های گلدار و برگ گیاه پونه دارای خواص درمانی می‌باشد.

ترکیبات شیمیایی: اعضاء مختلف این گیاه دارای تانن، مواد رزینی، مواد پکتیکی، قند و اسانس است. این اسانس که مقدار آن بر حسب واریته‌های مختلف گیاه و مشخصات محل رویش از 4/0 ـ 1 درصد تغییر می‌کند دارای 75ـ90 درصد از ترکیبات ستن‌دار مخصوصاً پوله ژون، الکل‌های توتال به مقدار 12ـ7%، لیمونن و دیپانتن است. اسانس مذکور به اسانس پونه یا Penny royal oil مرسوم است و گاهی نیز با درخشندگی آبی رنگ جلوه می‌کند که علت آن وجود ماده‌ای به نام آزولن در آن است. در برگ گیاه مذکور، وجود هسپریدین یا دیوسمین مشخص گردیده که مشابه مادۀ موجود در Citrus‌هاست.

اسانس پونه بر حسب آنکه از تقطیر اعضاء چه نوع گیاهی بدست آمده باشد مشخصات نسبتاً متفاوتی نشان می‌دهد.

خواص درمانی و دارویی: دارای اثر بادشکن، محلل، صفرابر، خلط‌آور، ضد نزله و ضد عفونی‌کننده است. در طب علوم از آن اختصاصاً برای رفع سیاه‌سرفه، آسم، هیستری، نفخ، نقرس و به عنوان قاعده‌آور استفاده بعمل می‌آید. Dr. H. Leclerc از آن نتایج خوبی در رفع نزله و ناراحتی‌های ناشی از گریپ به دست آورد و مشاهده کرد که با مصرف آن، سرفه آرام می‌شود و خروج اخلاط تسهیل می‌گردد. ضمناً چون اثر محرک بر روی ترشحات صفرا دارد تسهیل‌کننده عمل هضم نیز می‌باشد. در استعمال خارج، به منظور رفع لکه‌های جلدی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ بعلاوه چون اثر دفع حشرات دارد، پراکندگی اسانس آن در فضا، موجب دور شدن این جانوران می‌گردد. همچنین در درمان شب‌ادراری کودکان و در تسکین علائم سرماخوردگی نقش دارد.

خواص درمانی در پزشکی گذشته: در زمانهای خیلی قدیم، مردم از آن برای رفع ناراحتی‌های گزش مار و عقرب و در مداوای بیماریهائی نظیر سردرد، استفراغ، دل‌پیچه، احساس چنگ زدگی در معده، بی‌اختیاری دفع ادرار، سنگ کلیه، اختلالات قاعدگی و بسیاری مواد دیگر استفاده می‌نموده‌اند. پونه در طب سنتی به عنوان قاعده‌آور و سقط‌کنندۀ جنین استفاده شده است.


نام فارسی:مورد
نام علمی:   Myrtus communis

تیره: Myrtaceae    

نام محلی:مورد            



کلیات گیاهشناسی:


نوع گیاه: درختچه پهن برگ

ارتفاع: ارتفاع این درختچه همیشه سبز حدود 2 متر است.

گلدهی: گل ها از اواسط بهار تا اوایل تابستان ظهور می یابد که جنبه زینتی ندارد.

فرم تاج: قطر تاج حدود 2 متر و فرم تاج به شکل انبوه با بافتی سبک است.

کاربرد: در فضای سبز از این گیاه با توجه به بافت نرم و انبوه آن برای پرچین سازی و زیباسازی حاشیه ها و وسط چمن ها استفاده می شود.

تکثیر: تکثیر این گیاه از طریق تهیه قلمه نیمه سبز امکان پذیر است.

گیاه مورد از جمله گیاهان نادری است که به شکل گونه خاصی در مناطق محدودی در ایران و دنیا وجود دارد. درخچه های کوچکی که ارتفاع آنها در شرایط عادی بین 1تا 3 متر می رسد. از مشخصات آن می توا ن به برگهای همیشه سبز،پایا،برگها متقابل،ساده، نوک تیز، بدون تار و دندانه، چرمی به رنگ سبز تیره، وبویی معطر دارد.


. گل:

سفید ومعطر ، محوری ،منفرد، تقریبا بزرگ ( تا قطر cm 2 ) دارای دمگل با دو برگک فرعی، بی دوام و زود ریز، کاسه گل دارای لوله چسبیده به تخمدان ، دارای 5 لبه گسترده ، پرچم ها متعدد، خامه یک عدد ، کلاله ساده ، تخمدان زیرین میوه آن سته،تقریبا گوشتی، تخم مرغی شکل ، به رنگ آبی تیره و متمایل به سیاه،دارای طعم شیرین و گس و دانه های متعدد است.

میوه :

میوه آن از نظر رنگ حداقل بر دو نوع است که حالت ا ول سیاه متمایل به آبی و دیگری تا موقع رسیدن میوه همچنان سفید باقی می ماند.میوه مورد به صورت سته یا پوشینه (کپسول)، بیضوی یا مدور به بزرکی یک نخود، دارای طعمی گس می باشد.



ساقه:

پو ست ساقه بشکل قطعاطی از آن جدا می شود و مانند سایر قسمتهای گیاه بوی معطر از آن استشمام می شود.بر روی این ساقه ها نوعی برجستگی بنام گال بوجود می آید که از آن نیز در مصارف درمانی استفاده می شود. در پوست اولیه ساقه،برگ،کلیه قسمتهای گل،میوه و حتی دانه این گیاه کیسه های ترشحی اسانس وجود دارد.

برگ:

برگ‌ها متقابل، ساده به طول 3-1.5 و به عرض 1-0.7 سانتی‌متر ، تخم مرغی- سرنیزه‌ای نوک تیز، چرمی ، به رنگ سبز شفاف و درخشان، بدون رگبرگ.

خواص کاربردی:

برداشت مورد در تناوبی 3 ساله انجام پذیر است. در رویشگاههای ممسنی از هر متر مربع تاج پوشش گیاه مورد بالغ افزون بر 4 کیلوگرم مورد تر یا حدود 1 کیلوگرم مورد خشک حاصل می گردد. میزان اسانس استخراجی از این محصول به ازای هر تن برگ سبز 2 تا 3 کیلو گرم است.

در فضای سبز از این گیاه با توجه به بافت نرم و انبوه آن برای پرچین سازی و زیباسازی حاشیه ها و وسط چمن ها استفاده می شود.



خواص دارویی:

▪ میکروب‌کشی و گندزدائی ـ اسانس. مقوی معده و جگر.


▪ استفاده در بیماری‌های تنفسی: برونشیت‌های عفونی/ تنگی نفس/ اسم‌نزله‌ای/ سرفه و خفقان


▪ استفاده در بیماری‌های مغز و اعصاب: صرع/ صداع/ نافع برای رطوبت دماغ


▪ رویاندن مو + روغن کنجد/ منع ریختن مو/ سیاهی رنگ مو ـ روغن


▪ مسهل قوی بلغم آب برگ + روغن کنجد


▪ قابض و محلل. التیام دهنده زخم‌ها جوشانده میوه در شراب. دفع کرم‌های آنال. بستن شکم و حابس اسهال. بازداشتن قی. در سوختگی با آتش ـ پاشیدن. رفع جمیع سموم. قطع خونریزی.

نام فارسی:موسیر       

نام محلی:موسیر:

Muscari comosumنام علمی:



کلیات گیاهشناسی

گیاهی است شبیه سیر که ریشه اش فقط یک پیاز درشت است.



برگهایش باریک و دراز و گلهایش بنفش مایل به قرمزند. گل آذینش خوشه ٔ ساده است. برخی از گونه‌های موسیر را در باغ به عنوان گل زینتی نیز می‌کارند . این گیاه بیشتر در شهرهای غربی کشور بوی‍ژه استان یاسوج(بویراحمد) واقع در منطقه ای از سرچنار به نام موسیری(موراندام) میباشد.

خواص کاربردی:

پیاز این گیاه

خوراکی است و در ترشیها و اغذیه بکار می‌رود و بویش از سیر کمتراست

خواص داروئی:

از فرآورده‌های موسیر برای کم کردن قند خون در افراد دیابتی مورد استفاده است و هم چنین از خواص گندزدائی آن برای دفع انگل ها همراه غذا از آن استفاده می‌شده است و علاوه بر آن برای ضدعفونی کردن آب مورد استفاده داشته است.افزایش دفع ادرار، التیام دهنده و ترمیم کننده زخم ها و تسکین دهنده التهاب طحال و کبد. تاثیر مثبت آن بر دستگاه اعصاب مرکزی، کاهش سردردهای میگرنی، کمک به سیستم قلبی- عروقی، کمک به کاهش چربی های خون و پیشگیری از تصلب شرائن و تنظیم فشار خون هم قابل توجه است.



نام فارسی:"مرزنجوش:"

نام محلی:مرزنجوش

ـ نام علمی        : Origanum Vulgar Aureum



کلیات گیاهشناسی:

گیاه دائمی ریزومی به بلندی و گستردگی ۳۰ سانتی‌متر است که دارای برگ‌های طلائی بوده و گل‌های صورتی آن از اواسط تابستان تا پائیز ظاهر می‌شوند. این گیاه ارزش داروئی نیز داشته و در طب سنتی از آن استفاده می‌کنند.

ـ نیازها:

به مکان کاملاً آفتابی، خاک نسبتاً غنی با زهکش خوب و ترجیحاً قلیائی نیاز دارد و حداقل دمای قابل تحمل آن ۱۵- درجه سانتی‌گراد می‌باشد.

خواص درمانی و دارویی
امالیخولیا – لقوه - فلج - تنگی نفس – خفقان -  شادی‎آور - کک مک – برونشیت – سیاتیک -  تقویت معده - بی‎خوابی – بدبویی عرق و...

1.        طبع مرزنجوش گرم و خشک است.

2.     برای رفع سردرد بلغمی و سوداوی از دم کرده رمزنجوش استفاده شود، 5 گرم با یک لیوان آب جوش در فلاکس ریخته به مدت 20 دقیقه درب فلاکس محکم باشد، سپس میل شود.

3.        برای لقوه و مالیخولیا از دم کرده مرزنجوش مانند شماره 2 استفاده شود.

4.        برای درمان فلج امراض عصبی از دم کرده مرزنجوش 10 گرم در 150 سی‎سی آب به صورت مالیدن استفاده کنید.

5.        برای از بین بردن آب زیادی در دهان از دم کرده مرزنجوش مزمزه کنید و آب آن را بیرون بریزید.

6.        برای رفع بستگی (کری) گوش پنبه را با دم کرده غلیظ مرزنجوش آغشته کرده در گوش بگذارید.

7.        برای درد سینه و تنگی نفس از دم کرده مرزنجوش استفاده کنید.

8.        برای درد قلب و خفقان از دم کرده مرزنجوش استفاده کنید.

9.        مرزنجوش قاعده‎آور است به صورت شیاف در مهبل گذاشته شود.

10.     استفاده زیاد مرزنجوش برای کلیه مضر است.


نام لاتین:Hypericum perforatum L.

نام فارسی:علف چای – گل راعی

نام محلی:کالوس



کلیات گیاهشناسی:                                                              
گل راعی گیاهی است علفی و چندساله با ارتفاع 30 تا 90 سانتی متر که دارای ساقه ای بدون کرک و تا حدودی خزنده است. برگ های این گیاه قاشقی شکل و بدون دمبرگ می باشند و دارای حفرات فراوان اسانس هستند که نام گونه ی این گیاه (perforatum) از همین ویژگی آن حاصل شده است. گل های زرد رنگ این گیاه در یک گل آذین دیهیم قرار گرفته اند. در مورد این گیاه در بین اروپائیان داستان های زیادی موجود می باشد که گل راعی را دافع ارواح خبیثه می دانند و نام جنس این گیاه (Hypericum) برگرفته از همین موضوع است. رقم توپاز آن دارای اهمیت فراوان دارویی است.

نیازهای اکولوژیکی و پراکنش:


گل راعی گیاهی است آفتاب دوست و تا حدودی رطوبت پسند که در خاک هایی با بافت سبک تا متوسط با pH خنثی بخوبی رشد می نماید.این گیاه در مزارع متروک حاشیه راههای روستایی , نواحی کم درخت جنگلها, بیشه ها, روی تپه ها, مزارع شخم خورده و خشک و آفتابگیر و چمنزارها می روید.

کاشت، داشت و برداشت:


تکثیر این گیاه عمدتا توسط بذر و گاها توسط ساقه های رونده صورت می گیرد. بذور ریز این گیاه را بایستی در عمق کم کشت نمود و معمولا از کشت غیرمستقیم بذور استفاده می شود.
برداشت این گیاه در زمانی است که 50 درصد گل ها باز شده اند و این عمل شامل قطع پیکره ی رویشی این گیاه از نزدیکی سطح زمین می باشد. برداشت در یک روز آفتابی صورت گرفته و محصول را بایستی به سرعت در محلی تاریک خشک نمود.

فرآوری:
سرشاخه های گلدار و برگ های این گیاه دارای ترکیباتی چون اسانس، تانن، هایپرسین، هایپرین، کولین، فلاونوئید ها و ... می باشند. اسانس این گیاه و روغن این گیاه (حاصل خیساندن گل های آن در روغن آفتابگردان است که به دلیل حضور هایپرسین در آن، به رنگ قرمز می باشد)

خواص درمانی و کاربرد:


برخی از اثرات درمانی این گیاه عبارتند از: آرام بخش و ضد میگرن، درمان ناراحتی های ریوی، درمان مشکلات شب ادراری کودکان، درمان عفونت های دستگاه تناسلی زنان و  ... .
در استعمال خارجی برای بهبود زخم ها و درمان سوختگی پوست بکار می رود. اخیرا توجه فراوانی به این گیاه جهت درمان ایدز شده است.

همچنین گیاه دارویی علف چای در رفع شب ادراری، روماتیسم و نقرس مورد استفاده قرار می‌گیرد.

گیاه دارویی علف چای مصارف دیگری نیز دارد از جمله اینکه عصاره روغنی حاصل از آن برای بهبود زخمها و سوختگی‌ها مفید است.

گیاه علف چای دارای اشکال دارویی متنوعی است که میزان مصرف آن در موارد مختلف تفاوت می‌کند.

از جمله اشکال مختلف آن بصورت کپسول یا قرص است که در درمان افسردگی خفیف تا متوسط مورد استفاده قرار می‌گیرد.

برای افسردگی دو تا چهار گرم گیاه خشک شده بصورت خوراکی یکبار در روز مورد مصرف قرار می‌گیرد.

گیاه دارویی علف چای برای زخم، ضرب دیدگی و تورم بصورت موضعی در نواحی آسیب دیده مصرف می‌شود.

از عصاره مایع این گیاه بصورت دو تا چهار میلی لیتر بصورت خوراکی یکبار در روز استفاده می‌شود.

در مصرف این گیاه بصورت چای دو تا سه گرم گیاه خشک در آب جوش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

داروهای رسمی موجود در ایران که در آنها این گیاه دارویی استفاده شده شامل قرص روکشدار پرفوران است که در موارد درمان افسردگی، بی‌خوابی، اضطراب، سردردهای عصبی دوران قاعدگی و میگرن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

همچنین قطره هایپیران است که در درمان افسردگی بی‌خوابی، اضطراب، سردردهای عصبی، سردردهای دوران قاعدگی و میگرن مورد استفاده قرار می‌گیرد.

قسمت مورد استفاده این گیاه، سرشاخه گلدار گیاه تازه یا گیاه خشک شده و نیز گلهای تازه گیاه است.

اگر گلهای تازه گیاه بین انگشتان فشرده و له شود مایعی قهوه‌ای تیره رنگ از آن تراوش می‌کند.

زمان گلدهی این گیاه اواخر اردیبهشت تا اواخر مهرماه است گیاه را بین ماههای خرداد تا شهریور جمع‌آوری و در سایع خشک می‌کنند.سرشاخه‌های گلدار گیاه را همیشه باید در زمان گل دادن چید.

انتشار عمومی این گیاه در غرب آسیا، اروپای مرکزی، آفریقای شمالی، اندونزی، آمریکای شمالی و جنوبی و استرالیا است.

احتیاطات مصرف: مصرف بیش از حد این گیاه سبب نوعی حساسیت می شود که تحت تاثیر نور افزایش می یابد.


نحوه ی مصرف: 2 تا 4 گرم از آن بصورت دمکرده سه بار در شبانه روز

نام فارسی : هندوانه ابوجهل
نام علمی : Citrullus colocynthis
نام محلی:خیارکرکو

کلیات گیاه شناسی :
شپله یا هندوانه کوهی یا کاپاریس یا شپله یا هندوانه ابوجهل یا گلک که یکی از گیاهان داروئی و خوراکی طبیعت پلدشت است . بالا بردن مقاومت بدن در برابر سرماخوردگی ، خاصیت ضد نفخ ، تحریک و تقویت کبد و ضد عفونی کردن کلیه از جمله خواص داروئی هندوانه کوهی است.گیاهی علفی، چند ساله، دارای ساقه خوابیده یا بالا رونده و پوشیده از تار است. برگهای آن متناوب منقسم، لوبهای متعدد دندانه دار پوشیده از تار و دارای ظاهری به رنگ مایل به سفید در سطح تحتانی پهنک است. از کناره برگهای آن پیچکهایی خارج می شود که موجبات اتصال گیاه را به تکیه گاه فراهم می سازد.

خواص درمانی وموارد مصرف :
میوه این گیاه دارای خاصیت مسهل قوی است. در موارد ضعف اعما ل روده، فلج ناحیه امعاء و احشاء آب آوردن انساج و بیماریهای کبدی به کار می رود. از خواص مهم دیگر این گیاه ، اثر ضد ویروسی، میکروبی وضد سرطان آن است . نتایج تحقیقات حاکی از آن است که عصاره تام گیاه هندوانه ابوجهل ممکن است برای مهار رشد و از بین بردن برخی از سلول‌های سرطانی نظیر حنجره، مؤثر باشد. تحقیقات اخیر نشانگر آن است که مصرف گیاه هندوانه ابوجهل همراه با اشعه رادیو اکتیو دارای اثرات متوقف کنندگی در رشد تومورهای سرطانی می‌باشد. گفتنی است، اخیراً نیز پودر گیاه هندوانه ابوجهل به عنوان ترکیب درمان کننده بیماری‌های قند و دیابت مصرف می‌شود

" چویل " chavill


کلیات گیاهشناسی:

چویل گیاهی است سبز کمی مایل به تیره ، خوش عطر وبو ، دارای برگهایی شبیه گیاه خوراکی شود یا شید ورازیانه از تیره ی چتریان با برگهایی کشیده تر وساقه ای ترد وبسیار لطیف در روزهای نخستین شکفتن ورویش ، برآمده از غلافی سفید رنگ که سبزی آن را زیباتر نمایان می کند .

این گیاه در کوهستان های برفگیر وسرسبز سرزمین یاسوج در فصل بهار واوایل اردیبهشت با ذوب شده نخستین توده های برف از روی زمین وصخره ها وهمزمان با رویش قارچ خوراکی ، کرفس ، تره کوهی ، بن سرخ ودیگر گیاهان دارویی وخوراکی رویش خود را آغاز می کند وعمر آن بیش از یکماه تجاوز نمی کند . ولطافت و زیبایی خود را همچون عروسی سبز پوش در آغاز رویش نخستین گیاهان از دل طبیعت خدادادی به تماشای صخره های سخت و کوهستان های پر از رنگ وبوی خوش دیگرا گیاهان می گذارد . در هنگام رویش این گیاه می توان از چند متری عطر وبوی خوش وبی مانند آن را به مدد نسیم روح نواز کوهستان به خوبی حس کرد . در فرهنگ وزندگی مردمان لر ونیز در ابیات تغزلی محلی گیاه چویل به عنوان نماد سرسبزی و خوش بویی جایگاه ویژه وکم نظیری دارد وهمچنین در نامگذاری نوزادان بعنوان نام دختر نیز استفاده می شود.
خواص دارویی و کاربردی:
چویل عطری خوش بو دارد به گونه ای که اگر شاخه ای (به شکل تر ونه خشک )کوچک از آن را در فضای یک ساختمان معمولی قرار دهید عطر آن به خوبی همه ی فضای خانه را فرا می گیرد . عطر دل انگیز چویل بهانه ای ست تا آنان که این گیاه سحر انگیز را برای یکبار هم که دیده اند وعطر آن در خاطره شان باقی مانده است را به دامن پر مهر طبیعت فرح بخش سرزمین های ییلاقی بختیاری نشین در فصل بهار بکشاند واگر این مهم میسر نشود (به دلیل روند روبه نابودی این گیاه همچون سایر گیاهانی که تنها یاد نامی از آنان باقی مانده ویا در معرض نابودی قرار گرفته اند ) تنها به خاطره ی گذشته این گیاه بسنده کنند .

چویل در زندگی روزمره وعشایری برای خوش عطر نمودن بعضی مواد غذایی وخوش بونمودن مشک های تازه ساخته وپرداخته شده از پوست بز یا میش استفاده می شده است . همچنین از چویل به عنوان گیاهی برای ضد عفونی فضای محل زندگی نیز ستفاده می کرده اند . زنان عشایر لر  پس از اینکه پوست بز را برای حمل ونگهداری روغن حیوانی دباغی نمودند وجداره ی داخلی آن را پرداخته نمودند (جداره ی بیرونی پوست را به همان شکل باقی می گذارند تا وجود موهای کوتاه روی پوست بز مانع از تراوش روغن از طریق منافذ پوست به بیرون شود در صورتیکه برا ی تهیه مشک آب وجهت تبادل حرارت وخنک نگهداشتن آب جدارهی بیرونی پوست را نیز دباغی می کنند ) و نام آن را "خیگ " می گویند مقداری از برگها وساقه ی این گیاه علفی را درون خیگ روغن می گذارند تا ضمن خوش عطر وبونگهداشتن روغن در فصل زمستان که این روغن را مصرف می کنند خود را از عطر وبوی چویل محروم نکنند (برای تهیه خیگ به دلیل ضخامت ، دوام ونفوذ پذیری کمتر ، تنها از پوست بز استفاده می شود.

چویل لطیف وترد روییده در میان کوه وکمر وصخره ها بوسیله بادآشفته شد / دل عاشق(پسر) همانند گیاه "کاردیم" بوسیله خنجر غم له وتکه تکه شده است گیاه چویل هم اکنون در سی سخت وکوه سیوک وکوه رو باریک(لبه باریک)ونیز در بلندترین نقطه ی استان کهگیلویه وبویراحمد یعنی کوه دنا  در 3300 ارتفاع می روید که متاسفانه نسل این گیاه نیز همانند کرفس وحشی ، تره ی کوهی ، بن سرخ ، اندشت ، اوندوول ، وسایر گیاهان خوراکی ودارویی به دلیل مصرف بی رویه وعدم وجود برنامه های حفاظتی واحیاء رو به نابودی است . در صورتیکه عطر بی مانند این گیاه وسایر خواص در صورت انجام تحقیقات واحیاء ، کشت و پرورش آن به شکل آزاد وگلخانه ای می تواند در صنایع عطر سازی وغیره ... مورد استفاده قرار گیرد

“کاردیم یا کارده:” kardim

نوعی گیاه خوراکی وتردو شکننده با برگهایی پهن است که از آن آشی به همراه برنج یا گندم شکسته شده برای مصرف صبحانه است بسیار ملین است وخاصیت دارویی نیز دارد.

که پس از چیدن آن را با کارد به شکل قطعات ریز در می آورند

انجنیدن : ریز ریز کردن گیاهی ترد ولطیف با کارد یا چاقو

منبع
فرزندان دنا