در اين بخش مي‌توانيد در مورد کليه‌ي مباحث مرتبط با تاريخ ايران به بحث بپردازيد
Major

Major



نماد کاربر
پست ها

240

تشکر کرده: 20 مرتبه
تشکر شده: 24 مرتبه
تاريخ عضويت

چهارشنبه 31 شهریور 1389 18:24

آرشيو سپاس: 1338 مرتبه در 180 پست

معرفی شهر ها و روستاهای ایران

توسط m-249 » يکشنبه 13 شهریور 1390 20:35

با سلام

امیدوارم شاداب و سلامت باشید .

دیشب بعد از پیشنهاد ایجاد این تاپیک به سید میثم عزیز و استقبال ایشون و اعلام همکاری اشکان جان تصمیم گرفتم این تاپیک رو راه اندازی کنم .
امیدوارم حد اقل توی این تاپیک دوستان یاری کنند و تاپیک ناتمام نمونه . هر عضو می تونه اینجا شهر یا روستای خودش یا هر جای دیگه ای رو معرفی کنه. وباید اطلاعات رو به صورت کامل و همراه با عکس قرار بده .
من برای شروع تهران رو در چند قسمت (احتمالا‌) معرفی می کنم .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
تهران قسمت اول
تِهْرانْ بزرگ‌ترین شهر و پایتخت کشور ایران است. این شهر همچنین مرکز استان تهران و شهرستان تهران نیز می‌باشد. جمعیت آن ۸،۴۲۹،۸۰۷ نفر است و هجدهمین شهر پرجمعیت جهان به شمار می‌آید. مساحت این شهر ۷۳۰ کیلومتر مربع است که به همراه توابع خود (استان تهران)، جمعیتی برابر ۱۳،۴۲۲،۳۶۶ نفر و مساحتی برابر ۱۸،۸۱۴ کیلومتر مربع دارد. این شهر یکی از بزرگ‌ترین شهرهای جنوب غربی آسیا و بیست و هفتمین شهر بزرگ دنیا است. شهر تهران، در شمال کشور ایران و جنوب دامنه رشته کوه البرز واقع شده‌است.این شهر دارای یک شبکه متراکم بزرگراهی و چهار خط فعال مترو است که فقط در بهار سال ۱۳۹۰، ۱۲۹ میلیون مسافر را جابه‌جا کرده‌اند .از دههٔ چهل تهران مرکز جذب مهاجران زیادی از سرتاسر ایران بوده‌است. ساکنان اصلی تهران اقوام فارسی زبان بودند، البته در حال حاضر این شهر دارای اقوام مختلفی‌است و عمده زبان محاوره‌ای در این شهر فارسی است. ۹۸% مردم در این شهر زبان فارسی با لهجه تهرانی دارند. ۲% مابقی اقوام ساکن تهران که مهاجر و در اقلیت هستند، عبارتند از: گیلک، مازندرانی، ارمنی، عرب، آذربایجانی، کرد و لر که زبان مشترک همه آن‌ها فارسی می‌باشد.تراکم جمعیت در تهران بین ده هزار و هفتصد تا بیش از یازده هزار نفر در هر کیلومتر مربع برآورد می‌شود که بنابر آمار نخست شانزدهمین شهر پرتراکم جهان است. شهر تهران در شمال ایران، در کوهپایه‌های جنوبی رشته کوه البرز در حد فاصل طول جغرافیایی ۵۱ درجه و ۲ دقیقه شرقی تا ۵۱ درجه و ۳۶ دقیقه شرقی، به طول تقریبی ۵۰ کیلومتر و عرض جغرافیایی ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقه شمالی تا ۳۵ درجه و ۵۰ دقیقه شمالی به عرض تقریبی ۳۰ کیلومتر گسترده شده‌است. ارتفاع شهر در مرتفع‌ترین نقاط شمال به ۲۰۰۰ متر و در جنوبی‌ترین نقاط به ۱۰۵۰ متر از سطح دریا می‌رسد. تهران از شمال به نواحی کوهستانی و از جنوب به نواحی کویری منتهی شده در نتیجه در جنوب و شمال دارای آب و هوایی متفاوت است. نواحی شمالی از آب و هوای سرد و خشک و نواحی جنوبی از آب و هوای گرم و خشک برخوردارند.

ساختار اداری ایران در تهران متمرکز شده‌است . تهران به ۲۲ منطقه و ۱۱۲ ناحیه (شامل ری و تجریش) تقسیم شده‌است. نماد شهر تهران برج آزادی است. برج میلاد نیز نماد دیگر آن به حساب می‌آید . تهران میزبان نزدیک به نیمی از فعالیت‌های صنعتی کشور است، کارخانجاتی در زمینه تجهیزات خودرو، برق و الکترونیک، منسوجات، شکر، سیمان و مواد شیمیایی در این شهر واقع شده‌اند، تهران همچنین بازار بزرگ فرش و محصولات مبلمان در سراسر کشور است. در جنوب حومه تهران یک پالایشگاه نفت به نام پالایشگاه تهران وجود دارد. در تهران و حومه، اماکن تاریخی مذهبی نظیر مساجد، کلیساها، کنیسه‌ها و آتشکده‌های زرتشتیان قرار گرفته‌است .در فهرست گران‌ترین پایتخت‌های دنیا در سال ۲۰۰۸ (میلادی)، تهران در پلهٔ آخر قرار داشت. تهران همچنین در فهرست گران‌ترین شهرهای دنیا و بر مبنای شاخص هزینه‌های زندگی، در پله یکی مانده به آخر جای دارد . تهران از جهت تولید ناخالص داخلی رتبه پنجاه و ششم و با لحاظ کردن جمعیت منطقه شهری، رتبه بیست و نهم را در بین شهرهای دنیا دارد .
پیشینه
تا پیش از کشف تمدن قیطریه و همچنین کشف آثاری در تپه‌های عباس‌آباد، گمان می‌رفت پیشینه تاریخی این شهر به همان آثار یافت شده در حوالی شهرری محدود می‌شود، ولی اکتشافات باستان‌شناسی در تپه‌های عباس‌آباد، بوستان پنجم خیابان پاسداران و دروس، نشان داد تمام آبادی‌های ناحیه تاریخی قصران، دوره‌ای درخشان از استقرار اقوام کهن و خلاقیت‌های فرهنگی را پشت سر گذارده‌اند. در فارسنامه ابن بلخی نيز که مربوط به سال‌های ۵۰۰ تا ۵۱۰ هجری قمری‌است. از شهر تهران به دلیل انارهای مرغوبش ياد شده‌است. اگرچه در آثار مکتوب کهن از تهران پیش از اسلام نام برده نشده است، اما حفاری‌های باستان شناسی ۱۳۲۱ خورشیدی در روستا‍ دروس ‍ شميران نشان می‌دهد که در اين ناحیه، در هزاره دوم پيش از ميلاد، مردمی متمدن زندگی می کرده‌اند. تهران در قدیم روستایی نسبتاً بزرگ بود که بین شهر بزرگ و معروف آن زمان، شهر ری و کوهپایه‌های البرز قرار داشت. نخستین بار نام آن در ذکر زندگینامه ابوعبدالله حافظ تهرانی متولد ۱۸۴ خ. آمده‌است. پس از حمله مغولان به ری و تخریب این شهر، تهران بیش از پیش رشد یافت و عده‌ای از اهالی آواره ری را نیز در خود جای داد و مساحتش در این دوران به ۱۰۶ هکتار رسیده بود. این منطقه در زمان سلسله صفوی به علت این‌که بقعه سید حمزه جد اعلای صفویه در نزدیکی حرم شاهزاده عبدالعظیم قرار داشت و تهران نیز دارای باغ‌های خوش آب و هوا بود، مورد توجه قرار گرفت. نخستین بار، شاه طهماسب اول صفوی در ۹۱۶ خ. هنگام گذر از تهران باغ و بوستان فراوان این شهر را پسندید و دستور داد تا بارو و خندقی به دورش بکشند، این بارو که ۱۱۴ برج به عدد سوره‌های قرآن و چهار دروازه رو به چهار سوی دنیای پیرامون داشت، از شمال به میدان توپ‌خانه و خیابان سپه، از جنوب به خیابان مولوی، از شرق به خیابان ری و از غرب به خیابان وحدت اسلامی (شاپور) محدود می‌شد، مساحت تهران در این دوران به ۴۴۰ هکتار رسید. در دوره شاه عباس اول (۹۶۶ تا ۱۰۰۷ خ.) پل، کاخ و کاروانسراهای زیادی بنا شد، دربخش شمالی برج و باروی شاه تهماسبی، چهارباغ و چنارستانی ساخته شد که بعدها دورش را دیواری کشیدند و به صورت کاخ (کاخ گلستان) و مقر حکومتی درآوردند. کریمخان زند به مدت ۴ سال تهران را مرکز حکومت خود قرار داد و در محوطه ارگ بناهای جدیدی احداث نمود. آغا محمدخان برابر نوروز ۱۱۶۴ خ. تهران را به پایتختی برگزید و در همین شهر تاجگذاری کرد. با گزینش این شهر به پایتختی روند گسترش کمی و کیفی آن متحول شد و در مدت ۲۲۰ سال جمعیت آن از حدود ۱۵۰۰۰ نفر در سال ۱۱۶۴ خ. به بیش از ۷ میلیون نفر در سال ۱۳۸۴ رسید و وسعتش از حدود ۴٫۴ کیلومتر مربع به بیش از ۷۳۰ کیلومتر مربع افزایش یافت.

در دوره حکومت آغامحمدخان قاجار، تهران به پایتختی برگزیده شد، روز یکشنبه ۱۱ جمادی‌الثانی ۱۱۶۴ خ. هم‌زمان با عید نوروز آغا محمد خان قاجار در خلوت کریم‌خانی تاج سلطنت ایران را بر سر گذارد و تهران را به عنوان پایتخت این کشور معرفی کرد. در دهه ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ شهر اساساً " نیاز به گسترش و تغییر داشت. این تغییرات در زمان رضا شاه پهلوی آغاز شد. رضا شاه معتقد بود که ساختمان‌های کهن و قدیمی همچون بخش‌های بزرگی از کاخ گلستان، تکیه دولت، میدان توپخانه، استحکامات نظامی و قلعه‌های قدیمی، نباید بخشی از یک شهر مدرن باشند. به دستور او، این بناهای قدیمی با یک اسلوب معین تخریب شدند و ساختمان‌های مدرن با سبک‌های ایرانی پیش از اسلام، از جمله بانک ملی، ساختمان امنیه، ساختمان تلگراف و تلفن و دانشکده نظامی در جاهای مشخص به خودشان ساخته شدند. بازار تهران نیز در راستای این خط مشی به دو نیم تقسیم شد و بسیاری از ساختمان‌های تاریخی به منظور ایجاد راه‌های درون شهری در پایتخت تخریب شدند. نمونه‌های بسیاری از باغ‌های ایرانی نیز با توجه به مدرن سازی و ایجاد شبکه جاده ای در شهر مشمول این طرح شدند.

در خلال جنگ جهانی دوم، نیروهای نظامی بریتانیا و شوروی وارد شهر تهران شدند. در سال ۱۹۴۳ تهران محل بر‌گزاری کنفرانس تهران بود. در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ (دوره محمدرضا شاه پهلوی)، تهران به سرعت توسعه پیدا کرد و طرح‌های زیادی ریخته شد. ساختمان‌های جدید، کم کم بیشتر و بیشتر شدند و خیابان‌ها گسترش پیدا کردند. طرح‌های دوره محمدرضا شاه پهلوی با انقلاب ۱۳۵۷ ایران تقریباً " متوقف شد. در طول جنگ ایران و عراق، تهران بارها مورد حملات موشکی و هوایی قرار گرفت و بسیاری از مردم تهران در نتیجه این حملات کشته و مجروح شدند. پس از هر حمله هوایی، مواضع تخریب شده بازسازی می‌شدند.
پس از جنگ ایران و عراق، رشد عمرانی تهران از سرگرفته شد. در زمان غلامحسین کرباسچی شهردار تهران، فعالیت‌های متعددی در عمران شهری صورت گرفت. مترو تهران در این دوره حفاری‌های گسترده‌ای داشت و پروژه‌هایی نظیر پروژه خیابان نواب صفوی، در این دوره تکمیل شد. در زمان تصدی شهرداری توسط محمدباقر قالیباف نیز توسعه رو به افزایش بود، تونل توحید، پل جوادیه و برج میلاد در این دوره افتتاح شدند.

نام تهران
در مورد وجه تسمیه تهران اختلاف نظر زیادی وجود دارد، پاره‌ای از پژوهشگران «ران» را پسوندی به معنای دامنه گرفته‌اند و شمیران و تهران را بالادست و پایین‌دست خوانده‌اند. برخی دگر تهران را تغییر شکل یافته «تهرام» به معنای منطقه گرمسیر دانسته‌اند، در مقابل شمیرام یا شمیران که منطقه سردسیر است و همچنین عده‌ای بر این باورند که سراسر دشت پهناوری که امروز تهران بزرگ خوانده می‌شود در میان کوه‌های اطراف، گود به نظر می‌رسید و بدین سبب «ته ران» نام گرفت.
روستایی که پیش‌درآمد شهر تهران بوده‌است، پیش از اسلام نیز وجود داشته اما پس از اسلام به‌تدریج نام آن معرب گردیده و از تهران به طهران تبدیل شده‌است اما جغرافیدانان معروف آن روزگار نیز به املای تهران اشاره نموده‌اند. هم‌زمان با جنبش مشروطه که تغییرات زیادی در ادبیات و نگارش زبان فارسی به وجود آمد، رفته‌رفته املای تهران رواج یافت و پس از تأسیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی و تأکید آن بر املای تهران، املای دیگر (طهران) کاملاً منسوخ شد.
زمین‌شناسی
رشته‌کوه‌های البرز در شمال تهران
شهر تهران در ۵۱ درجه و ۲ دقیقه تا ۵۱ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۵ درجه و ۳۴ دقیقه تا ۳۵ درجه و ۵۰ دقیقه عرض شمالی قرار گرفته‌است و ارتفاع آن از ۲۰۰۰ متر در مرتفعترین نقاط شمال تا ۱۲۰۰ متر در مرکز و ۱۰۵۰ متر در جنوب متغیر است. تهران در بین دو وادی کوه و کویر و در دامنه‌های جنوبی رشته کوه البرز گسترده شده‌است. از جنوب به کوه‌های ری و بی‌بی‌شهربانو و دشت‌های هموار شهریار و ورامین و از شمال توسط کوهستان محصور شده‌است.مشخصه اصلی زمین‌شناسی تهران قرار گرفتن آن بین توده عظیم رشته‌کوه البرز (متعلق به دوران سوم زمین‌شناسی) و فلات ایران (متعلق به دوران چهارم زمین‌شناسی) است. مهم‌ترین نمود این مسئله وجود گسل‌های فعالی چون گسل مشاء، گسل شمال تهران و گسل ری است که موجب شده همواره زمین‌لرزه‌های خفیف و نامحسوسی در محل این گسل‌ها به وقوع بپیوندد.
تهران را می‌توان به سه منطقه طبیعی تقسیم کرد:
کوه‌های شمالی. بلندترین نقطه این کوه‌ها قله توچال به ارتفاع ۳۹۳۳ است.
دامنه کوه‌ها. این منطقه شامل قسمت‌های شمالی شهر مانند اوین، درکه، نیاوران، حصارک و سوهانک می‌شود.
دشت جنوبی. بخش اعظم شهر در این دشت قرار گرفته و شیب ملایمی از شمال به جنوب دارد.
نقشه کاربری زمین‌های شهر تهران در دههٔ ۱۳۷۰ خورشیدی
آتشفشان دماوند:
مخروط دماوند ، شاخص‌ترین آتشفشان چینه‌ای کواترنری ایران است. تاریخ فعالیت این آتشفشان بخوبی شناخته نشده و مخروط آن استراتر ولکانی است که ارتفاع آن از سطح دریا 5670 متر ( 5611 متر وزیری ، 1362 ) ولی از زمینهای اطراف 1600 متر تا 2000 متر است. مخروط آن منظم و روی کوههای فراسایش یافته‌ای که در حدود 3500 متر از سطح دریا ارتفاع دارند واقع است. دامنه کوه بوسیله جریانهای گدازه‌های متعدد که از قله یا از مخروطهای فرعی سرازیر شده اند پوشیده شده است.

بیشتر سنگهای دماوند از نوع حد واسط (SiO2 بین 52 تا 63 درصد) و مقدار کمتری نیز از نوع اسیدی (SiO2>%63) هستند که به دو صورت گدازه‌ها و سنگهای آذر آواری رخنمون دارند. فورانهای اولیه از فورانهای بعدی دماوند بازیک‌تر بوده است و این امر تفریق ماگما را در آشیانه ماگمایی نشان می دهد. گدازه‌های دماوند از نظر شیمیایی اختصاصات ویژه‌ای دارند یعنی سرشار از سیلیس و آلکالن اند، مقدار آهن آنها کم و نسبت Feo / Mgo نیز ناچیز و به سری شوشونیتی متعلق است.

بلایای طبیعی

لرزه‌خیزی
شهر تهران از نظر زمین‌لرزه جزء مناطق پرزیان (۸ تا ۱۰ درجه مرکالی) به شمار می‌آید. گسل‌هایی که در تهران و حومه تا شعاع ۱۵۰ کیلومتری مرکز شهر قرار دارند، عبارت‌ند از گسل مشاء، شمال تهران، ری، طالقان، ایوانکی و ایپک که بررسی رفتار آن‌ها حایز اهمیت است.

در علم زلزله‌شناسی گسل‌هایی برای بشر خطرناک شناخته می‌شوند که حداقل ۱۰ کیلومتر طول داشته و جوان (فعال) هم باشند (گسل فعال گسلی‌است که در ده هزار سال گذشته حداقل سبب یک زلزله شده باشد). گسل شمال تهران بزرگ‌ترین گسل شهر است که در جنوب دامنه رشته‌کوه البرز و در شمال شهر تهران قرار دارد. این گسل از لشکرک و سوهانک آغاز شده تا فرح‌زاد و حصارک و از آن‌جا به سمت غرب امتداد یافته‌است. این گسل در مسیر خود، نیاوران، تجریش، زعفرانیه، الهیه و فرمانیه را دربرمی‌گیرد. گسل مهم دیگر گسل ری‌است که با توجه به مقاوم نبودن ساختمان‌های جنوب تهران در صورت فعال شدن بسیار پرتلفات خواهد بود. این گسل از جاده خاوران شروع شده و با گذر از دولت‌آباد و حرکت بر مسیر جاده کمربندی تهران در حد نصاب کوره‌های آجرپزی چهاردانگه به پایان می‌رسد.

از نظر زلزله‌شناسی تاریخی، شهر تهران زلزله‌های بزرگی مانند زلزله ۷٫۱ ریشتری دماوند در ۱۲۰۹ خ.، ۷٫۲ ریشتری کرج در ۴۹۶ خ.، ۷٫۷ ریشتری طالقان در ۳۳۷ خ.، ۷٫۱ ریشتری ری در ۲۳۴ خ. و زلزله‌های ۷ ریشتر به بالای بسیارِ دیگری به خود دیده‌است. با احتمال بالای ۷۰٪، به طور میانگین هر ۱۵۸ سال زلزله‌ای مخرب در این شهر رخ داده و با توجه به این‌که از آخرین زلزله مخرب که زلزله ۷٫۱ ریشتری دماوند در ۱۲۰۹ خ. و به احتمال زیاد مربوط به گسل مشا، حدود ۱۸۰ سال می‌گذرد، احتمال وقوع زلزله‌ای بالای ۷ ریشتر در این ناحیه بسیار بالاست. البته دیگر کارشناسان معتقدند با توجه به این‌که در سال ۱۹۳۰ زمین‌لرزه دیگری در شمال تهران رخ داده که روستای آه (اطراف رودهن) و روستای مبارک‌آباد (نزدیک آبعلی) در اثر آن به‌کلی ویران شده‌اند، دلیلی ندارد زلزله ۱۸۳۰ را آخرین زلزله یزرگ در شمال تهران به حساب آورد.

سیل
شهر تهران، به طور پیوسته در معرض خطر سیل قرار دارد. از دلایل اصلی این موضوع، می‌توان اختلاف ارتفاع زیاد، شرایط اقلیمی خاص، وجود رودخانه‌های قراوان مانند رود کرج، رود دربند، رود چیتگر و مسیل‌های متعدد و قرارگرفتن شهر تهران در پای کوه را نام برد. همچنین در شهر تهران، ۱۲ حوزه آبریز بالادست مسلط بر آب و ۱۴ کیلومتر نوار مولد سیل از دارآباد تا غرب دره فرحزاد وجود دارد.
تا کنون در این منطقه، سیل‌های متعددی رخ داده که برخی از موارد گزارش‌شده شامل سیلاب سال ۱۲۴۶ تهران، سیلاب سال ۱۳۱۶ یوسف‌آباد، سیلاب سال ۱۳۳۶ امامزاده داوود و سیل سال ۱۳۶۶ تجریش می‌شوند.[۳۵] پتانسیل سیل در این منطقه، باعث شده که تمهیداتی در خصوص احداث ایستگاه هشدار سیل در منطقهٔ دربند و گلاب‌دره اندیشیده شود.

اقلیم
میزان تابش آفتاب در تهران
متوسط میزان تابش آفتاب
در تهران در ماه‌های سال[۳۸]
(ساعت)
ژانویه: ۱۶۶٫۶
فوریه: ۱۷۲٫۷
مارس: ۲۱۰٫۹
آوریل: ۲۶۷
می: ۲۸۷٫۸
ژوئن: ۳۴۸٫۲
ژوئیه: ۳۶۶٫۴
اوت: ۳۵۱٫۴
سپتامبر: ۳۲۷٫۴
اکتبر: ۲۷۸٫۶
نوامبر: ۱۴۷٫۴
دسامبر: ۱۴۱٫۲
کل سال: ۳٫۰۶۵٫۶


اقلیم شهر تهران متأثر از کوهستان در شمال (نسیم توچال) و دشت در جنوب است. غیر از شمال تهران که تحت تأثیر کوهستان اقلیم آن تا حدی معتدل و مرطوب است، اقلیم بقیه شهر کلاً گرم و خشک و در زمستان‌ها اندکی سرد است. مهم‌ترین منبع بارش در این شهر بادهای مرطوب مدیترانه‌ای و اطلسی هستند که از سمت غرب می‌وزند. رشته کوه البرز همجون سدی به نحو مؤثر از نفوذ بسیاری از توده‌های هوا جلوگیری می‌کند در نتیجه باعث شده‌است که هوای شهر از از یک سو خشک‌تر و از سوی دیگر از آرامش نسبی برخوردار باشد.

از نظر فصلی، هوای تهران در زمستان تحت تأثیر سیستم پرفشار شمالی (سیبری) قرار دارد. این تأثیر باعث شده‌است که در این فصل هوا در قسمت‌های مرکزی و جنوبی معتدل و در قسمت‌های شمالی شهر سرد باشد، به طوری که در این قسمت‌ها دمای هوا در زمستان بارها به زیر صفر می‌رسد. همچنین در این فصل به دلیل پدیده وارونگی هوا میزان آلودگی جوی بالاست. در تابستان‌ها عامل مهم سامانه کم‌فشار حرارتی کویر مرکزی است که سبب می‌شود هوا گرم و خشک باشد.

میزان بارندگی در سطح شهر تهران از ۲۳۳ میلیمتر در ایستگاه هواشناسی مهرآباد تا ۴۲۹ میلیمتر در ایستگاه هواشناسی اقدسیه در طی سال اندازه‌گیری شده‌است. تعداد روزهای یخبندان (با دمای زیر صفر) آن نیز ۴۷ روز در سال ثبت شده‌است. در یک دوره ۴۵ساله بیشترین دمای تهران ۴۳ درجه سلسیوس و کمترین دمای آن ۱۵- درجه سلسیوس گزارش شده‌است.

میانگین رطوبت نسبی هوا در تهران ۴۰٪ و در شمیران ۴۶٪ بوده‌است. باد غالب تهران غربی (۲۷۰ درجه) و متوسط سرعت آن ۵٫۵ متر بر ثانیه‌است. شب‌ها نسیم خنکی از کوه به پایین می‌وزد (باد کوه) و روزها برعکس نسیمی از سمت دشت می‌وزد (باد دشت).

میانگین دمای سالانه شهر تهران در ایستگاه هواشناسی فرودگاه مهرآباد ۱۷, ۳ درجه سانتیگراد بوده‌است.
میانکین دمای سالانه شهر تهران در ایستگاه هواشناسی اقدسیه در شمال تهران نیز از سال ۱۹۸۸ تا ۲۰۰۵ میلادی ۱۵, ۵ درجه سانتیگراد بوده‌است.
همچنین در یک دوره آماری ۲۰ ساله (۱۳۵۳ - ۱۳۷۳) میانگین دمای سالانه ایستگاه هواشناسی سعدآباد در شمال تهران ۱۲, ۹ درجه سانتیگراد بوده‌است.

منبع اصلی آب شرب تهران رودهای کرج، جاجرود و لار است که توسط سه سدی که برروی آن‌ها نصب شده تأمین می‌شود. با افزایش مصرف آب، بخشی از آب شرب نیز از آب‌های زیرزمینی توسط چاه‌های عمیق به دست می‌آید. چندین رود فصلی هم در تهران وجود دارد که تأثیر چندانی در تأمین آب شهر ندارند. گلابدره، حصارک، دربند و کن مهم‌ترین آن‌ها هستند.

رودخانه کرج پرآب‌ترین رود دامنه‌های جنوبی البرز است که از باران‌های فصل سرد و ذوب برف‌های مناطق کوهستانی نشئت می‌گیرد و در ۴۰ کیلومتری غرب تهران از کانون آبگیر خرسنگ کوه سرچشمه می‌گیرد. رودخانه جاجرود از کوه‌های کلون بسته که جزء بلندی‌های خرسنگ کوه است سرچشمه گرفته و این دو رود مجموعاً قسمت عمده آب مصرفی شهر تهران را تأمین می‌نمایند. تهران به رغم داشتن منابع آبی فراوان به دلیل رشد جمعیت و کمی بارندگی در برخی دوره‌ها با مشکل کمبود آب روبه‌رو است.
نمای شهر در نقاط مختلف بر اساس عوامل جغرافیایی، اقتصادی، فرهنگی و تاریخی متفاوت است. در شمال شهر که به کوه‌ها نزدیک‌تر است معمولاً خیابان‌ها و کوچه‌ها شیبدارتر و در جنوب شهر هموارترند. همچنین در جنوب شهر ساختمان‌های بلندمرتبه کمتر و در شمال شهر بیشترند. ساختمان‌های اداری و دولتی نیز عمدتاً در مرکز شهر قرار دارند. از طرف دیگر در مناطقی که تاریخ ساخت آن‌ها جدیدتر است مانند منطقه ۲، منطقه ۵ و منطقه ۲۲ که همگی در غرب و شمال غرب شهر قرار دارند با توجه به پیروی از آیین‌نامه‌های جدیدتر اصول شهرسازی در آن‌ها بیشتر رعایت شده‌است. در این مناطق معمولاً عرض خیابان‌ها و کوچه‌ها، سرانه پارکینگ و سرانه فضای سبز از سایر مناطق شهر بیشتر است. برعکس در مناطقی که ساخت آن‌ها زودتر صورت گرفته‌است مانند منطقه ۱۲ و منطقه ۲۰ معمولاً بناهای تاریخی و سنتی بیشتری وجود دارد.
دیدنی‌ها شمس‌العماره، برج طغرل، کاخ گلستان، سردر باغ ملی، صاحب قرانیه، دروازه دولت، بازار تهران، بی‌بی شهربانو و موزه‌های شهر، بخشی از دیدنی‌های تهران هستند که بازدید از آن‌ها برای عموم آزاد است.
همچنین از نظر مذهبی آرامگاه عبدالعظیم حسنی در شهر ری امامزاده صالح در تجریش، امامزاده داوود در شمال کن و همچنین آرامگاه روح‌الله خمینی مورد توجه بسیاری از بازدیدکنندگان قرار دارد.
مسیر خیابان پردرخت ولی‌عصر که طولانی‌ترین خیابان تهران و خاورمیانه است[نیازمند منبع] به عنوان یکی از معابر دیدنی شهر به شمار می‌آید. شهرداری تهران در سال ۱۳۸۶ پیاده‌روهای این خیابان را از پل تجریش تا میدان راه آهن بازسازی کرده‌است تا جایی برای قدم‌زدن باشد.
برج و میدان آزادی، که از نمادهای شهرند و نیز برج میلاد، بلندترین سازه ایران، و همچنین ۳۳ موزهٔ تهران از جمله مجموعهٔ کاخ‌موزه‌های سعدآباد، پربیننده‌ترین مکان فرهنگی-تاریخی ایران[۴۸]، از دیگر جای‌های دیدنی شهر هستند.

معماری و شهرسازی
تهران به‌دلیل پایتخت‌بودنش زودتر از شهرهای دیگر با مظاهر مدرنیسم و ازجمله معماری مدرن آشنا شد. تغییر معماری تهران از سنتی به مدرن از دوران ناصرالدین شاه آغاز شد و به‌ویژه این روند در دوران پهلوی که زندگی مدرن از حصار دربار و ارگ سلطنتی خارج شد، چهرهٔ شهر را تغییر داد.


در دوران رضا شاه نیاز به تأسیس نهادهای مدرن مانند بانک‌ها، ساختمان‌های دولتی و غیره به طور روزافزونی احساس می‌شد؛ اما طرّاحی و اجرای ساختمان این‌گونه نهادها با روش‌های سنّتی عملاً ممکن نبود زیرا این‌گونه نهادها نیازمند معماری و فضاهای خاص خود بودند. معمارانی که در این دوره پیشروی آوردن معماری اروپایی به تهران بودند، یا خود اروپایی بودند یا دانش‌آموختگان دانشگاه‌های اروپا. از جملهٔ این افراد می‌توان از نیکلای مارکف معمار گرجستانی‌الاصل دانش‌آموختهٔ دانشکدهٔ هنرهای زیبای سن پترزبورگ، ماکسیم سیرو، آندره گدار معمار فرانسوی، محسن فروغی معمار ایرانی، گابریل گورکیان معمار ایرانی-ارمنی که در اروپا هم معمار شناخته‌شده‌ای بود و معماران ایرانی-ارمنی دیگر چون وارطان هوانسیان، پل آبکار، اوژن آفتاندلیانس و قلیچ باقلیان نام برد. در این دوره معماری‌ای در تهران بروز کرد که در کالبد مدرن بود اما در تزئینات و نماسازی‌هایش از معماری سنتی یا باستانی ایران الهام گرفته بود. از شاخص‌ترین نمونه‌های این معماری می‌شود به ساختمان کاخ شهربانی در محوطهٔ میدان مشق یا باغ ملی اشاره کرد.
در سال‌های بعد دورهٔ پهلوی نیز، ویکتور گروئن آمریکایی طرّاحی پلان شهری نواحی شمال تهران بین سال‌های ۱۹۶۴ تا ۱۹۶۷ را بر عهده داشت . از طرح وی با نام «طرح جامع تهران» نام برده شده‌است

برج تهران:

بلندترین برج مسکونی ایران واقع در کردستان تهران، با بیش‌از ۵۰۰ واحد مسکونی و ۱۱ پنت‌هاوس رکورد بالاترین ارزش ملک را در بازار مسکن، به نام خود ثبت کرده است. این رکورد فاصله زیادی با متوسط قیمت مسکن در پایتخت دارد.
به گزارش دنیای اقتصاد، برج تهران از سه بال A-B-C تشکیل شده است که بال A دید منظره شمال و بال B دید منظره شرق و بال C دید منظره غرب تهران را دارد. زاویه بین بال‌ها ۱۲۰ درجه است و این سازه در برابر زلزله ۲/۸ ریشتری مقاومت دارد. این سازه به طور کلی ۵۵۰ واحد دارد که ۲۳ واحد آن تجاری و مابقی مسکونی است. این برج شامل ۵۶ طبقه است که ۳ طبقه آن در زیر زمین مخصوص پارکینگ و ۲ طبقه آن برای واحدهای تجاری و ۵۱ طبقه آن برای واحد‌های مسکونی در نظر گرفته شده است . متراژ واحدها بسیار متفاوت و بنا به سلایق مختلف در نظر گرفته شده است، به طوری که این برج واحدهایی با متراژهای ۴۲، ۱۷۰، ۱۸۰، ۲۲۰، ۲۴۰، ۲۵۰، ۲۶۰، ۳۰۵، ۴۱۴ و ۴۳۴ متر مربع را دربر می‌گیرد.

واحد ۴۲ متری یک سوئیت محسوب می‌شود و متراژی که برای پنت‌هاوس در راس این برج قرار گرفته از ۳۰۰ تا ۶۰۰ متر مربع است و ۱۱ پنت‌هاوس برای برج در نظر گرفته شده تریبلکس هستند. لازم به یادآوری است که ۱۴ سال ساخت، مدت زمانی است که این پروژه به طول انجامید تا آماده تحویل شود؛ چراکه ساخت این پروژه از ابتدای سال ۷۲ شروع و از نیمه دوم سال ۸۶ برای فروش عرضه شد، البته این نکته قابل ذکر است که برخی واحدها تا قبل از آماده شدن برای فروش به صورت پیش فروش در اختیار خریداران قرار گرفته و در این مرحله نیز با استقبال خوبی مواجه شده است.
دانشگاه تهران : تاریخچه
درميان موسسات و سازمان هاي وابسته به آموزش عالي کشور دانشگاه تهران  از هرحيث و از هر نظر از جايگاهي رفيع بهره مند است . در واقع  اگرمتغيرهايي چون سابقه و قدمت ، تدريس استادان بنام و بلند مرتبه ،تحصيل دانشجويان ممتاز، کثرت دانشجويان ، استادان و کارکنان ،ارزش مدارک تحصيلي در کشور و خارج از آن ، پيوند و تعامل با دستگاههاي اجرايي و موسسات و شرکت هاي صنعتى ، ادارى ، اجرايي  و...،داشتن کتابخانه ها و آزمايشگاه ها غني و مجهز، تعدد رشته ها و دانشکده هاو موسسات پيوسته و وابسته ، واقع شدن در پايتخت  و در مرکز شهر و... را ازمعيارهاي تعيين اعتبار و اهميت يک دانشگاه  برشماريم ، بىگمان دانشگاه تهران را بايد معتبرترين و مهم ترين  دانشگاه هاي کشور دانست . بي جهت نيست که از اين دانشگاه با تعبير((دانشگاه مادر))و((نمادآموزش عالى )) ياد شده است .

انديشه ايجاد مرکزي براي آموزش عالي در ايران و به تعبير ديگر دانشگاه ،نخستين بار با تاسيس دارالفنون در 1230 ه.ش . به  همت ميرزاتقي خان اميرکبير عملي گرديد. دارالفنون گرچه توسعه  نيافت اما تجربهمغتنمي پيش روي کساني که در آرزوى آشنايي ايرانيان  با دانش هاي جديد وپيشرفت هاي اروپائيان در صنعت ، اقتصاد، سياست  و... بوده اند، قرار داد. با عطف به اين تجربه در 1307 ه.ش پروفسور دکتر محمود حسابى پيشنهادراه اندازي مرکزي جامع همه  يا اغلب دانش ها را با وزير وقت فرهنگ ، دکترعلي اصغر حکمت ، در ميان نهاد.

در بهمن ماه سال 1312 شمسى، جلسه هيات دولت وقت تشکيل و در آن در موضوعآبادى تهران و زيبايى و شکوه ابينه، عمارات و کاخهاى زيباى آن سخن به ميانآمد. مرحوم فروغى که در آن روز رياست وزراء را برعهد داشت از يک سو و ديگروزيران از سوى ديگر زبان به تحسين و تمجيد شهر گشودند و برخى از آنان براىجلب رضايت شاه در اينمقال، عنان از کف بدادنداما دراين ميان مرحوم على اصغرحکمت کفيل وزارت معارف بى آنکه پيشرفتهاى پايتخت را ناديده انگارد با لحنىمحتاطانه چنين گفت:«البته که در آبادى و عظمت پايتخت شکى نيست » ولى تنهانقص آشکار آن اينست که «انيورسته»ندارد و حيف است که در اين شهر نوين ازاين حيث از ديگر بلاد بزرگ عالم، واپس ماند». اين سخنان ارزشمند تاثير خودرا بر جاى نهاد و بى درنگ مقبول همگان افتاد از اين رو آنان با تخصيصبودجه اوليه اى به ميزان 250000 تومان بهوزارتمعارف اجازه دادند تا زمين مناسبى براى تاسيس دانشگاه بيابد و ساختمان آنرا در اسرع وقت پديد آورد. على اصغر حکمت بى درنگ دست به کار شد و جستجوبراى مکان يابى مناسب دانشگاه را با کمک و مشاوره آندره گدار، معمار چيرهدست فرانسوى که در آن روزگار به عنوان مهندس در خدمت وزارت معارف بود آغازکرد. آنان پس از جستجوى بسيار در ميان ابنيه، باغها و زمينهاى فراوان آنروز اطراف تهران باغ جلاليه را براى احداث دانشگاه برگزيدن. در همين حالبر خلاف امروز که يافتن زمين مناسب در شهر تهران براى ايجاد دانشگاهى عظيمتقريباً ناممکن است، در آن روزها زمينهاى فراوانى وجود داشت که صاحبانآنها نه تنها در فروش آنها امساکى نداشتند بلکه براى واگذار به چنينمؤسساتى که مسلماً سود کلانى هم بدنبال داشت، سر و دست مى شکستند. از همينرو بود که گروهى از مالکين اراضى بهجت آبادباسوء استفاده هايى نظر وزير ماليه وقت را جلب کرده بودند که زمينهاى آنهارا براى تاسيس دانشگاه خريدارى نمايد. در حاليکه به نظر موسيو گدار عرصهآن زمينها تنگ و موقعيت آنها سيل گير بود و براى تاسيس دانشگاه به هيچ روىمناسب نبود. با اين همه مرحوم داور رجحان در جلسه هيات دولت به سختىبرخريد اراضى بهجت آباد پاى فشرد و نظر بيشتر اعضاء را جلب کرده و سرانجامدولتيان، بهجت آباد را برگزيدند. در همين حال که على اصغر حکمت دلشکسته ونااميد ناظر ماجرا بود، رضا شاه وارد شد و پس از اطلاع از موضوع با قلدرىخاص خود اوضاع را برهم زد و گفت:« باغ جلاليه را برگزينيد. بهجت آبادابداً شايسته نيست عرصه آن کم و اراضى آن سيل گير است. دولتيان در برابراين سخنان قاطع، زبان در کام کشيدند و احدى دم برنياورد.
باغ جلاليه در شمالتهران آنروز ما بين قريه اميرآباد و خندق شمالى تهران قرار داشت. اين باغزيبا که پوشيده از درختان کهنسال مثمر و غيرمثمر بود، در حدود 1300.قدر واپسين سالهاى حکومت ناصرالدين شاه قاجار به فرمان شاهزاده اى به نامجلال الدوله بنا يافته و در آن روز در مالکيت تاجرى ترک به نام حاج رحيمآقاى اتحاديه تبريزى بود. به هر حال باغ جلاليه از قرار مترى 5 ريال وجمعاً به مبلغ 100000 توامان از اين تاجر خريدارى شد و موسيو گدار به سرعتمامور تعيين حدود، نرده گذارى، طراحى و اجراى عمليات ساختمانى در آن شد. در همين حال پانزدهم بهمن ماه 1313. ش لوح يادبود تاسيس دانشگاه با حضورمقامات دولتى در محلى که اکنون پلکان جنوبى دانشکده پزشکى است در دل خاکبه امانت گذاشته شد.


فضای سبز  

بر پایه آمار رسمی حدود ۷۳۹ بوستان فعال در تهران وجود دارد که بیش از ۱۲٫۵۳۴٫۲۸۳ مترمربع از سطح تهران را اشغال کرده‌اند.
مناطق شهری مناطق بیست‌ودوگانه شهرداری تهران
این شهر در حدود ۷۳۰ کیلومتر مربع مساحت دارد. شهرداری تهران برای تأمین نیازمندی‌ها و اداره بهتر سطح شهر را به ۲۲ منطقه شهرداری و ۱۱۲ ناحیه بخش کرده که شهر ری و تجریش را نیز شامل شده‌است.

از سوی دیگر وزارت کشور هم برای انجام انتخابات‌های مختلف و کارهای مدیریتی دیگر، تفسیر خاص خود را از شهرستان تهران دارد که بر ۲۲ منطقه شهرداری منطبق نیست و شمیران و ری را نیز شهرستان‌هایی جداگانه در نظر گرفته‌است. این شهر به واسطهٔ داشتن شبکه مخابراتی گسترده نیز دارای نواحی هفت‌گانه مخابراتی می‌باشد.

در تقسیم‌بندی وزارت کشور شهرستان تهران در مرکز استان تهران قرار دارد. از شمال به شهرستان‌های کرج و شمیرانات، از مشرق به شهرستان دماوند، از جنوب به شهرستان‌های ورامین و ری و اسلامشهر و از مغرب به شهرستان‌های شهریار و کرج محدود می‌شود. مرکز آن بخش مرکزی است.
  کلانشهر تهران امروزه دارای محله‌ها و شهرک‌های فراوانی‌است.
محله‌های قدیمی تهران

تهران قدیم از چهار محله تشکیل شده بود به نام‌های سنگلج، اودلاجان (عودلاجان)، بازار و چاله‌میدان.
در زمان ناصرالدین‌شاه قاجار چندین محله تازه در تهران ساخته شد به نام‌های ارگ، چاله حصار، خانی‌آباد، قنات‌آباد، پاچنار، پامنار، گار ماشین، گود زنبورک‌خانه، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها و دروازه قزوین.
محله‌های نوساز شهر تهران
در زمان دودمان پهلوی و پس از انقلاب ۱۳۵۷ شمار زیادی محله و شهرک در محدوده کلانشهر تهران ساخته شد. برخی از این محله‌ها همان روستاهای پیشین‌اند که گسترش داده شده‌اند.
اقتصاد

بازار تهران یکی از مراکز اصلی توزیع کالا در کشور
مرکز خرید علاءالدین در خیابان جمهوری تهران که بزرگترین مرکز خرید تلفن همراه در ایران است.
تهران علاوه بر این‌که مرکز سیاسی کشور است، مهم‌ترین قطب اقتصادی آن نیز است. با این‌که تنها ۱۱ درصد جمعیت کشور در تهران زندگی می‌کنند، حدود ۲۵ درصد تولید ناخالص داخلی ایران مربوط به این شهر است. البته توزیع این حجم عظیم تولید در بین مردم یکنواخت نیست، به طوری‌که بیش از ۸۰ درصد این فعالیت اقتصادی تنها در اختیار ۱۰ درصد جمعیت این شهر قرار گرفته‌است که عمدتاً در نواحی ثروتمند شمال شهر ساکن هستند.
قیمت زمین در برخی نقاط شهر تهران جزء گران‌ترین‌ها در کل جهان می‌باشد. بیش از ۱۵۰۰ سازمان دولتی هم‌اکنون در تهران فعالیت می‌کنند و گران‌ترین ساختمان‌های تهران نیز در اختیار این سازمان‌های دولتی‌است.
تهران با جمعیتی حدود ۸ میلیون و مساحتی حدود ۷۰۰ کیلومترمربع، تولید ناخالص داخلی برابر ۸۸ میلیارد دلار دارد که این شهر را در رده پنجاه و ششمین شهر ثروتمند جهان و بالاتر از شهرهایی چون ریاض، لیسبون، برلین، بیرمنگام، لیون و هامبورگ قرار داده‌است، هرچند که همچنان با شهرهایی با جمعیت مشابه خود مانند لس آنجلس (با جمعیت حدود ۱۱٫۸ میلیون نفر) که تولید ناخالص داخلی آن ۶۳۹ میلیارد دلار است یا لندن (با جمعیت ۸٫۳ میلیون نفر) با تولید ناخالص داخلی ۴۵۰ میلیارد دلار فاصله دارد.

بخش خدمات سهمی ۷۸ درصدی در تولید ناخالص داخلی تهران دارد و پس از آن به ترتیب بخش‌های صنعت (۱۴ درصد) و کشاورزی (۸ درصد) قرار دارند. در بخش خدمات در استان تهران، رشته فعالیت‌های عمده‌فروشی و خرده‌فروشی با ۲۸ درصد و مستغلات و کسب و کار با ۲۵ درصد بیشترین سهم را در جی‌دی‌پی دارند.

فعالیت‌های خدماتی تهران در داخل شهر و فعالیت‌های صنعتی (زمین‌بر) در حومه آن متمرکز هستند. در دههٔ گذشته تراکم بالای جمعیت و گران بودن مسکن در این شهر هجوم تازه‌واردان به درون شهر را محدود کرده و در نتیجه درصد رشد جمعیت آن کاهش یافته‌است اما این امر سبب استقرار آن‌ها در حومه شهر به عنوان مناطق خوابگاهی شده، به طوری‌که درحالی‌که سایر مناطق روستایی کشور با کاهش نسبی جمعیت و مهاجرت به شهرها مواجهند، روستاهای تهران برعکس مهاجرپذیرند و رشد جمعیت آن‌ها از ۵٫۶ درصد به ۶٫۷ درصد رسیده‌است. به همین دلیل سهم جمعیتی شهر تهران نسبت به استان تهران در چند ده گذشته به سرعت کاهش یافته و از ۹۱ درصد در سال ۱۳۵۵ به ۷۲ درصد در سال ۱۳۷۵ و ۵۸ درصد در سال ۱۳۸۵ رسیده‌است. بنابراین درکل هرچند که مجموعه شهری تهران همچنان مهاجرپذیرترین مجموعه شهری در کشور است اما این مهاجران به جای خود شهر رفته‌رفته حومهٔ آن را به عنوان مقصد خود انتخاب کرده‌اند

جمعیت‌شناسی تهران تا پیش از بنیان‌گذاری سلسلهٔ قاجار و برگزیده‌شدن به عنوان پایتخت ایران، شهری کوچک بود. اما از آن زمان به بعد، جمعیت آن رو به رشد نهاد و در اواسط دورهٔ قاجار به بزرگ‌ترین شهر ایران تبدیل شد. بر اساس نخستین سرشماری رسمی که در سال ۱۳۳۵ انجام گرفت، این شهر با ۱٬۵۶۰٬۹۳۴ نفر جمعیت، پرجمعیت‌ترین شهر ایران بوده‌است.همچنین بر اساس آخرین سرشماری رسمی که در سال ۱۳۸۵ انجام گرفت، جمعیت تهران، ۷٬۷۰۵٬۰۳۶ نفر بوده‌است. زبان اصلی مردم تهران و استان تهران، فارسی‌است. اما در بعضی نقاط زبان‌های محلی نیز دیده می‌شود که در مجموع از لهجه‌های فارسی به شمار می‌آیند. به طور کلی زبان و گویش‌های دیگری مانند ترکی آذری، کردی، گیلکی، لری، مازندرانی و.... نیز به دلیل مهاجرت‌ها به آن افزوده شده‌است. جمعیتی از مردم عرب زبان نیز که عمدتاً " لبنانی و عراقی هستند در شهر تهران زندگی می‌کنند. بر اساس سر شماری ۱۳۶۵ در حدود ۹۸٫۱ درصد از جمعیت استان به زبان فارسی تکلم می‌کنند که این نسبت در نقاط شهری ۹۸٫۳ و در نقاط روستایی ۹۶٫۸ درصد است.بر اساس بررسی‌های نمونه‌برداری جمعیتی از مردم تهران، بیش از نیمی از ساکنان استان تهران در دو نسل اخیر به این استان مهاجرت کرده‌اند.
در یک سرشماری رسمی مخصوص شهر تهران که در سال ۱۳۸۹ در ۳۷۴ محله شهر تهران به مرحله اجرا درآمد٬ ۶۳% از پایتخت‌نشینان در تهران متولد شده‌اند٬ ۹۸% آن‌ها قادر به تکلم زبان فارسی هستند٬ ۱۳% یکی از زبان‌های لاتین را می‌فهمند٬ ۱۰% قادرند به یکی از زبان‌های دنیا صحبت کنند و ۶۷% تهرانی‌ها فارس و فارسی زبان هستند. در اوایل دهه ۱۹۸۰ به ویژه پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، ترکیب قومی-اجتماعی جمعیت ایران دچار تغییر قابل توجهی شد. نتایج اجتماعی، سیاسی و اقتصادی انقلاب باعث شد بسیاری از شهروندان ایرانی به خصوص اهالی تهران، ایران را به مقصد کشورهایی نظیر کانادا، آمریکا، فرانسه، سوئد و دیگر کشورهای اروپایی ترک کنند. با آغاز جنگ ایران و عراق و به خصوص حملات هوایی عراق به تهران، موج دوم مهاجرت از تهران به شهرها و کشورهای دیگر آغاز گردید، برعکس این قضیه نیز جمعیت زیادی از جنگ‌زدگان غرب و جنوب‌غرب ایران، به تهران مهاجرت کردند.
شرایط سخت جنگ در کشورهای همسایه ایران یعنی افغانستان و عراق موجی دیگر از مهاجران را وارد شهر تهران کرد. با وجود اینکه بسیاری از مهاجران افغانی و عراقی بعد از بهتر شدن وضعیت کشورشان و با همکاری آژانس کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان، ایران را ترک کردند با این حال هنوز جمعیت قابل توجهی از این مهاجران در تهران زندگی می‌کنند و تمایلی به بازگشت به کشور زادگاهٔ‌شان را ندارند. اکثر مردم تهران شیعه دوازده امامی هستند و ادیان و مذاهب مسلمان (سنی)، تصوف، زرتشتی، بهایی، یهودی، مسیحی (شامل: آشوریان نسطوری، ارمنیان کلیسای گریگوری، کاتولیک، کلدانی، ادونتیست روز هفتم، ایرانیان پروتستان، کلیسای خانگی ایرانیان، ارامنه انجیلی، جماعت مسیحی ربانی، مسیحیان ارتودوکس روس) و خداناباوران نیز در اقلیت هستند.
فرهنگ

موزه‌ها

موزه هنرهای معاصر تهران که مهم‌ترین و جامع‌ترین مجموعه از هنر معاصر غرب در قارهٔ آسیا را محفوظ دارد.
۳۳ موزه در سطح شهر تهران به فعالیت مشغول‌ند که همه‌روزه تعداد کثیری را به‌سوی خود جلب می‌کنند. موزه‌های ایران باستان، ایران اسلامی، مردم‌شناسی، فرش، هنرهای معاصر، صنایع دستی، آبگینه و سفالینه، کتابخانه و موزه ملک و موزه حیات وحش، مجموعهٔ کاخ‌موزه‌های سعدآباد، پربیننده‌ترین مکان فرهنگی تاریخی ایران، و بسیاری از موزه‌های دیگر تهران از جذابیت‌های آن به شمار می‌آیند. از تماشاگه‌های تاریخ، پول، و زمان نیز می‌توان به عنوان دیدنی‌های تهران یاد کرد.


کاخ‌ها و عمارت‌های تهران
کوشک احمدشاهی
در تهران کاخ‌های بسیاری وجود دارد که تعدادی از آن‌ها در مقالهٔ کاخ‌های تهران آمده‌است.
مکان‌های مذهبی

مسجدها، حسینیه‌ها و امامزاده‌ها از جمله مکان‌های مذهبی پایتخت هستند که در مجموع ۲٬۰۷۲ مرکز (۱۳۸۷ خ.) را شامل می‌شوند. تهران ۱۵۴۶ مسجد، ۴۸۷ حسینیه، و ۳۹ امامزاده دارد. در واقع برای هر ۳٬۵۱۶ تهرانی یک مرکز مذهبی وجود دارد. بیشترین امامزاده‌های پایتخت در منطقه ۲۰ متمرکز شده و بعد از آن منطقه ۲ و ۱ دارای بیشترین امامزاده‌ها هستند. در ۱۲ منطقه هم هیچ امامزاده‌ای وجود ندارد.





سینما و تئاتر
بیش از صد سالن سینما در شهر تهران وجود دارد که اکثراً فیلم‌های تولید داخل و تعدادی نیز فیلم‌های خارجی را اکران می‌کنند. بیش از چهل آمفی‌تئاتر نیز در این شهر فعال هستند که نمایش‌های گوناگونی را به روی پرده می‌برند



کپی برداری با ذکر منبع و نام نویسنده مجاز است
دردت چه بود که تمام شب
سر را به سنگ میزدی و می گرسیتی ؟
چه گویم که گفتنش برایم قصه ای کهنه است
سر کوفتن و گریستن از برای مردن است


دست مزن! چشــــم،ببستم دو دست_____راه مرو!چشم،دوپایم شکست
حرف مزن! چشم،قطع نمودم سخن_____نطق مکن!چشم،ببستم دهن
هیچ نفهم! این سخن عنوان مــــکن_____ خواهش نافهمی انسان مکن
لال شوم،کـور شوم،کـــــــــــر شوم_____ لیک محال است که من خر شوم

کاربران زیر از شما کاربر محترم جناب m-249 تشکر کرده اند:
CAPTAIN PILOT, رونین, ASHKAN95, mahshid-banoo

Captain

Captain



نماد کاربر
پست ها

1131

تشکر کرده: 13 مرتبه
تشکر شده: 20 مرتبه
تاريخ عضويت

پنج شنبه 27 اسفند 1388 14:51

محل سکونت

تهران

آرشيو سپاس: 7252 مرتبه در 1004 پست

Re: معرفی شهر ها و روستاهای ایران

توسط ASHKAN95 » دوشنبه 14 شهریور 1390 16:45

تبریز مرکز استان آذربایجان شرقی با مساحتی حدود ۱۲۰۰ کیلومتر مربع و جمعیتی بالغ بر ۱٬۴۶۰٬۰۰۰ (براورد سال ۲۰۰۶) است  تبریز از دیرباز تأثیر زیادی در زمینه‌های مختلف از جمله سیاسی و اقتصادی داشته‌است. تبریز اولین پایتخت ایران در زمان صفویان و شهر ولیعهدنشین دودمان قاجار بود.


تاریخ

با کشفیات اخیر در محوطه مسجد کبود قدمت تبریز تا ۴۵۰۰ سال برآورد می‌شود. در سده چهارم هجری یاقوت حموی تبریز را مشهورترین شهر آذربایجان می‌خواند. در سده‌های پنجم تا سوم پیش از میلاد تبریز یکی از شهرهای پر جمعیت آن دوران بشمار میرفته‌است. شهر دارای دروازه‌های متعددی بوده و بیش از  ۳۰۰ کاروانسرای در آن جای داشته‌است. به لحاظ استقرار آن در منطقه جغرافیایی خاص شهر پی در پی دستخوش حوادث طبیعی مانند زلزله گشته‌است و همچنین به عنوان بزرگ‌ترین شهر نزدیک به ارمنستان و روم شرقی آن زمان همیشه مورد تاخت و تاز دشمنان شمالی و شمال شرقی قرار گرفته‌است. بدین علت با وجود قدمت کهن آن اکثر آثار تاریخی آن از بین رفته‌است. تبریز یکی از بااهمییت ترین مراکز بازرگانی آن دوران بوده و به‌عنوان پل ارتباطی بین شرق و غرب اهمییت فراوانی داشته‌است. مردمان آن از دیرباز به کار بازرگانی اشتغال داشتند و این فرهنگ تا کنون نگهداری شده‌است

در سال ۶۱۸ لشکر مغول به پشت دروازه‌های تبریز می‌رسند، اما تدبیر بزرگان شهر تبریز را از حمله مغولان مصون نگه می‌دارد و مردم تبریز با بذل مال شهر را از کشتار و ویرانی رها می‌سازند. این اتفاق سه بار تکرار می‌شود و در هر سه بار مردم متمول تبریز همان روش را به کار می‌بندند تا این که در سال ۶۳۸ هجری قمری مغول‌ها به سراسر آذربایجان چیره می‌شوند.برخی از ایلخانیان مغول تبریز را پایتخت خود قرار می‌دهند که در زمان غازان خان تبریز شکوه ویژه‌ای می‌یابد. یکی از اثرهای معماری این دوره، شنب غازان خان تبریز با ابهت تاریخی اش چشم‌ها را خیره می‌سازد، خواجه رشیدالدین فضل‌الله وزیر ایلخانیان ربع رشیدی را بنیاد می‌نهد که در زمان خود عظیم‌ترین مرکز علمی و فرهنگی به شمار می‌رود و از آن همه مجد و عظمت اینک ویرانه‌های از برج‌های ربع رشیدی در میان محله‌ای باقی مانده‌است.

تبریز اولین پایتخت ایران جدید در دوره صفویه شد .نزدیکی تبریز به مرز ایران و عثمانی موجب شد که این شهر در برابر تهدیدات عثمانی آسیب پذیر شود به طوریکه جندین بار به تصرف عثمانیان درآمد تا اینکه شاه طهماسب صفوی تصمیم به انتقال پایتخت به قزوین گرفت. تبریز در دوره قاجار لقب تاریخی دارالسلطنه را گرفت و ولیعهدهای متعدد سلسله قاجار در این شهر اقامت می‌گزیدند

در رویداد نهضت تنباکو شهر تبریز چون بسیاری دیگر از شهرهای ایران نقش ارزنده‌ای را ایفا کرد. تبریز در جنبش مشروطه نقشی مهم داشت و دلیری و فداکاری کسانی چون ستارخان سردار ملی، باقرخان سالار ملی، ثقه‌الاسلام، شیخ محمد خیابانی، علی مسیو، حسین‌خان باغبان به پیروزی جنبش و گرفتن مشروطه منجر شد.پس از سرکوب مشروطه توسط محمد علی شاه قاجار تمام حرکتهای مشروطه خواهانه در کشور خاموش شدند اما در تبریز و تنها در چند محله آن هنوز کسانی بودند که حاضر باشند تا پای جان از این دست آورد پاسداری کنند . ستارخان و پیروانش در محله امیر خیز شروع به مقاومت کردند و به تدریج چند محله دیگر نیز به آنها ملحق شدند.مقاومت آنها در مقابل نیروهای محمد علی شاه ، قزاقان و دیگر مدافعان استبداد ماهها ادامه داشت تا اینکه مجددا از گوشه و کنار کشور مردم به پا خواستند و مشروطه خواهان با فتح تهران به پیروزی رسیدند.در واقع باید گفت پیروزی مجدد مشروطه خواهان بر استبداد محمد علی شاهی در واقع ناشی از مقاومت تبریز بود .

تبریز در نهضت ملی نفت نیز یکی از ارکان حرکت‌های آن زمان در سراسر کشور به شمار می‌رفت.

در ۱۵ خرداد سال ۱۳۴۲ نیز بازاریان تبریز با بستن بازار و خطیبان تبریز باایراد سخنرانی‌های مهم و پخش شب نامه‌ها شرکت داشتند.

در ۲۹ بهمن سال ۵۶ مردم تبریز بر رژیم شاهنشاهی شوریدند.



زبان
زبان مردم تبریز همانند تمام شهرهای نواحی آذربایجان، ترکی آذربایجانی است.


اولینها در تاریخ ایران
تبریز به شهر اولین‌ها معروف است. اولین چاپخانه، اولین خیابانی که در ایران دارای برق شد، اولین پستخانه و اولین خط انتقال پست و ...


چاپ و چاپخانه
یحیی آرین پور در اثر خود «از صبا نا نیما» جلد اول می‌نویسد: اولین چاپخانه سربی را میرزا زین العابدین تبریزی از روسیه به تبریز آورده و این چاپخانه در سال ۱۳۳۲ هجری قمری دو سه سال پیش از بزگشت میرزا صالح شیرازی به تبریز به کار افتاده بود.

بعد از دایر شدن چاپخانه سربی در تبریز، اولین روزنامه شهرستان‌های ایران نیز در تبریز منتشر می‌شود. یحیی آرین پور در همان مأخذ تحت عنوان "جراید شهرستان‌هاً می‌نویسد: تا آنجایی که اطلاع داریم قدیمی‌ترین روزنامه‌ای که بعد وقایع اتفاقیه در ایران و برای نخستین بار در شهرستان‌ها دایر شد روزنامه‌ای است به نام «روزنامه ملتی» که در تبریز منتشر گردید و خبری از آن در شماره‌های سال ۱۲۷۵ هجری قمری وقایع اتفاقیه دیده می‌شود.


مدرسه
مدرسه رشدیه نخستین مدرسه نوین ایران نیز در تبریز بنیاد نهاده شد. کسروی در جلد اول «تاریخ مشروطه» می‌نویسد: حاجی میرزا حسن رشدیه در جوانی به بیروت رفت و در آنجا دبستان‌ها را دید و شیوه آموزگاری آنها را یاد گرفت و چون به تبریز بازگشت، بر آن شد که دبستانی به شیوه آنها بنیاد گذارد، و در سال۱۲۶۷ بود که به این کار پرداخت... به جلو ایشان پیش تخته نهاد و الفبا را به شیوه آسان و نوینی (شیوه‌ای که امروز هست) آموخت و از کتاب‌های آسان درس فارسی گفت و شاگردان را پاکیزه نگه داشت و در آمدن و رفتن برده گذاشت و پس از همه تابلویی که نام «مدرسه رشدیه» به روی آن نوشته بود بالای در زد.


کودکستان و مدرسه کر و لال‌ها
مقاله اصلی : جبار باغچه‌بان
نخستین کودکستان و نخستین مدرسه کر و لال‌های ایران نیز در تبریز بنیاد گذاشته شد. جبار باغچه‌بان که سیمایش آشنای مردم ایران است آموزگاری ارجمند و مبتکری شایسته بود که ابتدا در تبریز کودکستانی را تحت عنوان «باغچه اطفال» دایر کرد و به همان خاطر خود را باغچه‌بان نامید


ادبیات نوین
تبریز در عرصه ادبیات نوین نیز پیشگام بوده‌است. میرزا عبدالرحیم طالبوف و میرزا زین‌العابدین مراغه‌ای در نثر و داستان نویسی و میرزا جعفر خامنه‌ای در شعر نخستین کسان بودند که تحول شگرفی را موجب شدند.


سکه ماشینی
از سال 1298 هجری قمری ضرابخانه ماشینی به طور رسمی در ایران برقرار و تمام ضرابخانه‌های شهرهای معتبر برچیده شد. فکر ایجاد چنین ضرابخانه، سال‌ها قبل از این تاریخ، یعنی به سال ۱۲۲۲ هجری قمری در زمان ولیعهدی عباس‌میرزا نایب‌السلطنه در تبریز مورد توجه بوده و اقدام به تهیه مسکوک رسمی یا چرخی گردیده ولی به علت گرانی هزینه در حدود ۲۰۰ قطعه سکه سیمین تهیه و ضرابخانه تعطیل شد. «اقتباس از کتاب سکه‌های ماشینی»


اتاق تجارت
نخستین اتاق بازرگانی ایران نیز در تبریز بنیاد نهاده شده‌است. تاریخ تأسیس اتاق تجارت در تبریز به سال ۱۲۸۵ هجری خورشیدی بر می‌گردد و اولین اتاق تجارت در سطح کشور بوده‌است. اتاق تجارت تهران بعد از اتاق تجارت تبریز بنیاد یافته‌است.


شهربانی
اولین نظمیه یا شهربانی به مفهوم امروزی توسط انجمن ایالتی آذربایجان در سال ۱۳۲۵ هجری قمری در تبریز به وجود آمد. اجلال‌الملک که نماینده انجمن ایالتی آذربایجان بود به سمت نخستین رییس شهربانی انتخاب شد. از جمله کارهای این سازمان انتشار نشریه‌ای بود که به نام «نظمیه تبریز» منتشر شد.


شهرداری
شهرداری تبریز نخستین شهرداری، یا به اصطلاح آن روز بلدیه، بود که در ایران بنیاد یافت. پس از صدور فرمان مشروطیت که انجمن ایالتی آذربایجان در تبریز تشکیل شد، از جمله اقدامات بس مترقی و مهمش تأسیس ادارات جدید و مؤسسات نوین بود که بلدیه تبریز از جمله آن نهادهاست...


دانشگاه‌های تبریز
نخستین دانشگاه در تبریز در خرداد ماه ۱۳۲۵ در زمان حکومت دموکراتیک آذربایجان بنام «آذربایجان اونیورسیته‌سی» تأسیس شد اما پس از سقوط آن حکومت و تحولات بعدی فعالیت آن عملا متوقف شد و مدتی بعد با نام دانشگاه تبریز فعالیت را از سر گرفت. این دانشگاه در آغاز با دو دانشکده ادبیات و پزشکی شروع به کار نمود و با گذشت زمان دانشکده‌ها، آزمایشگاهها، کارگاهها، آموزشکده‌های آن یکی پس از دیگری تأسیس شدند.

دانشگاه تبریز بعدها به دو دانشگاه یعنی تبریز و علوم پزشکی تبریز تقسیم شد. این دانشگاه در حال حاضر با بیش از ۱۱ هزار نفر دانشجو و حدود ۵۰۰ نفر هیأت علمی، ۲۰۰ آزمایشگاه تخصصی و عمومی که برخی در دنیا و برخی خاورمیانه منحصر به فرد هستند، موزه تاریخ و فرهنگ، حوزه جانورشناسی، حوزه زمین‌شناسی، مرکز پردازش تصاویر ماهوارهای و مراکز و موسسات تحقیقاتی و پژوهشی، محیط آموزشی و دانشگاهی بزرگی را در کشور فراهم نموده‌است. دانشگاه تبریز دومین دانشگاه ایران مشهور است. قطب های علمی شش رشته مانند شیمی، مکاترونیک و ... در آن جای گرفته است.

دانشگاه هنر اسلامی تبریز، دانشگاه تربیت معلم آذربایجان، دانشگاه صنعتی سهند، دانشگاه آزاد اسلامی تبریز ، دانشگاه دانشوران آریای تبریز , دانشگاه سراج تبریز , دانشگاه نبی اکرم (ص)تبریز ، آموزشكده فني تبريز و سایر دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی نیز در تبریز فعالیت دارند.

سالن‌های نمایش تبریز
اولین سالن تئاتر ایران در تبریز ساخته شده‌است. در حال حاضر تبریز دارای ۳ سالن تئاتر و ۷ سالن سینما و سالن‌های سخنرانی متعدد است که مربوط به تشکیلات‌های مختلف از قبیل دانشگاهها ، برق منطقه‌ای، آموزش و پرورش، پتروشیمی و ... می‌باشد.

بهترین و بزرگترین سالن تئاتر ایران مربوط به تبریز و تالار شیر خورشید می شود.این تالار بزرگ و افتخار این سرزمین در سالهای پس از انقلاب جهت ساخت مصلی امام تخریب و آثاری از آن به جا نمانده است و پس از آن تئاتر در تبریز رکود چشم گیری داشته است که هم اکنون سه تئاتر در این شهر وجود دارد که برای شهر اولین ها یک هیچ به نظر می رسد. تبریز شهری است که بعد از تهران بیشترین نمایشگاه‌ها در آن برگزار می‌شود و به شهر نمایشگاهی ملقب شده‌است.


کتابخانه‌های تبریز
کتابخانه مرکزی تبریز
علاوه بر کتابخانه‌های معتبر دانشگاه‌ها، دانشکده‌ها و مراکز علمی پژوهشی و تشکیلات عدیده در تبریز کتابخانه عمومی در ساعات معین آماده ارائه خدمات به اهل ذوق و فرهنگ و اندیشه می‌باشد. شایان ذکر است استان آذربایجان شرقی دارای ۶۲ کتابخانه‌است که کتابخانه‌های بعضی از شهرها از جمله ممقان از لحاظ بنا و خزانه قابل تأمل و تقدیر است. بزرگ‌ترین کتابخانه عمومی ایران بعد از کتابخانه مجلس در این شهر قرار دارد.


فرودگاه بین المللی تبریز
وجود فرودگاه بین المللی تبریز باعث گردیده که از شهر تبریز بتوان به کشورهای دیگر مسافرت کرد. پروازهای تبریز-استانبول ، تبریز-دبی ، تبریز-دمشق ، تبریز-اسپارتا ، تبریز-مدینه و تبریز- جده و پروازهای داخلی به صورت هفتگی و روزانه از این فرودگاه به شهرهای تهران ، مشهد ، ماهشهر ، جزیره کیش ، عسلویه ، شیراز و بندرعباس انجام می‌گیرد. شرکتهای هواپیمایی ایران ایر و ایران ایرتور و ترکیش ایرلاین و سعودی ایرلاین و کاسپین ایرلاین و کیش ایر و ارم ایر و آسمان و ساها و آریا و تابان و نفت ایرلاین به این فرودگاه پرواز دارند. این فرودگاه دارای ترمینال پروازهای داخلی ، بین المللی و حج و تسهیلات گمرک، قرنطینه، رستوران و سالن غذاخوری وسالن CIP برای مهمانان مخصوص می باشد به علاوه یک ساختمان مخصوص سرویس پذیرایی هواپیمایی ملی و ساختمان هواشناسی و موتورخانه نیز در آن بنا شده‌است.


راه آهن تبریز
از خطوط بین المللی قطار راه آهن تبریز می توان به خط تبریز-نخجوان ، تبریز-وان ، تبریز-استانبول و تبریز-دمشق نیز اشاره کرد که مسافرین را از تبریز به این شهرها جابجا می کند و از خطوط داخلی قطار تبریز می‌توان به تبریز-تهران ، تبریز- مشهد ، تبریز-مراغه ، تبریز-سلماس ، تبریز-جلفا و تبریز-شرفخانه اشاره کرد.

سوغاتی ها
آجیل، ریس، نوقا، قورابیه، کفش، فرش دستباف، صنایع دستی، پنیر لیقوان، خیارشور باسمنج و حلوا گردویی


میوه ها
انوع انگورها ، گیلاس، آلبالو، گلابی، هلو، سیب، آلوچه، توت سفید، شاه توت، زالزالک از جمله میوه هایست که از قدیم در تبریز بوده‌است اگر چه امروزه میوه‌های دیگری نیز در این منطقه به ثمر می‌رسد.


غذاهای سنتی تبریز

کوفته تبریزی، چلوکباب، دلمه برگ و انواع آش ...


صنایع


تبریز قلب شمال غرب ایران، از دیر باز مهد صنعت و تجارت بوده و هست. در زمینه صنعت، شهرک صنعتی غرب تبریز، مجتمع عظیم پتروشیمی، کارخانجات عظیم ماشین سازی، تراکتورسازی، ایدم، موتوژن، بلبرینگ‌سازی، پیستون‌سازی، صانع، مرکز تحقیقات صنایع سنگین، آذربنیاد، صنایع نساجی تبریز و ... را در بر دارد.

شهرک صنعتی شهید رجایی، شهرک صنعتی شهید سلیمی، چرم شهر و ... از جمله شهرک‌های صنعتی متعدد تبریز و پیرامون آن می‌باشند که مراکز صنعتی کوچک متعددی را در بطن خود جای داده‌اند. کارخانجات عظیم کبریت این شهر از شهرت دیرینه‌ای برخوردار است. در زمینه صنایع غذایی و شکلات و غیره نیز صاحبان صنایع شکلات تبریز حرف نخست را می‌زنند.

در زمینه صنعتی دیرینه فرش، فرش تبریز همواره شهرت جهاتی خویش را حفظ کرده‌است. صادرات فرش تبریز یکی از منابع قابل توجه ارزی به شمار می‌آید.

بازار تبریز نقش مؤثری در تجارت منطقه ایفا می‌کند. نخبگان تجارت این شهر از ارکان بازرگانان منطقه بشمار می‌آیند.

«استاد میرزا طاهر خوشنویس» و «استاد حاج حسن هریسی» از قرآن نویسان شهیر معاصر از این شهر بوده‌اند.
عکس ها




وقتی انسان نمی تواند کلمات مناسب برای بیان احوالش بیابد چه شکنجه ای را تحمل می کند
                                                                                                                                        shapooor

کاربران زیر از شما کاربر محترم جناب ASHKAN95 تشکر کرده اند:
mahshid-banoo, CAPTAIN PILOT, HESAM-007, m-249, nima-rad, MAHDI 42, رونین

Novice Poster

Novice Poster



نماد کاربر
پست ها

86

تشکر کرده: 0 مرتبه
تشکر شده: 3 مرتبه
تاريخ عضويت

دوشنبه 14 شهریور 1390 00:04

آرشيو سپاس: 344 مرتبه در 87 پست

Re: معرفی شهر ها و روستاهای ایران

توسط MAHDI 42 » دوشنبه 14 شهریور 1390 19:20

بچه ها اگه قابل بدونید منم میخوام استان ایلام رو براتون معرفی  کنم:

تاریخچه استان ایلام
اين سرزمين، بنا به اسناد تاريخی فراوان، بخشی از کشور عيلام باستان بوده که در حدود 3000 سال پيش از  ميلاد به فرمان آشور بانی پال منقرض شد. در کتيبه های بابی، عيلام را " آلامتو" يا "آلام"خوانده اند. که به قولی به معنای کوهستان يا "کشور طلوع خورشيد" است. مدتی پس از سقوط عيلام، حوزه فرمانروايی آنان به دو منطقه تحت نفوذ پارسها و مادها در غرب تقسيم شد. در دوره هخامنشی جزئی از امپراطوری هخامنشی بوده است. بعد از تسخير ايران به وسيله اعراب مسلمان، احتمال دارد که اين ناحيه جزئی از ايالت کوفه باشد. از اوايل قرن چهارم تا اوايل قرن ششم خاندان حسنويه کرد بر لرستان و ايلام حکومت می کردند و از سال570 تا 1006 اتابکان لر بر لرستان و پشتکوه حکومت کرده اند. از سال 1309 شمسی در تقسيمات کشوری، ايلام جزو استان پنجم یعنی کرمانشاه گردید.

آشنایی با شهرستانهای استان :
ایلام:

شهرستان ایلام از شهرستانهای استان ایلام است.مرکز این شهرستان شهر ایلام می باشد که مرکز استان نیز هست.این شهرستان در شمال غربی استان قرار گرفته و با شهرستانهای ایوان، شیروان و چرداول، دره‌شهر و نیز مهران همسایه است. شهرستان ایلام از غرب به کشور عراق محدود می شود.این شهرستان دارای دو بخش و چهار دهستان است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ایلام در سال ۱۳۸۵ برابر با ۱۹۹۵۱۹ نفر بوده است.







آبدانان:

شهرستان آبدانان یکی از شهرستانهای استان ایلام در غرب ایران است.مرکز این شهرستان شهر آبدانان است. این شهرستان در جنوب شرقی استان قرار گرفته و با شهرستانهای دهلران ، اندیمشک، استان خوزستان و پلدختر استان لرستان همسایه است.این شهرستان دارای سه بخش و شش دهستان است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان آبدانان در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۷۳۷۰ نفر بوده است .

ایوان:

شهرستان ایوان  در شمال استان ایلام قرار دارد و مرکز آن شهر ایوان است. از شمال به استان کرمانشاه واز غرب به کشور عراق منتهی می شود.

مردم آن کلهر بوده و شیعه هستند. آب و هوای کوهستانی دارد و دارای رشته کوه هایی از زاگرس بنام بانکول ، مانشت و شیره زول است که پوشیده از جنگلهای انبوه بلوط، بنه، زالزالک، و بادام کوهی است و انواعی از گیاهان دارویی و گلها در طبیعت آن یافت می‌شود . دارای چشمه ها و رودخانه ای به نام گنگیر می باشد. بهاری دل انگیز دارد و دارای آثار باستانی مر بوط به دوره ساسانیان و اسلامی است. از جمله اتشکده ساسانیان سیاهگل و طاق شیرین و فرهاد و منطقه گردشگری خوران _ایوان ایوان دارای سابقه فرهنگی و تاریخی غنی می باشد. از شاعران دوران کهن این دیار می توان به دو شاعر فزانه و همسُرا با نام های شاکه و خان منصور اشاره نمود. دیوان اشعار این سرایندگان توسط آقای علیرضا خانی ادیب و شاعر معاصر جمع آوری و تدوین گردیده است.این شهرستان دارای دو بخش و چهار دهستان است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان ایوان در سال ۱۳۸۵ برابر با ۴۷۹۵۸ نفر بوده است.

دره شهر:

شهرستان دره‌شهر یکی از شهرستان‌هایاستان ایلام است که مرکز آن شهر دره‌شهر می‌باشد. این شهرستان در شرق استان قرار گرفته و به جز شهرستان ایوان با دیگر شهرستان‌های این استان مرز مشترک دارد. شهرستان دره‌شهر از شرق به استان لرستان محدود است و گویش مردمان آن لری و لکی است. شهر تاریخی ماداکتو در نزدیکی شهر دره‌شهر واقع است. اين شهر همچنين زادگاه دو دانشمند فرهيخته ( پروفسورمحسن يوسفوند)و(مسعود بساطي)است كه درسال 1905 به دنيا امدند و در همان سال درگذشتند.این شهرستان دارای سه بخش و شش دهستان است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان دره شهر در سال ۱۳۸۵ برابر با ۵۶۸۲۲ نفر بوده‌است .طرح‌هایی که در سال ۱۳۸۷/۲۰۰۸ در این شهرستان به بهره‌برداری رسیدند عبارتند از: بهره‌برداری از مخزن ۵ هزار مترمکعبی آب شرب دره‌شهر، طرح تولید کود شیمیایی، طرح تولید شن و ماسه در حوزه‌ دره‌شهر، روکش و آسفالت جاده دره‌شهر، آبدانان در حوزه‌ شهرستان دره‌شهر، آسفالت راه روستای موسی به سمت خوش‌قدم، آسفالت راه امامزاده پیرمحمد، آسفالت راه روستای آرمو، کارگاه ساخت قطعات پلاستیکی و کارگاه ساخت بلوک دیواری.

دهلران:

شهرستان دهلران از شهرستان‌های استان ایلام است. مرکز آن شهر دهلران است.در این شهرستان چهار شهر به نام‌های دهلران، پهله، میمه وموسیان قرار دارند.این شهرستان دارای سه بخش و شش دهستان است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان دهلران در سال ۱۳۸۵ برابر با ۶۲۲۵۶ نفر بوده است.

شیروان و چرداول:

شهرستان شیروان و چرداول یکی از شهرستانهای استان ایلام است که مرکز آن شهر سرابله می‌باشد. شیروان و چرداول در سال ۱۳۶۰ از شهرستان ایلام جدا شد و در تقسیمات کشوری قبل از ۱۳۶۰ از بخش‌های آن محسوب می‌شد.این شهرستان دارای سه بخش و هشت دهستان است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان شیروان و چرداول در سال ۱۳۸۵ برابر با ۷۳۹۷۳ نفر بوده‌است.طرح‌هایی که در سال ۱۳۸۷/۲۰۰۸ در این شهرستان به بهره‌برداری رسیدند عبارتند از: راهسازی مسیر حمیل از بانکول به سرابله به طول ۱۲ کیلومتر و روکش آسفالت مسیرهای سرابله، به پل سیره به طول ۱۲ کیلومتر و سرابله - لومار به طول ۱۰ کیلومتر، حفاظت از حریم چاه وارگه جانجان، افتتاح چاه آهکی مجتمع بیجوند و چاه آهکی چم جنگل، افتتاح کتابخانه عمومی آسمان‌آباد، کتابخانه لومار، مدرسه ابتدایی قدس سامان، مدرسه معلم درویشیان، مدرسه شهید محمدعلی دوستی و رمیان‌، مدرسه عقب علی‌مدد، دبیرستان هشت‌کلاسه لومار، سالن ورزشی هلیلان و لومار، دبستان و کلاسه بانلکان ملیلان، دبستان دو کلاسه باغله هلیلان و شیروان و شش طرح پروار بندی گوساله.

شهر سرابله:

سرابله مرکز شهرستان شیروان و چرداول است. این شهر پس از جدا شدن توابع شهرستان شیروان و چرداول به عنوان مرکز شهرستان انتخاب گردید و تا قبل از یکی از روستاهای شهرستان ایلام به حساب می‌آمد. قبل از تبدیل شدن سرابله به مرکز شهرستان، روستای شباب(شواو) از اهمیت بیشتری برخوردار بود. اکثر جمعیت شهر سرابله را روستائیان مهاجر شهرستان تشکیل می‌دهد.

بخش شیروان:

شیروان یکی از بخش‌های شهرستان شیروان و چرداول است. این منطقه که در شمال شرق استان ایلام و در حدود ۱۰۰ کیلومتری شهر ایلام قرار دارد یکی از حاصلخیزترین مناطق این استان است و مرکز ان نیز شهر لومار است. از عواملی که به حاصلخیزی این منطقه کمک کرده عبور رودخانه سیمره از شرق این منطقه‌است که در تمام فصول سال دارای اب فراوانی است. این منطقه در فصل بهار به یکی از زیباترین مناطق استان تبدیل می‌شود ودر این فصل پذیرای مسافران زیادی از گوشه و کنار استان است.

بخش چرداول:

چرداول منطقه‌ای از شهرستان شیروان و چرداول است. بخش چرداول در دامنه جنوبی رشته کوههای زاگرس قرار دارد و دارای آب و هوایی کوهستانی است. این منطقه از دو ناحیه کوهستانی و دشت نسبتاٌ هموار تشکیل شده‌است. در بخش کوهستانی، انبوه درختان بلوط و بادام کوهی، بنه(ون)، کیکم، ارجن و گون دیده می‌شود. مراتع بخش چرداول هم در بخش کوهستانی قرار دارد و زمینه مناسبی برای دامپروری سنتی فراهم کرده‌است و به هم دلیل شغل اصلی ساکنان بخش کوهستانی دام پروری است.

ملکشاهی:

شهرستان ملکشاهی از شهرستان‌های استان ایلام در غرب ایران است.مرکز این شهرستان شهر ارکواز است.

مهران:

شهرستان مهران از شهرستانهای استان ایلام در مرز ایران و عراق است. مرکز این شهرستان شهر مهران است.این شهرستان دارای سه بخش و پنج دهستان است.بنابر سرشماری مرکز آمار ایران، جمعیت شهرستان مهران در سال ۱۳۸7 برابر با نفر بوده است.زندگی طایفه‌ای یا ایلیاتی در این شهرستان رایج است و ایل شوهان و ایل ملکشاهی در آن سکونت گزیده اند.

شهر مهران در زمینی بسیار حاصلخیز بنا شده که تا زمان رضاخان هیچ نامی بر این سرزمین گذارده نشده بود. در زمان حکومت رضاخان با دستور یکجانشین کردن ایلات کوچ نشین و عشایر، مردم چهار ایل ملخطاوی، صیفی، زروش شکر و زروش عبده در این زمینها سکنا گزیدند و از طرف حکومت نام مهران بر آن اطلاق گردید. جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۶ حدود ۱۳۷۰۰ نفوس بود. نژاد مردم مهران کرد فیلی و زبان آنها کردی است. شغل غالب مردم آن کشاورزی است و محصول کشت بسیار کشاورزان گندم می‌باشد. اغلب مردم مهران دارای بستگان زیادی در شهربدره هستند که با آغاز جنگ ایران و عراق از دیدن هم محروم شدند و تا اشغال عراق توسط نیروهای متحد به رهبری آمریکا و سقوط صدام ادامه داشت. شهر کوچک مهران محل تردد روزانه ده‌ها هزار نفر مسافر شد که رونق زیادی به این شهر دادند. اکنون با فعالیت گمرک مهران در مرز بهرام‌آباد که بزرگ‌ترین گمرک خاکی کشور است روزانه حجم بالایی از کالا از ایران به عراق صادر می‌شود که عمده این کالاها شامل سیمان و مصالح ساختمانی و میوه می‌باشد.

جغرافیای طبیعی و اقلیمی استان

استان ايلام درعرض 31 درجه و 58 دقيقه تا 34 و 15 درجه شمالي از خط استوا درطول شرقي 45درجه 24دقيقه تا 48 درجه و10 دقيقه از نصف النهار گرينويچ به شكل يک متوازي الضلاع درجنوب غربي كشورمان ايران جاي دارد...

موقعیت و وسعت:

استان ايلام درعرض 31 درجه و 58 دقيقه تا 34 و 15 درجه شمالي از خط استوا درطول شرقي 45درجه 24دقيقه تا 48 درجه و10 دقيقه از نصف النهار گرينويچ به شكل يک متوازي الضلاع درجنوب غربي كشورمان ايران جاي دارد.

اين استان ازشمال با استان كرمانشاه از جنوب با استان خوزستان از شرق با استان لرستان  واز غرب با كشور عراق ( باطول مرز مشتركي درحدود 400 كيلومتر ) همسايه مي باشد.

در خصوص مساحت استان و در بررسي آمار وارقام موجود از منابع مختلف ,گوناگوني و تنوع زيادي مشاهده ميگردد .هركدام ازمنابع داراي يك مساحت متفاوت با ديگري مي باشند. به نظرمي رسد دليل عمده اين گوناگوني مساحت وجود مرزمشترك باكشور عراق ونبود سنديت خاص در مورد چگونگي دقيق سرحدات غربي و همينطور وجود رشته کوه عظيم زاگرس كه عملا كارمحاسبه مساحت كلي ودقيق استان خصوصا با امكانات ضعيف را با مشكل مواجه ميشازد مي باشد.

آب و هوا:

اقليم استان در تابستانها تحت تاثير پر فشار جنب حاره اي قرار دارد كه شرايط حرارتي نسبتاً پايداري را بر آن حكمفرما مي‌سازد و در زمستان توده‌هاي غربي و كم فشارهاي سوداني بارش هاي رگباري و شديدي را براي آن به همراه مي‌آورند. به دليل ماهيت دامنه‌اي استان كه جزو كوهپايه‌هاي بيروني زاگرس است، در صورت جذب رطوبت توده‌هاي ورودي از سمت غرب و جنوب غرب، نقش مهمي دارند . از طرف ديگر همين دامنه‌ها در تابستان تحت تاثير صافي هوا و ساعات آفتابي زياد با دريافت عمودي پرتوهاي خورشيدي و صاف بودن هوا در تابستان، شرايط گرم و خشكي را پديد مي‌آورد. در نقشه پهنه بندي اقليمي ايران - مسكن و محيط‌هاي مسكوني، ايلام در گروه 2 اقليمي و در زير گروه نسبتاً سرد- معتدل واقع شده كه از ويژگيهاي اقليمي نسبتاً سرد بودن هوا در زمستان و معتدل بودن‌آن در تابستان است. بنا به تعريف در شرايط نسبتاً سرد عليرغم آنكه در شب‌هاي فصل زمستان براي گرم نگه داشتن فضاهاي داخلي استفاده از وسايل گرم كننده ضروري است. اما در روزهاي فصل زمستان و حتي در روزهاي سردترين ماه سال، امكان گرمايش خورشيدي وجود دارد. شرايط معتدل تابستاني اين اقليم، امكان آنرا فراهم مي‌سازد كه با استفاده از عملكرد حرارتي مصالح ساختماني سنگين ، فضاهاي داخلي را در اين فصل به طور طبيعي در حد آسايش خنك نگه داشت.



در سردترين ماههاي سال (فصل زمستان) متوسط حداكثر دماي هوا بالاتر از 20 درجه سلسيوس بوده است. بنابراين، در طول روزهاي زمستان ، مشكلي از نظر حرارتي وجود ندارد. در تابستان هوا به مرور گرم مي‌شود و در گرمترين ماه سال به 7/35 درجه سلسيوس مي‌رسد.در هر سه ماه از فصل تابستان ، متوسط حداكثر دماي هوا بالاتر از 32 و متوسط حداقل آن بالاتر از 16 درجه سلسيوس است . در طول اين ماهها رطوبت هوا كاهش مي‌يابد. و در گرم‌ترين ساعات از روزهاي اين سه ماه به 22% مي‌رسد. با توجه به دماي هوا در اين ساعات ميزان رطوبت در هوا پايين نيست و به همين دليل هواي ايلام در تابستان خشك نيست. بالا بودن رطوبت هوا و شفاف بودن در شبها به سرعت باعث كاهش دماي هوا مي‌گردد. بطوريكه در گرمترين ماه سال (ژوئيه) نوسان روزانه دماي هوا به بيش از 16 درجه سلسيوس مي رسد.

پس از سواحل شمالي، مناطق مرتفع شمال غربي و غرب، از مناطق پر باران كشور محسوب مي‌شوند.



موقعيت خورشيد در آسمان و انرژي حاصل از تابش آفتاب در هر محل، به عرض جغرافيايي آن محل بستگي دارد. هر چه عرض جغرافيايي كمتر باشد ارتفاع موقعيت خورشيد با زايه تابش آفتاب بيشتر و در نتيجه شدت تابش آفتاب بيشتر است. در ايلام با عرض جغرافيايي 33 درجه و 38 درجه دقيقه بر اساس اطلاعات ثبت شده در دياگرام موقعيت خورشيد در عرض جغرافيايي 33 درجه شمالي كه اختلافي كمتر از يك درجه با ايلام دارد زوايه تابش آفتاب در ظهر اول دي ماه كه خورشيد در پايين‌ترين موقعيت سالانه خود قرار دارد ، 32 درجه و در ظهر روز اول تير ماه كه خورشيد بالاترين سالانه خود را دارد ، 80 درجه است . اين زوايا، باعث مي‌شوند كه يك ساختمان رو به جنوب ، در زمانهاي ياد شده به ترتيب سايه هايي با عمق 6/1 و 18/0 برابر خود ايجاد نمايند. ميزان انرژي خورشيدي تابيده شده بر سطوح مختلف، به وضعيت آن سطوح نسبت به اشعه خورشيدي و به زمان تابش آفتاب بستگي دارد. بررسي ميزان انرژي خورشيدي تابيده شده بر سطوح قائم واقع در جهات مختلف نشان مي‌دهدكه اين سطوح از نظر الگوي دريافت انرژي خورشيدي در طول سال كاملاً متفاوتند. در سردترين ماه سال (ژانويه) 10 دي-10 بهمن ، بيشترين انرژي خورشيدي بر سطوح قائم رو به جنوب در گرمترين ماه سال (ژوئيه) 10 تير – 10 مرداد بيشترين  انرژي خورشيدي تابيده شده بر سطوح قائم رو به شرق يا غرب مي‌تابد.



استان ايلام يكي از كم‌آب‌ترين استانهاي كشور است. به رغم بارش زياد در استان كمبود سد و بند كه بتواند آبهاي سطحي را مهار سازد، عامل مهمي در ازدست رفتن بخش اعظمي از سيلاب‌هاي شيرين منطقه به شمار مي‌آيد. به سبب ماهيت اتفاقي و رگباري بودن بارش‌ها و همچنين كمبود بارش هاي برفي به دليل مرتفع نبودن استان، ذخيره بارش‌ها از طريق نفوذ تدريجي اندك است . همچنين تابستانهاي گرم و شدت تبخير، از ديگر مسائلي است كه در كمبود آب هاي سطحي منطقه مؤثر است. سازندهاي نامناسب زمين شناسي و محدوديت‌ دشت‌ها از جمله مسائل مهم تأثيرگذار بر سفره‌هاي آب زير زميني استان به شمار مي‌آيد.

آبهاي سطحي استان شامل چندين شاخه رودخانه‌هاي فصلي و دائمي است كه از دامنه‌هاي غربي كبيركوه سرچشمه مي‌گيرد و با حركت به سمت غرب، وارد جلگه‌ها و سرزمين‌هاي پست كشور عراق مي‌شود. مهمترين اين رودخانه‌ها عبارتند از گدارخوش، چم سرخ، كنچانچم، گاوي، رودخانه چنگوله، رودخانه ميمه و رودخانه آبدانان. پاره‌اي از رودخانه هاي مذكور به دليل سازندهاي تبخيري، از ابتداي سرچشمه كيفيت نامناسبي دارند ولي سرشاخه‌ تعداد ديگر از رودخانه‌ها نيز داراي كيفيت نسبتاً خوبي است. به ويژه سيلاب اين رودخانه‌ها كيفيت بهتري دارد، كه از جمله اينها مي‌توان به سرشاخه‌هاي رودخانه چنگوله ، رودخانه ميمه و رودخانه گاوي اشاره كرد.

در حال حاضر شبكه آب‌هاي جاري استان هيچ امكاني را براي استفاده و بهره‌برداري در طول جاده‌هاي اصلي به دست نمي‌دهند و تنها نقش آنها وجود چشم‌اندازهاي مناسب با پوشش گياهي و مجتمع‌هاي درختي است كه در امتداد بستر رودها مشاهده مي‌شود. گاه نيز سيلاب اين رودخانه‌ها شبكه‌هاي ارتباطي را مورد تهديد جدي قرار مي‌دهند. قسمتي از دره رودخانه سيمره در شرق استان نيز جزو شبكه آبهاي سطحي محسوب مي‌شود كه تعدادي از شاخه‌هاي كوچك و فرعي از دامنه شرقي كبيركوه به سوي آن در حركتند. اين رودخانه‌هاي كوچك نيز فقط در سرشاخه‌ها كيفيت مناسبي دارند. در مجموع كيفيت آب رودخانه‌ سيمره تا دره‌شهر مطلوب است و توانايي خوبي را براي بهره‌برداري به دست مي‌دهد.



پوشش گیاهی:



استان ايلام در دامنه‌هاي غربي رشته كوه زاگرس گسترشي از شمال غرب به جنوب شرق دارد و از ويژگي‌هاي ناهمواري‌ها در تعيين مرزها تاثير زيادي پذيرفته است. رشته كوه كبيركوه به عنوان مهم‌ترين عامل جغرافيايي در تعيين سيماي طبيعي استان اعم از پوشش گياهي و منابع آب و خاك تاثير زيادي گذاشته و به تبع آن سكونتگاه‌ها و مراكز جمعيتي نيز پهنه‌هايي را كه از امكانات محيطي مناسب‌تري برخوردار بوده است جهت استقرار برگزيده اند. بخش اعظمي از تيپ اراضي اين استان كوهستاني با كوه‌هاي متشكل از سنگهاي آهكي با قلل سنگي و كشيده با پوشش جنگلي زاگرس كه داراي خاك‌هاي كم عمق تا نيمه عميق با بافت سنگين سنگريزه‌دار است . پوشش پراكنده تا متوسط درختان جنگلي بلوط در كوهپايه‌ها از تراكم بيشتري برخوردار بوده و زمين‌ها تناسب كم تا متوسطي براي جنگل دارند. در حال حاضر به دليل استفاده ناآگاهانه، قسمت‌هاي وسيعي از پهنه‌هاي جنگلي استان تخريب شده و شهر ايلام و پاره‌اي از نقاط پرجمعيت استان در دامنه‌هاي اين واحد اراضي شكل گرفته‌اند. با اين حال محورهاي ارتباطي موجود در استان بر روي اين پهنه چندان توسعه نيافته است و به طور عرضي هنگام عبور از رشته كبيركوه در مسيرهاي ايلام به كرمانشاه و ايلام به دره شهر از اين پهنه عبور مي‌كنند. با وجود چشم‌اندازهاي مناسب محيط و اقليم در اين نواحي به خصوص در فصل تابستان كه از شدت گرماي كمتري برخوردار است، كمبود منابع آب دايمي و محدوديت توپوگرافي به لحاظ شيب و سختي جنس زمين از جمله عوامل محدود كننده در حاشيه جاده‌ها و امكانات استقرار و بهره‌برداري به شمار مي‌روند. در اين استان محورهاي ارتباطي عمدتاً بر روي تيپ اراضي تپه‌اي و كوهپايه‌هاي بيروني و يا بر روي فلات‌ها و تراس‌هاي فوقاني گسترش يافته‌اند. در نيمه غربي استان اراضي تپه‌اي با قلل گنبدي و كم ارتفاع و اراضي گسسته (Bad Land) متشكل از مواد فرسايش پذير مارني، داراي خاك‌هاي كم عمق تا نيمه عميقي هستند كه پوشش گياهي متنوعي داشته و قسمت‌هاي وسيعي از امتداد راه‌هاي اصلي استان را تشكيل مي‌دهند.

در بعضي از قسمتها نيز اراضي حاشيه جاده به صورت ديم‌كاري مورد استفاده قرار مي‌گيرد و در ساير قسمتها پوشش نيمه متراكم تا پراكنده‌اي از جوامع گياهي و استپي كه مورد چراي فصلي قرار مي‌گيرد به چشم مي‌خورد. به دليل پوشش متوسط درختان جنگلي (بلوط) در كوهپايه‌ها و نيز اجراي طرح‌هاي آبخيزداري درحوزه رودخانه كنجانچم و طرح‌هاي جنگل‌كاري و حفظ و احياء مراتع در سالهاي اخير بر پوشش گياهي اراضي حاشيه جاده افزوده شده است. با اين حال بخش هاي وسيعي از اراضي در حاشيه راهها به صورت باير و برهنه‌اند. اين اراضي محدوديتي به لحاظ اهداف طرح ندارند و فقط فرسايش شديد و خندقي از مهم‌ترين عوامل محدوديت آنها به شمار مي‌روند. در حاشيه شهرهاي اصلي در غرب استان، مانند مهران، دهلران و صالح‌آباد تيپ اراضي دشت‌هاي رسوبي رودخانه‌اي شكل گرفته است كه حاصل نهشته گذاري رودخانه‌ها و مسيل‌هاي منطقه است. اين اراضي ، شيب كمي  دارند و عمدتاً داراي خاك‌هاي عميق نسبتاً تكامل يافته با بافت سنگين تا بسيار سنگين و شوري كم تا متوسطي هستند. اين اراضي عمدتاً تحت كشت زراعت‌هاي آبي يكساله و باغ‌ها قرار دارند . گرچه اين زمين‌ها محدوديت طبيعي به لحاظ خاك و پوشش گياهي ندارند اما به دليل ساير استفاده‌هاي انساني در بخش كشاورزي ، امكان تغيير كاربري اراضي تا حدودي مشكل و غير اقتصادي به نظر مي‌رسند.



جنگل ها و مراتع:



کوهستاني بودن و تنوع آب و هوايي استان ايلام ، پوشش گياهي قابل ملاحظه اي را بوجود آورده است بطوريکه 500000 هکتار از کل مساحت استان را جنگل  تشکيل مي دهد . و 1201879 هکتار آن مراتع غير جنگلي است . از 500000 هکتار جنگلهاي استان 75 درصد آن زير پوشش بلوط ، 20 درصد بنه و 5 درصد باقي مانده را زالزالک ، داغدانمان ، تنگرس ، بادام کوهي ، انجير ، انگور وحشي اقاقياو افرا تشکيل مي دهند .

مهمترين فراورده جنگلي استان ايلام سقز مي باشد که ساليانه 350 تن محصول مي دهد .



موقعیت جغرافیایی و تقسیمات سیاسی استان

در سال 1343 به فرمانداري كل تبديل شد ودر سال 1353 به دلايل سياسي – مرزي – اداري به صورت يك استان درآمد...

در سال 1343 به فرمانداري كل تبديل شد ودر سال 1353 به دلايل سياسي – مرزي – اداري به صورت يك استان درآمد.استان ايلام مشتمل بر 7 شهرستان، 17 بخش و 36 دهستان است.

استان ايلام با مساحتي برابر با 19045  كيلومتر مربع در جنوب‌غربي كشور واقع شده كه 2/1 درصد مساحت كل كشور را تشكيل مي‌دهد. بر اساس آمارگيري عمومي نفوس مسكن در سال 75 اين استان داراي 487886 نفر جمعيت، 7 شهرستان 17 بخش و 36 دهستان است. كه از نظر اقليمي داراي دو اقليم نيمه مرطوب سرد در شمال با متوسط بارندگي 639 ميلي‌متر و بياباني گرم با متوسط بارندگي 200 ميلي‌متر در جنوب استان مي‌باشد. قسمت‌هاي شمالي استان عمدتا كوهستاني بوده و سلسله جبال زاگرس به صورت رشته‌كوه‌هاي موازي در امتداد چين‌خوردگي‌ها، دره‌هاي نسبتا كم‌عرض و ارتفاعات متوالي را به وجود آورده است در قسمت‌هاي جنوبي استان كبيركوه، حوزه‌هاي آبريز رودخانه‌هاي كوچكي را در دامنه‌هاي جنوبي خود ايجاد كرده كه در نهايت به دشت‌هايي منتهي مي‌گردند البته اين دشت‌ها در شهرستان دهلران وسيع‌تر مي‌باشند.

شهرستان ايلام به مركزيت شهر ايلام و در سال 1308 شمسي در خاور و شمال خاوري ده ‌بالا و در منطقه‌اي كه حسين ‌آباد (منسوب به حسين قلي خان والي) ناميده مي‌شد و در جوار ساختمانهاي به جا مانده از والي ، بنا گرديد و با به توجه به سابقه‌ي تاريخي منطقه و تصويب فرهنگستان ايران، ايلام ناميده شد.ديواره‌هاي سنگي و دامنه‌هاي جنگلي كوه‌هاي مانشت، سيوان، شلم و سياه كوه، به شكل دژي وسيع شهر و دشت‌هاي اطراف آن را برگرفته است.

شهر ايلام در مركز جغرافيايي استان قرار نگرفته است. از اين رو، موقعيت آن تا حدودي كه اهميت ارتباطي و تجارتي آن را محدود مي‌كند، به طوريكه محصولات بخش‌ها و روستاهاي دور دست به استان‌هاي ديگر صادر مي‌شود.

اما ايجاد شبكه‌ي راهها و اتصال مراكز شهري به ايلام مخصوصاً نزديكي با مرزبا وجود آب و هوايي نسبتاً مناسب و مساعد، مركزيت سياسي، وجود مؤسسات رفاهي و… به آن موقعيتي ويژه، داده است.



بخش مركزي ايلام داراي دهستان‌هاي ميش‌خاص و حومه 36 روستاست. توتون از مهمترين محصولات دهستان ميشخاص است. چوار، يكي از بخش‌هاي شهرستان ايلام در 18 كيلومتري شهر ايلام و بر سر راه اصلي ايلام – ايوان – اسلام آباد غرب قرار گرفته است.

مراكز ديدني و زيارتگاهي:

1- قلعه‌ي والي 2- كاخ فلاحتي 3- سنگ‌نوشته‌هاي قوچعلي 4- قلعه‌ي اسماعيل خان 5- پشت قلعه  ي چوار 6- بقعه‌ي حاجي بختيار 7- مقبره‌ي مهدي بالله

2- شهرستان ايوان‌غرب:

شهرستان ايوان در شمال‌غربي استان ايلام قرار دارد. اين شهرستان از شمال به استان كرمانشاهان از شرق به شهرستان شيروان، از جنوب به شهرستان ايلام و درغرب به كشور عراق محدود مي‌شود و مركز آن شهر ايوان است. اين شهر با برخورداري از آب و هواي مناسب و قرار گرفتن بر سر راه ايلام ـ  كرمانشاه و داشتن اراضي حاصلخيز و مجاورت با رودخانه‌ي كنگير، وجود كشاروزي و دامپروري و… داراي اهميت و اعتبار خاصي است. اين شهرستان داراي 2 بخش، چهار دهستان و 86 روستاست.

روستاي خوران با داشتن سرابي گوارا و باغ‌هاي زيبا، يكي از تفرجگاههاي اهالي است. بخش زرنه، از نظر پيشينه و قدمت تاريخي داراي ارزش فراواني است.

جمعيت شهرستان ايوان طبق سرشماري سال 1375 معادل 746/45 نفر است.

مراكز ديدني و زيارتگاهي:

1- آتشكده‌ي سياهگل

2- طاق شيرين و فرهاد

3- قلعه‌ي شميران

4- پل شيره‌پناه

5- تپه‌هاي زرنه و نرگس

6- غار طلسم

7- بقعه‌ي حاجي حاضر

8- امامزاده سيد عبدالله.

3- شهرستان شيروان و چرداول:

مركز شهرستان شيروان و چرداول، شهري به نام سرابله كه در كنار رود سرابله قرار دارد. شهرستان شيروان و چرداول شامل سه بخش شيروان، مركزي (چرداول و آسمان‌آباد) و هليلان است.بخش شيروان از دهستانهاي كارزان، لومار وزنگوان تشكيل شده است . تمامي اراضي اين بخش به صورت دره اي  نسبتاً وسيع بين دو رشته كوه «چرمين ولنه» از يك سو و «مانشت و سيوان » از سوي ديگر گسترده شده است كه به وسيله ي رودخانه ي شيروان و چشمه سارهاي جانبي آن آبياري مي‌شود. مركز اين بخش، شهر لومار است. جمعيت اين شهرستان طبق سرشماري سال 1375، 76052 نفر است.

بخش مركزي شامل دهستانهاي شباب و آسمان آباد است. در اين بخش، رودخانه‌هاي كله شاخ (سنگ سفيد)، سيمره و زنجيره جريان دارد. كشت در بيشتر اراضي، به صورت ديم است.

مراكز ديدني و زيارتگاهي:

1- قلعه‌ي سام

2- آتشكده‌ي موشكان

3- شهر تاريخي سرابكلان

4- بقعه‌ي عباس شيروان

5- بقعه‌ي عباس رودبار

6- مقبره‌ي سيد علي

7- بقعه‌ي باقر در بخش شيروان

4- شهرستان مهران:

مركز اين شهرستان، شهر مهران است كه در ساحل چپ رودخانه كنجانچم واقع شده است و با مرز عراق بيش از چند كيلومتر فاصله ندارد. مهران قبلاد منصورآباد خوانده مي‌شد. در سال 1309 با تصويب فرهنگستان زبان ايران، به «مهران» تغيير نام داد.

در بخش مركزي مهران، مخازن نفت وگاز طبيعي كشف، و چاه‌هايي در آن حفر گرديده است. دشت هاي مهران به خاطر پيوستگي كوه و دشت با يكديگر، داراي اهميت سوق الجيشي و تاريخي است.

اين شهرستان داراي جمعيتي معادل 46981 نفر و داراي سه بخش مهران، صالح آباد و اركواز ملكشاهي است. بخش صالح‌آباد در دشت نسبتاً وسيع هيژدانه واقع شده است و در سالهاي پر باران. يكي از مناطق حاصل‌خيز استان محسوب مي‌شود.

مراكز ديدني و زيارتگاهي:

1- قلعه‌ي كنجانچم

2- سنگ نوشته‌ي گل گل ملكشاهي

3- سنگ نوشته‌ي تخت‌خان

4- تپه‌هاي چغاآهوان و چغاگلان

5- بقعه‌ي سيد حسن

6- امامزاده علي صالح

7- بقعه‌ي پير محمد.

5- شهرستان دهلران:

مركز اين شهرستان، شهر دهلران است كه در قديم الايام به آن ده‌لُران مي‌گفتند. دهلران در دامنه‌ي جنوب و جنوب غربي ديناركوه قرار دارد.

اين شهرستان داراي سه بخش زرين‌آباد، مركزي و موسيان و 6 دهستان است.

بخش مركزي از 14 روستا و آبادي تشكيل شده است . اكثر آبادي‌ها در اثر جنگ تحميلي خالي از سكنه شدو بعد از جنگ دوباره بازسازي و اسكان در آنها صورت گرفته است.

بخش موسيان در حد فاصل دهلران و استان خوزستان قرار دارد. از اين بخش رودخانه‌هاي دويرج و چيغاب «مورموري» عبور مي‌كند. در اين بخش به دليل حاصلخيزي زمين‌هاي كشاورزي محصولات متنوع جاليزي به دست مي‌آيد. در بخش موسيان چاه‌هاي نفت فراواني حفر شده و داراي منابع عظيم نفتي است.

بخش زرين‌آباد به مركزيت شهرك پهله، از زمان‌هاي قديم تاكنون، محل سكونت بوده و آثار باستاني فراواني در آن به چشم مي‌خورد. شهرك ميمه يكي از نواحي خوش‌آب و هوا پر جمعيت زرين‌آباد است.

بر اساس سرشماري سال 1375 شهرستان دهلران داراي جمعيتي معادل 53299 نفر است.

مراكز ديدني و زيارتگاهي:

1- تپه‌هاي پيش از تاريخ چون علي كش، تپه سبز، تپه موسيان

2- سنگ نوشته ميمه

3- قلعه شياق

4- بقعه‌ي  ابراهيم

5- بقعه‌ي سيد ناصرالدين

6- بقعه‌ي سيد ابراهيم قتال

7- بقعه‌ي عباس

8- چشم قير

9- غار خفاش

6- شهرستان آبدانان:

مركز اين شهرستان، شهر آبدانان است و به لحاظ جمعيت و وسعت، دومين شهر استان محسوب مي‌شود. آبدانان داري دو شهرستان و چهار دهستان است. اين شهر در دامنه‌ي جنوبي كبيركوه و در دره ي با صفا رودخانه‌ي آبدانان در شمال مقبره‌ي امامزاده سيدصلاح‌الدين محمد قرار دارد. اين شهرستان به لحاظ نظامي، كشاورزي و دامداري اهميت دارد. بر اساس سرشماري سال 1375 داري جمعيتي معادل 47652 نفر است.

مراكز ديدني و زيارتگاهي:

1- هزار در

2- پشت قلعه

3- قلعه‌هزاراني

4- بقايايي شهر جوليان

5- مقبره‌ي سيد صلاح‌الدين محمد

6- بقعه‌ي شيخ پيرمحمد

7- بقعه‌منصور بوالحسن

8- بقعه‌ي عبدالرحيم در سياه گاو

7- شهرستان دره‌شهر

       مركز آن دره‌شهر است. اين شهر در آبرفتهاي سيمره و در كنار ويرانه‌هاي شهر تاريخي سيمره و در دو سوي مسير رودخانه‌ي دره‌شهر، جايي كه تپه‌ ماهورهاي دامنه‌ي شمالي كبيركوه خاتمه مي‌يابد، قرار دارد. دره‌شهر كنوني از چند روستاي بهم پيوسته تشكيل شده است. اطراف اين شهر را مزارع آبي و ديمي با خاك حاصل‌خيز فراگرفته است.

مزارع كشاورزي دره‌شهر به وسيله‌ي آب رودخانه‌هاي سيمره، سيكان و چشمه‌سارهاي كوچك ديگر آبياري مي‌شود و حفر چاه‌هاي عميق و نيمه عميق كمبود آب را تأمين مي‌نمايد. در مزارع روستاهاي دره‌شهر ضمن كانت برنج، گندم و جو، محصولات صيفي نيز بدست مي‌آيد. اين شهرستان‌ داراي دو بخش مركزي و بدره است جمعيت دره‌شهر طبق سرشماري سال 1375، 53501 نفر است.

مراكز ديدني و زيارتگاهي:

1- تل‌هاي سرگچله

2- تپه تيغن

3- تنگه بهرام چوبين

4- پل گاوميشان

5- چهار طاقي

6- شهر تاريخي

7- پل چم‌نشت

8- دژ شيخ مكان

9- بقعه‌ي مهدي صالح

10- بقعه‌ي عباس

11 - بقعه‌ي بابا سيف‌الدين

12- بقعه‌ي جابر

13  - بقعه‌ي حاجي نام

14- بقعه‌ي پير محمد و …


معرفی استان ایلام

استان ايلام با مساحتي برابر با 19045 كيلومتر مربع در جنوب‌غربي كشور واقع شده كه 2/1 درصد مساحت كل كشور را تشكيل مي‌دهد...

استان ايلام با مساحتي برابر با 19045  كيلومتر مربع در جنوب‌غربي كشور واقع شده كه 2/1 درصد مساحت كل كشور را تشكيل مي‌دهد. بر اساس آمارگيري عمومي نفوس مسكن در سال 75 اين استان داراي 487886 نفر جمعيت، 7 شهرستان 17 بخش و 36 دهستان است. كه از نظر اقليمي داراي دو اقليم نيمه مرطوب سرد در شمال با متوسط بارندگي 639 ميلي‌متر و بياباني گرم با متوسط بارندگي 200 ميلي‌متر در جنوب استان مي‌باشد. قسمت‌هاي شمالي استان عمدتا كوهستاني بوده و سلسله جبال زاگرس به صورت رشته‌كوه‌هاي موازي در امتداد چين‌خوردگي‌ها، دره‌هاي نسبتا كم‌عرض و ارتفاعات متوالي را به وجود آورده است در قسمت‌هاي جنوبي استان كبيركوه، حوزه‌هاي آبريز رودخانه‌هاي كوچكي را در دامنه‌هاي جنوبي خود ايجاد كرده كه در نهايت به دشت‌هايي منتهي مي‌گردند البته اين دشت‌ها در شهرستان دهلران وسيع‌تر مي‌باشند. استان ايلام مشتمل بر 8 شهرستان، 17 بخش و 36 دهستان است.

این استان از استان‌های جنگلی ایران است و به خاطر زیبایی طبیعتش از آن با نام عروس زاگرس نیز یاد می‌شود.

استان ایلام دارای معادن زغال سنگ،گچ،سنگ آهک،سنگ سیمان و ماسه و خاک آجرپزی،گوگرد،نفت،قیر می باشد که می توان آنرا از نظر این معادن غنی و در صورت بهره برداری صحیح از نظر اقتصادی مورد توجه قرار داد.

نگارخانه هاي استان:

۲ باب نگار خانه در استان ایلام وجود دارد:
آدرس: ایلام-اداره کل ارشاد اسلامی-مجتمع فرهنگی و هنری ارشاد اسلامی
آدرس:ایلام-خیابان آیت اله حیدری-روبه روی اینترنت یوسف

سينما هاي استان:

سینما قدس  ایلام



سالن آنفی تئاتر امور تربیتی



سینمای روباز چغاسبز



سالن نمایش تالار فرهنگیان
     

چهار راه سعدی - خیابان سعدی جنوبی



میدان امام خمینی(ره( انتهای خیابان بعثت



شهربازی چغاسبز



میدان شهید کشوری - بلوار آیت ا... شهید مدرس



مكانهاي فرهنگي:

جوياي هدايت                                           24 متري اشرفي اصفهاني

كاووس نوين                                             ضلع شرقي ميدان سعدي

فراز انديشه                                              رسالت – پايين تر از بانك تجارت – طبقه دوم

نو انديشان                                               خيابان آيت ا.. حيدري – جنب بيمه ايران

اطلاع رساني عصر ارتباط                            خیابان شهيد عبدالهي پور

دنياي فرهنگ ايلام                                    22 بهمن – پاساز مركزي – طبقه دوم

فانوس ايلام                                             22 بهمن – مجتمع فرهنگي هنري هلال احمر

مجتمع هاي فرهنگي ارشاد                        ابتداي بلوار امام علي(ع)

از نقاط دیدنی استان ایلام می‌توان به آتشکده ی ساسانیان و طاق شیرین و فرهاد در ایوانغرب، تنگ رازیانه، میان تنگ (مانشت)، دریاچه‌های دوقلوی آبدانان، شهر باستانی در  ماداکتو در درّه‌شهر، آتشکده چهار تاقی دره‌شهر، دره ارغوان در شمال شهر ایلام،دریاچه.  اشاره نمود سد ایلام، و چشمه های آب گرم دهلران در نام منطقه استان ایلام در زمان باستان، اریوجان بوده‌است.در جای خود شهر ایلام کنونی در قدیم شهری به نام ردین بوده و بعدها یعنی در زمان فرمانروایی حاکمان محلی آن یعنی والیان، حسین‌آباد نام داشته که در سال ۱۳۰۸ خورشیدی در زمان رضا شاه پهلوی ایلام نام گرفته‌است.









غصه ی دیروز را نخور ، امروز را غنیمت بشمار ، نگران فردا نباش.
                                                    

                                                                    پیامبر اکرم (ص)

کاربران زیر از شما کاربر محترم جناب MAHDI 42 تشکر کرده اند:
GHAZALAK88, maca, mahshid-banoo, رونین, m-249, nima-rad, ASHKAN95, airplane

Major

Major



نماد کاربر
پست ها

240

تشکر کرده: 20 مرتبه
تشکر شده: 24 مرتبه
تاريخ عضويت

چهارشنبه 31 شهریور 1389 18:24

آرشيو سپاس: 1338 مرتبه در 180 پست

Re: معرفی شهر ها و روستاهای ایران

توسط m-249 » سه شنبه 15 شهریور 1390 22:42

سلام دوباره .
لطفا دوستان در تاپیک شرکت کنند  .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
تهران  قسمت دوم
ورزش
پیست اسکی دیزین

فوتبال ورزش اول شهر است و بیشترین طرفداران را نیز دارد. در کنار آن کشتی نیز به طور سنتی بسیار مورد توجه بوده‌است و به عنوان ورزش ملی مورد توجه قرار گرفته‌است. چندین پیست اسکی بسیار زیبا و منحصربه‌فرد[۸۱] از جمله پیست‌های اسکی توچال، دیزین و شمشک در نزدیکی شهر قرار دارند که پیست اسکی دیزین جزء معدود پیست‌های اسکی جهان است که در آن امکان اسکی برروی چمن علاوه بر اسکی برروی برف مهیاست. پیست اسکی توچال هم با ارتفاع ۳۷۳۰ متر از سطح دریاهای آزاد پنجمین پیست اسکی مرتفع جهان است و تا تهران تنها پانزده دقیقه فاصله دارد. کوهنوردی و تاحدی صخره‌نوردی[۸۲] هم از ورزش‌های دیگر شهر است که مخصوصاً در روزهای تعطیل به طور همگانی مورد توجه قرار می‌گیرد.
دیزین مهم‌ترین پیست اسکی ایران و منطقه خاورمیانه است که در شمال تهران واقع شده‌است.
پیست اسکی دیزین اولین پیست اسکی در ایران می‌باشد که از طرف فدراسیون جهانی اسکی مورد تائید برای برگزاری مسابقات رسمی شناخته شد و عنوان بین‌المللی به خود گرفت .
رسمیت این پیست وابسته به امکانات ویژه و خاص که شامل نکات فنی مانند، شیب مسیر، طول مسیر، محل برگزاری مسابقات و امکانات رفاهی می‌باشد است . دیزین در شمال کوه‌های تهران (منطقه گاجره) و به فاصله ۱۲۳ کیلومتر از مسیر جاده چالوس و ۷۱ کیلومتر از مسیر شمشک واقع شده‌است.



ورزشگاه آزادی تهران
فوتبال که پرطرفدارترین ورزش شهر است، هر هفته عدهٔ زیادی را برای تماشای لیگ برتر به ورزشگاه آزادی می‌کشاند. دو تیم اصلی تهران استقلال و پرسپولیس هستند که شهرآورد بین این دو تیم هر بار تماشاگران زیادی را جذب می‌کند.
ورزشگاهای فوتبال زیادی در سطح شهر برای بر‌گزاری مسابقات فوتبال وجود دارند. به‌جز ورزشگاه یکصد هزار نفری آزادی در غرب، می‌توان به ورزشگاه تختی در شرق، شیرودی در مرکز و دستگردی در شهرک اکباتان اشاره نمود.

یشتر بازی‌های تیم ملی فوتبال ایران و تیم‌های تهرانی لیگ برتر ایران در این ورزشگاه برگزار می‌شود.
ورزشگاه آزادی با طراحی عبدالعزیز فرمانفرماییان ساخته شد و در تاریخ ۲۶ مهر ۱۳۵۰گشایش یافت.
این ورزشگاه پیش از انقلاب به افتخار محمدرضا شاه پهلوی، آریامهر خوانده می‌شد و پس از انقلاب به نام آزادی تغییر نام داد. مجموعه ورزشی آزادی تهران هم اکنون با دارا بودن سالن‌های چند منظوره، سالن دوازده هزار نفری و دریاچه مصنوعی یکی از بی‌نظیرترین مجموعه‌های ورزشی آسیاست. در تاریخ ۲۴ مهر ماه ۱۳۸۶ نیز کلنگ ساخت استادیوم چهل هزار نفری فوتبال سرپوشیده ویژه بانوان در ضلع شمال غربی دریاچه توسط مهندس علی‌آبادی معاون رییس جمهور و رییس سازمان تربیت بدنی به زمین زده شد.
ورزشگاه آزادی از لحاظ ایجاد جو وحشتناک توسط تماشاگران در رتبه اول آسیا قرار دارد .


نمایشگر
نمایشگر یا اسكوربرد ورزشگاه در ابتدا به صورت متنی و تک رنگ بود اما سپس بازسازی و به صورت یک نمایشگر رنگی درآمد و همزمان با بازی ایران - آلمان مورد بهره‌برداری قرار گرفت.
ابعاد کل این صفحه نمایش ۵٫۷ در ۲۰ متر و قسمت نمایشگر رنگی ۲۰٫۷ × ۴٫۱۴ متر می‌باشد و رزولیشن آن ۲۷۸× ۵۷۶ است، همچنین این نمایشگر قابلیت نمایش ۷٫۱۶ میلیون رنگ را دارد.
گنجایش
گنجایش ورزشگاه آزادی ۹۰٬۰۰۰ نفر می‌باشد که از این تعداد ۳۵٬۰۰۰ نفر در طبقه پایین و ۵۵٬۰۰۰ نفر در طبقه بالا و همچنین در حالت فشرده تا ۱۰۰٬۰۰۰ نفر را می‌تواند در خود جای دهد.
روشنایی
روشنایی زمین و ورزشگاه توسط ۴ عدد برج که در شمال غربی، شمال شرقی، جنوب غربی و جنوب شرقی ورزشگاه قرار دارند تامین می‌شود. در بالای این برج‌ها از چراغ‌های گازی و مری كوری و تانگستن هالوژن استفاده شده که سطح نوری برابر ۱۶۵۰ لوکس در سطح زمین تولید می‌کنند.

سیستم صوتی
سیستم صوتی ورزشگاه غیرمتمرکز و برای هر جایگاه ورزشگاه از تعدادی بلندگو در جهت‌های مختلف استفاده شده‌است.(umic.ir)
تیم ملی ایران

تیم ملی فوتبال ایران یک تیم فوتبال بین‌المللی است که به نمایندگی از ایران به میدان می‌رود. این تیم زیر نظر فدراسیون فوتبال جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کند.
تیم ایران یکی از قدرتمندترین تیم‌های آسیایی به شمار می‌رود که تاکنون سه بار قهرمان جام ملت‌های آسیا در سال‌های ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ شده‌است و نیز طی سال‌های ۱۹۷۸، ۱۹۹۸ و ۲۰۰۶ موفق شده‌است ۳ بار در جام جهانی حضور یابد.
بهترین گل زن تاریخ فوتبال ایران علی دایی با ۱۰۹ گل زده آقای گل فوتبال ملی جهان می باشد.
تا کنون در سال های ۱۹۹۶، ۱۹۹۹، ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ چهار بازیکن ایرانی موفق به کسب جایزه بهترین بازیکن سال آسیا شده اند.خداداد عزیزی، علی دایی، مهدی مهدوی‌کیا و علی کریمی چهار بازیکنی هستند که بهترین بازیکن آسیا شده اند.
سرمربی تیم ملی ایران در حال حاضر کارلوس کیروش می باشد.
در آخرین رده بندی فیفا تیم ملی ایران در رتبه ۵۳ جهان و چهارمین تیم برتر آسیا است.
سال‌های نخست

نخستین بازی رسمی تیم ملی فوتبال ایران به تاریخ ۴ شهریور سال ۱۳۲۰ خورشیدی برمی‌گردد. در این تاریخ ایران برابر تیم افغانستان به میدان رفت. این بازی که خارج از خانه و در کشور افغانستان برگزار شد ۰ - ۰ مساوی به پایان رسید. در دو دهه بعد اتفاق خاصی در فوتبال ایران رخ نداد، اما در دهه ۶۰ و ۷۰ میلادی ایران توانست به عنوان یکی از قدرتمندترین تیم‌های آسیایی جایگاه ثابتی برای خود دست و پا کند. طی آن سال‌ها ایران موفق شد سه بار پیاپی در ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ به مقام قهرمانی دست یابد. ایران هرگز نتوانست بار دیگر به چنین عنوانی دست یابد اما موفق شد چهار بار به مقام سوم این مسابقات برسد. تیم ملی همچنین چهار بار مقام قهرمانی بازی‌های آسیایی را طی سال‌های ۱۹۷۴، ۱۹۹۰، ۱۹۹۸ و ۲۰۰۲ به دست آورده‌است.
جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل
مقدماتی
تبم ملی ایران برای حضور در رقابت های جام جهانی ۲۰۱۴ با هدایت کارلوس کیروش در نخستین مرحله در دو بازی رفت و برگشت به مصاف تیم مالدیو رفت.
در بازی رفت تیم ایران موفق شد با گل های کریم انصاری‌فرد در دقایق ۴ و ۶۱، علی کریمی در دقیقه ۶۸ و سعید دقیقی در دقیقه ۸۶ تیم مالدیو را در ورزشگاه آزادی با نتیجه ۴ بر صفر شکست دهد.
در بازی برگشت که به میزبانی مالدیو برگزار میشد ایران با ارائه یک بازی ضعیف با نتیجه دور از انتظار ۱-۰ و تک گل محمدرضا خلعتبری در دقیقه ۴۵ تیم مالدیو را شکست دهد و در مجموع با نتیجه ۵-۰ به مرحله بعد راه یابد.
در مرحله بعد تیم ایران با تیم های قطر، بحرین و اندونزی همگروه شد.



تیم استقلال
باشگاه فوتبال استقلال تهران یک باشگاه فوتبال ایرانی است که سال ۱۳۲۴ در شهر تهران بنیانگذاری شده‌است. استقلال پیش از انقلاب ایران تاج نام داشت. باشگاه فوتبال استقلال بعد از باشگاه راه‌آهن قدیمی‌ترین تیم باشگاهی در ایران به حساب می‌آید.

این باشگاه هم‌اکنون در لیگ برتر ایران بازی می‌کند. استقلال با دو قهرمانی در جام باشگاه‌های آسیا (۱۹۷۰ و ۹۱-۱۹۹۰) و دو نایب قهرمانی (۹۲-۱۹۹۱ و ۹۹-۱۹۹۸) و دو مقام سومی (۱۹۷۱ و ۲۰۰۲) پرافتخارترین باشگاه فوتبال ایران در رقابت‌های آسیایی است. استقلال همچنین با هفت قهرمانی در بالاترین دسته فوتبال ایران (لیگ منطقه‌ای یک بار، جام تخت جمشید یک بار، لیگ قدس یک بار، جام آزادگان ۲ بار و لیگ برتر ۲ بار) دومین تیم پرافتخار در لیگ ایران و با ۵ قهرمانی و ۳ نایب قهرمانی، پرافتخارترین تیم در جام حذفی ایران است.

تیم پرسپولیس
باشگاه فوتبال پرسپولیس تهران یک باشگاه فوتبال ایرانی است که در سال ۱۳۴۲ در شهر تهران، پایتخت ایران بنیانگذاری شده‌است. این تیم زیرمجموعه باشگاه فرهنگی ورزشی پرسپولیس تهران است.
پرسپولیس هم‌اکنون در جام خلیج فارس بازی می‌کند و پس از سال ۱۳۴۷، همیشه در بالاترین دسته لیگ فوتبال ایران حضور داشته‌است. این باشگاه پرافتخارترین و پرهوادارترین باشگاه‌ فوتبال در ایران است و شهرآورد اين تيم با استقلال، مهمترین بازی باشگاهی در ایران است.
پرسپولیس از آغاز تاریخ خود، ۹ بار در بالاترین دسته لیگ فوتبال ایران به قهرمانی رسیده (یک جام منطقه‌ای، ۲ جام تخت جمشید، ۴ جام آزادگان و ۲ جام خلیج فارس) و از این جهت رکورددار است. ۵ بار قهرمانی در جام حذفی ایران و یک قهرمانی در جام برندگان جام آسیا از دیگر قهرمانی‌های مهم پرسپولیس‌اند.
فدراسیون بین‌المللی تاریخ و آمار فوتبال این باشگاه را پس از الهلال عربستان، یوکوهاما مارینوس ژاپن و استقلال در رده ۴ام برترین باشگاه‌های فوتبال آسیا در قرن بیستم اعلام کرده‌است.


سالن 12 هزار نفری
اين سالن كه قبلا با نام « سالـن ورزشها » ناميده مي شد در دو جهت شمال وجنوب خیابان اصلی مجموعه قرار گرفته است . اين سالن وسالن استخر ها با معماري شبيه به هم ساخته شده وداراي يك سيستم ساخت هستند.ولي هر ساختمان معماري خاص خود را دارد .
سقفهاي مسطح آنها بر روي چهار ستون عظيم قرار گرفته و معماري داخل نسبت به ورزشهايي كه در آنجا انجام مي يابد و نسبت
به گنجايششان تغيير مي كند .با درنظر گرفتن اين اصل طراح به يك سقف مسطـح و ساده مربع شكل به عرض 110 متر كه روي 4 ستون به قطر 5/4 متر قرار داده و فاصله ستونها در يك جهت 73 متر و درجهت ديگر 82 متر آورده مي باشد.
ارتفاع اين ستونها از كف ميدان بازي تا زير سقف 22 متر است . قطر فونداسيون آنها 8 متر و قطر خارجي خود ستون 5/4 متر . سيستم تاسيسات و برق از داخل ستونها به سقف رفته وآنجا تقسيم مي شود . در داخل سقفها راهروهاي فلزي به عرض 5/1 متر جهت تنظيم و نگهداري چراغها تعبيه شده است .
سقف اين دوساختمان با در نظر گرفتن زلزله و فشار بادي كه به آن وارد مي شود محاسبه شده است . قسمت بيروني سقف آلومينيومي لعابي سفيد رنگ پوشانده شده است و حد فاصل آخرين رديف جايگاه و سقف از شيشه هاي مخصوص آئينه اي است كه از نور زياد به داخل جلوگيري مي كند و از بيرون داخل ساختمان ديده نمي شود .
تا قبل از سال 1357 ،به مدت 2 سال بازيهاي پاتيناژ و مراسم ديگري چون گرد همايي و جشن در اين سالن برگزار مي شد كه بعد از سال 57 تا به اواخر سال 82 پاتيناژ در آن سالن غير فعال بود ، عمليات راه اندازي سالن پاتيناژ مرداد ماه سال 82 آغاز و در دهه مبارك فجر همان سال طي مراسمي افتتاح و هم اكنون در مقاطعي كه در سالن دوازده هزارنفري مراسمي و مسابقه اي برگزار نگردد ، سالن منجمد شده و پاتيناژ فعال مي شود .
مساحت اين سالن 20000 متر مربع، با گنجايش 6583 نفر ( 2706 نفر صندليهاي پايين و 3877 نفرصندليهاي بالا و 1619 نفر صندلي متحرك كف سالن ) مي باشد.
در این سالن مسابقات کشتی ، والیبال ، فوتسال ، ژیمناستیک و ... برگزار می شود .

خانه كشتي

مساحت اين سالن 4500 متر مربع و ابعاد آن 44×72 متر است و ظرفيت آن 3500 نفر مي باشد . اين سالن در قسمت غربي مجتمع پنج سالن واقع است. اين سالن قبلا بعنوان سالن تنيس روي ميز مورد استفاده قرار مي گرفت . داراي جايگاه ويژه مقامات ، مدعوين ، خبرنگاران ، اطاقهاي داوران ، كلاسهاي آموزشي در چها رگوشه سالن ، رختكن ورزشكاران و واحدهاي صوت ، برق و اسكوربرد مي باشد .

سالن وزنه برداري

اين سالن در قسمت شمالي مجتمع پنج سالن داراي اطاق داوران ، رختكن ورزشكاران ، تونلهاي ورودي ورزشكاران وتماشاچيان ، واحدهاي صوت ، برق ، اسكوربرد و جايگاه ويژه مقامات وخبرنگاران و مدعوين مي باشد .
مساحت اين سالن 4500 مترمربع و ابعاد تقريبي44×72مترو گنجايش 2500 نفر مي باشد

پيست كارتينگ

پيست كارتينگ فرمولاي باشگاه كارتينگ آزادي در ماههاي سال 81 در پاركينگ شماره 14 مجموعه آزادي تهران در زميني به مساحت 30000 متر مربع احداث شد.
اين مجموعه بزرگ و منحصر بفرد خاورميانه با حمايت يكي از بزرگترين سازندگان كارتينگ در جهان ساخته شده است .
اين پيست در طول هفته ميزبان رانندگان علاقه مندي است كه با خودروهاي اجاره اي يا شخصي خود به تمرين مي پردازند . باشگاه كارتينگ آزادي از بدو تاسيس در پي اين بوده تا مرز آماتوري اين فرمول را در هم شكسسته و براي اينكه بتواند به آرزوي جامه عمل بپوشاند ، امكانات وسيعي را براي راه اندازي مدرسه كارتينگ و دوره هاي مختلف آموزشي با مدارك رسمي تدارك ديده است .
باشگاه كارتينگ آزادي امكانات خاصي را نيز در اين پيست و اطراف آن طراحي نموده است كه عبارتند از :
* سيستم زمان سنجي
* بخش فرهنگي باشگاه كارتينگ آزادي
* ساختمان اداري باشگاه
* بخشهاي رفاهي باشگاه نيز به هدف ايجاد فضاي مفرح و جذاب براي علاقمندان در ساختمان اداري باشگاه طراحي شده كه شامل مجموعه رستوران و كافي شاپ است كه در ميان آن سالن بيليارد و بازيهاي كامپيوتري و زمينهاي بازي مخصوص بچه ها نيز ايجاد شده است.
* بخش فني باشگاه كارتينگ آزادي : از امكانات خاص و انحصاري بهره ميبرد . در اين بخش سه قسمت براي تعمير و نگهداري ، نمايش و پاركينگ كارتهاي شخصي طراحي شده كه به ترتيب در بخش غربي ، شمالي و كنار پاركينگ غربي پيست ايجاد شده است .
* اتاق كنترل پيست
* پيست كودكان : جهت استفاده كودكان بين 4 تا 9 ساله با بچه كارتهاي و برگزاري مسابقات آن در ضلع شمال غربي مجموعه ايجاد گرديده است .

استخر

ساختمان سالن استخرهاي شنا شامل استخر قهرماني ، استخر شيرجه و استخر تمريني مي باشد كه واقع در سمت چپ خيابان اصلي ورودي مجموعه روبه روي سالن 12 هزار نفري ميباشد . اطراف اين ساختمان يك تراس بزرگ به اندازه تراس سالن دوازده هزارنفري ( سالن ورزشها ) وجود دارد كه ورودي ازشمال و جنوب امكان پذير است .
استخر بزرگ شنا ( استخر قهرماني ) : با ابعاد 26×50 متر و عمق 25/2 متر با ده خط شنا و استخر شيرجه با ابعاد 26×20 متر در قسمت شرق سالن قرار دارند . در قسمت شرق سكوهاي شيرجه قرارگرفته اند كه عبارتند از سكوهاي 1، 5/3 ، 5/7 ، 10 متري كه به غيراز پلكان داراي آسانسور نيز مي باشد .در زير جايگاه جنوبي استخر تمريني با ابعاد 50×11 مترو عمق متغير 1متر الي 5/3 متر، داراي دودستگاه سونا ، سالن بدنسازي (تمريني ) ، اسكوربرد ( تابلو امتيازات ) ، واحـد صوت وبرق ميباشد ، قرار گرفته است . در قسمت جنوب غربي و جنوب شرقي در ورودي شنا گران كه هر كدام به رختكنها وسرويسهاي بهداشتي و ماساژ و سوناي مربوطه راه دارد .
هرسه استخر دريك مرحله بتون ريزي شده وپيش فشرده مي باشند و درمقابل زلزله نيز مقاوم هستند . در قسمت شمال در سطح استخرها، اتاقهاي خبرنگاران ، مطبوعات ، راديو وتلويزيون و اتاق كنترل اعلان نتايج ، قسمتهاي پزشكي و كمكهاي اوليه براي ورزشكاران وجود دارد . در سطح پائين تر از سطح استخرها طبقه تصفيه استخر ها قرار دارد . همچنين از اين طبقه تلويزيوني ورزشكاران را در حالت شنا نشان مي دهد . گنجايش سالن استخرها 3000 نفر نشسته و 100نفر ايستاده است . ظرفیت پارکینگ استخر 500 دستگاه میباشد .

كمپ تيم ملي فوتبال
کمپ تیم های ملی در ضلع غربی مجموعه ورزشی آزادی قرار دارد و در سال 1379 افتتاح شد این کمپ دارای زمین های فوتبال و سالن فوتسال می باشد . ابعاد زمین چمن آن 80×195 مترمربع و سالن فوتسال نیز با متراژ استاندارد و به همراه سالن بدنسازی و دستگاههای پیشرفته احداث شده است .
خوابگاه کمپ با ظرفیت یک تیم 30 نفره ، سالن غذاخوری با گنجایش 45 نفر و یک کلاس آموزشی بزرگ با ظرفیت 45 نفر از دیگر امکانات کمپ میباشد .
ساختمان آکادمی فوتبال نیز دارای 2 طبقه میباشد که دارای سالن آمفی تئاتر ، واتاق امور پزشکی و 20 اتاق 2 تخته و سالن غذا خوری است .
زمین فوتبال آکادمی فوتبال 80×195 مترمربع وسعت دارد .
پيست موتورسواري
پیست موتورسواری در ضلع شرقی مجموعه ورزشی آزادی قرار گرفته است. مساحت این پیست 41804 می باشد . ظرفیت جایگاه تماشاگران این پیست 1500 نفر میباشد .
این پیست دارای امکاناتی نظیر : خوابگاه با ظرفیت 100 تا 150 نفر ، دفاتر اداری و سرویس های بهداشتی است .
از این پیست برای برگزاری مسابقات موتور کراس استفاده می شود .

سالن وزنه برداري
اين سالن در قسمت شمالي مجتمع پنج سالن داراي اطاق داوران ، رختكن ورزشكاران ، تونلهاي ورودي ورزشكاران وتماشاچيان ، واحدهاي صوت ، برق ، اسكوربرد و جايگاه ويژه مقامات وخبرنگاران و مدعوين مي باشد .
مساحت اين سالن 4500 مترمربع و ابعاد تقريبي44×72مترو گنجايش 2500 نفر مي باشد


فرهنگ‌سراها

در تهران مراکزی به نام فرهنگ‌سرا توسط شهرداری تهران ساخته شده‌است که وظیفهٔ آنان ارائهٔ خدمات فرهنگی به مردم است. این مراکز مجهز به سالن‌های سینما، تئاتر، مجموعه‌های ورزشی، کتابخانه، نگارخانه، کلاس‌های آموزش کامپیوتر و غیره هستند و نقش مهمی در پرکردن اوقات فراغت جوانان و ارتقای سطح فرهنگ و آموزش آنان داشته‌اند. بیش از ۷۱ فرهنگسرا و خانه فرهنگ در تهران وجود دارد. فرهنگ‌سرای بهمن که با وسعت ۴۰٬۰۰۰ متر مربع در جنوب تهران قرار دارد، فرهنگ‌سرای خاوران در جنوب شرقی، فرهنگ‌سرای شفق و فرهنگ‌سرای نیاوران در شمال تهران نمونه‌هایی از این مراکز هستند.

نشریات
بیش از هزار عنوان نشریه در ایران منتشر می‌شود که مرکز تعداد زیادی از آن‌ها تهران است. تقریباً مرکز همه روزنامه‌های مهم ایران در تهران است.
روزنامه‌نگاری در ایران در ایران تاریخچه‌ای دیرینه دارد شروع این صنعت از درباره شاهان قدیم بوده‌است و متضمن اخبار مربوط به دربار و خصوصا شخص پادشاه بوده‌است. بنابراین می‌توان روزنامه‌نگاری در ایران را به فصل روزنامه‌نگاری در باستان و روزنامه‌نگاری در عصر معاصر تقسیم کرد.کلمه روزنامه در زبان فارسی درای ریشه‌ای قدیمی‌ است  و در برخی از کتاب‌های سده‌های نخست اسلامی این واژه با شکل روزنامجه دیده می‌شود. در دوران فتحعلی‌شاه، محمدشاه و اوان پادشاهی ناصرالدین شاه، اصطلاح «کاغذ اخبار» مورد استفاده مردم بوده‌است ولی به مرور زمان روزنامه به معنای قدیم بکار رفته و اصطلاح «کاغذ اخبار» متروک شده‌است

آموزش

دانشگاه‌ها
آموزش عالی مدرن ایران با تأسیس دارالفنون (۱۲۳۰ خ.) توسّط امیرکبیر در تهران آغاز شد. پس از آن در سال ۱۳۱۳ خ. در دورهٔ رضاشاه به همّت افرادی چون محمود حسابی و علی‌اصغر حکمت، دانشگاه تهران ایجاد شد.هم‌اکنون در فهرست ده دانشگاه برتر وزارت علوم شش دانشگاه تربیت مدرس، تهران، شهید بهشتی، صنعتی امیرکبیر، صنعتی شریف و علم و صنعت ایران در شهر تهران قرار دارند.
دانشگاه‌های علوم پزشکی دولتی موجود در تهران عبارتند از: دانشگاه‌های علوم پزشکی ایران، تهران، شهید بهشتی, بقیة‌‌اللهو دانشگاه علوم پزشکی ارتش.
دانشگاه آزاد اسلامی نیز در مرداد ۱۳۶۱ خ. با ایجاد واحد تهران مرکز شروع به کار کرد.سپس به‌تدریج واحدهای تهران جنوب، تهران شمال، تهران شرق، تهران غرب و علوم و تحقیقات تهران تأسیس شدند. پس از دانشگاه آزاد، دانشگاه پیام نور در مهر ۱۳۶۷ خ. با هدف آموزش عالی از راه دور تأسیس شد.

مدرسه‌ها


نخستین مدرسه به شیوهٔ مدرن در ایران دبیرستان البرز بود که در آغاز به عنوان یک دبستان در حوالی دروازه قزوین در سال ۱۲۵۱ خ. یعنی ۲۱ سال پس از دارالفنون و ۱۷ سال پیش از دبستان رشدیه توسط جیمز باست، میسیونر پرسبیتری آمریکایی-کانادایی ساخته شد. پس از آن به تدریج مدرسه‌های بسیار دیگری در شهر ساخته شدند.

هم‌اکنون در شهر تهران ۳٬۰۴۱ مدرسهٔ دولتی با ۳۱٬۹۶۶ کلاس و ۹۳۳٬۹۷۶ دانش‌آموز و ۲٬۱۲۹ مدرسهٔ غیرانتفاعی با ۹٬۸۵۶ کلاس و ۱۷۲٬۳۸۵ دانش‌آموز وجود دارد.مدرسه‌های غیرانتفاعی عموماً در مناطق ۱، ۲ و ۳ شهرداری تهران متمرکز هستند. ۶۰ درصد مدارس غیرانتفاعی تهران استیجاری هستند. تعداد کمی از مدارس تهران دوشیفته هستند و این مدارس نیز در یک برنامه ۴ ساله (تا ۱۳۹۱ خ.) تک‌شیفته خواهند شد . دانش‌آموزان در دوره‌های ابتدایی، راهنمایی، و متوسطه شامل متوسطهٔ نظری، هنرستان فنی، هنرستان حرفه‌ای، هنرستان کاردانش و پیش‌دانشگاهی مشغول تحصیل هستند.
حمل‌ونقل


زیرساخت‌های میان‌شهری:
دو فرودگاه بین‌المللی مهرآباد و امام خمینی
چهار پایانه مسافربری شرق، غرب، میدان آرژانتین وجنوب
تهران حجم بالایی از ترافیک خطوط راه‌آهن کشور را به خود اختصاص داده‌است.
خطوط راه‌آهن تهران-اروپا هم بسیار فعال است.
زیرساخت‌های درون‌شهری:
سهم اتوبوسرانی از حمل‌ونقل همگانی شهر تهران با ۶٬۰۵۰ اتوبوس و سامانه اتوبوس تندرو تهران و اتوبوسرانی برقی تنها ۱۷درصد است که در افق سال ۱۴۰۴، باید به ۲۵ درصد و ۱۱٬۰۰۰ دستگاه (با توجه به افزایش جمعیت) برسد.90 کیلومتر متروی تهران در سه خط اصلی و دو خط در حال احداث که یکی بین‌شهری ست. باید در افق ۱۴۰۴ باید به ۸ خط به طول ۲۵۰ کیلومتر برسد.
احداث گذرگاه‌ها و بزرگراه‌های کمربندی تازه‌ساز در سال‌های اخیر رشدی چشمگیر داشته.
وجود ۱۸۰ پل که مهم‌ترین آن‌ها سواره‌رو بوده و ۶۰ پل در حال ساخت. از این ۱۸۰ پل ۱۱۰ پل نیاز به بازسازی و مقاوم‌سازی دارند.
تدابیر:
طرح‌های سرعت‌بخش به حمل‌ونقل درون شهری
طرح ترافیک
ترافیک
الگو:بیشتر جمعیت زیاد تهران و رفت‌وآمد انبوه خودروها منجر به تبدیل‌شدن خیابان‌ها به پارکینگ و ایجاد راه‌بندان‌های متعدد و شدید در این شهر شده که به‌دلیل آلایش شدید هوا، اتلاف وقت و فشار اقتصادی بر شهروندان بحران تلقّی می‌شود. در پاییز ۱۳۸۶ «طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران» تهیه و تصویب شد. این طرح، که اهداف کلی آن بر اهداف طرح‌های فرادست – مانند «طرح جامع تهران» و همچنین برنامه چهارم توسعه اقتصادی ایران – استوار شده‌اند، چشم انداز تحولات مطلوب این شهر در ۲۰ ساله آینده را ترسیم می‌کند. در جدول شماره (۵-۲) طرح جامع حمل و نقل و ترافیک تهران شاخص‌های حمل‌ونقلی تهران در سال ۱۳۸۶ و سال ۱۴۰۴ در مقایسه با متوسط شهرهای اروپایی در قالب ارقام و آمار ارائه شده‌اند.
مهم‌ترین راهکارهای حل این بحران از این قرارند:
ایجاد راه‌هایی برای کاهش تقاضای سفر (مانند تقویت دولت الکترونیک)
دوطبقه‌سازی بزرگراه‌ها.
فرهنگ ترافیک و گسترش و ترغیب مردم به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی به ویژه مترو.
مدیریت ترافیک
اصول مهندسی ترافیک، خصوصاً تقاطع‌های ناهمسطح
آموزش
قوانین و مقررات
انتظامات ترافیک
گسترش و بهبود کیفیت حمل‌ونقل عمومی
مترو تهران
همچنین ببینید: مترو تهران
سابقه بحث و گفتگو دربارهٔ احداث قطار شهری در تهران به ۱۱۰ سال قبل بازمی‌گردد. تأسیس تراموای شهری از جمله نکات پیش بینی شده در امتیاز نامه‌ای بود که بارون ژولیوس دو رویتر در عهد ناصرالدین شاه روی کاغذ آمد. در همین سال‌ها یک خط آهن روزمینی بین دروازه شهری ری (حضرت عبدالعظیم) و میدان باغ شاه، با نام معروف ماشین دودی، ساخته شد.
مترو تهران در نه خط طراحی شده‌است اما در حال حاضر، چهار خط آن فعال می‌باشد که عبارتند از: خط یک، که از ایستگاه قیطریه تا ایستگاه حرم مطهر امتداد دارد، این ایستگاه دارای بیشترین مسافر خطوط مترو تهران است. خط دو، از ایستگاه فرهنگسرا آغاز و تا ایستگاه تهران (صادقیه) ادامه دارد. خط پنج، از ایستگاه تهران (صادقیه) آغاز و تا ایستگاه گلشهر (کرج) امتداد پیدا می‌کند. خط چهار نیز از ایستگاه میدان انقلاب تا ایستگاه شهید کلاهدوز ممتد شده‌است.

بزرگراه‌ها



تهران دارای یک شبکه وسیع و پیچیده جاده ای و خیابانی‌است، این شهر از آنجا که سالهاست با مشکل ترافیک مواجه‌است لذا مدیران این شهر در طول سالهای گذشته به ویژه پس از انقلاب اسلامی ایران مجبور به طراحی و ساختن بزرگراه‌های مختلف شده‌اند تا بتوانند معضل ترافیک را حل نمایند. بزرگراه‌های زیادی در تهران وجود دارند که مهمترین آن‌ها عبارتند از: آزادراه تهران کرج، بزرگراه آزادگان، بزرگراه اشرفی اصفهانی، بزرگراه آسیا، بزرگراه آفریقا، بزرگراه آیت‌الله کاشانی، بزرگراه آیت‌الله مدرس، بزرگراه بسیج، بزرگراه تندگویان، بزرگراه جلال آل احمد، بزرگراه رسالت، بزرگراه شهید بابایی، بزرگراه شهید چمران (پارک‌وی)، بزرگراه شهید حکیم، بزرگراه شهید همت، بزرگراه شیخ فضل‌الله نوری، بزرگراه صدر، بزرگراه کردستان، بزرگراه محمدعلی جناح، بزرگراه مخصوص کرج، بزرگراه نیایش، بزرگراه یادگار امام.
تین نیوز: شهردار پایتخت خبر از پیشرفت 57 کیلومتر طول بزرگراهی در شبکه بزرگراه های پایتخت می دهد. شبکه ای که تا ابتدای سال 90 تکمیل می شود، می گویند ساخت بزرگراه های دوای درد کلانشهرها برای کاهش ترافیکی است که گرفتارش شده اند. بزرگراه ها می توانند در تکه تکه کردن ترافیک داخل شهر، راه حلی مناسب باشند.
رویه ای که در پایتخت هم مد نظر مدیران شهری قرار گرفته است. مدیران ترافیکی پایتخت اعتقاد دارند شبکه بزرگراهی شهر در شرایط مناسبی به سر می برد. اما برای این که ترافیک شهر ساماندهی شود همواره ساخت وساز بزرگراه هایی که آن را نسل جدید شبکه بزرگراهی می نامیم در دستور کار قرار گرفته، بزرگراه هایی که با توجه به گستردگی و همچنین اتصال شان با سایر بزرگراه ها می توانند نقش مهمی در تکه تکه شدن ترافیک داشته باشند.
مدیران حمل و نقلی پایتخت می گویند: شبکه بزرگراهی تهران در حال پیشرفت است و حتی می توانیم در آینده ای نزدیک به آماری مناسب از این حیث دست پیدا کنیم.  پیشرفت و ساخت 57 کیلومتر طول بزرگراهی در مسیر شبکه بزرگراهی تهران حتما می تواند در کاهش و ساماندهی ترافیک مفید باشد، موضوعی که شهردار پایتخت هم به آن اشاره می کند و قطعا باید تا ابتدای سال 90 در انتظار پیشرفت و ساخت چنین شبکه ای باشیم که آن را بزرگ ترین و طولانی ترین مسیر بزرگراهی پایتخت می نامند.

                              
بزرگراه آیت ا.. حکیم
بزرگراه راه شهید آیت ا.. حکیم یکی از بزرگراه های اصلی پایتخت است که به موازات بزرگراه شهید همت از محدوده غرب به شرق امتداد پیدا کرده است. جالب است بدانید این بزرگراه پیش از این رسالت نامیده می شد اما بعدها به یادبودآیت ا.. سیدمحمدباقر حکیم که یک شخصیت شیعه عراقی بود نامش تغییر کرد. بزرگراه آیت ا.. حکیم 9 کیلومتر طول دارد که از پل علامه جعفری «میدان نور سابق» در غرب پایتخت آغاز می شود. این بزرگراه در طول مسیرش به سمت شرق بعد از عبور از محل های باغ فیض، شهرک ژاندارمری، کوی نصر و یوسف آباد به تونل رسالت و عبور از برج میلاد و پارک جنگلی پردیسان مجدداً به میدان نور سابق ختم
می شود.
کارشناسان ترافیکی پایتخت می گویند بزرگراه شهید حکیم که یکی از شریان های اصلی شهر محسوب
می شود تا حدود بسیار زیادی بار ترافیکی نوار شرقی – غربی را کاهش داده است.
جالب است بدانید بزرگراه شهید حکیم در طول مسیر خود با بزرگراه های شهید اشرفی اصفهانی، یادگار امام (ره) شیخ فضل ا.. نوری و کردستان تقاطع دارد و پل ها و تقاطع های غیر همسطح متعددی از آن ها عبور می کند و باعث می شود همیشه ترافیکی تقریبا روان داشته باشد.

بزرگراه رسالت
بزرگراه رسالت  و شهید آیت ا.. حکیم را باید دوبزرگراه مکمل هم دانست که دقیقا نقش بزرگراه شهید حکیم را البته در شرق تهران ایفا می کند و مدیران ترافیکی پایتخت اعتقاد دارند بزرگراه رسالت اصلی ترین بزرگراه شرقی – غربی در محدوده شرق شهر تهران است. این بزرگراه در محدوده غرب شهر از تونل رسالت آغاز و در شرق به جاده آبعلی ختم می شود. بزرگراه رسالت در ادامه و امتداد دو بزرگراه آیت ا.. حکیم و علامه جعفری قرار دارد که از غرب تهران تا تونل رسالت کشیده شده است.
طول این بزرگراه حدود 8 کیلومتر است که در طول مسیر خود از محله های عباس آباد، نارمک و مجیدیه عبور می کند و با بزرگراه های شهید مدرس، شهید حقانی، شهید صیاد شیرازی، امام علی(ع)، شهید باقری وخیابان شریعتی تقاطع دارد. پل سید خندان معروف ترین تقاطعی است که از این بزرگراه عبور می کند. مدیران ترافیکی محدوده شرق پایتخت معتقدند پیش از ساخته شدن تقاطع های همسطح و غیر همسطحی که در امتداد این بزرگراه قرار دارد بار ترافیکی شدیدی بر محدوده حکمفرما بود که البته این موضوع هم اکنون برطرف شده است. بزرگراه رسالت را باید یکی از شریان های اصلی ورود به شرق تهران دانست که روزانه میلیون ها خودرو در آن تردد می کنند.

بزرگراه شهید باکری
بزرگراه شهید باکری را باید یکی از اصولی ترین بزرگراه های شهر دانست. بزرگراهی که از حیث سلسه مراتب شبکه ای بزرگراهی در درجه بزرگراه های درون شهری قرار می گیرد. عملکرد این گونه معابر باعث ایجاد ارتباط بین نواحی اصلی شهر و دسترسی محدود به تقاطع های غیرهمسطح و یا همسطح کانالیزه  می شود.
بزرگراه شهید باکری به طول هفت کیلومتر از حصارک پونک آغاز و به آزاد راه تهران – کرج دقیقا جنب بوستان ارم ختم می شود. بزرگراه شهید باکری را می توان تکمیل کننده شبکه بزرگراهی غرب تهران دانست که در حقیقت نقش توزیع ترافیک ورودی پایتخت به شبکه بزرگراهی موجود و جمع آوری ترافیک خروجی و انتقال به آزاد راه تهران -  کرج را ایفا می کند.
وجود هشت  تقاطع غیر همسطح با بزرگراه ها و معابر شریانی منطقه و امتداد این پروژه از شمالی ترین بخش منطقه به جنوب آن نقش مهمی در توزیع بار ترافیکی و متعادل سازی آن در منطقه خواهد داشت.
همچنین بزرگراه شهید باکری امکان ارتباط مستقیم آزاد راه تهران – کرج را با بزرگراه های رسالت، شهید همت، نیایش و معابر شریانی درجه دو در بلوار فردوس ،کاشانی وخیابان لاله فراهم می کند. یکی از نکات شاخص و مهم بزرگراه شهید باکری در کاهش بار ترافیکی تقاطع شیخ فضل ا... و محمد علی جناح و متمرکز سفرهای غرب تهران است.

بزرگراه یادگار امام (ره)
تمام خودروهایی که قصد ورود به محدود شمال غرب یا شمال شهر را دارند حتما از بزرگراه یادگار امام (ره) عبور می کنند. به همین دلیل باید بزرگراه یادگار امام (ره) را اصلی ترین بزرگراه در شریان شمالی – جنوبی وشرقی – غربی پایتخت در محدوده شمال غرب و غرب دانست.
این بزرگراه که طولی معادل 2/16 کیلومتر دارد تقریبا یکی از شبکه های پرتردد شهر محسوب می شود که از خیابان سئول در شمال آغاز و به خیابان شهید هاشمی در غرب تهران ختم می شود. حدود شش کیلومتر از این بزرگراه در شمال تهران قرار دارد که از خیابان سئول آغاز می شود و تا دره فرحزاد ادامه پیدا می کند. 10 کیلومتر باقی مانده  بزرگراه یادگار امام (ره) در جهت شرقی – غربی است. اما کارشناسان معتقدند محدوده شش کیلومتر شمالی آن بیشترین محدوده ای است که توسط شهروندان برای تردد انتخاب می شود.
این بزرگراه از محله های اوین، سعادت آباد، فرح زاد، شهرک غرب، شهرک ژاندارمری، آریا شهر، خیابان ستارخان، طرشت، خیابان زنجان شمالی و جنوبی ، خیابان آزادی وخیابان هاشمی عبور می کند. بزرگراه نه تنها برای مسافران شمال پایتخت بلکه برای مسافران غرب و جنوب غربی هم  تاثیرگذار است و کارشناسان اعتقاد دارند تمام بار ترافیکی محدوده شمالی شهر بر دوش این بزرگراه قرار دارد که در صورت قفل بودن آن، محدوده شمال شهر با ترافیک شدید مواجه خواهد شد.

بزرگراه آزادگان
بزرگراه آزادگان در پهنه شمال تا جنوب شهر قرار دارد و درسمت شمال غربی به جنوب شرقی پایتخت کشیده شده است. این بزرگراه از شمال غرب به آزاد راه تهران – کرج و از جنوب شرق به سه راه افسریه – بسیج مستضعفین – ختم می شود. بزرگراه آزادگان بعد از این که در ادامه مسیر خود با آزاد راه تهران – کرج برخورد می کند در سمت حرکتی به جنوب شرقی به ترتیب با بزرگراه های مخصوص کرج، بزرگراه فتح
(جاده قدیم کرج)، آزاد راه تهران – ساوه، بزرگراه شهید آیت ا.. سعیدی (جاده ساوه)، آزاد راه خلیج فارس (تهران – قم) در میدان جهاد، بزرگراه بهشت زهرا (س)، بزرگراه شهید رجایی، بزرگراه دولت آباد و سه راه افسریه (بسیج مستضعفین) تقاطع دارد.
در اصطلاحات ترافیکی این بزرگراه به نوعی یک شاهراه نامیده می شود که از راه های ورودی و خروجی پایتخت نیز به حساب می آید. بزرگراه آزادگان از طریق بزرگراه شهید رجایی به شهر ری هم متصل می شود تا به نوعی یک مسیر اساسی برای مسافرانی که قصد دارند از محدوده تهران خارج شوند بهحساب بیاید. بار اصلی ترافیک این بزرگراه در روزهای تعطیل و پایانی هفته است. روزهایی که اهالی پایتخت قصد خروج از شهر یا رفتن به بهشت زهرا (س) را دارند. بزرگراه آزادگان ساعتات شلوغی را سپری می کند اما براساس اعلام کارشناسان و ثبت دوربین های ترافیکی این بزرگراه در سایر روزهای هفته ترافیک آرام و روانی را شاهد است.(tinn.ir)


تونل توحید از دو تونل کنار هم بطول ۲۱۳۶ متر تشکیل شده که هرکدام از تونل‌ها شامل ۳ باند رفت و برگشت بوده و به عنوان نخستین تونل شمال به جنوب تهران، بزرگراه چمران را به بزرگراه نواب صفوی پیوند می‌دهد. ساخت این تونل در رکوردی بی سابقه طی ۳۰ ماه به پایان رسید و بزرگترین تونل شهری ساخته شده در ایران می‌باشد.


این تونل مجهز به ژنراتورهای اختصاصی بوده که در هنگام قطع سراسری شبکه برق تهران، تونل بصورت خودکار دارای برق خواهد بود همچنین جهت تهویه آن از ۷۰ دستگاه جت فن و ۱۱ دستگاه اگزاست فن بهره گرفته شده‌است. این تونل بمانند تونل رسالت دارای سامانه هوشمند تنظیم نور بیرونی و درونی تونل می‌باشد.
بکارگیری بیش از ۳ هزار شمع و ۲۵ هزار قطعه بتونی و نصب سامانه هوشمند در برابر زلزله باعث گردیده این سازه در برابر زلزله‌های ۷ و ۸ ریشتری مقاوم بوده و از آن بعنوان پناهگاهی برای اسکان مردم در هنگام وقوع زلزله‌ها نام‌برده شود.


اشنایی با تهران (همشهری انلاین )
خیابان ولی عصر، برج طغرل، برج آزادی، برج میلاد و... همه وهمه  تبلوری از شکوه و جلوه‌ای از این شهر را پیش روی مان قرار می‌دهد.  تهران در پهنه‌ای بین دو وادی کوه و کویر و در دامنه‌های جنوبی البرز گسترده شده و 1190 متر از سطح دریا فاصله دارد. این شهر از سمت جنوب به کوه‌های ری و بی‌بی‌شهربانو و دشتهای هموار شهریار و ورامین و از شمال به واسطه کوهستان محصور شده‌است.

تهران در قلب سه منطقه طبیعی
- کوهستان‌های شمالی تهران؛ که بلندترین قله این کوهستان - توچال - با ۳۹۳۳ متر بر تمام فضای شهر مشرف است.
- دومین منطقه، دامنه‌های البرز است؛ که به تپه ماهورها و دره‌های اوین، درکه، نیاوران، حصارک و سوهانک منتهی می‌شود و همواره خیل عظیمی از جمعیت را بسوی خود فرامی‌خواند.
- منطقه سوم دشتی است که قسمت اعظم شهر تهران بر آن گسترده شده‌ و دارای شیب ملایمی با جهت شمالی- جنوبی است.
فضای جغرافیایی شهر تهران در کوه و دشت به وسیله دو رود کرج در غرب و جاجرود در شرق مشخص می‌شود که در نزدیکی کویر نمک در جنوب شرقی تهران به یکدیگر می‌پیوندند.
دمای تهران بین 7- تا 4/39 + درجه (میانگین ماهانه حداکثر 27 و حداقل 1/0 درجه) و بارندگی سالانه 316 میلیمتر است.
وسعت تقریبی تهران 700 کیلومتر مربع است که با حریم آن قریب دو هزار کیلومتر مربع مساحت دارد. جمعیت تهران حدود 8 میلیون نفر است که با احتساب شهر های استان و شهرکهای اقماری آن چیزی حدود 12 میلیون برآورد می‌شود. شورای شهر، تهران را به 22 منطقه شهری تقسیم کرده است.
تهران بزرگترین و مهم‌ترین شهر ایران است. بر اساس اطلاعات دریافتی از سایت رسمی شهرهای بزرگ دنیا، تهران به لحاظ مساحت صدو بیست‌و پنجمین کلان شهر دنیاست.اما از نظر جمعیت در رتبه بیست و هشتم جهان قرار دارد. [تهران، شهر جهانی؟]

این بزرگی و موقعیت ویژه سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و جغرافیایی آن و تمرکز امکانات (در مقایسه با سایر نقاط کشور) سبب شده بسیاری از مردم کشور (برای کار، تحصیل، درمان، انجام امور اداری، خرید یا فروش کالا و تفریح) به این شهر آمده و تدریجاً در آن ساکن شوند.

قریب 5/11% جمعیت کشور، 24% جمعیت با تحصیل عالی کشور، 26% تولید ناخالص ملی، 14% بودجه عمرانی کشور، 5/26% بودجه جاری دولت، 38% امکانات فرهنگی و آموزشی و 26% امکانات درمانی کشور در این کلان شهر متمرکز شده است.

اداره کلان شهر
این کلان شهر با انبوه نیازها و مسائل جاری و عمرانی خود، توسط  چندین سازمان و نهاد دولتی یا عمومی هدایت می‌شود که شهرداری (در چارچوب راهبردهای وزارت کشور و شورای شهر) متولی اصلی ساماندهی مسائل شهر و ارتقای مشارکت و رضایت شهروندان است. تراکم بالای جمعیتی در این شهر 200 ساله، موجب شده سیاست‌های  مسئولان شهری مبتنی بر جلوگیری از رشد جمعیت باشد. شهر تهران با تراکم جمعیتی 10 هزار و550 نفر در هر کیلومترمربع، جزو شهر‌های با تراکم بالاست.

اداره مطلوب این شهر، تنها با کلان نگری و هماهنگی مدیران ذیربط همه دستگاه‌های اجرایی مقدور می‌باشد تا برای رعایت منافع عمومی و شهروندمداری، در بهبود امور شهر مشارکت نمایند.

جابجایی در تهران
یکی از مشکلات شهر تهران که گاهی از آن نیز به عنوان کلاف سر در گم یاد می‌شود، وجود ترافیک سنگین خودرو هایی است که در این ابر شهر خاورمیانه از سویی به سوی دیگر می‌روند.

به گفته کارشناسان حمل و نقل و امور شهری، روزانه بیش از سه میلیون خودرو و دو میلیون موتورسیکلت در تهران تردد می‌کنند و همین مسئله به تنهایی کافی است تا مسئولان شهری تهران را مجاب کند تا بخش قابل توجهی از طرح ها و برنامه‌های خود را به روان‌سازی ترافیک و تسهیل مسافرت های درون شهری  اختصاص دهند.

توسعه حمل و نقل عمومی و گسترش زیر ساخت های شهری، شبکه های بزرگراهی، احداث تقاطع های غیر همسطح و ایجاد سیستم ها و تجهیزات هوشمند از اولویت های مدیریت شهری برای بهبود ترافیک تهران بزرگ است.

تسریع‌ در گسترش خطوط و ایستگاههای قطار شهری  و توسعه خطوط اتوبوسرانی تندرو از مواردی است که نگاه اصلی مدیریت شهری بر آن استوار است.

ناوگان قطار شهری با ظرفیت نزدیک به 60 ایستگاه در شبکه‌ای به طول 105کیلومتر، سه خط  BRT به عنوان مکمل مترو‌ در برخی مناطق پر ازدحام پایتخت، 6هزار دستگاه اتوبوس و حدود 95 هزار دستگاه تاکسی وخودروی شخصی هر روز اقدام به جابجایی 18 میلیون سفر درون شهری می‌کنند.

تهران؛ کانون سفر
روزانه حدود 200 هزار نفر و سالانه بیش از 70 میلیون نفر  یعنی معادل جمعیت کل کشور از  نقاط مختلف ایران به تهران سفر می‌کنند که بالغ بر 70 درصد از این تعداد از طریق چهار پایانه‌ مسافری وارد پایتخت می‌شوند؛ پایانه مسافربری شرق در خیابان دماوند، غرب در خیابان آزادی، بیهقی‌ در میدان آرژانتین و پایانه مسافربری جنوب در خیابان بعثت بزرگترین پایانه‌هایی هستند که در مبادی ورودی تهران اقدام به جابجایی مسافران می‌کنند.

شبکه خطوط راه آهن، محور ارتباطی دیگری است که از نظر حجم مسافر و حمل و نقل کالا از تهران به کلیه نقاط ایران و بالعکس درصد بالایی را به خود اختصاص داده و همچنین خطوط سراسری تهران - اروپا نیز از مبدا تهران فعالیت گسترده‌ای دارد.

ناوگان حمل و نقل هوایی بخش دیگری از سفر های برون شهری تهران را پوشش می‌دهد. تهران دارای دو فرودگاه بین‌المللی است؛ فرودگاه بین‌المللی مهرآباد که نخستین فرودگاه بین‌المللی تهران است و فرودگاه بین‌المللی امام خمینی نیز با وسعتی بالغ بر ۱۵ میلیون مترمربع در ۳۵ کیلومتری جنوب غربی تهران واقع شده‌است.

پایتختی برای همه امور در همه فصول
تهران مرکز همه امور در ایران است؛ مرکز حکومت، سیاست، اقتصاد، کاروتجارت، علم وصنعت، تولید و.... مرکز تصمیمات بزرگ.
تهران در تمام روزهای سال پرجنب و جوش است. شهری است پول‌ ساز برای آدم‌های جوان و پرانرژی.
در تهران همیشه دیراست. به همین خاطر ساکنان این شهر بخوبی درک می‌کنند که وقت طلاست.
صبح تهران دیدنی‌تر از هر وقت دیگری است؛ همه دونده‌اند.
شاید این پایتخت برای آنها که دور از هیاهو محیطی آرام را طلب می‌کنند، آنقدرها هم مناسب نباشد.
تهران اما ویژگی دیگری نیز دارد؛ شهری است خبرساز.

تهران ارزان اما گران
هر چند تهران به عنوان پایتخت ایران در رتبه‌بندی گران‌ترین شهرهای جهان منظور نشده است، اما با در نظر گرفتن متوسط قیمت دو‌میلیون تومان برای هر متر واحد مسکونی 120 متر مربعی در تهران و محاسبه ارزش آن براساس نرخ دلار، این پایتخت، درانتهای جدول  گرانترین شهرهای جهان قرار می‌گیرد. در این صورت تهران در مقایسه با 112 شهر گران جهان، جزو ارزان‌ترین‌ها می‌شود.

تهران؛ از کوچه باغ تا آسمانخراش
تهران اول بار حدود 200 سال پیش توسط آغا محمدخان قاجار به عنوان پایتخت ایران برگزیده شد. تقریبا بیشتر عمارت‌ها و ابنیه قدیمی تهران که امروز بخشی از میراث فرهنگی ایران را شامل می شود متعلق به‌ همان دوره و یا عهد صفوی است.
مردم تهران دستکم 100 سال پایتخت نشین بودند اما از مزایای پایتخت بی بهره بودند.
از ساده ترین امکانات شهری خبری نبود. تهران اما منطقه ای خوش آب و هوا بود.
تقریبا چهار طرف تهران را باغات مشجر و سبزه‌زارهای متعدد در بر‌گرفته بود، باغ و باغچه‌های سبز و خرمی که هم وسیله هواخوری و تفریح مردم بود و هم کمک به تصفیه‌ هوا می‌کرد.
به هر ترتیب پس از فتح تهران به دست مشروطه‌خواهان، این پایتخت صاحب بلدیه شد.
از این به بعد بود که مردم تهران به مرور طعم شهر نشینی را چشیدند.
اما «بلدیه» با تمام فراز و نشیب‌های خود، توانست «طهران» را «تهران» کند و شهر پر از گرد و غبار را که درشکه‌های ناصری تنها وسایل نقلیه آن بودند به شهری وسیع تبدیل کند که خیابان، ماشین، اتوبوس و حتی بولوارها و میادین جدید نمادهای جدید آن بودند.
[انتشار سالنمای طهران]
به همین ترتیب تهران رفته رفته کوجه باغ‌های خود را به بهای دستیابی به شهر نشینی مدرن از دست داد و مردمانش سکونت در آسمانخراشها را به زندگی در کوچه‌های باصفا و پرخاطره ترجیح دادند.

بحران هویت، چشم انداز آینده
به هر حال شهر تهران  در روند پر شتاب شهرنشینی،  به ویژه در عرصه مهاجرت، ساخت‌و ساز و حوزه حمل و نقل و ترافیک آسیب های فراوانی را متحمل شد؛ ازدحام جمعیت، تراکم ساختمان، آلودگی هوا، تلف شدن بهترین ساعات مردم در ‌راه بندان های طولانی و کسل‌کننده، رمق از جان و روح این شهر و مردم آن گرفته است.
حالا کار به جایی رسیده که گویی تهرانی‌ها تنها با خاطرات این شهر و هویت گذشتگان خود زندگی می‌کنند. [ انتشار «از تهران تا طهران» ]
با این همه در چند سال اخیر، مد‌یریت شهرداری تهران در مجموعه مدیریت شهری سیاست‌ها و برنامه های ساختاری امیدوارکننده‌ای را با رویکرد بازگشت عناصر هویت ساز به پایتخت به کار گرفته است.
در چشم انداز بر نامه راهبردی شهرداری پایتخت نیز تهران، شهری با اصالت و هویت ایرانی اسلامی، روان، منسجم و پایدار با ساختاری مناسب برای سکونت و فعالیت دیده شده است.

نماد تهران کجاست؟
قدری دشوار است اگر  بخواهیم  یک موقعیت و یا یک بنا و سازه را برای شهری مثل تهران به عنوان تنها نماد این شهر کهن گزینش کنیم؛ میدان توپخانه، خیابان ولی عصر، برج طغرل، برج آزادی، برج میلاد و... همه و همه  تبلوری از شکوه و جلوه‌ای از معماری قدیم و مدرن را پیش روی‌مان قرار می‌دهد. [تندیس‌های استوار؛ نمادهای ماندگار]
شاید نماد‌های تهران قدیم امروز جای خود را به نشانه هایی از ایران مدرن داده است ؛ اگر چه با ذائقه و سلیقه و هنر ایرانی خیلی هم سازگاری نداشته باشد.


کپی با ذکر منبع و نام نویسنده مجاز است
خواهشا
دردت چه بود که تمام شب
سر را به سنگ میزدی و می گرسیتی ؟
چه گویم که گفتنش برایم قصه ای کهنه است
سر کوفتن و گریستن از برای مردن است


دست مزن! چشــــم،ببستم دو دست_____راه مرو!چشم،دوپایم شکست
حرف مزن! چشم،قطع نمودم سخن_____نطق مکن!چشم،ببستم دهن
هیچ نفهم! این سخن عنوان مــــکن_____ خواهش نافهمی انسان مکن
لال شوم،کـور شوم،کـــــــــــر شوم_____ لیک محال است که من خر شوم

کاربران زیر از شما کاربر محترم جناب m-249 تشکر کرده اند:
mahshid-banoo, CAPTAIN PILOT, ASHKAN95, ABHP, رونین

Major

Major



نماد کاربر
پست ها

240

تشکر کرده: 20 مرتبه
تشکر شده: 24 مرتبه
تاريخ عضويت

چهارشنبه 31 شهریور 1389 18:24

آرشيو سپاس: 1338 مرتبه در 180 پست

Re: معرفی شهر ها و روستاهای ایران

توسط m-249 » جمعه 25 شهریور 1390 22:13

باز هم دوستان مارو قابل ندونستند که در تاپیک شرکت کنند .(مگه دستم بهشون نرسه )
از این به بعد هرکس در این تاپیک باید یه پست داشته باشه وگرنه با اقا میثم طرفه .
دو خط بالا طنز بود امما خواستم بگم این تاپیک فقط برای بالا بردن اگاهی شما دوستانه و نه برای من و نه برای کسی نه ضرری داره نه سودی .
یاد بگیریم بدون زور برای ملت خود زحمت بکشیم.
پیروز و سر بلند باشید
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
اهواز

اَهواز مرکز استان خوزستان یکی از هشت کلانشهر ایران است. این شهر که در بخش مرکزی شهرستان اهواز قرار دارد، در موقعیت جغرافیایی ۳۱ درجه و ۲۰ دقیقه عرض شمالی و ۴۸ درجه و ۴۰ دقیقه طول شرقی در بخش جلگه ای خوزستان و با ارتفاع ۱۸ متر از سطح دریا واقع می‌باشد.
بر پایه تازه ترین آمار رسمی، ۳۲٪ مردم استان خوزستان در کلانشهر اهواز زندگی می‌کنند. از این جمعیت ۳۵٪ در حاشیه شهر زندگی می‌کنند و از این رو پس از کلانشهر مشهد، اهواز جایگاه دوم حاشیه نشینی را داراست. ۵۱٪ نفت مناطق نفت خیز جنوب کشور در اهواز تولید می‌شود و برخی از بزرگترین کارخانه‌های مادر کشور در این شهر جای دارند.
شهر اهواز با ۲۰۰۰۰ هکتار مساحت، چهارمین شهر وسیع ایران پس از تهران و مشهد وتبریز می‌باشد. جمعیت آن نیز در سرشماری سال ۱۳۸۵ ۹۶۹٬۸۴۳ نفر بوده که اهواز را در جایگاه هفتمین شهر پرجمعیت ایران قرار می‌دهد.
کارون پرآب‌ترین رود ایران با سرچشمه گرفتن از کوههای بختیاری، با ورود به اهواز، شهر را به دو بخش شرقی و غربی تقسیم نموده و جلوه زیبایی به شهر داده است.
وجود کارخانجات بزرگ صنعتی، تاسیسات اداری و صنعتی شرکت مناطق نفتخیز جنوب و شرکت ملی حفاری ایران، اهواز را به یکی از مهم‌ترین مراکز صنعتی ایران تبدیل کرده و همین امر سبب شده که مهاجران بسیاری روی به اهواز کنند.
شهرهای اطراف اهواز عبارتند از: شهرهای تاریخی دزفول، مسجدسلیمان، شوشتر و شوش در سمت شمال، رامهرمز و هفتکل در شرق، ماهشهر، شادگان و خرمشهر در جنوب و سوسنگرد، هویزه و بستان در سمت غرب.
اهواز کنونی محور ترانزیتی بسیار مهمی است که بوسیله راههای زمینی و ریلی و هوایی سایر نقاط کشور را به بنادر مهم آبادان، خرمشهر، بندر امام خمینی و ماهشهر پیوند میدهد. همچنین با وجود پایانه و بازارچه‌های مرزی شلمچه و چزابه در نزدیکی اهواز، این شهر به طور مستقیم متاثر از ترافیک کالا و مسافر و مسافران سیاحتی و زیارتی ایرانی و عراقی میباشد.
وجه تسمیه اهواز

درباره وجه تسمیه اهواز اظهارنظرها و آراء مختلفی بیان شده‌است.
حمزه اصفهانی ریشه اهواز را «هوجستان واجار» دانسته‌است. وی «سوق‌الاهواز» را معرّب «هوجستان واجار» می‌داند. حمزه در این‌باره می‌گوید که «هرمز اردشیر» نام دو شهر است. چون اردشیر آن‌ها را بنا نهاد، هر یکی را به نامی مُرَکب از نام خود و نام خدای بنامیده آن‌گاه بزرگان و اشراف را در یکی جای داد و کسبه و بازاریان را در دیگری. لذا شهر بازاریان به «هوجستان واجار» معروف شد و عرب معرّب نموده «سوق‌الاهواز» خواندند و نام شهر دیگر را هم به عربی «هرمشیر» گفتند و هنگام فتح خوزستان توسط عرب‌ها شهر بزرگان خراب شد و جای بازاریان بماند.  «هوجستان واجار» به معنی بازار خوزستان است و ترجمهٔ عربی‌اش «سوق‌الاهواز» است. البته قیم [با فرض اینکه «سوق‌الاهواز» معرب است نه ترجمه‌نشده] می‌گوید «سوق‌الاهواز» نمی‌تواند معرّب «هوجستان واجار» باشد، زیرا یک کلمه غیرعربی وقتی در زبان عربی وارد شده و معرّب می‌شود یک یا دو حرف آن تغییر می‌کند یا اِعراب آن تغییر می‌کند، مانند «پولاد» که معرّب آن «فولاد» است و یا «سپاهان» که معرّب آن «اصفهان» است و یا «پارس» که معرّب آن «فارس» است. حال آن‌که «هوجستان واجار» هیچگونه قرابت و سنخیتی با «سوق‌الاهواز» ندارد. این را نمی‌توان معرّب آن دانست.

دو نقل قول از توزی پیرامون نام اهواز موجود است. نخست نقل قول بلاذری از توزی در فتوح‌البلدان و دوم نقل قول یاقوت حموی از وی در معجم‌البلدان. بلاذری در فتوح‌البدان به نقل از توزی می‌آورد که اهواز را در پارسی «هوزمسیر» می‌خواندند و سپس اخواز نامیده شد و مردم تغییرش داده اهواز گفتند. سپس بلاذری شعری را از زبان مردی عرب در تائید سخن توزی می‌آورد که در آن شعر، شاعر از الاخواز استفاده کرده‌است. یاقوت نیز همین نقل قول را از توزی می‌آورد ولی با اندکی تفاوت در نحوهٔ دگرگونی. در معجم‌البدان چنین از گفتهٔ توزی نقل شده که اهواز را در پارسی «هوزمسیر» می‌خواندند و سپس اخواز نامیده شد و «مردم عرب» تغییرش داده اهواز گفتند.
احمد کسروی نقل سخن توزی از قول یاقوت را نااستوار می‌داند. کسروی در این باره باورندست که اگر بپذیریم اصل نام اهواز، اخواز بوده، خود آن جمع مکسر خوز است و دیگر عربی گرادانیدن و اهواز گفتنِ اخواز بی‌پایه‌است.[۱۰] قیم نیز مانند کسروی این سخن توزی را نااستوار می‌داند. وی به این دلیل نظر توزی را بی‌پایه می‌داند که اول توزی نمی‌گوید چگونه «اخواز» به «اهواز» تبدیل شده‌است. به باور قیم او دلیل حذف شدن نقطهٔ «خاء» را نمی‌گوید، پس از آن نیز نیاز به ارائه ادله محکم درباره تبدیل «حاء» به «هاء» است. حال آنکه ایشان هیچ‌گونه دلیل و برهانی در این خصوص ارائه نمی‌کند. علاوه بر این توزی نگفته «خوز» که یک کلمه فارسی است، چگونه به صورت عربی جمع مکسّر شده و به «اخواز» تبدیل شده‌است. اگر پذیرفته شود که جمع بستن عربی، کلمات و واژه‌های فارسی امکان‌پذیر است، باز قیم سخن او را فاقد اعتبار دانسته، زیرا «خوز» نام مردمی بوده که در آن ناحیه زندگی می‌کردند و «اخواز» جمع مکسّر آن است و به معنی مردم خوزی است و به هنگامی که بدین صورت جمع شود، بر مردم دلالت کند نه بر مکان. احمد کسروی معتقد است که واژه «اوواجا» [Uvaja] که در کتیبه‌های داریوش هخامنشی در بیستون وجود دارد همان اهواز است.  اما کسروی به چگونگی تبدیل واژه «اوواجا» به اهواز اشاره نکرده‌است.جهانگیر قائم مقامی در «تطورات نام سرزمین خوزستان» چنین آورده‌است که هخامنشیـان چون با سرزمین اواژ یـا اوژ که بخشی از کوه کیلویهٔ امـروزی را شامل می‌شد همسایه بودند و با ناحیه مزبور آشنایی بیشتری داشتند، عیلام را روی هم رفته «اوژ» می‌خواندند.  وی می‌افزاید پس از آن واژهٔ پارسی اوژ در دورهٔ ساسانیان و در زبان پهلوی به صورت «هوج» درآمده و مردم غرب کهگیلویه امروزی و شرق ایذه را به این نام خواندند و سرزمین آنها را هوجستان گفته‌اند. به اعتقاد قائم مقامی، واژهٔ «اوژ» دورهٔ هخامنشی در دورهٔ ساسانی «هوج» شده و پس از آن «هوج» به «خوج» تبدیل گردیده و سرزمین محل سکومت این مردم را خوجستان گفته‌اند. قیم در این باب چنین می‌گوید که در همان زمان کتب و منابع معتبر، همهٔ این منطقه را اهواز گفته‌اند، به عنوان مثال محمدبن جریر طبری به هنگام ذکر جنگ‌های اردشیر بابکان با اشکانیان از این سرزمین به نام اهواز یاد کرده‌است. طبری در جای دیگر از اهواز به عنوان منطق‌های بزرگ مشتمل بر هفتاد شهر و روستا به مرکزیت سوق الاهواز نام برده‌است.  بنا به نوشتهٔ طبری پیش از اسلام نیز این ناحیه را به نام اهواز می‌خواندند.نویسندگان و مورخان پس از طبری مانند گردیزی، بیهقی و نویسندهٔ یا نویسندگان تاریخ سیستان و همچنیـن ناصرخسـرو  این منطقـه را به همین نام می‌شناختند و در کتب خود آن را اهواز خوانده‌اند. بنا به نوشتهٔ جهانگیر قائم مقامی در آن دوره‌ها در کتابهای تاریخی همه جا این منطقه (خوزستان) را اهواز می‌خوانده‌اند.
یاقوت حموی در ادامهٔ معجم‌البلدان می‌آورد که اهواز جمع «هوز» است و آن در اصل «حَوز» بود. چون فارسی‌زبانان این نام را فراوان به کار برده، تغییر دادند، چنانکه اصل آن از میان رفت، زیرا در سخن آنان «حاء» نمی‌باشد و در هر کلمه‌ای که آن حرف «حاء» بیاید، «هاء» خوانند. و حسن را «هسن» و محمد را «مهمد» گویند. سپس عرب‌ها چون آن نام را از فارسی‌زبانان گرفتند و به پیروی ایشان «اهواز» گفتند. پس اهواز نام عربی است که در زمان اسلام به آن کشور داده شده‌است.
از نظر عبدالنبی قیم سخن یاقوت حموی مورخ و جغرافیدان معروف قابل قبول‌تر و معتبرتر از دیگر سخنان است.
قیم سخن یاقوت درباره منشأ و ریشه واژهٔ «اهواز» را از اعتبار بیشتری برخوردار می‌داند و در این باره می‌گوید چون می‌توان این سخن را پذیرفت که «اهواز» جمع مکسر و عربی «هوز» است. علاوه بر این، در زبان فارسی «حاء» را «هاء» تلفظ می‌کنند، از این رو در زبان فارسی حتی اگر این نام را به صورت «احواز» بنویسند، باز آن را «اهواز» تلفظ می‌کنند. پس بیان این مطلب که به مرور زمان و در نتیجهٔ تلفظ فارسی زبانان «احواز» را همانند تلفظ فارسی آن، کتابت کرده و «اهواز» نوشته‌اند، سخن بی‌اعتباری نیست. کماینکه امروزه در نوشتار فارسی برخی کلمات را هم با «حاء» می‌نویسند و هم با «هاء» مانند «حوله» که «هوله» هم نوشته‌اند.
قیم دومین دلیل در تأیید سخن یاقوت حموی چنین می‌داند که، نوشته محمد بن جریر طبری که منطقه اهواز را شامل هفتاد شهر به مرکزیت «سوق‌الاهواز» می‌داند. همان طوری که پیش از این ذکر شد سخن مزبور بیانگر این امر است که در منطقهٔ مزبور هفتاد «حوز» یا «هوز» وجود داشته که مرکز آن‌ها سوق‌الاهواز بوده‌است.
ایشان سومین دلیل در صحت گفته یاقوت، اطلاق نام حویزه بر شهری می‌داند که در قرن چهارم هجری توسط عفیف‌بن دبیس اسدی بنا نهاده شد. حویزه مصغّر «حوز» است و از این رو آن را حویزه نامیده‌اند که با «حوز»های دیگر متفاوت باشد، قدر مسلم این شهر کوچک‌تر از حوزهای مزبور و کوچک‌تر از سوق‌الاهواز بوده‌است.
علاوه بر این‌ها قیم می‌گوید: سست بنیان و بی‌پایه بودن سخنان دیگر در این‌باره خود بهترین و بزرگ‌ترین حجت بر صحت گفتار یاقوت است.
قیم سخن حمزهٔ اصفهانی را نادرست دانسته و این چنین می‌گوید در این باره که «سوق‌الاهواز» معرّب «هوجستان واجار» است را پیش از این برشمردیم، اما بزرگترین ایراد وارده به کسانی که ریشه و منشأ اهواز را از واژه «اوژ» یا «اواژ» می‌دانند این است که آن‌ها ریشه و اصل کلمه خوزستان را نیز از واژه «اوژ» یا «اواژ» یا «اوواجا» دانسته‌اند. یعنی یک بار «اوژ» از زبان پارسی به پهلوی رفته و «خوز» شده و دگر بار همین واژه باز از همین طریق «هوز» شده و در نهایت چنین می‌گویند: «... واژه‌های «خوزستان» و «اهواز» هر دو از کلمه‌های «خوز» و «اوز» که عیلامی شده «اوژ» هستند، گرفته شده‌اند.
[خوز یا اوز عیلامی شدهٔ اوژ نیستند، بلکه واژه اوژِ پارسی در زمان ساسانیان به صورت هوج یا خوج در آمده‌است. در آن زمان دیگر نشان و اثری از عیلامی‌ها نبوده نگاه کنید به جهانگیر قائم مقامی؛ «تطورات نام سرزمین خوزستان»، همان، ص ۱۷۵]  قیم اینگونه اظهارنظرها را بی‌پایه و نااستوار دانسته او می‌گوید: زیرا اگر بپذیریم واژه «اوژ» در نتیجه وارد شدن به زبان دیگر یعنی از زبان پارسی به زبان پهلوی «خوز» شده، این واژه نمی‌تواند دوباره از زبان پارسی به پهلوی برود و این‌بار هوز شود. از این دو استدلال فقط یکی می‌تواند درست باشد. یاقوت حموی درباره وجه تسمیه حویزه می‌گوید: حویزه مصغّر حوز است که ریشه آن از حازَ  یَحُوزَ حَوْزاً آمده‌است.
با توجه به معنی حَوْز، پیش از اسلام، ساکنان این خطه که در قالب عشایر و قبایل مختلف بوده‌اند، هر کدام برای خویش زمینی را در نظر گرفته، آن را از زمین‌های اطراف متمایز و مشخص کرده و آن را حوز خود نامیده‌اند، مثلاً حوز بنی‌تمیم، حوز بنی‌حنظله و حوز کلیب‌بن وائل. این‌ها حوزه‌های جداگانه و پراکنده‌ای بودند که جدا از هم و به شیوه اقتصاد بسته روزگار می‌گذراندند. [از این گونه حوزها کماکان در خوزستان وجود دارد مانند حوز الملاکه (الملاچه) در خرمشهر که هنوز با همین نام خوانده می‌شود.]  مرکز این حوزها که به احتمال زیاد بزرگتر از سایر آن‌ها بوده همان سوق‌الاهواز بوده‌است. محمدبن جریر طبری نیز به هنگام ذکر فتح اهواز خاطر نشان می‌سازد که کلیب‌بن وائل گرداگرد اهواز منزل داشتند و آن‌ها با ملک اهواز به نام هرمزان عداوت داشتند از بهر حدها و زمین‌ها و ده‌ها که میان ایشان و هرمزان بود. به هر حال همان‌طوری که پیش از این ذکر شد در زمان اردشیر بابکان همه این مناطق را اهواز می‌خواندند و شهر اهواز را به نام سوق‌الاهواز می‌گفتند. به مرور زمان پیشوند سوق از عبارت «سوق‌الاهواز» نیز حذف شده، شهر اهواز را بدین نام خوانده‌اند.
پیش از اسلام

اهواز در دوران پهلوی
شهری که امروز آن را اهواز می‌نامند یکی از قدیمی‌ترین شهرهای استان خوزستان است و قدمت آ‌ن حتی به قرن‌های پیش از میلاد مسیح می‌رسد. این شهر در طول حیات خود تحولات و تطورات فراوانی داشته تا بدین جا رسیده است. در مقطعی از تاریخ و به طور مشخص از قرن پنجم هجری تا قرن چهاردهم هجری، کمی بیش از هشت قرن این شهر به طور کلی نابود شده و از صحنة تاریخ محو شده بود... اما درصد سال اخیر دوباره این شهر احیا گردید و هشتاد سال پیش مرکز استان خوزستان شد. پس از آن که این شهر به عنوان مرکز اداری استان انتخاب گردید روز به روز بر اهمیت آن افزوده شد. و از آنجایی که از نظر جغرافیایی در مرکز استان قرار داد و به دلیل وجود رود کارون و زمین‌های هموار اطراف آن در حال حاضر بزرگترین و مهمترین شهر استان خوزستان است.
تاریخ بنای این شهر به درستی مشخص نیست، قدیمی‌ترین نوشته‌ای که در این‌باره وجود دارد این است که اسکندر پس از تصرف ایران و هند، «نثار خوس» (nearxus) فرمانده نیروی دریایی خود را مأمور کرد تا با کشتی‌های خود به خلیج‌فارس باز گردد، او نیز در سال ۳۲۵.ق پس از عبور از اقیانوس هند به خلیج فارس رسید و از آن‌جا وارد رودخانه کارون شد و در شهری به نام «تارینا» (Tareiana) لنگر انداخت. به همین دلیل برخی بر این عقیده‌اند که «تارینا» در محل فعلی شهر اهواز بوده است.
بنظر می‌رسد این سخن چندان بی‌پایه نباشد، چون محمدبن جریر طبری (متولد ۳۱۰.ق) در کتاب خود خاطر نشان می‌سازد که در زمان شاپور دوم (۳۱۰-۳۷۹.م) گروهی از بنوحنظله در رُمیله از خاک اهواز نشیمن داشتند.
البته از نوشته طبری چنین برمی‌آید که اهواز نام منطقه وسیعی بوده و هر ناحیه و هر مکان آن اسم خاصی داشته است و منظور طبری شهر اهواز نبوده است. اما حتی اگر به وجود شهری به نام «تارینا» در محل اهواز فعلی با دیدة شک و تردید بنگریم، آنچه مسلم است این است که در اواخر دورة ساسانی و در آستانه فتح ایران توسط سپاه اسلام شهری به نام «سوق‌الاهواز» در محل اهواز فعلی وجود داشته است. نویسندة تاریخ طبری به هنگام ذکر فتح اهواز توسط سپاه اسلام در سال هجدهم هجری، آن‌جا را منطقه‌ای مشتمل بر هفتاد شهر به مرکزیت «سوق‌الاهواز» نامیده است.همو متذكر مي‌شود كه رود بزرگي به نام «دجيل» از ميان سوق‌الاهواز مي‌گذرد. از اين رو سوق‌الاهواز به احتمال زياد در محل اهواز فعلي بوده است.
دوره امويان و عباسيان:
در زمان خلافت عمر اکثر مردم به جز اقليت هاي صابئي ومسيحي مسلمان شدند. در روزگاري که خلفاي اموي وعباسي قدرت وچيرگي داشتند اهواز منبع ماليات هاي نقدي و جنسي  بود وهرگاه دستگاه خلافت دست خوش آشفتگي مي شد، اين شهر ميدان کارزار رقيبان ومخالفان وعرصه قتل عام وغارت وانواع ستمگري مي گرديد. به عنوان مثال در زمان خلافت (مهتدي عباسي) بردگان سياه آفريقايي که از بازار برده فروشي زنگار خريداري مي شدند وبه همين نام هم شهرت داشتند قيام نمودند ودر جنگ وگريز پانزده ساله خود، برخي از نواحي خلافت عباسي را تحت تصرف درآوردند. و در رمضان سال256 هجري قمري وارد اهواز شدند. ابن اثير در اين باره مي نويسد:« زنگيان چون به اهواز رسيدند همه مردمان وسپاهيان از هراس ايشان مي گريختند وجز اندکي نماندند. پس به شهر درآمدند وآن را در هم کوبيدند.»
از ديگر رويدادهاي مهم تاريخي اين دوران فتح اهواز توسط يعقوب ليث صفاري سر سلاله صفاريان و باز پس گيري شهر قارت شده از زنگيان است.

دوره آل زيار وآل بويه:
مردآويج پسر زيار و طلايه دار سلسله آل زيار(433-316 ه ق) پس از تسخير مناطق طبرستان، همدان، قم، کاشان واصفهان، لشکريان خليفه را در اهواز شکست داد وقلمرو خود را هم مرز با قلمرو خليفه نمود.
در زمان آل بويه، به دليل تمايل وتوجه ايشان به مسايل فرهنگي، مذهبي و آباداني سرزمين هاي تحت سيطره اشان، اهواز مورد توجه قرار گرفت وپل قديمي(هندوان) که بر رودخانه کارون قرار داشت و تنها مسجد شهر که مشرف بر رود بود به زيبايي بازسازي شد. در اين دوره اهواز از نظر اقتصادي وتجاري چنان توسعه يافت که همراه با خراج سالانه آن که مبلغ بيست وپنج هزار درهم بود، هزار رطل شکر نيز که از نظر مرغوبيت ضرب المثل زمان خود بود براي سلطان فرستاده مي شد.

دوره مغولان و تيموريان:
مغولها در سال 616هجري قمري به ايران حمله کردند و چهل سال بعد در سال656 هجري قمري خوزستان توسط جانشينان چنگيز فتح شد اما به علت بي رونقي و ويراني اهواز از قرن پنجم هجري، شهر در معادلات سياسي، اجتماعي اين دوره نقش موثري نداشته است واين روند تا حدود هشت قرن بعد ادامه يافت.

دوره قاجاريه:
در ابتداي کار قاجاريه، خوزستان به چند بخش تقسيم شده بود.شهر هاي شوشتر، بهبهان، دزفول و.. و قبايل عرب هرکدام با حاکمي مستقل وبه دور از پذيرش حکومت آقامحمدخان قاجار به سرمي بردند. اما پس از مرگ        آقا محمدخان و روي کارآمدن فتحعلي شاه، خوزستان به دوبخش تقسيم شد، بخش شمال وغرب شامل شوشتر، دزفول و هويزه جزو کرمانشاهان شد و بخش جنوب و شرق شامل رامهرمز، فلاحيه (شادگان) و هنديجان جزو فارس گرديد.
پس از وقوع جنگ جهاني اول(1293 هجري شمسي) و علي رغم اعلام بي طرفي دولت ايران، ارتش متفقين(انگليس و روسيه) از شمال وجنوب کشور را اشغال کرده و کشتي هاي انگليسي در کارون لنگر انداختند. و در سال1293 هجري شمسي شهرهاي آبادان، خرمشهر و اهواز را اشغال کردند. با اشغال اهواز انگليسي ها در منطقه امانيه فعلي اردوگاه نظامي برپاساختند و در دي ماه 1293 هجري شمسي دو گردان ارتش عثماني براي کمک به عشايرخوزستان درپانزده کيلومتري غرب اهواز(ميدان جهاد، غدير يا تپه المنيور، بين اهواز وحميديه) مستقر واردوگاه خود رابرپاساختندو در اسفند همان سال ارتش انگليس با همراهي طرفداران شيخ خزعل به سوي منطقه غدير حرکت نموده و جنگ آغازشد. سرانجام نيروهاي ترک عثماني به خاطررسيدن دستور عقب نشيني از طرف فرماندهي کل عثماني و نياز به آنها درجبهه ديگر، در فروردين1294 هجري شمسي اهواز را ترک کردند وعشاير عرب نيز به خاطر نداشتن امکانات جنگي وتسحيلات نظامي مدرن وعدم رهبري واحد، دست از ادامه مبارزه برداشته وبه خانه هاي خود بازگشتند.سپس سران عشاير مورد تعقيب و انتقام سخت ارتش روس وشيخ خزعل قرار گرفتند.نیز مزید بر علت بود تا روند مهاجرت را تسریع بخشد، در شهر دزفول نیز دار و دسته شیخ محمدطاهر با شرارت‌های خود آرامش را از مردم سلب کرده بود، همین امر سبب شد تا بازرگانان آن شهر تمایل و رغبت بیشتری به مهاجرت نشان دهند.  در حقیقت این اولین مهاجرت شوشتری‌ها و دزفولی‌ها به اهواز بود، همین امر سبب شد تا چند سال پس از آزادی کشتیرانی در رود کارون یعنی در سال ۱۸۹۲.م (۱۳۱۰.ق) و حتی پیش از افتتاح جاده کارون رو اهواز ـ اصفهان، معین‌التجار، کاروانسرایی با ۲۴ دهنة مغازه در اهواز احداث کند و به قول کنسول انگلیس او درصدد است بر تعداد آنها بیفزاید. نظام‌السلطنه حاکم ایالت و معزالسلطنه به اتفاق هم دو کاروانسرای دیگر ساختند. آنها هم‌چنین دو راسته بازار احداث کردند. معین‌التجار نیز به پیروی از آن‌ها یک راسته بازار احداث کرد. . بدین ترتیب در آستانه جنگ جهانی اول (۱۹۱۴.م) بندر ناصری باعث گسترش روستای اهواز شد و کار به جایی رسید که در سال ۱۳۰۳.ش (۱۹۲۵.م) بندر ناصری به عنوان مرکز استان انتخاب شد و در شهریورماه ۱۳۱۴.ش نام آن به شهر اهواز تغيير يافت.
(ahwaz.ir)

اهواز امروز شهری بزرگ و پهناور است که در دو سوی رود پر آب کارون واقع شده‌است. در قسمت غربی شهر محلات مسکونی پرجمعیتی مانند کمپلو، کوی علوی و محله‌های نو ساز نظیر گلستان، کیانپارس و کیان‌آباد و فاز۴کورش قرار دارند. امانیه و فلکه ساعت کوی اداری-تجاری و هستهٔ مرکزی قسمت غربی را تشکیل می‌دهند. قسمت شرقی شهر بیشتر بازار و مراکز اقتصادی شهر را در خود جای داده، خیابان‌های نادری (سلمان فارسی) و امام خمینی (پهلوی سابق) و آزادگان (۲۴متری سابق یا رضا شاه کبیر سابق) و شریعتی (۳۰ متری سابق)و باغ شیخ(ادهم) مرکز قسمت شرقی شهر هستند و همچنین محله‌های معروف پادادشهر، آریاشهر، باهنر، رسالت، منبع آب، کوروش، زیتون کارمندی، شهرک نفت در این قسمت از شهر واقع‌اند.
در حال حاضر پروژه‌های عمرانی بزرگی در اهواز در دست احداث می‌باشد که با افتتاح آنها چهرهٔ شهر و وضعیت حمل و نقل شهری دگرگون خواهد شد. مهم‌ترین این پروژه‌ها اتوبان کمربندی اهواز، پل هشتم کارون، پروژه پارک آبی و مترو می‌باشند.
تیم‌های فوتبال فولاد خوزستان و استقلال اهواز از جمله تیمهای مطرح در صحنهٔ فوتبال معاصر هستند.

استقلال اهواز یکی از باشگاه‌های ورزشی ایران و استان خوزستان می‌باشد. تیم فوتبال استقلال اهواز هم‌اکنون یکی از باشگاههای لیگ دسته دو ایران است که در شهر اهواز هواداران متعصب و زیادی دارد.از اخرین افتخارات این تیم نایب قهرمانی در فصل ۱۳۸۶ - ۱۳۸۵ لیگ برتر فوتبال ایران است که در آن فصل بر سر آن جنجال زیادی برپا شد. استقلال اهواز در بازی ماقبل آخر خود در مقابل مس کرمان با یک گل مشکوک در دقیقه نود، بازی را مساوی کرد و داور بازی که خداداد افشاریان بود تایید کرد و استقلال اهواز با اختلاف ۲ امتیاز قهرمانی را به سایپا واگذار کرد
تأسیس
این باشگاه در سال ۱۳۲۷ با حمایت آقای حکیم شوشتری تأسیس شد که در ابتدا یکی از شاخه‌های تیم تاج تهران بود و تا قبل از انقلاب بهمن ۱۳۵۷ به نام تاج اهواز شناخته می‌شد.
جام تخت جمشید
تیم استقلال اهواز در سال ۱۳۵۱ موفق به راهیابی به جام تخت جمشید شد ولی از آنجا که قوانین لیگ اجازه حضور دوتیم هم نام یعنی تاج تهران و تاج اهواز را نمی‌داد تیم تاج اهواز در دسته پایین تر باقی ماند.
پس از انقلاب
نام تیم پس از انقلاب به استقلال اهواز تغییر یافت. در سال ۱۳۷۲ شمسی، پس از جنگ ایران و عراق و با شروع لیگ دسته اول ایران موسوم به لیگ آزادگان تیم استقلال اهواز در این رقابت‌ها حاضر شد. و با توسعه چشمگیری که با جاه طلبی‌های مالک جدیدش یعنی علی شفیع‌زاده داشت به زودی به یکی از باشگاههای طراز اول فوتبال ایران تبدیل شد. ولی در سال ۸۹ به لیگ آزادگان و در سال ۹۰ هم به خاطر کسب نتایج ضعیف و کسب رتبه سیزدهم به لیگ دسته دو سقوط کردند.
فولاد خوزستان یکی از تیمهای خوزستانی حاضر در لیگ برتر ایران است . باشگاه فولاد در چند سال اخیر توانسته با کشف و پرورش بازیکنان بومی و مستعد ضمن کسب عناوین مختلف نامی برای خود در عرصه فوتبال فراهم کند . باشگاه فولاد خوزستان با داشتن مدارس حرفه‌ای فوتبال و با استفاده از دانش مربیان خارجی مانند وینگو بگوویچ، لوکا بوناچیچ و ملادن فرانچیچ توانست بازیکنان مطرحی مانند ایمان مبعلی، حسین کعبی، عادل کلاه کج، ابراهیم میرزاپور، جلال کاملی مفرد، میلاد زنیدپور، احمد آل نعمه، علی بداوی، بختیار رحمانی، رضا نوروزی و آرش افشین را به فوتبال ایران معرفی کند. همچنین این تیم توانست بازیکنانی از لیگ های خارجی را به لیگ ایران وارد کند از جمله فابیو جانواریو، عماد محمد رضا و باکاری دیاکیته و سامال سعید و کارلوس آلبرتو فرناندز.
فولاد خوزستان تیمی است که تا قبل از سقوط و انحلال تیم فوتبال «جنوب اهواز» کسی از آن اطلاعی نداشت. در اصل این تیم جنوب اهواز بود که پروانه باشگاه فوتبال خود را در سال ۱۳۷۴ به فولاد خوزستان فروخت تا این تیم بتواند در لیگ سراسری ایران بازی کند.
تیم فولاد در سال ۱۳۷۰ قهرمان اهواز شده و دو سال بعد از آن به فوتبال دسته دو لیگ فوتبال خوزستان راه پیدا کرده بود. در سال ۱۳۷۴ این تیم در حالیکه فصل را در لیگ دسته دوم خوزستان به اتمام رساند، توانست امتیاز باشگاه سقوط کرده «جنوب اهواز» که در آستانه انحلال و ورشکستگی بود را بخرد و جواز حضور در لیگ دوم فوتبال ایران را کسب کند.
پس از یکسال حضور در لیگ دوم کشور، در سال ۱۳۷۵ با مربیگری «همایون شاهرخی» فولاد خوزستان توانست به لیگ آزادگان (لیگ سطح یک) راه پیدا کند. حضور در لیگ اول کشور افتخار و کاری شگفت انگیز برای این تیم محسوب می‌شد چرا که آنها ده سال پیش از آن، در لیگ دسته چهار محلی بازی می‌کردند.
این تیم در سال ۱۳۸۴ توانست پس از سالها فوتبال خوزستان را به یکی از بزرگترین افتخارات خود نایل آورد. این تیم با هدایت مربی کروات خود، ملادن فرانچیچ، و با حضور بازیکنان نامداری چون ایمان مبعلی، حسین کعبی، ابراهیم میرزاپور و.. توانست قهرمان لیگ برتر باشگاه‌های ایران شود. متاسفانه در دورهٔ بعد به علت کاهش بودجهٔ تیم این تیم نتوانست حضور موفقی در لیگ برتر ایران و لیگ باشگاه‌های آسیا داشته باشد و در نهایت سیر نزولی خود را با سقوط به دستهٔ اول به پایان برد.. این تیم در سال (۱۳۸۸-۱۳۸۷) پس از آنکه نتوانست موفق به حضور در لیگ برتر شود امتیاز تیم سپاهان نوین اصفهان را خریداری کرد تا باز هم فوتبال خوزستان پس از تیم استقلال صاحب یک تیم دیگر در لیگ برتر باشگاه‌های ایران شود. در اوایل فصل نیز مسعود رضاییان مدیرعامل باشگاه جای خود را به سیف الله دهکردی رییس سابق و موفق هیئت فوتبال خوزستان داد. دهکردی از سال ۷۹ رئیس هیئت فوتبال خوزستان بود. وی در اواخر بهمن ماه سال ۸۶ به عنوان نائب رئیس هیئت امنا باشگاه فولاد انتخاب شد و پس از ماه‌ها حدس و گمان درباره جایگزینی وی به جای مسعود رضاییان سرانجام با پایان دوره ریاستش در هیئت فوتبال در شهریور ۸۷ و در حالی که سه هفته از شروع لیگ هشتم گذشته بود به عنوان مدیر عامل باشگاه فولاد معرفی شد. در پایان لیگ هشتم و در شرایطی که مجید جلالی با تیم نتایج خوبی کسب کرده بود، به یکباره لوکا بوناچیچ که سابقه هدایت فولاد را نیز در کارنامه داشت به عنوان سرمربی تیم فولاد خوزستان در لیگ نهم معرفی شد.دهکردی علاقهٔ بسیاری به لوکا داشت و اعتقاد داشت حضور لوکا در خوزستان به رشد و ارتقا فوتبال خوزستان کمک خواهد کرد. با شروع مسابقات تیم تحت هدایت لوکا بوناچیچ دور از تصور ظاهر شد و این تیم در پایان هفته هشتم با 4 امتیاز در قعر جدول قرار داشت! لوکا بوناچیچ در پایان هفته هشتم و بر خلاف میل دهکردی از باشگاه فولاد کناره گیری کرد و دوباره مجید جلالی به عنوان سرمربی انتخاب شد. عدم موفقیت لوکا بوناچیچ به مسائلی مربوط می شد که هیچگاه رسانه ای نشد. مهمترین عامل عدم موفقیت او عدم تعامل با بازیکنان بود. جلال کاملی مفرد، سیامک سرلک و بختیار رحمانی از کسانی بودند که گفته می‌شود کارشکنی‌های بسیاری در کار لوکا کردند و علنا خواستار بازگشت جلالی بودند. سیف الله دهکردی مدیرعامل باشگاه فولاد تلاش بسیاری کرد تا تیره گی روابط بین لوکا و بازیکنان را از بین ببرد اما در این راه موفق نبود که در نتیجه چندین بار از مدیریت باشگاه استعفا داد که با مخالفت هیئت مدیره و مدیرعامل شرکت فولاد خوزستان روبرو شد.
نخستین چاه نفت در اهواز
در سال ۱۲۹۱ خورشیدی نخستین چاه نفت در نزدیکی اهواز کنده شده و این چنین شرکت ملی نفت به صورت گسترده به ساخت و ساز در این شهر پرداخت. شرکت نفت در سال ۱۲۹۹ خورشیدی یک کمپ در "کمپلو" کنونی ایجاد کرد و نخستین ساختمان شرکت نفت در سال ۱۳۰۵ در اهواز ساخته شد.

جنگ مردم اهواز و عثمانی‌ها با انگلستان
در سال ۱۲۹۴ بین مردم عرب خوزستان و انگلیس جنگی رخ داد  که این جنگ در دو مرحله صورت گرفت مرحله اول جنگ مردم عرب خوزستان با اسلحه سرد بود که منجر به شکست انگلیس شد. در مرحله دوم انگلیس با اسلحه گرم سنگین روبروی مردم عرب خوزستان قرار گرفت اما اسلحه مردم عرب تغیری نکرد وبا همان اسلحه‌های سرد با انگلیس روبرو شدند که منجر به کشته شدن صدها نفر از مردم عرب شد، مزار این کشته شده‌گان در ۱۰ کیلومتری اهواز _ سوسنگرد (المنیور) قرار دارد.  از معروفترین شخصیتهای این جنگ حاج سبهان و همچنین عاصی الشرهان که از شیوخ بنی طرف میباشند. این جنگ به جنگ جهاد مشهور است. در جریان جنگ جهانی اول علمای نجف منجمله «محمدکاظم طباطبایی یزدی» که مرجع تقلید عالم تشیع بود به منظور جلوگیری از تهاجم انگلیس به کشورهای اسلامی و تجهیز قوای مسلمان فتوای جهاد علیه قوای مهاجم را صادر کردند.
پس از ابلاغ فتوا عشایر عرب خوزستان منجمله دشت آزادگان از مناطق سوسنگرد، بستان، حمیدیه، هویزه و روستاهای اطراف به سوی اهواز به حرکت درآمدند و پس از تقریباً ۵۰ کیلومتر پیاده‌روی در دشتی بین اهواز و حمیدیه برابر قشون انگلیس صف‌آرایی کردند. بسیاری از طوایف دشت‌آزادگان در این جنگ حضور داشتند. نیروهای انگلیس از چندین لشکر مجهز به توپخانه و سلاح سنگین تشکیل شده بودند و «ویلسون» یکی از قوای انگلیسی با همکاری شخصی بنام «کوکی» به شعیبه و بصره و خرمشهر به اهواز آمد و در انجا متمرکز شد. ویلسون، نخست نامه‌ای به عشایر منطقه دشت‌آزادگان نوشته، و اعلام کرد که قشون انگلیس هیچگونه دشمنی با آنها ندارند لذا آنان نیز به نوبه خود اجازه دهند لشکریان بریتانیا به راه خود ادامه دهند. عشایر خوزستانی در اهواز با رد پیشنهاد انگلیس به ویلسون نوشتند که به هیچ وجه اجازه عبور به قوای انگلیس را نخواهد داد و برای جنگ با لشکریان ویلسون به خط اول جبهه آمدند. سلاح عشایر مناطق در این جنگ «تفنگ»، «فاله»، «چماق قیری» (مگوار) نیزه و شمشیر بوده‌است.


نیروهای انگلیس پس از دریافت پاسخ عشایر از اهواز به طرف تپه‌های منیور در غرب اهواز به حرکت درآمدند و برای جنگ با عشایر آماده شدند. عشایر با سردادن شعارهای اسلامی خود را برای شهادت آماده ساخته بودند. با توجه به برتری ارتش انگلیس و عدم امکانات جنگی عشایر، به افراد تحت فرماندهی خویش دستور دادند که با یورش شبانه خود به انگیسیها اجازه استفاده از توپخانه و سلاح سنگین را ندهند. در این زمان نیروهای عثمانی به کمک نیروهای خوزستان آمدند. در این نبرد یاری بین عشایر عرب و ترک مشهود بود. سید «طاهر هاشمی آل مهدی» بزرگ عشیره سادات آل‌مهدی، آخرین رزمنده دفاع عشایر عرب خوزستان در برابر قوای انگلیسی بود که تیرماه سال ۱۳۸۹ در سن ۱۱۲ سالگی بر اثر کهولت سن، دارفانی را وداع گفت.در اهواز بارها سالگرد این جنگ کورد تقدیر قرار می‌گیرد و در نود و پنجمین مراسم سالگرد آن با حضور ۴۰ خبرگزاری داخلی و خارجی جهت پوشش خبری این مراسم و انعکاس آن دعوت به عمل آمده بود. تجمع بزرگ عشایر عرب خوزستان در محل یادمان عشایر عرب خوزستان در ۱۵ کیلومتری غرب اهواز پشت روستای گمبوعه با حضور علما، مسئولین کشوری و استانی و عشایر خوزستان برگزار شد. در این مراسم امام جمعه اهواز گفت مردم خوزستان با انگلیسی‌ها را در سه محور غرب، شمال اهواز و شهرستان شادگان شرکت داشتند و اظهار داشت: درگیری اول در حد فاصل اهواز و حمیدیه با شرکت طوایف بنی طرف، سواری، بنی سالم، سواعد و ... رخ داد که حماسه المنیور را رقم زد. محور دوم درگیری در شمال اهواز و با حضور طوایف زرگان، باوی، حمیدی، نواصر، سلامات و در یک عملیات پارتیزانی به انفجار لوله‌های نفت شرکت انگلیسی منتهی شد و سومین محور عملیات در منطقه شادگان توسط طوایف بنی کعب و دیگر عشایر فهیم منطقه به فرماندهی سیدجابر آلبوشوکه و الوان کعبی بر علیه نیروهای اشغالگر انجام شد.
جغرافیا و آب‌ و هوا
   وسعت: حدود 7925 کيلومتر مربع
-                جمعيت کلان شهر اهواز: 1425891
-                جمعيت شهر اهواز:1081826 نفر
-                موقعيت:بين 49درجه و11 دقيقه طول شرقي تا 31 درجه و50دقيقه عرض شمالي
-        اقليم:  براساس طبقه بندي دامارتن که متکي به دومتغير ميانگين بارندگي و ميانگين  دما است، شهرستان اهواز در گروه اقليم خشک Arid climate قرار دارد. شايان ذکر است اقليم خشک براي مناطقي بکار مي رود که ميزان ريزش هاي جوي درآنجا کمتر از 250ميليمتر در سال باشد و يا ميزان تبخير و تعرق پتانسيل بيش از بارش باشد.
-        بررسي فاکتورهاي دما: براساس اطلاعات ايستگاه هواشناسي اهواز دو ماهتير و مرداد با متوسط دماي 6/38 درجه سانتيگراد گرمترين ماههاي سال و ماههاي دي وبهمن با متوسط (4/12 )درجه سانتيگراد، سردترين ماه سال به شمار مي رود.
در طول 50 سال گذشته حداقل و حداکثر دماي شهر اهواز به ترتيب (7-) و (54 ) درجه سانتيگراد و ميانگين دماي شهر در همين دوره ()25 درجه سانتيگراد بوده است.
-                متوسط درجه حرارت: (48) درجه درتابستان و(4)  درجه در زمستان
-        ميزان بارندگي: ميزان بارندگي سالانه اهواز به طور متوسط (213) ميليمتر است و بيشترين  ميزان بارندگي در ماه ژانويه(11دي تا11بهمن) روي مي دهد.
-                ارتفاع از سطح دريا: 12متر
-                فاصله از تهران: فاصله زميني881 کيلومتر و فاصله هوايي 551کيلومتر
-        شهرستان اهواز مرکزسياسي، اداري وتجاري استان خوزستان بوده و براساس آخرين تقسيمات کشوري داراي 5 شهر به نام هاي اهواز،  ملاثاني،  شيبان، ويس وحميديه ، سه بخش به نام هاي مرکزي، باوي وحميديه ، دوازده دهستان و439 روستاي داراي سکنه است.
-        شهرستان اهواز از شمال به شهرستانهاي دزفول وشوشتر، از شرق به رامهرمز و شوشتر، از غرب به دشت آزادگان واز جنوب به بندر ماهشهرو شهرهاي شادگان و خرمشهر محدود مي شود.
-        وضعيت توپوگرافي: درقسماتهاي شمالي ومرکزي شهرستان جلگه اي هموار ونسبتاً حاصلخيز قرار دارد. درحاشيه هاي شرقي وغربي شهرستان نيز تپه هاي ماسه اي وشني قرار دارند که جهت آنها به موازات ارتفاعات زاگرس جنوبي واز سمت شمال غرب به سمت جنوب شرق امتداد يافته اند. در بخش جنوبي و جنوب شرقي شهرستان جلگه خشک وبي حاصل مارن قرار دارد که داراي منابع عظيمي از نفت وگاز است.
-        بافت جمعيتي: بافت جمعيتي شهرستان اهواز از قوميت هاي مختلف مانند اعراب بختياري ها  بهبهاني، دزفولي ها، رامهرمزي ها، شوشتري ها و... تشکيل شده است.

اکو سیستم کارون
کارون بزرگ، رودی که در سنگ نوشته های باستانی کرن،کرنک و گوهرنگ نامیده شده و اولین تمدن های بشری در کنار آن شکل گرفته است، با طول حدود 850 کیلومتر و عرضی متفاوت، از دره های تنگ و عمیق سرچشمه خود در ارتفاعات زاگرس میانی تا بستر پهن و گسترده در مصب، جریان یافته و بزرگترین و طویل ترین رود ایران و خاورمیانه است. کارون پس از خروج از کوهستان زاگرس و اتصال تعداد زیادی رود به آن در شمال شوشتر به دو شعبه تقسیم می شود. شعبه خاوری گرگر یا دودانگه و شعبه باختری که بزرگتر است شطیط یا چهاردانگه نامیده می شود. این دو شعبه و رودخانه دز در حوالی محلی به نام بند قیر در نزدیکی شوشوتر به هم متصل                    می شوند و پس از عبور از وسط شهر اهواز به سمت خرمشهر جریان می یابد. در شرق شهر خرمشهر به دو شاخه تقسیم می شود. شاخه غربی به نام بهمنشیر به جنوب غربی جریان یافته و از طریق خور موسی به خلیج فارس راه می یابدو شاخه شرقی از جنوب خرمشهر گذشته و به اروند رود می ریزد.
در رود کارون 32 گونه ماهی زندگی می کند که تقریبا شامل 18 درصد گونه های آب شیرین ایران است. شیربت، توینی، لوتک، حمری، برزم، کپور، بنی، کتان، سلیمانی، بیاح و مارماهی شماری از ماهیان ساکن در رودخانه اند. از گیاهان کارون می توان به نی، گرز، هفت بند، نخل مردابی و تیزک اشاره کرد که ضمن تامین اکسیژن آب به عنوان منبع سرشار از مواد غذایی مورد استفاده آبزیان قرار می گیرند.
بیشه زارهای پوشیده از پده، گز و جاز در دو سوی کارون که تا زمانی نه چندان دور جولانگاه گوزن زرد، یوزپلنگ و گربه وحشی خوزستان بود، امروزه زیستگاه دهها نوع پرنده بومی مانند حواصیل، گاو چرانک، کبک، تیهو، دراج، فاخته، سبزقبا، هدهد چکاوک، دم جنبانک، چلچله، توکا و هزاران مرغ مهاجر مانند پلیکان، بالکان، بوتیمار، حواصیل، لک لک،  فلامینگو،غاز، بلدرچین، درنا،هوبره،صدف خوار، پرستو، سینه سرخ، بلبل و حتی عقاب و شاهین و کرکس است که با توجه به اقلیم خاص استان و به امید هوایی مطبوع و غذای کافی در قالب دسته های بزرگ به مهمانی زمستانه دشت بخشنده خوزستان و رود کارون می آیند.
عرض زیاد و بستر نسبتا عمیق رودخانه، امکان کشتیرانی در آن را مهیا نموده است به طوری که تا اوایل قرن جاری مسیر رودخانه تا اهواز، بخشی از مسیر آب حمل کالا به شمار می رفت. اما امروزه به دلیل عدم لایروبی بستر رود و احداث پلهای متعدد امکان کشتیرانی در محدوده شهر اهواز وجود ندارد.
گونه های گیاهی خوزستان
دشت وسیع خوزستان با برخورداری از مواهب طبیعی فراوان در زمینه کاشت انواع درختان و گیاهان زینتی و مثمر دارای استعدادها و قابلیت های درخور توجهی است. گرچه عبور رودخانه کارون از میان شهرهای استان، وجود آب فراوان و خاک حاصلخیز امکان کشت بسیاری از گونه های گیاهی را فراهم آورده است اما شرایط آب و هوایی گرم و خشک و بارش سالانه 230 میلی متر و در برخی مناطق شوری و قلیایی بودن خاک محدودیت هایی در این زمینه ایجاد کرده است.
مهمترین محصولات گیاهی با ارزش اقتصادی خوزیتان عبارتند از: گل و گیاه زینتی، انواع خرما، مرکبات، زیتون و قارچ خوراکی.
اکالیپتوس، کهور، برهان، اکاسیا، انجیرمعابد، کنار، نخل(150 نوع)، شمشاد اهواز، شاه پسند، شیشه شور، گل سرخ، گل کاغذی، محبوبه شب، ناترک، مورد و کنوکارپرس از جمله گونه های درختی و درختچه های زینتی هستند که به وفور در خوزستان کشت می شود.
(ahwaz.ir)

بخش بزرگی از استان خوزستان جلگه است، و شهر اهواز نیز در بخش جلگه ای جای دارد، ولی کمبود شدید پوشش گیاهی سبب گرمی و خشکی اهواز شده و آن را در رده گرمترین مناطق ایران جای داده است. در زمستان سرما تا پنج درجه سانتیگراد کاهش و در تابستان تا پنجاه درجه سانتیگراد افزایش می‌یابد. البته از سال ۱۳۸۱ برنامه‌های سودمندی برای افزایش سرانه فضای سبز شهری در اهواز انجام شده که از آنها می‌توان به کاشت گونه کنوکارپوس که بومی فلوریدا است اشاره کرد.
آلودگی هوا
بر اساس آمار رسمی، اهواز پس از اصفهان و تهران، بیشترین آلودگی هوا را دارد. میزان آلودگی هوا در این شهر روزبه‌روز افزایش یافته و شدیدتر می‌شود . مهم‌ترین علت آلودگی هوای اهواز، گرد و غبار و حمل و نقل درون‌شهری است و دیگر عامل آلودگی ها گسترش افسارگسیخته بافت شهری و رسیدن آن به کارخانه‌هایی مانند ایران کربن و فولاد خوزستان می‌باشد.
بارها از طرف سازمانهای مختلف همچون سازمان حفاظت محیط زیست استان خوزستان اعلام شده که اهواز ۸ برابر بیش از حد مجاز آلوده است، به همین دلیل بیشتر پروازها لغو و مدارس و کودکستان‌های این شهر تعطیل می شوند، برخی سازمان های دولتی دلیل این گرد و غبار را آلودگی ناشی از گرد و غبار صحرای عربستان و جنوب عراق و همچنین نبود بارش باران و نبود پوشش گیاهی در برخی مناطق خوزستان دانسته اند. دامنه ی گسترش این آلودگی به استان‌های ایلام، لرستان و برخی از شهرهای استان فارس و بوشهر نیز بروز کرده‌

بر اساس برنامه های سازمان محیط زیست، در صورت افزایش ۵۰۰ هکتاری پوشش گیاهی در شهر اهواز، و انجام پروژه کمربند سبز، بین چهار تا شش درجه از گرمای هوا در اهواز کاسته خواهد شد، و آلودگی هوا نیز تا حد چشمگیری پایین خواهد آمد. وانگهی از پاییز ۱۳۸۵ کل استان خوزستان درگیر پدیده توفان خاک شده است که زیان‌های مالی و جانی فراوانی به بار آورده است و گمان نمی‌رود با این برنامه ها بتوان آن را ناپدید یا کم نمود.
رودخانه کارون


از داخل اهواز رود کارون که پرآب‌ترین و بزرگ‌ترین رودخانه ایران است عبور می‌کند. این رود با طول ۹۵۰ کیلومتر طولانی‌ترین رودی‌ست که تنها در داخل ایران قرار دارد و همچنین تنها رود ایران است که بخشی از آن قابل کشتیرانی است.همچنین آب آشامیدنی کلان‌شهر اهواز از رودخانه کارون تامین می‌شود.
پیچ و خم‌های موجود در سر راه این رود، خوزستان را به جلگه‌ای بی‌نظیر تبدیل کرده‌است. سدهای مختلفی بر روی این رودخانه ساخته شده‌اند که مهم‌ترین آنها، سدهای کارون ۱، کارون ۳، کارون ۴، مسجد سلیمان و در پایین‌تر، سدهای گتوند علیا و سد تنظیمی گتوند می‌باشند.




و در نهایت
شهروندان

بر پایه تازه ترین آمار استانداری خوزستان، ۲۱۶ هزار نفر از شهروندان اهوازی کارگر، ۶۵ هزار نفر دانشجو، و ۲۳۰ هزار نفر دانش آموز هستند. در جنگ تحمیلی با عراق، از میان شهروندان اهوازی ۴۶۲۸ نفر شهید، بیش از ۱۰ هزار نفر جانباز، و ۹۲۳ نفر اسیر شده‌اند.
یاسر عرفات در اهواز
یکی از موضوعات مهم اوایل انقلاب اسلامی در ایران حضور یاسر عرفات بود. وی اولین میهمان خارجی که بلافاصله پس از انقلاب به تهران آمد، یاسر عرفات بود که در تاریخ ۲۸ بهمن ۵۷ وارد تهران شد. یاسر عرفات در اهواز با اجازه خمینی یک دفتر دائر کرده بود. یاسر عرفات به همراه ابراهیم یزدی سفری به اهواز داشت. در این سفر عرفات با استقبال چشمگیر عرب‌های اهواز مواجه شد.در زمان ورود عرفات به اهواز بحث مطالبات قومی نیز در اهواز و سایر نقاط قومی از سر گرفته شده بود. حركت جريان قومي در خوزستان و سخنرانی های شبیر خاقانی و اجتماع گروه موسوم به " روشنفكران عرب خوزستان " در اهواز در حمايت از شناسايي حقوق فرهنگي و ملي خلق عرب و مشاركت عرب ها در مجلس مؤسسان. تحرك جريان قومي در سيستان و بلوچستان و کردستان از جمله موضوعات و مباحثی بود که در زمان ورود عرفات به اهواز مورد نقاش قرار گرفته بود.  این دفتر به سرعت پس از بازگشایی به اتهام جاسوسی و مداخله در امور داخلی ایران تعطیل شد.
دلیل تعطیلی این دفاتر فلسطینی در اهواز از جانب تهران این بود که این دفاتر به نزاع و درگیری های قومی عربهای اهوازی دامن میزدند.
امکانات شهری

راه‌آهن
ایستگاه راه آهن اهواز در سال ۱۳۰۶ خورشیدی، افتتاح شد و هم‌اکنون نیز دردست بهره‌برداری است. یک ایستگاه راه‌آهن دیگر نیز در این شهر موجود است بنام ایستگاه راه‌آهن کارون که قطارهای باری و مسافرتی از آن‌جا به بندر امام خمینی می‌روند.

دانشگاه‌ها
سردر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز
اهواز کنونی به دلیل وجود دانشگاه‌های بزرگ و معتبر از لحاظ آموزش عالی در جایگاه بسیار ممتازی در سطح کشور می‌باشد. یکشنبه ۲ مهرماه سال ۱۳۳۴ دانشگاه گندی‌شاپور تأسیس شد که چندی بعد به جندی‌شاپور تغییر نام داد و تا آغاز انقلاب اسلامی به همین نام شناخته می‌شد.دانشکدهٔ کشاورزی اولین دانشکدهٔ راه‌اندازی‌شده در دانشگاه و رشته‌های کشاورزی، ادبیات، ریاضی و پزشکی از اولین رشته‌های ارائه‌شده در دانشگاه جندی‌شاپور می‌باشد. یکشنبه ۲۵ خرداد ۱۳۳۷ نخستین گروه سی و هشت نفری فارغ‌التحصیلان دانشکدهٔ کشاورزی دانشگاه جندی‌شاپور طی مراسمی گواهی‌نامهٔ خود را دریافت داشتند. دانشکده‌های مهندسی، الهیات در بدو شروع انقلاب اسلامی و مجتمع دزفول در سال ۱۳۶۶ و مابقی دانشکده‌ها پیش از انقلاب اسلامی شروع به فعالیت نموده‌اند. با توجه به صنعتی بودن ناحیهٔ خوزستان فعالیت‌های تحقیقاتی دانشگاه شهید چمران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است و ده‌ها تألیف و ترجمه و صدها طرح تحقیقاتی حاصل تلاش‌های محققین این دانشگاه است.
هم اینک بیش از ۱۷۰ رشته در ۵۷ گروه آموزشی و ۱۳ دانشکده در حال فعالیت در این دانشگاه می‌باشند و رشته‌های پزشکی نیز به دانشگاه مستقلی تحت نام دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز تبدیل شدند. هم اکنون در اکثر رشته‌ها دورهٔ لیسانس و فوق لیسانس و در رشته‌های کشاورزی، علوم تربیتی و روان‌شناسی، ریاضی، دامپزشکی، شیمی دوره‌های دکتری برگزار می‌شود.دانشگاه شهید چمران دارای فضای آموزشی بسیار وسیع و مناسبی می‌باشد به طوری که در بین دانشگاه‌ها یکی از چهار دانشگاه بزرگ کشور و بزرگ‌ترین دانشگاه درجنوب و غرب کشور است.
دانشگاه صنعت نفت اهواز
دانشگاه شهید چمران اهواز


قدمت دانشگاه جندی شاپور به سده پنجم يا چهارم ميلادی بازمی گرددودر طی شش قرن نام جندی شاپورمترادف با مرکزی علمی در رشته های مختلف بوده است وعصر تعالی و ترقی آن درزمان خسروانوشيروان بوده است. شهردانشگاهی جندی شاپوردرايران باستان درهيجده کيلومتری جنوب شرقی دزفول وپنجاه کيلومتری شمال غربیشوشتر بوده است که از لحاظ جغرافيايی درسی درجه عرض شمالی قرارداشته است وبه دستور شاپور اول اين شهر ساخته شده است. درباره اين دانشگاه درتاريخ ايران باستان مطالب فراواني ديده می شود .اضطحری در کتاب خود اشاره می کند که جندی شاپور شهری بزرگ وآباد و دارای نخلستانهای خرما وساير امور کشاورزی در آن فراوان می باشدوآوازه شهرت جندی شاپور علاوه برآبادانی وداشتن کشاورزی پيشرفته آنزمان ، مرکزيت علمی و کانون تجمع دانشمندان ومحققان آن دوران ازکشورهای مختلفی چون يونان وروم ومصروهند بوده است. در کتاب مقدمه ای برتاريخ علم نوشته جرج سارتون آمده است در يونان قديم ژوستی نين مدارس علميه رابعنوان اينکه ناشر افکار ضاله وبت پرستی هستند ، بست ودانشمندان آن ازترس کشته شدن به ايران فرارکردند وهمگی آنان درجندی شاپور مشغول به کار شدند. از جمله بزرگان مدارس آتن يونان سيمپلکيوس وپرسکيانوس که از برجسته ترين عناصر علمی مداری بوده اند نيز حضورداشته اند.در جايی ديگر آورده است بانسطوريانی که در چهارصدونودوشش ميلادی از ادسا رانده شدند و بعدها برای نو افلاطونيانی که درپانصدونوزده ميلادی از آتن تبعيد شدند، دانشگاه جندی شاپور پناهگاه آنان شد. بانسطوريان ترجمه های سريانی آ ثارطبی يونان را با خود آوردند ونو افلاطونيان افکار فلسفی خويش را که تأثير آنرا در تصرف بعدی ايران می توان يافت و در زمان انوشيروان عادل بزرگترين پادشاه ساسانی که ازپانصدوبيست ويک تا پانصدوهفتادونه ميلادی سلطنت کرد، با خود آوردند.ابی اقتدا مورخ بزرگ اسلامی متوفی هفتصدوسی وسه ميلادی می نويسد که در جندی شاپور توجه زيادی به جمع آوری کتب فلسفی وترجمه آن به زبان پهلوی بوده است. ابن نديم در کتاب الفهرست می نويسد که کتابخانه بزرگ جندی شاپور بزرگترين مرکز جمع آوری وترجمه بوده است. اسنادومدارک موجودنشان می دهد که اولين کنگره بزرگ پزشکی جهان درآن روزگار ودر اين دانشگاه برگزار شده است و بعضی از پزشکان آن زمان عبارتند از سرجيس سريانی مترجم آثار بقراط وجالينوس به زبان سريانی ،بختيشوع چهارم و
يکشنبه 2 مهرماه سال 1334 دانشگاه جندی شاپور تاسيس شد وتا آغاز انقلاب اسلامی به همين نام شناخته می شد.دانشکده کشاورزی اولين دانشکده راه اندازی شده دردانشگاه ورشته های کشاورزی،ادبيات،رياضی وپزشکی از اولين رشته های ارائه شده در دانشگاه جندی شاپورمی باشد.. يکشنبه 25 خرداد 1337 نخستين گروه سی وهشت نفری فارغ التحصيلان دانشکده کشاورزی دانشگاه جندی شاپور طی مراسمی گواهينامه خودرا دريافت داشتند. دانشکده های مهندسی ،الهيات دربدوشروع انقلاب اسلامی ومجتمع دزفول درسال1366 و مابقی دانشکده ها پيش ازانقلاب اسلامی شروع به فعاليت نموده اند. با توجه به صنعتی بودن ناحيه خوزستان فعاليتهای تحقيقاتی دانشگاه شهيد چمران از اهميت ويژه ای برخوردار است ودهها تأليف وترجمه وصدها طرح تحقيقاتی حاصل تلاشهای محققين اين دانشگاه می باشد .
هم اينک بيش از 170رشته در 57 گروه آموزشی و13 دانشکده درحال فعاليت در اين دانشگاه می باشند و رشته های پزشکی نيز به دانشگاه مستقلی تحت نام دانشگاه علوم پزشکی اهواز تبديل شدند.هم اکنون در اکثررشته ها دوره ليسانس وفوق ليسانس ودررشته های کشاورزی ،علوم تربيتی ،رياضی ،دامپزشکی ،شيمی دوره های دکتری برگزار می شود.دانشگاه شهيد چمران دارای فضای آموزشیبسيار وسيعو مناسبی می باشدبطوريکه دربين دانشگاهها يکی ازچهار دانشگاه بزرگ کشور وبزرگترين دانشگاه درجنوب و غرب کشور است .
شهيد دکتر مصطفی چمران ، مبارز متفکر و سردار بزرگ جبهه های جنگ ، بخشهايی ازاين دانشگاه را دردوران دفاع مقدس پايگاه فرماندهی خود قرار داده بود که پس از شهادت به پاس فداکاريها و جانفشانيهايش، دانشگاه جندی شاپور به دانشگاه شهيد چمران اهوازتغيير نام يافت .
قدیمی‌ترین دانشگاه این شهر است که در بخش غربی شهر و مشرف بر کنارهٔ رود کارون تأسیس شده‌است. دانشکدهٔ ادبیات و زبانهای خارجی این دانشگاه از پردیس اصلی جدا است و به عنوان یکی از نمادهای شهر اهواز شناخته می‌شود .
دانشگاه شهید چمران اهواز یکی از بزرگترین دانشگاه‌های جنوب غرب کشور است. در سال ۱۳۸۷ تعداد ۵۰۹ عضو هیات علمی در آن فعالیت داشته‌اند، و بیش از ۱۴۰۰۰ دانشجو در آن مشغول به تحصیل بودند .
دانشگاه علوم پزشکی جندی‌شاپور اهواز
در سال ۱۳۳۴ خورشیدی دانشگاه بزرگی با نام جندی شاهپور در اهواز بنیاد نهاده شد. در آغاز رشته کشاورزی، و پس از آن رشته های گوناگون دیگر به آن افزوده شد. اکنون بخش مهندسی این دانشگاه به نام شهید چمران نام گذاری شده، و بخش پزشکی آن پس از یک دوره کوتاه که نام دانشکده علوم پزشکی اهواز به خود گرفت، دوباره در سال ۱۳۸۲ نام دانشگاه علوم پزشکی جندی شاهپور بر آن نهاده شد.(cua.ac.ir)
موسسهٔ آموزش عالی جهاد دانشگاهی خوزستان
دانشکدهٔ صنعت آب و برق خوزستان
دانشگاه آزاد اسلامی اهواز

نخستین واحد دانشگاه آزاد اسلامی در استان خوزستان بوده‌است که در سال ۱۳۶۲ با یک رشته ریاضی کار خود را آغاز کرد.
دانشگاه آزاد اسلامي واحد اهواز نخستين دانشگاه در استان خوزستان بوده است كه در سال 1362با يك رشته رياضي كار خود را آغاز كرد.وجود پاره اي مشكلات موجب شد كه اين رشته پس از چندي منحل اعلام گردد و اين واحد بار ديگر در بهمن ماه سال 1363 با دو رشته عمران و كشاورزي (زراعت و اصلاح نباتات) تجديد حيات نمود و به دانشجويان رشته رياضي اعلام شد كه مي توانند به واحدهاي ديگر انتقال يافته و يا در دو رشته مذكور ادامه تحصيل دهند. تاسيس رشته هاي واحد اهواز به تفكيك رشته و سال راه اندازي به شرح جدول شماره 1 مي باشد.
اولين ساختمان دانشگاه آزاد اسلامي واحد اهواز يك ساختمان ملكي در منطقه زيتون كارمندي بوده است كه در آن دو رشته كشاورزي (زراعت – اصلاح نباتات) و عمران راه اندازي گرديد. پس از راه اندازي رشته حقوق قضايي دو ساختمان ديگر به صورت استيجاري در منطقه كيانپارس اهواز به ساختمانها افزوده شد.
درسال 1372ساختمان منطقه چهارشير از واحد آبادان –خرمشهر خريداري گرديد. در سال 1373 قطعه زميني در منطقه گلستان (كوي سعد) جهت مدرسه وابسته به دانشگاه (سما) خريداري شد.
آخرين مرحله در توسعه فضاي آموزشي اختصاص دارد به خريد پنج هكتار و نيم زمين در منطقه گلستان اهواز كه فعاليت آن در سال تحصيلي 74-1373 آغاز شده است و در حال حاضر با بيش از 16400 متر مربع فضاي آموزشي مجتمع دانشگاهي واحد اهواز را تشكيل مي دهد.
پرسنل اين واحد كه در ابتداي تاسيس به 9 نفر مي رسيد. بنا بر جدول شماره 2 افزايش و تنوع بسيار نشان مي دهد. تعداد اعضاي هيئت علمي واحد نيز كه در بدو تاسيس به 3 نفر مي رسيد هم اكنون به 46 نفر مي رسد.(iauahvaz.ac.ir)
دانشگاه آزاد اسلامی اهواز علوم و تحقیقات
دانشگاه پیام نور اهواز
دانشگاه امام حسین (ع)
مرکز آموزش عالی فنی شهید چمران
آموزشکدهٔ فنی و حرفه‌ای سما
مجتمع آموزش عالی جهادکشاورزی خوزستان
جاذبه‌های مذهبی


آرامگاه علی بن مهزیار اهوازی
علی‌ابن مهزیار اهوازی، که در قرن سوم قمری می‌زیسته‌است، از فقها، محدثان و دانشمندان معروف شیعه و از نزدیکان رضا، جواد، هادی، و حسن عسکری بوده و احکام دینی را نزد آنها فرا گرفته و در برخی از مناطق، بخصوص در اهواز به عنوان نماینده ایشان بوده‌است.
علی‌ابن مهزیار از مردم دورق (شادگان امروزی) بود که بعداً در اهواز ساکن شد. محل تولد او هندیجان می‌باشد ولی با توجه به اینکه در قرن سوم هـ. ق هندیجان از توابع شهر دورق بود لذا او را اهل دورق معرفی کرده‌اند. پدر وی مذهب نصرانی داشت و سپس مسلمان شد و علی نیز به تبعیت از پدر در نوجوانی مسلمان گردید.
بقعه علی بن مهزیار اهوازی در محله‌ی عامری و در کنار رود کارون اهواز واقع شده. این محل همه ساله محل برپایی مراسمات مختلف مذهبی از جمله مراسمات حسینی و مراسمات مربوط به ماه رمضان است.
هتل ها

هتل بین المللی پارس (فجر یا آستوریای سابق)
اهواز در حال حاضر دارای بیست هتل با نام‌های زیر می‌باشد:
اکسین   پارس (فجر یا آستوریای سابق)  ایران   بهبهانی   پارس  پارک نو   نادری  بوستان  هتل آپارتمان هدیه  هتل آپارتمان مهزیار
هتل قو، ساخت این هتل در اواخر دوره قاجاریه آغاز و در اوائل دوره پهلوی اول به صورت یک ساختمان دوطبقه با تعدادی ساختمان جانبی شامل آشپزخانه و سرایداری، مشرف به رودخانه کارون ساخته شد. این هتل توسط بانک انگلیس در ایران و خاورمیانه از مالکین آن خریداری و مورد استفاده قرار گرفت و سپس مدتی بعنوان اداره بهداشت اهواز و در حال حاضر به صورت مسکونی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
هتل فجر سپاه(ملی راه)
هتل اخوت  هتل اسلامی  هتل الصادق  هتل امین  هتل زیبا  هتل طلوع  هتل کاخ  هتل آپارتمان علی بن مهزیار  هتل کارون نو
شهرداری
شهرداری اهواز در سال ۱۳۰۴ خورشیدی تأسیس شد، و در حال حاضر دارای هشت منطقه می‌باشد.
نمایشگاه بین المللی
نمایشگاه بین المللی اهواز واقع در قسمت شمالی کیانپارس است این نمایشگاه دارای دو سالن مسقف به نام های خرمشهر و خلیج فارس می باشد.[نیازمند منبع]
بیمارستان های اهواز
بیمارستان امام خمینی اهواز- بیمارستان گلستان اهواز - بیمارستان رازی اهواز-بیمارستان ابوذر اهواز- بیمارستان شفا اهواز- بیمارستان سینا اهواز- بیمارستان بزرگ نفت اهواز- بیمارستان آپادانا اهواز- بیمارستان شهید بقایی اهواز  بیمارستان آریا اهواز- بیمارستان اروند اهواز -بیمارستان مهر اهواز- بیمارستان امیرکبیر اهواز-بیمارستان امیرالمومنین اهواز- بیمارستان فاطمه الزهرا اهواز- بیمارستان 598 ارتش اهواز- بیمارستان طالقانی اهواز-بیمارستان کرمی اهواز
فرودگاه اهواز
نوشتار اصلی: فرودگاه اهواز
فرودگاه اهواز (یاتا:AWZ و ایکائو:OIAW) نام فرودگاهی است که در اطراف شهر اهواز در جنوب غربی ایران واقع شده است. شرکتهای هواپیمایی جمهوری اسلامی (ایران ایر)، ایران ایرتور، آسمان، ماهان، کاسپین، تابان، کیش‌ایر، حمل و نقل هوایی نفت، ساها، ارم، فارس ایر، قشم و قشم ایر در فرودگاه اهواز فعال هستند، میانگین پروازهای داخلی و خارجی فرودگاه بین‌المللی اهواز روزانه ۱۸ پرواز می باشد.


نشریات
اکثر نشریات خوزستان در اهواز منتشر می‌شوند. در دولت خاتمی نشریات عربی و عربی _ فارسی نیز منتشر می‌شد که بنا به دلایل منع انتشار[نیازمند منبع] و مشکلات مالی ادامه فعالیت ندادند همچون روزنامه ی همسایه‌ها، هفته نامه ی صوت الشعب (رای مردم)، الحدیث (از سال ۸۳ تا ۸۶)و هفته نامه ی عربی _ فارسی شورا (الشورا)
روزنامه ی عصر کارون-صبح کارون-روزنامه ی کارون -روزنامه ی نور خوزستان -ندای بهبهان-هفته نامه ی اهواز-ندای جنوب-هفته نامه ی آنزان-فرهنگ جنوب
پل‌ها

یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردشگری شهر اهواز پل‌های اهواز هستند. هم اکنون ۷ پل بر روی کارون در اهواز وجود دارد که اولین آنها یعنی پل سیاه مختص عبور قطار میباشد. از ۶ پل دیگر پل سفید (پل اول - پل معلق) و پل هفتم به دلیل سبک خاص معماری و طراحی منحصر به فرد، چشم‌انداز زیبایی به شهر داده‌اند. آخرین و هفتمین پل اهواز با نام پل ششم یا پل فولاد نیز در ۱۳۸۶ به بهره‌برداری رسیده‌است.
همچنین در حال حاضر عملیات ساخت پل هشتم بر روی رودخانه کارون در حال اجراست. این پل که بزرگ‌ترین پل کابلی ایران خواهد بود محله امانیه را در حد فاصل سیلو و گمرک به خیابان زند در قسمت شرقی شهر متصل می‌کند و تا حدودی از بار ترافیکی دیگر پل‌ها می‌کاهد.
عملیات ساخت دو پل دیگر نیز بر روی اتوبان کمربندی اهواز در حال اجراست که پیش‌بینی می‌شود عملیات ساخت این دو پل تا پایان سال ۸۹ خاتمه یابد.
پل سفید

مهندسی آلمانی به اتفاق همسر مهندسش شروع به ساختمان پل کرد و کار را تا مرحله سوار کردن یکی از هلالی‌ها با موفقیت پیش برد، ولی انگلیسی‌های حاکم بر شرکت نفت در آن زمان لوازم و ادواتی که در اختیار سازنده پل گذارده بودند از جمله جرثقیلی که با آن هلالی اول را بالا کشیده و مهار کرده بود، پس گرفتند که این عمل انگلیسی‌ها باعث دق کردن و مرگ مهندس آلمانی، سازنده پل شد. ولی بعد از چندی، سرانجام زن مهندس آلمانی با ابتدایی‌ترین وسایل ممکن آن زمان و بکار گرفتن چند دوبه بجای جرثقیل، هلالی دوم را بر اسکلت پل سوار کرد و ساختمان آنرا بپایان رسانید و پل را آماده تحویل و بهره‌برداری کرد.
گفتنی است در تابستان سال ۱۳۸۹ عملیات بازسازی و مرمت این پل در دستور کار قرار گرفت و به گفته مدیرعامل سازمان زیباسازی شهرداری اهواز عملیات مرمت و بازسازی این پل در حال انجام است و با مساعد شدن شرایط جوی عملیات جوش‌کاری اتصالات و قطعات فرسوده و همچنین رنگ‌آمیزی پل انجام می‌شود . همچنین تجهیزات مورد نیاز برای نورپردازی پل سفید با حمایت مالی بانک ملی از کشور ایتالیا تهیه شده‌اند و پس از پایان عملیات رنگ‌آمیزی، عملیات نورپردازی پل سفید اهواز آغاز می‌شود تا این پل در ایام نوروز جلوه ای خاص داشته باشد .


پل سیاه
نمایی از پل سیاه اهواز، یکی از قدیمی ترین پل های ایران
در سال ۱۳۰۸ خورشیدی و همزمان با احداث راه‌آهن سراسری ایران، اولین پل شهر اهواز که بعدها بدلیل رنگ سیاه بدنه و پایه‌های آن به پل سیاه شهرت یافت، به طول ۱۰۵۰ متر و عرض ۶ متر، تقریباً درست در محل احداث پل تاریخی اهواز (که دارای قدمت ساسانی بوده و به پل شادووان معروف بود)، بر روی رودخانه کارون ساخته شد. تا خط آهن بندر امام در جنوب استان خوزستان و در ساحل خلیج فارس، را به راه‌آهن سراسری خرمشهر ـ ‌تهران ـ شمال وصل نماید.
این پل در زمان جنگ جهانی دوم به عنوان مسیر حمل آذوقه، نیرو و مهمات نیروهای متفین مورد استفاده قرار می‌گرفت و به دلیل تأثیری که در پیروزی متفقین داشت به آن لقب پل پیروزی داده شد.

پل سوم
پل سوم بالاتر از پل هفتم واقع شده است که میدان شهید بندر (چهارشیر) را به کیان‌پارس وصل می‌کند. ساختمان پل مذکور در شهریورماه سال ۱۳۴۶ ه‍.خ. آغاز و در بهمن‌ماه سال ۱۳۴۹ ه‍.خ. مورد بهره‌برداری قرار گرفت. طول پل ۴۹۶ متر و عرض آن ۱۴ متر و ۵۹ سانتی‌متر است که از بتون فشرده ساخته شده و دارای ۱۶ چشمهٔ ۳۱متری است و جادهٔ اندیمشک را به جادهٔ ماهشهر و بندرهای جنوبی متصل می‌کند. برای احداث پل مذکور بالغ بر ۳۱۰ میلیون ریال هزینه شده است. این پل در سال ۱۳۸۰ ه‍.خ. مرمت و بازسازی شد.
پل چهارم
پل چهارم یا پل نادری که در امتداد خیابان سلمان فارسی (نادری) و خیابان امام موسی صدر واقع گردیده، در سال ۱۳۵۶ ه‍.خ. احداث شده است. طول این پل ۵۷۶ متر و عرض آن ۱۶ متر و ۷۱ سانتی‌متر است. هزینهٔ احداث پل مذکور در حدود ۲۳۰ میلیون ریال بوده است.
پل پنجم
پل پنجم در دو باند ساخته شده است که مسیر خیابان دکتر شریعتی را به اتوبان گلستان وصل می‌کند. این پل در سوم خردادماه سال ۱۳۷۵ ه‍.خ. افتتاح شد. طول پل مذکور ۴۸۰ متر و عرض آن ۳۰ متر و ۷۰ سانتی‌متر است و در آیلند وسط آن لولهٔ آب شهری مستقر شده است.
پل ششم
این پل که به پل فولاد موسوم است با تعهد صنایع و کارخانه‌های موجود در شهر اهواز، مانند نورد و فولاد در حال احداث است. پل ششم ۴۰۰ متر طول و ۲۰ متر عرض دارد و دارای در چهار باند است.
پل هفتم
پل هفتم ارتباط بین بلوار توحید و تقاطع خیابان شهید چمران (میدان دوم کیان‌پارس) و بلوار آیت‌الله بهبهانی را برقرار می‌سازد. ساختمان پل مدکور از ابتدای سال ۱۳۷۵ ه‍.خ. شروع و پس از دو سال در بهمن‌ماه سال ۱۳۷۷ ه‍.خ. افتتاح شد. طول پل هفتم ۴۹۰ متر است . دارای شش دهنه است که دو دهنهٔ ۱۴۰متری در وسط و دو دهنهٔ ۷۵متری در دو طرف و دو دهنهٔ ۳۰متری در کناره‌های پل می‌باشد. عرض پل ۱۶ متر است که ۱۲٫۵ متر آن سواره‌رو و ۳٫۵ متر آن پیاده‌رو است که در هر طرف ۱٫۷۵ متر می‌باشد. پل مذکور دارای ۸۰ شمع بتونی به قطر ۱٫۵ متر و به ارتفاع ۱۶ متر و ۷ عدد سر شمع است و حدود ۴۰۰ متر مکعب بتون، ۱۵۰۰ تن فولاد (میلگرد)، ۴۰۰ تن کابل‌های کششی و غلاف‌های مربوطه و ۱۰۰ تن آهن‌آلات مختلف در آن به کار رفته است.
پارک‌های اهواز
پارک محله‌ای گلهای نرگس (کیانپارس)
اهواز حدود ۲۸ پارک دارد که قرار است بزرگترین پارک شهربازی سرپوشیده ایران در اهواز نیز راه اندازی شود و قرار است ۱۵ پارک جدید نیز راه اندازی شود
پارک لاله
هفت جام نرگس
پارک شهر بازی پاداد شهر
پارک دولت
پارک و شهربازی ۴۲ هکتاری ساحلی کیانپارس
پارک جنگلی ۲۰۰ هکتاری شهروند
پارک زیتون کارمندی
پارک علامه
پارک رزمندگان واقع درشهرک اهواز
پارک محله ای گلهای نرگس (کیانپارس)
پارک صدف بهارستان
پارک قوری گلستان
پارک رشد فولادشهر
سینما
خیابان ۲۴ متری، سینما ساحل
اهواز مرکز رشد و شکوفایی سینما در ایران بود به طوری که اولین سینما در ایران در شهر مسجد سلیمان توسط انگلیسی ها ساخته شد[۱۳۸]. شهر اهواز دارای ۱۰ سینما می باشد.
سینما ساحل در خیابان آزادگان (۲۴ متری)
سینما فلسطین در خیابان دکتر شریعتی (سی متری)نام سابق آن شهر فرنگ بوده است
سینما هلال در کیانپارس
سینما آفریقا در خیابان دکتر شریعتی
سینمای شرکت نفت در نیوساید
سینمای شرکت نفت در شهرک نفت
سینمای شرکت حفاری در زیتون کارمندی
سینمای شرکت حفاری در تالار شهرک حفاری
سینما قدس که نام سابق آن آریا بود
سینما تالار آب و برق اهواز واقع در (گیت بوستان)
سینمایی غیر مسقف کنار رودخانه کارون واقع در نادری
سینما اکسین
تالارها
تالار آفتاب (منطقه لشکر)
تالار مهتاب (منطقه کیانپارس)
تالار فردوسی
تالار مهر (منطقه لشکر)
تالار شهدای دانشگاه علوم پزشکی
تالار اجتماعات شهر ( روبروی بیمارستان رازی)
تالار آوینی ( جنب اداره کل ارشاد، رو به کارون )
فرهنگسراها
ا
هواز دارای چندین فرهنگسرا می باشد. فرهنگ سرای اهواز در مساحت ۱۲۰۰۰ متر مربع دارای فضاهای مجزای اداری، رستوران، سالن سینما، آمفی تاتر و سرای هنرمندان می باشد. این پروژه به منظور محاسبات و طراحی تاسیسات الکتریکی شامل سیستم روشنایی، سیستم نیرو و سیستم فشار ضعیف شامل سیستمهای اعلام حریق، صوتی، تلفن طرح ریزی شده است[۱۴۵]. فرهنگسرای مهدیه واقع در کوت عبدالله. فرهنگسرای علوی[۱۴۶]. : فرهنگسرای شیبان، در زمینی به مساحت هزار متر و با زیر بنای ۹۵۰متر مربع در دو طبقه شامل : خانه فرهنگ(کلاس‌های آموزشی و اداری و فضاهای نمایشگاهی )کتابخانه :مخزن کتاب و سالن مطالعه خواهران وبرادران فعالیت خود را آغاز می کند[۱۴۷]. فرهنگسرای گلستان واقع در منطقه ۴ شهرداری.

مصلای عربی
مصلای عربی در اهواز اولین مصلای نماز جمعه ایران است که در آن خطبه‌ها، به زبان عربی ایراد می‌شود. ‌ساخت این مصلی با درخواست‌های مردمی و پیشنهاد و پیگیری‌های نماینده ولی فقیه در استان خوزستان به انجام رسید و برای اولین بار در ایران خطبه‌های نماز جمعه به زبان عربی در این مکان ایراد می شود، این امر در حالی به انجام می رسد که نماز جمعه اهواز در مصلای امام خمینی نیز به زبان فارسی برگزار می شود. [۱۴۸] در این مصلا مراسم و جشن های مذهبی با حضور عشایر عرب برپا می شود.
سوغات اهواز
نمایی از یک درخت نخل
سوغات اهواز خرما می‌باشد.
غذاهای سنتی
غذاهای دریایی که با استفاده از ماهی طبخ می‌شوند مانند قلیه ماهی، ماهی صبور و حشو
آداب و رسوم
عید فطر
یکی از اعیاد مذهبی اهواز و خوزستان است. بارها استان خوزستان برای عید فطر از امتیاز تعطیلی چند روزه برخوردار بوده‌است و نماینده اهواز و استاندار خوزستان دلیل این امر حضور مردم عرب در این استان است که عید فطر از اهمیت بالایی نزد آنها برخوردار است.  براساس یک سنت دیرینه مردم خوزستان عید را در کنار اعضای خانواده، دوستان و دیگر مسلمانان با شکرگزاری به درگاه خداوند سپری کرده و یا پس از بازگشت از نماز عید فطر افراد کوچک‌تر به خانه بزرگ‌ترهای خود می‌روند تا عید را به یکدیگر تبریک بگویند. این بازدیدها در محله‌ها به صورت دسته جمعی صورت می‌گیرد.
در سال ۱۳۹۰ نیز بحث افزایش عید در خوزستان مطرح بود. در خوزستان، روز عید فطر، از اهمیت و جایگاه بسیار بالاتری در فرهنگ عمومی برخوردار است؛ بدین معنا که گرامی‌داشت عید فطر، با هنجارها، رفتارها، رسم‌ها و آداب و سنن بسیاری همراه است. مجموعه این آیین‌ها از حدود یک هفته (کمتر یا بیشتر) قبل از فرا رسیدن روز عید فطر آغاز و تا حداقل یک هفته پس از روز عید فطر ادامه می‌یابد.

در این مناطق، عید فطر، مانند عید نوروز در یک بازه زمانی چند روزه گرامی داشته می‌شود. برای ملموس تر شدن این موضوع می‌توان این مثال را مطرح کرد که آیا می‌توان عید نوروز را تنها در یک روز محدود کرد؟ قطعا جواب منفی است چرا که این عید با آداب و رفتار و مراسم و سنن بسیاری همراه است که عمل به آنها به طور حتم بیش از یک روز تعطیلی می‌طلبد.

درباره عید فطر نیز وضعیت همین گونه‌است. یعنی برخلاف پایتخت و مناطق مرکزی ایران که روز عید فطر هیچ تفاوتی با دیگر روزها ندارد در برخی مناطق، گرامی‌داشت عید فطر با آداب و سننی به حجم عید نوروزهمراه می‌شود.

در بخش مهمی از مناطق ایران، مردم، قبل از رسیدن عید فطر، لباس نو می‌خرند، خانه تکانی می‌کنند و با خرید شیرینی و دیگر وسایل پذیرایی، برای استقبال از مهمانان عیدآماده می‌شوند. روند عیددیدنی شامل همه اعضای یک خانواده بزرگ یا فامیل مستقر در مناطق و شهرهای مختلف می‌شود. این عیددیدنی‌ها معمولا تا یک هفته طول می‌کشد و سفره‌های آجیل و شیرینی و شربت نیز در این مدت، به عنوان یک رسم پهن هستند. [۱۵۹]

عرب‌های اهواز و خوزستان روز دوم قبل از عید را «ام‌الوسخ» و یک روز مانده به عید را «ام‌الحلس» می‌نامند. ام‌الوسخ به معنای روز «چرکین» می‌باشد. در این روز مردم عرب به نظافت خانه‌های خود می‌پردازند، اجناس جدید برای منزل خرید می‌کنند و خانه را برای فرارسیدن عید و اکرام مهمان تمیز و آماده می‌کنند. روز بعد از ام‌الوسخ را ام‌الحلس می‌نامند. ام‌الحلس نیز که نامی محلی و قدیمی می‌باشد به معنای روز نظافت و رسیدگی شخصی که در آن جوانان به ظاهر خود رسیدگی می‌کنند. البته واژه حلس دیگر کمتر به کار برده می‌شود و می‌توان گفت ام‌الحلس متضاد و نقطه مقابل ام‌الوسخ است. عرب‌های خوزستان برای خرید عید در روزهای پایانی ماه مبارک روانه بازار شده و از کوچک تا بزرگ آن‌ها لباس‌های جدید و نو می‌خرند.
گرگیعان
گرگیعان از آداب بسیار کهن است که هر ساله در ۱۵ رمضان در اهواز اجرا می‌شود. در این شب کودکان عرب با پوشیدن لباس‌های عربی به خیابان‌ها آمده و کیسه‌های کوچکی را که از قبل تهیه کرده‌اند به گردن می‌آویزند و با سردادن سرودهای فولکوریک این شب، به درب منازل همسایگان رفته و از آنان تقاضای عیدی و شیرینی می‌کنند. از معرفترین سرودهای این شب، ماجینه یا ماجینه حل الکیس و انطینه‌ است. که معنای فارسی آن، ما آمدیم ما آمدیم، کیسه را بگشا و در آن برای ما هدیه‌ای بگذار، است.
چهارشنبه‌سوری
مراسمی است که در اهواز نیز مانند بیشتر نقاط ایران در آخرین سه‌شنبه شب سال برگزار می‌شود. این مراسم معمولا با حوادثی نظیر آتش‌سوزی و آسیب‌دیدگی‌های جسمی نیز همراه است.[۱۶۲] این مراسم بیش‌تر در زیتون کارمندی و کارگری, کیانپارس, شهرک نفت و طالقانی, شرکت‌کنندگان بیشتری دارد و بهمین خاطر معمولا در مسیرهای منتهی به این نواحی محدودیت‌های ترافیکی چند ساعته درنظر گرفته می‌شود.[۱۶۳] از دیگر آئین‌های چهارشنبه سوری که در اهواز اجرا می‌شود مراسم قاشق‌زنی می‌باشد که بیشتر کودکان به آن می‌پردازند.
رسوم مندائیان
مندائیان یا صابئین پیروان حضرت یحیی و یکی از اقلیت‌های مذهبی ایران هستند که در خوزستان صبّی می‌نامند و تعمید در آب‌‌جاری، همه ابعاد زندگی منداییان را دربرگرفته‌ است. محل تمرکز منداییان ایران در مجاورت رود کارون در استان خوزستان است.
غسل تعمید
صابئين مندايي، هر يكشنبه در كنار رودخانه كارون غسل تعميد مي‌بينند. تعميد اصلي‌ترين منسك مندائيان است که در زبان مندائي، «مصويا» گفته مي‌شود. تعميد فقط بايد توسط روحاني مندائي انجام شود. انجام تعميد به خودي خود در هر زماني مستحب است. فرد روحاني مندايي داخل آب مي‌رود و سپس فرد تعميد شونده در آب مي‌نشيند. اگر كودك باشد، همراه فرد ديگري داخل آب مي‌رود. ا خواندن «بوثه»‌اي ديگر آب روي سر فرد ريخته مي‌شود. سپس فرد از آب بيرون آمده، روي صندلي، كرسي يا تخته‌اي مي‌نشيند و روحاني بار ديگر از «گنزاربا» مي‌خواند. سپس فرد دعاي توبه يا حفاظت را مي‌خواند و نان و آب مقدس را مي‌خورد.
ازدواج
مناسك ازدواج در صبح يكشنبه آغاز مي‌شود و عروس و داماد هر كدام دوبار توسط روحاني تعميد مي‌شوند. بعد از انجام تعميدها عروس و داماد از محل تعميد كه لب رودخانه است به محل اجراي مراسم ازدواج مي‌روند. مناسك عروسي مندايي مناسكي مشتمل بر عهد گرفتن از عروس و داماد، خوردن غذاي مشترك آئيني و رد و بدل كردن آئيني بعضي هدايا است.
رسوم زرتشتیان
در اهواز اقلیت دینی زرتشتی همانند سایر زرتشیتان ایران، در جشن ها و مراسم مختلف گرد هم می آیند و آداب و رسوم خود را برپا میکنند.
جشن سده
در روز دهم بهمن ماه هر سال زرتشتیان اهواز گرد هم می آیند و با برافروختن آتش و خواندن سرود و نیاش آیین جشن سده را به جا می آورند.
جشن فروردینگان
این جشن در روز نوزده فروردین ماه برای یادبود درگذشتگان برپا می شود و با پخت خوراک و نان از مهمانان جشن پذیرایی میکنند. درگذشت آشوزرتشت
زرتشتیان اهواز در سالگرد درگذشت پیامبر خود اشوزرتشت گرد هم می آیند و به نیایش و خیرات برای شادی روح درگذشتگان می پردازند.
اردیبهشتگان
اردیبهشتگان از جملهٔ جشنهای دوازدگانهٔ سال ایران باستان بوده است و از شمار جشن‌های آتش است. زرتشتیان اهواز دوم اردیبهشت هر سال دور هم جمع می شوند و آن را جشن میگیرند.
جشن گهنبار
گهنبار از با شکوه و مهم‌ترین جشن‌های مردمی زرتشتیان است که هدف برجسته آن، باردادن یعنی بخشش و داد و دهش و ایجاد همبستگی و همازوری و پی بردن زرتشتیان از وضع یکدیگر در جامعه‌است. زرتشتیان در این جشن‌ها به ستایش اهورامزدا و سپاسگزاری از او برای داده‌ها و آفریده‌های نیک اش می‌پردازند.
جشن مهرگان
مهرگان یکی از کهن ترین جشن های ایرانی است که همچون سایر نقاط این در اهواز هم برگزار میشود.
آثار تاریخی اهواز

سرای عجم
سرای عجم بنای تاریخی که در ر سال ۱۳۸۲ با شماره ۱۰۸۷۵ به ثبت ملی رسید. این بنا در گذشته هم به عنوان یکی از کاروانسراهای شیخ خزعل بوده و هم بازار و در حال حاضر به عنوان انبار از آن استفاده می‌شود. بنای سرای عجم از لحاظ معماری منحصر به فرد و بنایی یک طبقه است و دارای آجر چینی، ستون‌های حجاری شده، حجره‌های متعدد، سنگ‌فرش و در و پنجره چوبی است.

خانه دادرس
خانه دادرس بنایی بازمانده از دوره قاجاری است که در سال ۱۳۸۲ به شماره ۹۷۶۴ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است. این بنا در مرکز شهر اهواز (در ولایت عربستان آن وقت) در خیابان عبدالحمید (نام یکی از پسران شیخ خزعل) ساخته شد. این خانه را شیخ خزعل به عنوان کاروانسرا بنا نهاده بود و دقیقا در پشت قصر شیخ خزعل است.  در خیابان عبدالحمید و مرکز شهر اهواز خانه‌های متعددی از دوره‌های قاجاریه و پهلوی به جا مانده که بخش ناچیزی از آن‌ها به ثبت رسیده‌است. سرای دادرس یکی از این بناهای تاریخی شهر اهواز است که تاکنون فقط به ثبت رسیده و در نگهداری و مرمت آن کوتاهی شده‌است.



ساباط جنب خانه معین التجار
ساباط جنب خانه معین التجار مربوط به اوایل دوره قاجار است و در اهواز، قسمتی ازبازارقدیمی واقع شده و این اثر در تاریخ ۸ دی ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۵۴۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.

معین التجار
بنای معین التجار مربوط به دوره قاجار است و در اهواز، خیابان ۲۴ متری، خیابان کاوه غربی، نبش اول واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۰ آبان ۱۳۷۷ با شمارهٔ ثبت ۲۱۵۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

منزل نفیسی
ساختمان نفیسی واقع در خیابان سلمان فارسی (نادری) روبه روی پارکینگ کارون بوده و به شماره ۳۴۹۴ در بیست و پنجم اسفند ماه ۱۳۷۹ ش به ثبت آثار ملی کشور رسیده‌است.

میدان چهارشیر
میدان شهید بندر (چهارشیر) در سال ۱۳۳۸ ش احداث شده است و به شماره ۷۰۴۰ در دهم دی ماه ۱۳۸۱ ش به ثبت آثار ملی کشور رسیده است.

سد قدیمی (شادروان)

در دوران باستان هفت سد بر روی رودخانهٔ کارون ساخته شده بود که آخرین آن‌ها سد اهواز بود. بزرگ‌ترین و معروف‌ترین این هفت سد، سد شوشتر بوده است.
سد اهواز دارای سه دریچه بود که زمین‌های اظراف رودخانهٔ کارون به وسیلهٔ آن آبیاری می‌گردید و در زمان بالا آمد آب دریچه‌های مزبور باز می‌شد تا از خطر سیل جلوگیری شود. نوع معماری سد حاکی از این است که این بنا متعلق به دورهٔ ساسانیان می‌باشد.
تاریخ شکسته شدن سد مذکور دقیقاً ثبت نشده است، ولی احتمالاً در قرن پنجم یا ششم هجری قمری بوده است. زیرا تا قبل از تاریخ مذکور، سد اهواز هنوز سالم بوده است. به طوری که مقدسی در قرن چهارم هجری قمری دربارهٔ آن می‌نویسد: «اگر شادروان (سد) نبود اهواز نبود! چه در آن هنگام از آب‌هایش بهره‌برداری نمی‌شد. شادروان درهایی دارد که هنگام افزایش آب آن‌ها را باز می‌کنند و گر نه اهواز را غرق می‌کند.»


در زمانی که سد هنوز تخریب نشده بود از آن به عنوان پل جهت عبور و مرور نیز استفاده می‌شد.ابودُلَف تاریخ‌نگار سدهٔ چهارم هجری قمری جایگاه این سد را روبه‌روی مسجد علی بن موسی الرضا گزارش کرده است.
دبیرستان شاپور (مصطفی خمینی کنونی)
دبیرستان شاپور واقع در خیابان شریعتی، جنب کلوپ ورزشی بوده و به شماره ۳۶۱۰ در بیست و پنجم ۱۳۷۹ ش به ثبت آثار ملی رسیده‌است.
بیمارستان امام خمینی (جندی شاپور دوران شاهنشاهی)
بیمارستان امام خمینی در شرق رودخانه کارون، بین بلوار ساحلی و خیابان ۲۴ متری و در ضلع شمالی باغ معین واقع شده‌است. ساختمان بیمارستان مزبور متعلق به دوره پهلوی اول است که به شماره ۷۰۴۱ در دهم دی ماه سال ۱۳۸۱ ش به ثبت آثار ملی کشور رسیده‌است.

منازل سازمانی راه آهن (هشت بنگله)
منازل مذکور که در دوره ی پهلوی اول ساخته شده اشت در خیابان فلسطین روبروی فرمانداری قرار دارد وبه شماره ۲۵۷۵ در بیست وهفتم بهمن ماه سال ۱۳۷۸ شمسی به ثبت آثار ملی کشور رسیده است.معروفترين ساكن اين منطقه حاج يعقوب سبهاني بوده است كه در سال 1386 دار فاني را به وداع گفت
منازل مسکونی راه آهن
منازل مزبور که مربوط به دوره پهلوی اول می‌باشد در غرب رودخانه کارون کنار پل نادری واقع شده وبه شماره ۲۵۸۷ در بیست وهفتم ماه سال ۱۳۸۷ شمسی به ثبت آثار ملی کشور رسیده‌است.
کارخانه ریسندگی و بافندگی
در سال ۱۳۰۹ شمسی در دوره پهلوی اول اولین کارخانه ریسندگی و بافندگی توسط چند نفر از تجار شهر به صورت شرکت سهامی در انتهای خیابان امام خمینی (ضلع شرقی) روبروی ساختمان فعلی جهاد کشاورزی استان احداث گردید. کارخانه مزبور را از شرکت آ.ا.گ (A.E.G) خریداری کرده بودند. قسمت اعظم ساختمان کارخانه ریسندگی طی سالهاس اخیر توسط صاحبان آن تخریب وبخشی از زمین به فروش رسید. باقیمانده بنای مذکوربه شماره۲۹۱۳ در تاریخ بیستم آذرماه سال ۱۳۷۹ شمسی به ثبت آثار ملی کشور رسیده‌است. اما با کمال تاسف در مهرماه سال ۱۳۸۴ شمسی بقایای آن تخریب گردید.

دانشکده ادبیات
دانشکده ادبیات با مساحتی حدود سه هزارمترمربع ذر ساحل غربی رود کارون کنارپل نادری وابتدای خیابان امام موسی صدر قراردارد بنای مذکوردرسال ۱۳۱۳ شمسی احداث شده وقوس‌های دایره‌ای شکل ایوان آن وهمچنین رواق‌های حیات مرکزی حاکی ازمشخصه‌های معماری دورهٔ پهلوی اول می‌باشد.درابتدای بنای مذکور به عنوان ساختمان مرکزی بانک ملی استان مورد استفاده قرار می‌گرفت. سپس در اختیاردانشگاه جندی شاپور (شهید چمران فعلی)قرار داده شد. وتا کنون از آن به عنوان دانشکده ادبیات استفاده می‌شود. دانشکده ادبیات (ساختمان سه گوش) به شماره ۲۴۹۷ در بیست وششم آبان ماه سال ۱۳۷۸ شمسی به ثبت آثار ملی کشور رسیده‌است. معمار دانشکده ادبیات فردی آلمانی به نام مهندس آندره گدار بوده‌است.
کوشک حمیدیه
کوشک حمیدیه واقع درشهر حمیدیه در اواخر دوره قاجار واوایل دوره پهلوی ساخته شده‌است وبه شماره ۳۹۸۰ در پنجم تیر ماه سال ۱۳۸۰ شمسی به ثبت آثار ملی کشور رسیده‌است.
دانش سرای مقدماتی
دانش سرای مذکور متعلق به دوره پهلوی اول بوده و در ضلع جنوبی باغ معین در انتهای خیابان شهید آهنگری ( بختیاری قبلی ) واقع گردیده‌است . این بنا با شماره ۲۶۰۵ در بیست و پنج اسفند ماه سال ۱۳۷۸ شمسی به ثبت آثار ملی کشور رسیده‌است.
سیلوی اهواز
نقش بنای سیلوی اهواز در سال ۱۳۱۵ شمسی طرح وساختمان آن در سال ۱۳۱۷ شمسی ودر سال ۱۳۱۹ شمسی با هزینه پانزده میلیون ریال به پایان رسید. سیلوی اهواز با ظرفیت ۳۲۰۰ تن دومین سیلوی کشور بعد از سیلوی تهران بوده‌است. این سیلو به سه راه آبی، شوسه وراه آهن دسترسی داشت.
منزل ماپار
بنای مذکور متعلق به دوره پهلوی اول بوده و در خیابان فردوسی بین شهید جهانیان وکافی شده‌است.این بنا دارای زیرزمینی ساخته شده ازسنگ ودوحیاط با دو حوض می‌باشد. وجود تزئینات آجری وطاق نماها ودرچوبی به کار گرفته شده در بنا جلوه‌ای به آن بخشیده‌است. منزل ماپار به شماره ۴۲۲۶ در بیستم شهریور ماه سال ۱۳۸۰ به ثبت آثار ملی ایران رسیده‌است.
نکته‌هایی درباره شهر اهواز
- گذر بزرگترین رود ایران از درون شهر.
- چهارمین پل پولادی جهان در این شهر ساخته شد (پل سپید؛ به دست مهندسین آلمانی)
- یکی از هشت کلانشهر ایران است.
- نیمی از نفت ایران در این شهر تولید می‌شود.
- یکی از پایتخت‌های امپراتوری اشکانی. (در دوره اردوان چهارم اشکانی)(ویکی پدیا )
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
برای این مقاله وقت زیادی صرف شد . در صورت کپی حتما نام منابع ذکر شود . خواهشا
همچنان در انتظار همکاری دوستان...
دردت چه بود که تمام شب
سر را به سنگ میزدی و می گرسیتی ؟
چه گویم که گفتنش برایم قصه ای کهنه است
سر کوفتن و گریستن از برای مردن است


دست مزن! چشــــم،ببستم دو دست_____راه مرو!چشم،دوپایم شکست
حرف مزن! چشم،قطع نمودم سخن_____نطق مکن!چشم،ببستم دهن
هیچ نفهم! این سخن عنوان مــــکن_____ خواهش نافهمی انسان مکن
لال شوم،کـور شوم،کـــــــــــر شوم_____ لیک محال است که من خر شوم

کاربران زیر از شما کاربر محترم جناب m-249 تشکر کرده اند:
mahshid-banoo, CAPTAIN PILOT, ASHKAN95


 


  • موضوعات مشابه
    پاسخ ها
    بازديدها
    آخرين پست

چه کسي حاضر است ؟

کاربران حاضر در اين انجمن: بدون كاربران آنلاين و 0 مهمان



CentralClubs Hosting