مرکز انجمنهای تخصصی

توصیه‌های لازم برای کاهش بیماری‌های مادرزادی قلب جنین/ دکتر سیدحسن وشتانی

مقدمه
شیوع بیماری‌های مادرزادی قلب در نوزادان زنده به‌دنیا آمده حدود ۰/۸% است ولی شیوع این بیماری‌ها در جنین بالاتر است به‌طوری که تقریباً ۲۲ در هزار نوزادانی که مرده به‌دنیا می‌آیند مشکلات متعدد و بزرگ آناتومی قلب دارند.

اتیولوژی
در ایجاد بیماری‌های مادرزادی قلب عوامل متعددی دخالت دارد که شامل: ۱- عوامل مادری، ۲- عوامل جنینی و ۳- عوامل فامیلی و ارثی و اختلالات کروموزومی است.
۱- عوامل مادری: این عوامل شامل دیابت مادری (اولیه و ثانویه)، فشار خون بالا و اختلالات تیروئیدی مادر، صرع و مصرف داروهای ضد صرع، فنیل‌ کتونوری، مصرف داروهای تراتوژن (مانند تالیدومید، پیریمیدون، کاربامازپین، فنی‌توئین، دیازپام، لیتیوم، هیدانتوئین، اسید والپروئیک، کوکائین، کومادین، سیکلوفسفامید و …)، عفونت‌های مادری (مانند سرخجه، CMV، کوکساکی، آنفلوانزا، سرخک، اوریون)، اولیگوهیدروآمنیوس، پولی‌هیدروآمنیوس، بیماری‌های روماتوئیدی و لوپوس (SLE)، اشعه‌ی X، سیگار و مصرف الکل است.
۲- عوامل جنینی: مشکلات جنینی که می‌تواند همراه با بیماری‌های مادرزادی قلب باشد، شامل موارد زیر است:
الف. کوچک بودن جنین به‌نسبت سن حاملگی، هیدروپس فتالیس، ناهنجاری‌های خارج قلبی (آترزی مری، آترزی دوازدهه، فیستول مری به نای، امفالوسل، فتق دیافراگماتیک، مشکلات کلیوی جنین، هیدروسفالی)
ب. ناهنجاری‌های کروموزومی (تریزومی ۲۱، ۱۸، ۱۳ و سندرم ترنر)
پ. نامنظمی‌های قلبی (نامنظمی قلب ناپایدار و پایدار، تاکی‌کاردی فوق بطنی پایدار، برادی‌کاردی پایدار).
۳- عوامل فامیلی و ارثی: این عوامل شامل وجود بیماری‌های مادرزادی قلب در خانواده، والدین و اقوام والدین، کاردیومیوپاتی فامیلی، سندرم مارفان، سندرم دی‌جرج (Di-george)، سندرم اولت اورام (Holt-Oram)، سندرم نونان (Noonan) و وجود قلب چپ کوچک است.
همان‌طور که می‌دانیم قسمت‌های مختلف قلب و سایر اعضای بدن جنین بین هفته‌ی دوم و دهم حاملگی تشکیل می‌شود. اثرات مضر عوامل فوق‌الذکر در این دوره می‌تواند سبب ایجاد اختلالات آناتومی در قلب و اعضای دیگر بدن شود و پس از این دوره این عوامل می‌تواند روی عملکرد و ضربان قلب جنین تاثیر بگذارد.

تشخیص
تشخیص بیماری‌های مادرزادی و آریتمی‌های قلب جنین از طریق اکوکاردیوگرافی قلب جنین امکان‌پذیر است و بهترین زمان انجام این کار از هفته‌ی ۱۸ حاملگی به بعد است. کاربرد عملی اکوی قلب جنین در موارد زیر است:
۱- تشخیص بیماری‌های مادرزادی قلب
۲- تشخیص آریتمی‌های ضربانات قلب جنین
۳- تشخیص نوع آریتمی ضربانات قلب جنین و درمان آن
۴- تشخیص نارسایی قلب جنین و هیدروپس فتالیس
۵- درمان نارسایی قلب جنین
۶- فراهم کردن تمهیدات لازم برای زایمان نوزادانی که مبتلا به بیماری کمپلکس مادرزادی قلب هستند
۷- توصیه به سقط جنین در مواردی که مشکلات متعدد و کمپلکس لاعلاج قلب جنین وجود دارد که ممکن است باعث مرگ جنین در حین حاملگی و یا بعد از زایمان شود.


انجام اکوکاردیوگرافی جنین در موارد زیر اندیکاسیون دارد:
۱- مادران دیابتیک
۲- مادران مبتلا به اختلالات تیروئیدی (هیپرتیروئیدی و هیپوتیروئیدی)
۳- مادران مبتلا به فشار خون بالا
۴- مادران مبتلا به فنیل کتونوری
۵- مادرانی که یک فرزند مبتلا به بیماری مادرزادی قلب دارند
۶- مادرانی که در خانواده‌ی آن‌ها بیماری کروموزومی و ژنتیکی وجود دارد
۷- مادرانی که در سه ماهه‌ی اول حاملگی داروهای تراتوژن مصرف کرده‌اند
۸- مواردی که مادر، پدر یا یکی از اقوام درجه‌ی یک آن‌ها مبتلا به بیماری مادرزادی قلب باشند
۹- در تمام دیس‌ریتمی‌های قلب جنین (تاکی‌کاردی پایدار، تاکی‌کاردی ناپایدار، برادی‌کاردی پایدار و برادی‌کاردی ناپایدار)
۱۰- مادرانی که سابقه‌ی سقط‌های مکرر دارند.

پیشگیری
لازم است خانم‌ها برای باردار شدن حداقل سه ماه پیش از حاملگی برنامه‌ریزی کنند و اقدامات زیر انجام شود:

- آزمایش‌های لازم برای بررسی دیابت، اختلالات تیروئیدی و فنیل‌ کتونوری
- بررسی آنمی و علت آنمی و درمان آن
- معاینه‌ی بالینی کامل از نظر بررسی وجود عفونت‌های مزمن و حاد و درمان آن‌ها
- درمان فشار خون بالا
- کاهش وزن در مورد خانم‌های چاق
- درمان صرع
- در صورت وجود فنیل کتونوری، حذف اسید آمینه‌ی آلانین از رژیم غذایی از سه ماه پیش از حاملگی و طی دوران حاملگی
- حذف سیگار، کافئین و مشروبات الکلی
- اجتناب از تماس با بیماران مبتلا به بیماری‌های ویروسی و عفونی
- تزریق واکسن سرخجه و هپاتیت B (در صورتی که انجام نشده باشد)
- اجتناب از تماس با اشعه‌ی X خصوصاً در ۱۰-۲ هفته‌ی اول حاملگی
- دور بودن از استرس‌های روحی و روانی طی حاملگی
- مصرف روزانه‌ی مولتی ویتامین با اسید فولیک از سه ماه پیش از حاملگی و طی دوران حاملگی (بررسی‌ها نشان داده است که مصرف روزانه‌ی مولتی ویتامین با اسید فولیک در خانم‌های باردار تا حدود زیادی ناهنجاری‌های قلبی و دستگاه عصبی را کاهش می‌دهد).

با رعایت توصیه‌های فوق‌الذکر، خطر ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی قلب جنین در خانم‌های باردار کاهش می‌یابد.

دکتر سیدحسن وشتانی
فوق تخصص قلب و عروق کودکان و نوجوانان
نشانی: رشت، بین میدان گلسار و پل بوسار، جنب داروخانه‌ی شبانه‌روزی گلسار، خیابان نواب، ساختمان پزشکان ۲۱
تلفن: ۷۲۳۹۲۸۵-۷۲۲۹۵۶۴

به‌نقل از «پزشکان گیل»، ش ۵۴

آقای دکتر کنون ، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد می گويد:
( بسياری از مردم تصور می کنند که قلب دائما کار می کند ولی در حقيقت بعد از هر ضربان انقباضی، استراحت معينی برای قلب وجود دارد. وقتی که بطور متوسط در هر دقيقه 70 بار نبض می زند معنايش اين است که قلب فقط 9 ساعت از 24 ساعت را کار کرده و 15 ساعت بقيه را استراحت می کند مثل قلبتان هميشه قبل از احساس خستگی استراحت کنيد.)


ترديدي نيست كه وظيفه اصلي پزشك، تشخيص و نتيجتا درمان بيماري‌هاست. تشخيص و درمان هر دو مهم هستند چرا كه درمان صحيح تنها بعد از تشخيص صحيح امكان‌پذير است. ترقيات روزافزون علم پزشكي و توسعه شگرف تكنولوژي به پيدايش راه‌حل‌هاي جديد تشخيصي و درماني منجر شده است كه يكي از آنها دانش نوپاي پزشكي هسته‌اي است، دانشي كه هم در عرصه تشخيص و هم درمان تحولاتي بپا نموده است. امروزه با بهره‌گيري از ردياب‌هاي راديواكتيو، بسياري از بيماري‌ها را مي‌توان با دقتي بالا و سهولت زياد (حداكثر به‌ وسيله يك تزريق ساده داخل وريدي) در ابتدايي‌ترين مراحل كشف كرد. تشخيص سريع آنفاركتوس‌هاي مغزي يا قلبي، آمبولي ريوي و عفونت استخوان كه از اورژانس‌هاي پزشكي بشمار مي‌روند از جمله اين موارد مي‌باشند.

با كمك راديوايزوتوپ‌ها مي‌توان محل خونريزي‌هاي حاد داخلي را با دقت ٥/٠ ميلي‌ليتر در دقيقه شناسايي كرد. سطح خوني بعضي مواد يا دارو‌ها را با دقت در حد پيكوگرم تعيين نمود و يا در بعضي بيماران داراي مشكلات قلبي و آزمايش‌هاي به ظاهر طبيعي ميزان احتمال وقوع آنفاركتوس قلب و حتي محل آن را پيش‌بيني كرده وامكان درمان بموقع آنان را فراهم آورد. در حال حاضر يكي از روش‌هاي سودمند تصويربرداري در پزشكي را تكنيك‌هاي پزشكي هسته‌اي تشكيل مي‌دهند. در اين گونه آزمايش‌ها ابتدا مقدار اندكي از يك ماده راديواكتيو بي‌خطر (داراي حداقل انرژي و نيمه عمر كوتاه) براي بيمار تجويز شده و سپس طرح عضو يا سيستم خاصي از بدن تهيه مي‌شود. طرح يا تصوير بدست آمده علاوه بر نمايش آناتومي، بيشتر ناظر بر عملكرد و فيزيولوژي عضو مربوطه است كه با كمك تجهيزات پيشرفته، درصد عملكرد را نيز مي‌شود محاسبه كرد. همچنين با استفاده از تكنيك توموگرافي (SPECT) ، عضو مربوطه را در زوايا و در سطوح مختلف فضايي بدقت مي‌توان مورد ارزيابي قرار داد.

در حال حاضر، يكي از هزاران مركز پزشكي هسته‌اي فعال جهان، مركز پزشكي هسته‌اي پرتو است. اين مركز رسما كار خود را از سال ١٣٧٨در شمال تهران آغاز كرد. ولي اولين گام‌ها براي راه‌اندازي آن از 20 ماه قبل از آن تاريخ برداشته شد. چرا كه مؤسسين آن دقت و سخت‌گيري زيادي در انتخاب محل و طراحي ساختمان و انتخاب نوع تجهيزات تصويربرداري داشتند. گروه‌هاي كارشناسي مختلف در خلال مراحل مختلف آماده‌سازي ساختمان از محل بازديد به عمل آوردند و نظرات تخصصي آنها تا حد امكان مورد توجه قرار گرفت. همينطور درخصوص نوع دستگاه تصويرساز، نوع دستگاه آزمون ورزش (جهت اسكن قلب) و ساير تجهيزات وابسته بارها با شركت‌هاي مختلف مذاكراتي انجام شده و نهايت دقت بخرج داده شد.

منبع:PARTOW

استنت، فنری در قلب

● بسته شدن سرخرگ های كرونری

همان طور كه تمام سلول های بدن اكسیژن و مواد غذایی لازم برای حیات را از طریق عروق خونی دریافت می كنند، قلب هم از طریق رگ های خونی كه در سطح و داخل ماهیچه قلب قرار دارند، تغذیه می شود. نام این عروق خونی، سرخرگ های كرونری است. برخی عوامل مانند استعداد ژنتیكی، فشار خون بالا، مرض قند یا دیابت، استعمال مستقیم یا غیرمستقیم انواع دخانیات، اضافه وزن و چاقی، استرس و تغذیه نادرست و چربی خون بالا می توانند سرخرگ كرونری را تنگ كنند.

گاهی این تنگی به حدی شدید می شود كه جریان خون نمی تواند به سلول های ماهیچه قلب برسد و به اصطلاح <سكته قلبی> یا انفاركتوس میوكارد رخ می دهد. در واقع، بسته شدن سرخرگ های كرونری باعث می شود اكسیژن و مواد مغذی به سلول های ماهیچه قلبی یا همان میوكارد نرسد و این سلول ها پس از چندین دقیقه می میرند و از بین می روند.

● آنژیوگرافی یا تصویربرداری از رگ ها

در حدود نیم قرن است كه امكان تصویربرداری از رگ ها به ویژه سرخرگ های كرونری فراهم شده است. در این كار، با ایجاد یك سوارخ كوچك بر روی یكی از رگ های كشاله ران، یك لوله خاص (كاتتر آنژیوگرافی) را به دهانه سرخرگ كرونری می رسانند و با تزریق ماده حاجب درون سرخرگ های كرونری و فیلم برداری یا اشعه ایكس از وجود هر گونه تنگی در این رگ ها اطلاع حاصل می شود. بدین ترتیب در بسیاری از بیماران پیش از آنكه تنگی پیشرفت كرده، به سكته قلبی منجر شود، می توان تنگی را ملاحظه كرد و برای آن كاری كرد. ولی چه كار؟

● آنژیوپلاستی یا بالون زدن در رگ

پژوهش های علمی دانشمندان پزشكی نشان داد كه می توان این تنگی ها را به گونه ای برطرف كرد كه نیاز به جراحی قلب نداشته باشد. در واقع برجستگی هایی كه درون سرخرگ كرونری باعث تنگی می شوند اكثرا به گونه ای هستند كه با وارد آوردن فشاری به آنها متلاشی می شوند و رگ باز می شود. این كار را می توان با وارد كردن یك بادكنك یا به قول فرنگی ها بالون خیلی كوچك درون سرخرگ كرونری و باد كردن آن درست در محل تنگی به انجام رساند. این كار در ابتدا با هیجان زیادی آغاز شد، با این تصور كه می توان بدون جراحی از پس تنگی سرخرگ های كرونری برآمد. اما دیری نگذشت كه مشاهده شد در این بیماران و درست در محل تنگی قبلی، دوباره برجستگی ایجاد می شود و بیمار را دچار تنگی سرخرگ كرونری می كند

● استنت كرونری یا فنر قلبی

در سال ۱۹۸۷ میلادی نتایج پژوهش عده ای از پزشكان در یكی از مجلات معتبر بین المللی منتشر شد كه نشان می داد در صورتی كه پس از بالون زدن یك استنت در محل برجستگی پیشین قرار گیرد، از بروز مجدد تنگی و بسته شدن سرخرگ كرونری جلوگیری می كند. سیگوارت و همكارانش در آن سال ها تصور نمی كردند، این خدمت بزرگ آنها در كمتر از ۲۰ سال چه انقلابی در درمان بیماری های عروقی قلبی و حتی سایر رگ های بدن به وجود خواهد آورد. استنت یا فنر درون رگ در واقع یك لوله ظریف فلزی است كه قسمت های زیادی از آن بریده و شكل نهایی آن بسیار شبیه به یك فنر می شود.

این فنر با قرار گرفتن در محل ضایعه قبلی، از رشد دوباره برجستگی در آن محل جلوگیری می كند، ولی نه همیشه. گاهی اوقات با وجود اینكه یك فنر در محل ضایعه قبلی قرار گرفته است، باز هم رشد سلول های داخل رگ یا با احتمال كمتر، تشكیل یك لخته خون در داخل فنر باعث تنگی و گاهی بسته شدن سرخرگ كرونری می شود. از سال ۱۹۸۷ تاكنون انواع مختلفی از این فنرهای درون رگ به بازار آمده اند.

شكل فیزیكی فنر، جنس فلز به كار رفته در آن، پوشش های مختلف فعال و غیرفعال بر روی این فنرها و بالاخره تلاش برای سهولت كارگذاری آنها و تسهیل كار پزشكان از جمله مهم ترین مواردی بوده است كه تولیدكنندگان فنرهای درون رگ توانسته اند آنها را بهبود ببخشند. بدیهی به نظر می رسد كه این پیشرفت ها در تولید این وسیله توانسته در برخی موارد باعث بهبود نتایج و كاهش احتمال تنگی دوباره در سرخرگ كرونری بشود ولی گمان می رود تا حصول نتیجه مطلوب هنوز راه زیادی در پیش است.

● استنت دارویی یا فنر پوشیده شده با دارو

یكی از گران ترین و پر هیاهوترین انواع فنرهای درون رگ، استنت دارویی است. این فنر درون رگ با لایه ای محتوی دارو پوشیده شده است كه پس از قرارگیری در محل ضایعه به طور معمول ظرف ۳ تا ۸ هفته دارو را در محل به تدریج آزاد می كند. قرار است این داروها از بروز حاد تنگی مجدد در داخل فنر جلوگیری كند، اما آیا پژوهش های علمی هم این حرف را تائید می كند؟

نتایج پژوهش های موجود، پزشكان و مسئولان بیمه های كشور را متقاعد كرده است كه در برخی از موارد كه تنگی سرخرگ كرونری در جاهای خاصی قرار دارند، فنرهای پوشیده شده با دارو نتایج بهتری نسبت به سایر فنرها دارند اما در سایر موارد هنوز تحقیقات نتایج بهتری را ارائه نكرده است. با وجود این، گاه پزشكان جانب احتیاط را می گیرند و هزینه ای حدود ۵ تا ۶ برابر بیشتر را حتی برای مواردی كه به فنر دارویی نیاز ندارد، به بیمار توصیه می كنند.

● سایر انواع استنت

در این میان برخی از انواع فنرهای درون رگ با مواد غیرفعال پوشیده شده اند. سازندگان این نوع فنرها مدعی هستند كه نتایج به كارگیری این فنرها در مواردی كه هنوز برتری استفاده از فنرهای دارویی به اثبات نرسیده، بهتر از فنرهای ساده است.

این تولیدكنندگان سعی كرده اند روی فنرها را با مواد غیر دارویی بپوشانند تا واكنش بدن نسبت به فلز به كار رفته در این فنرها را به حداقل برسانند و میزان بروز دوباره و سكته قلبی را كم كنند. هزینه این نوع استنت ها حدود ۲ تا ۳ برابر استنت های ساده است. از سوی دیگر برخی از تولید كنندگان با ساخت فنرهای درون رگ از انواع گوناگون فلزات سعی كرده اند ضمن تلاش برای بهبود نتایج برای بیماران، كارگذاری استنت را برای پزشكان تسهیل كنند.

● آینده روشن است

تمام این صحبت ها در حالی ا ست كه به نظر می رسد فن آوری ها و كشف های نوینی مانند استفاده از سلول های بنیادی، زندگی نامه فنرهای درون رگ را زود هنگام ببندد و نتایج مطمئن تری را برای بیماران به ارمغان آورد. از سوی دیگر، تلاش دانشمندان ژنتیك انسانی همچنین نوید می دهد كه در افقی دورتر بتوان با اصلاح ژن های مولد تنگی سرخرگ های كرونری، پیش از هر واقعه ای از بروز آن به طور كامل پیشگیری كرد. آری. صد سال پیش هم كسی تصور نمی كرد یك روز انسان روی كره ماه قدم بگذارد.


روزنامه سلامت

نقش روغنها در سلامت قلب و عروق

روغن منبع تأمین انرژی :
روغن ها از طریق تأمین انرژی مورد نیاز بدن و نیز تأمین اسیدهای چرب ضروری و ویتامین های محلول در چربی( E,K,D,A )، نقش مهمی در سلامت بدن ایفا می كنند .


منابع روغن دریافتی ما دو نوع روغن حیوانی ( مثل دنبه و كره ) و روغن نباتی ( مثل روغنهای مایع گیاهی ) است . انتخاب نوع مناسب روغن و نحوه صحیح مصرف آن در سلامت انسان و پیشگیری از ابتلا به بسیاری از بیماریهای مزمن از جمله بیماریهای قلبی ، عروقی و سرطان نقش مهمی را ایفا می كند.
چربیها از نظر شكل ساختاری به دو نوع چربیهای اشباع وغیر اشباع تقسیم می شوند .

چربیهای اشباع ( جامد ) :
این چربیها ، چربیهایی هستند كه در دمای اتاق به روغن حالت جامد می بخشند . منابع این چربیها عبارتند از : مارگارین ، كره ، روغن جامد ، پیه و ...
روغنهای نخل و نارگیل هم با وجود اینكه حالت نیمه جامد دارند ولی میزان چربی اشباع آنها بالا است .

مصرف چربیهای اشباع خطر بیمارهای قلبی و عروقی را به شدت افزایش میدهد . این چربیها نه تنها باعث افزایش كلسترول مضر خون ( LDL ) میشوند بلكه كلسترول مفید خون (HDL ) را هم پائین می آورند و عامل بروز اترو اسكروز و بیماریهای قلبی عروقی هستند .

علاوه بر این در جریان تولید روغنهای نباتی جامد . چربیهایی در آنها بوجود می آیند بنام چربیهای ترانس كه این نوع چربیها هم برای سلامت قلب و عروق بسیار مضر می باشند . بنابراین روغنهای جامد نباتی نه تنها به خاطربالا بودن چربیهای اشباع بلكه به خاطر وجود چربیهای ترانس ، عامل خطر بزرگی برای بیماریهای قلبی عروقی وسرطان می باشند و بهتر است از رژیم غذایی حذف شوند. روغنهای حیوانی اگر چه چربی ترانس ندارند ولی به خاطر ماهیت بسیار اشباع آنها ، بهتر است محدود گردند .


چربیهای غیر اشباع ( مایع ) :
چربیهای غیر اشباع، چربیهایی هستند كه به روغن حالت مایع می بخشند و منابع آنها عبارتند از انواع روغنهای مایع گیاهی مثل ذرت ، آفتابگردان ، سویا ، گلرنگ و ...مصرف این چربیها بر خلاف چربیهای اشباع خطر بیماریهای قلبی عروقی را به همراه ندارند و حتی می توانند برای سلامت قلب و عروق مفید باشند . دو نوع مهم این چربیها ، امگا 3 و امگا 6 هستند .


چربیهای امگا 3 :
نقش این چربیها كه در غذاهای دریائی ( بخصوص ماهی های چرب مثل ساردین ، خالی مخالی و قزل آلا ) و نیز در دانه های گیاهی و مغزها ( مثل گردو ) یافت می شوند ، در سلامت قلب و عروق به اثبات رسیده است . علاوه بر این، این چربیها باعث افزایش هوش كودكان و كاهش التهاب دربیماریهای التهابی(مثل آرتروز)می شوند.

چربیهای امگا 6 :
منابع این چربیها عبارتند از : انواع روغن مایع مثل ذرت وسویا ، آفتابگردان و ...
مصرف این چربیها باعث كاهش خطر بروز بیماریهای قلبی و عروقی می شوند . این چربی ها با كاهش LDL و افزایش HDL از ایجاد پلاكهای آترواسكلروز در عروق جلوگیری كرده و از بروز سكته قلبی پیشگیری می كنند.

نحوه مصرف روغن های مایع :
چربیهای غیر اشباع ( روغن های مایع ) اگر چه فوایدزیادی دارند ولی بخاطر ماهیت غیر اشباعشان به حرارت بالا حساس هستند و با حرارت مستقیم بالا دستخوش اكسیداسیون شده و سرطان زا می گردند . باید توجه داشت كه از
روغن های مایع نباید به منظورسرخ كردن استفاده كرد بلكه آنهارابایدبرای روی غذا وروی سالادمصرف كرد .
اگر چه بهتر است حتی الامكان از سرخ كردن مواد غذایی پرهیز نمود ، ولی در صورت نیاز به سرخ كردن باید تنها از روغن مخصوص سرخ كردن استفاده كنیم و این كار را با شعله كم و برای مدت كوتاه انجام دهیم .

چربیهای تك غیر اشباع :
این چربیها كه در روغن زیتون ، بادام زمینی و كانولا ( كلزا ) یافت می شوند ، برای سلامت قلب و عروق بسیار مفیدند و مصرف آنها ریسك بیماریهای قلبی را كاهش میدهد . علاوه بر این ، این چربیها بر خلاف امگا سه و امگا شش به حرارت حساس نیستند و مواجهه آنها با حرارت مشكلی ایجاد نمی کند.

پارسی طب

ماده ای فراموش شده و مفید برای قلب

با وجود نقش مهم و حیاتی منیزیوم برای سلامتی انسان و تاثیرات فراوان این ماده معدنی در فعل و انفعالات متابولیسمی‌و گردش خون و قلب، از یک سو جامعه در حد کافی نسبت به این نقش و اهمیت آگاه نیست و از طرف دیگر پزشکان نیز به این موضوع به دلایل مختلف توجه خاصی ندارند.

در حالیکه علوم پزشکی و تغذیه تاکنون کمبود منیزیوم را امری نادر تلقی می‌کرد اما برخی معاینات و مطالعات نشان می‌دهند که فقر منیزیوم در بدن و یا حتی کمبود آن اغلب به درستی تشخیص داده نمی‌شود.

از دیدگاه کارشناسان اندازه گیری میزان منیزیوم بدن در اکثر کشورها حتی کشورهای غربی اغلب به دلیل هزینه آن انجام نمی‌شود و بسیاری از موارد فقر منیزیوم همچنان پنهان می‌مانند.

از آنجا که کمبود منیزیوم نشانه‌های بسیار متنوعی دارد، پزشکان اغلب علل دیگری غیر از کمبود منیزیوم برای ناراحتی‌های افراد تشخیص می‌دهند.
این در حالیست که پنهان ماندن کمبود منیزیوم، می‌تواند باعث ناراحتی‌های زیادی از جمله ضعف راندمان و توانایی کار، دردسرهای میگرنی، درد قلب، گرفتگی ماهیچه پا و انگشت شصت پا و ناحیه شکم شود.

منیزیوم همچنین ترمزی در برابر استرس محسوب می‌شود که در جامعه مدرن امروز گسترش یافته است. از آنجا که سلول‌های بدن از طریق هورمون‌های استرس، منیزیوم بیشتری مصرف می‌کنند، مقدار کافی این ماده معدنی به ویژه هنگام استرس مهم است.

امروزه متاسفانه عموم جامعه بندرت می‌داند که با وجود تمام تنوع غذایی حتی در کشورهای پیشرفته (در آلمان یک دهم جمعیت)، کمبود منیزیوم همچنان وجود دارد.
پزشکان نیز تا مدت زیادی اهمیت واقعی منیزیوم را نمی‌دانستند اما امروز مشخص است که کمبود این ماده معدنی می‌تواند باعث ناراحتی‌ها و بیماری‌های مختلفی شود.
مهمتر اینکه ورود مقدار کافی منیزیوم در بدن، برای سیستم قلب و گردش خون مفید است و آن را محافظت می‌کند اما کمبود این ماده معدنی، وضعیت قلب را به مخاطره می‌اندازد و متاسفانه این مهم بندرت مورد توجه قرار می‌گیرد.

بخاطر افزایش و شدت بیماری‌های قلبی، میزان کافی منیزیوم در بدن برای ماهیچه قلب و در نتیجه بهبود فعالیت و به ویژه راندمان آن مهم است. منیزیوم، قلب، ماهیچه‌ها و اعصاب را تقویت می‌کند و جزو مهمترین مواد معدنی برای بدن انسان است و به عنوان نمونه منیزیوم سولفات موسوم به "نمک تلخ" از مدت‌ها قبل به عنوان مسهل و کاهش گرفتگی در عضلات استفاده می‌شود.

منیزیوم در آب، گیاهان و حیوانات پیدا می‌شود و بدن یک انسان 70 کیلوگرمی‌حدود 21 تا 28 گرم مینزیوم دارد. هر چند که مقدار این ماده معدنی در مقایسه با دیگر مواد غذایی در بدن اندک است اما منیزیوم در کنار پتاسیم بیشترین مواد معدنی در سلول‌های بدن هستند. حدود 60 درصد از منیزیوم در اسکلت انسان ذخیره است و در صورت نیاز می‌تواند سریعا آزاد شده و مورد استفاده بدن قرار گیرد. منیزیوم برای رشد سالم استخوان‌ها و دندان‌ها نیز بسیار مهم است.

40 درصد از منیزیوم بدن در ماهیچه‌های قلب و اسکلت بدن هستند و صرفا حدود یک درصد از منیزیوم در کبد و مایعات بدن به عنوان نمونه خون پیدا می‌شود. منیزیوم در فعالیت 300 آنزیم در بدن دخالت دارد و در متابولیسم کربوهیدرات‌ها، آلبومین‌ها و چربی‌ها و همچنین تقسیم سلولی نقش مهمی‌ ایفاء می‌کند.

منیزیوم یک نقش کلیدی در عملکرد سالم گردش خون و قلب دارد و در همکاری و هماهنگی سلول‌های عصبی و ماهیچه‌ای دخالت دارد و بدین ترتیب برای تمام سیستم عصبی مهم است و به عنوان نمونه تحریک و تهیج و برانگیختگی اعصاب و ماهیچه‌ها را محدود می‌کند. از آنجا که منیزیوم در روده کوچک جذب می‌شود، جذب آن از طریق کلیسم بشدت بهبود می‌یابد.

کمبود منیزیوم حتی می‌تواند باعث بروز یا تشدید ناراحتی‌های مختلف عصبی، بروز ترس و وحشت و یا افسردگی شود. علت وسعت تاثیر گذاری منیزیوم در بدن، دخالت این ماده معدنی در فعل و انفعالات متابولیسمی‌بسیار مختلف است. منیزیوم به جز پیشگیری از افزایش بیش از اندازه و حد فشار و بار بر روی ماهیچه قلب قادر است از دیگر بیماری‌ها و ناراحتی‌ها نیز جلوگیری کند.

منیزیوم می‌تواند رگ‌های خونی را باز و فراخ کرده، قدرت جاری شدن خون را بهبود بخشیده و خون بیشتری به ارگان و بافت برساند و در نتیجه تاثیر خوب و غیرمنتظره‌ای بر روی گرفتگی ماهیچه پا داشته و حتی ناراحتی گردش خون را کاهش دهد.

بدن یک بزرگسال روزانه 300 تا 400 میلی گرم منیزیوم نیاز دارد اما این نیاز در مواردی چون فشار و بارسنگین امور روزمره، استرس، دوران پس از پشت سر گذاشتن یک بیماری، حاملگی، شیردهی و حتی در دوره رشد افزایش می‌یابد.

جامعه آلمانی برای تغذیه، نیاز روزانه به منیزیوم برای دختران جوان (15 تا 19 ساله) را تا 350 میلی گرم و برای زنان ( از 25 سالگی) را 300 میلی گرم تعیین کرده است. این جامعه نیاز روزانه به منیزیوم برای پسران جوان (15 تا 25 ساله) را تا 400 میلی گرم و برای مردان ( از 25 سالگی) را 350 میلی گرم تعیین کرده است.

حدودا 60 درصد از منیزیوم در بدن به استخوان‌ها و بقیه آن به بافت و ارگان‌های مختلف متصل هستند و صرفا حدود یک درصد از تمام منیزیوم بدن در خون حل شده است. بدین خاطر در صورتیکه پزشک کمبود منیزیوم در خون را تشخیص دهد، این رقم بیانگر وضعیت واقعی میزان این عنصر معدنی در بدن فرد نیست.

در صورت ورود و جذب کم منیزیوم به بدن، بدن نیاز خود را از ذخیره‌هایش رفع می‌کند. فاکتورهای مختلفی می‌توانند در جذب و یا تشدید دفع منیزیوم از بدن موثر واقع شوند و بدین ترتیب نیاز بدن به این ماده معدنی را افزایش دهند. آزمایشات انجام شده بر روی 1000 بیمار نشان می‌دهد که حداقل 45 درصد از آنها کمبود منیزیوم داشتند.

"کاترین راشکه" از جامعه پزشکی تغذیه و رژیم غذایی در باد آخن می‌گوید، تغذیه‌ای که منیزیوم کافی نداشته‌باشد، ریسک و خطر ناراحتی‌های در ارتباط با نظم ضربان قلب را افزایش می‌دهد.

نوار قلب و اندازه‌گیری غلظت منیزیوم خون 22 خانم که تغذیه‌ای با میزان متفاوت منیزیوم دریافت کردند، پس از 21 ساعت نشان می‌دهد که غلظت این ماده معدنی در خون و ادرار گروهی که تغذیه‌ای با منیزیوم ناکافی داشته‌اند در مقایسه با گروه دیگر بشدت و به طور چشم گیری کاهش یافته است.

همزمان نوار قلب گروهی که تغذیه‌ای دارای منیزیوم ناکافی داشتند، افزایش شدید و چشم گیر ناراحتی‌های در ارتباط با تنظیم ضربان قلب را نشان داد.
بدین ترتیب کمبود منیزیوم، ریسک و خطر اینگونه ناراحتی‌ها را افزایش می‌دهد و مطالعات مختلف نیاز مبرم بدن به تامین کافی منیزیوم ثابت می‌کند.
منیزیوم در انتقال تحریک اعصاب بر روی ماهیچه‌ها و همچنین انقباض ماهیچه‌ای یک نقش مهم ایفاء می‌کند.

پس از یک سکته قلبی حاد، مصرف منیزیوم تزریقی می‌تواند ریسک ناراحتی‌های بطنی را کاهش دهد. بدین خاطر پزشکان باید به وضعیت منیزیوم در بدن مبتلایان به نامنظم بودن ضربان قلب توجه کنند.

به ویژه در مواردی که بیماران، داروی ادرارآور (دیورتیک) و یا مسهل مصرف می‌کنند و یا اینکه به دلایل دیگری از جمله اسهال، دردهای مزمن کلیه، دفع منیزیوم بدن آنها زیادتر شده است، خطر عدم تامین کافی بدن با منیزیوم وجود دارد.

از سوی دیگر جامعه بیوفاکتورها در آلمان هشدار می‌دهد که کمبود منیزیوم می‌تواند باعث تشدید آسیب‌های ناشی از بیماری قند نیز بشود.
مطالعات دانشگاه اشتوتگارت – هوهنهایم بر روی 5 هزار و 500 بیمار دیابت نشان می‌دهد که از میان این تعداد، صرفا 11 درصد از مصرف کنندگان انسولین و 15 درصد از بیمارانی که ضرورتی به مصرف انسولین نداشتند، میزان کافی منیزیوم در بدن داشتند. این در حالیست که این کمبود می‌تواند برای روند بیماری آنها، پیامدهای شدیدی همراه داشته باشد. بیماران دیابت مقدار زیادی از منیزیوم را از طریق کلیه‌های خود دفع می‌کنند.

در حالیکه منیزیوم تاثیر انسولین در بدن را نیز بهتر می‌کند، کمبود این ماده معدنی نه تنها شرایط برای دیابت را تشدید می‌کند بلکه حتی آسیب‌های بعدی نگران کننده از جمله ناراحتی‌های متابولیسم در قلب و رگ‌های خونی را نیز تشدید می‌کند.

پرفسور "هانس – جورج کلاسن" رییس جامعه بیوفاکتورها و کارشناس منیزیوم از اشتوتگارت – هوهنهایم می‌گوید، مطالعات گسترده نشان می‌دهند که غلظت پایین منیزیوم در خون، ریسک و خطر برای بیماری‌های گردش خون و قلب را افزایش می‌دهد.

طبق تازه‌ترین دانستی‌ها و اطلاعات، چنین به نظر می‌رسد که کمبود منیزیوم روند و پروسه‌های عفونتی را نیز تشدید می‌کند که این امر می‌تواند به دیواره و جدار رگ‌ها آسیب وارد کنند.

طبق گزارش نشریه تخصصی آمریکن ژرنال برای اپیدمیولوژی از یک تحقیقات، منیزیوم کافی می‌تواند ریسک سرطان روده را نیز کاهش دهد.

پژوهشگران در این تحقیقات، عادات غذایی و وضعیت سلامتی بیش از 35 هزار خانم بین 55 تا 69 سال را به مدت 16 سال بررسی کردند. ریسک و خطر برای سرطان روده در خانم‌های با بیشترین میزان مصرف منیزیوم ،27 درصد نسبت به آنهایی که منیزیوم کافی مصرف نکرده بودند، کاهش یافت.
پژوهشگران احتمال می‌دهند که منیزیوم از رشد غیرکنترل شده سلول‌ها در بافت روده جلوگیری می‌کند و مصرف روزانه 300 تا 400 میلی گرم این ماده برای کاهش ریسک سرطان روده را توصیه می‌کنند.

گروههایی که نیاز ویژه ای به منیزیوم دارند :
زنان باردار، مبتلایان به فشار خون بالا و ناراحتی های قلبی، افراد دارای کار بدنی سنگین و ورزشکان و افراد مسن گروههایی هستند که نیاز بیشتر و ویژه‌ای به منیزیوم دارند.
از آنجا که میزان منیزیوم در دوران بارداری کاهش یافته و همزمان دفع آن افزایش می‌یابد، بافت‌های نوزاد و مادر نیاز بیشتری به منیزیوم پیدا می‌کنند.
بدین خاطر توجه به ورود کافی منیزیوم به بدن در دوران بارداری و شیردهی، می‌تواند مشکلات جانبی دوران بارداری و تولد نوزاد را کاهش داده و به عنوان نمونه وزن نوزاد را هنگام تولدافزایش دهد.

برخی از ناراحتی‌ها و دردهای زنان در دوره حیض از جمله گرفتگی در ناحیه شکم را نیز می‌توان با مصرف منیزیوم رفع کرد. جامعه آلمانی برای تغذیه، میزان نیاز روزانه منیزیوم برای زنان باردار 300 میلی گرم و مادران شیرده 390 میلی گرم توصیه کرده است.

اهمیت منیزیم برای ورزشکاران نیز بدین خاطر است که بدن هنگام تحرک و فعالیت های سنگین از طریق تعریق این ماده معدنی را از دست می‌دهد (60 تا 145 میلی گرم در هر لیتر) و باید جایگزین شود، در غیر این صورت، ارزش سلامتی آفرین و فرحبخش ورزش نیز برعکس خواهد شد.

استرس و تشدید فشارهای روزمره، بیماری قند (دیابت)، نشانگان (سندروم) متابولیسمی‌ و تمام بیماری‌های روده‌ای – معده‌ای، میگرن، رژیم‌های طولانی مدت لاغری و یا کم وزنی، کمبود کلیسم، مصرف داروهای مشخصی چون قرص ضدبارداری، قرص ادرارآور، داروی تنظیم ضربان قلب، گرفتگی ماهیچه‌ها در ناحیه پا و انگشت شصت پا نیز نیاز فرد به منیزیوم را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر در مبتلایان به بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا، ناراحتی‌های گردش خون، آرتریوزکلروس، ضعف ماهیچه‌ها، ضعف قوای بدنی و راندمان، عصبانیت و افسردگی نیز اغلب یک کمبود پنهانی منیزیوم مشاهده می‌شود.

نشانه‌های یک فقر و یا کمبود منیزیوم در تمام بدن از سر تا پا ظاهر می‌شوند و پیدایش سردردهای میگرنی، کاهش سعه صدر و مدارا در برابر استرس، کاهش توانایی کار و راندمان، افزایش احساس کوفتگی و خستگی، پرش در ناحیه دهان و ابروها از جمله نتایج این فقر و کمبود در بدن هستند.

درد ناحیه قلب و سینه، نامنظمی‌در ضربان قلب، گرفتگی در ناحیه شکم و ماهیچه پا و انگشت شصت پا از دیگر پیامدهای فقر و یا کمبود منیزیوم در بدن هستند. کمبود منیزیوم در کودکان، خود را به صورت درد شکم نشان می‌دهد.

از سوی دیگر این سوال مطرح است که آیا تغذیه روزانه قادر به رفع نیاز منیزیوم بدن ما است؟ به طور کلی حدس زده می‌شود که نیاز روزانه منیزیوم در افراد سالم و مصرف کنندگان یک تغذیه معمولی و ترکیبی برطرف می‌شود.

در صورت مصرف کافی منیزیوم که بطور میانگین 300 تا 400 میلی گرم است، بدن می‌تواند کمبودهای کوتاه مدت را نیز از طریق دسترسی به ذخایر منیزیوم موجود در اسکلت تامین کند.

از سوی دیگر دریافت و جذب منیزیوم از طریق غذا و خوراک می‌تواند برای افراد متفاوت بوده و روزانه بین 150 تا 550 میلی گرم باشد. بدین ترتیب مرز فقر منیزیوم را می‌توان 200 میلی‌گرم تعیین کرد، اما سوال این است که آیا مصرف منیزیوم عوارض جانبی دارد و آیا یک فرد می‌تواند بیش از اندازه منیزیوم مصرف کرده باشد؟
مصرف روزانه تا 700 میلی‌گرم منیزیوم برای پیشگیری و درمان مشکل آفرین نیست و این مقدار برای کلیه‌های سالم زیاد نیست و مقدار مازاد آن دفع می‌شود.
صرفاً در موارد اندکی از جمله وجود ناراحتی‌های مزمن کلیوی، مصرف بیش از اندازه منیزیوم مشکل آفرین خواهد بود و باعث اسهال می‌شود اما این وضعیت به محض کاهش مقدار مصرف منیزیوم مجددا از بین می‌رود.

بعلاوه برای پیشگیری از سکته مغزی، دردهای ماهیچه‌ای، عصبانیت و افسردگی می‌تواند تجویز روزانه مقدار منیزیوم را 200 تا 400 میلی گرم و احتمالا حتی تا 700 میلی گرم افزایش داد. برای بهبود جذب منیزیوم در بدن، بهتر است که فرد مقدار تجویز شده را در دو تا سه وعده در طی روز مصرف کند.

تجویز منیزیوم بایست جزو نسخه و درمان مبتلایان به بیماری‌های قلبی باشد و در این صورت اکثراً می‌توان مصرف داروهای دیگر در این بیماران را کاهش داد.

منیزیوم در عین حال باید تحت نظر پزشک و در مقدار کافی و زمان طولانی مصرف شود. منیزیوم با تغذیه سالم و معمولی به بدن وارد می‌شود اما ربایندگان و سارقین منیزیوم در بدن از جمله اسهال و یا بیماری قند (دیابت) نیز به وجود این ماده معدنی در بدن لطمه وارد می‌کنند.

حتی داروهای مشخصی از جمله قرص ضد بارداری، قرص‌های ادرارآور (دیورتیک) و مسهل ها نیز می‌توانند به میزان منیزیوم در بدن آسیب برسانند.
مسله جبران کمبود منیزیوم در بدن بسیار مهم است اما استفاده و مصرف این ماده معدنی به تنهایی، بدن را با برخی مشکلات مواجهه می‌کند. سلول ها نمی‌توانند از منیزیوم اضافی وارد شده به بدن استفاده کنند و بخش بزرگی از آن مجددا دفع می‌شود.

یکی از معروفترین متخصصین تغذیه پزشکی از دانشگاه "هوهن هایم" اخیرا در یک کنفرانس تخصصی تاکید کرد که منیزیوم بهتر است همراه با یک "همتا" موسوم به "اسید اوروتیک" مصرف شود تا از این طریق استفاده سلول ها از منیزیوم بهبود یابد.

از سوی دیگر از آنجا که اسید اوروتیک برای متابولیسم انرژی نیز بسیار مهم است، یک فاکتور حفاظتی نیز برای بدن محسوب می‌شود.

منیزیوم به ویژه در مواد غذایی گیاهی از جمله گردو، بادام، ارزن و دانه های خوراکی یافت می‌شود. در هر 100 گرم مواد غذایی از جمله کاکائو 415، جوانه گندم 308، آرد سویا 235، برنج سبوس دار 201، چای 184، بادام 170، بادام خاکی 150، فندق 150، لوبیا سفید 133 میلی گرم منیزیوم وجود دارد.

منیزیوم در بقولات( انواع لوبیا، عدس، لپه و ماش)، ماهی، پنیر و میوه‌های خشک و برخی از آب های مواد معدنی، سبزیجات و کاهو نیز وجود دارد. اما در نقاطی که استفاده کود پتاسیم به منیزیوم در زمین آسیب می‌رساند، سیزیجات و میوه‌ها صرفا مقدار کمی‌منیزیوم دارند. از طرف دیگر بخشی از منیزیوم موجود در مواد غذایی هنگام پختن در آب از بین می‌رود.




تهیه و ترجمه: مرتضی جوادیان-سیمرغ
منبع:mjavadian.persianblog.ir

تصويربرداري هاي قلب

زماني گوشي پزشکي (استتوسکوپ) تنها وسيله اي بود که دکترها براي تشخيص بيماري هاي قلب ي در اختيار داشتند. امروز استفاده از جديدترين دستگاه هاي تصويربرداري (اسکنرها) اشعه ايکس، مغناطيسي و امواج ماوراء صوت مي تواند تصاويري مشروح، سه بعدي و حتي متحرک از اين اندام حياتي در اختيار ما قرار دهد.

۱) الکتروکارديوگرام (EKG) يا نوار قلب

▪ نحوه عمل:

الکتروکارديوگرام قديمي ترين و پايه اي ترين اسکن قلب ي است که تکانه هاي الکتريکي تنظيم کننده عمل تلمبه کردن قلب را ثبت مي کند. ممکن است اين روش ساده به نظر برسد، اما هر انحرافي از الگوي طبيعي ريتم قلب به پزشکان در مورد احتمال آسيب بافت قلب و کاهش جريان خون آن هشدار مي دهد.

▪ محدوديت ها:

در حالي که EKG يا نوار قلب مي تواند علايم يک مشکل قلب ي را نشان دهد، نقشه اي از قلب به دست نمي دهد و نمي تواند دقيقاً تعيين کند که عامل آسيب رسان و محل آن در قلب چيست.

۲) آزمون استرس هسته اي

▪ نحوه عمل:

در اين آزمون پزشکان ماده اي راديواکتيو را به خون تزريق مي کنند، سپس با استفاده از دوربين اشعه گاما چگونگي حرکت خون در ميان قلب را بررسي مي کنند. اين آزمون نشان مي دهد که قلب تا چه حدي مي تواند خون اکسيژن دار به عضله خود برساند. اغلب اين آزمون را دوبار انجام مي دهند يک بار براي بررسي کارکرد قلب در حال استراحت و يک بار در حال فعاليت و تحت فشار جسمي.

▪ محدوديت ها:

انجام دادن دو اسکن ممکن است مدت درازي تا ۵ ساعت طول بکشد. اين آزمون همچنين بيمار را در معرض مقادير اندکي تشعشع قرار مي دهد.

۳) اکوکارديوگرام

▪ نحوه عمل:

امواج بي ضرر ماوراء صوت، شبيه همان هاي ي که براي بررسي جنين استفاده مي شوند، به سمت قفسه سينه هدايت مي شوند و سپس از روي دريچه ها و ديواره هاي قلب منعکس مي شوند. پزشکان اغلب دوبار اکوکارديوگرام را انجام مي دهند يک بار در حال استراحت و يک بار در حال فشار جسمي. (مثلاً پس از فعاليت بيمار روي تسمه نقاله يا پس از آنکه تکنسين ها دارويي را به بيمار تزريق مي کنند که فعاليت قلب را تشديد مي کند.) مقايسه اين دو تصوير نشان دهنده دريچه هاي غيرطبيعي يا مناطقي است که خون کافي دريافت نمي کنند.

▪ محدوديت ها:

امواج ماوراء صوت (اولترا سوند) تصاوير با وضوح کافي ايجاد نمي کنند تا بتوان شريان هاي قلب را ديد و تنها مي توانند بزرگترين تغييرات در ساختارها مانند حفره هاي قلب را نشان دهند.

۴) آنژيوگرافي عروق کرونري

▪ نحوه عمل:

اين آزمون بهترين روش براي ديدن شريان هاي ي است که قلب را تغذيه مي کنند (عروق کرونري) پزشکان يک کاتتر (سوند) را درون شريان ران قرار مي دهند و آن را به جلو مي رانند تا به قلب برسد. سپس يک رنگ مخصوص را از طريق اين لوله به درون رگ هاي تغذيه کننده قلب مي فرستند که امکان ديدن آنها را با اشعه ايکس ايجاد مي کند. به اين ترتيب مي توان انسداد هاي مسير شريان را شناسايي کرد.

▪ محدوديت ها:

از آنجايي که اين روش تهاجمي است، با بعضي خطرات همراه است: کاتترها ممکن است ديواره هاي شريان را پاره کنند و نياز به ترميم جراحي باشد. (در يک درصد موارد عوارض وخيم و از جمله مرگ بيمار ممکن است رخ دهد.) پس از انجام عمل لازم است بيمار ۴ تا ۶ ساعت دراز بکشد تا شريان راني که محل ورود کاتتر بوده است، بسته شود.

۵) سي تي اسکن

▪ نحوه عمل:

اين آزمون اسکن کردن سريع با اشعه ايکس را با توموگرافي کامپيوتري چندگانه (CT) ترکيب مي کند و تصوير هاي دقيق از شريان هاي قلب را در اختيار مي گذارد. بيماران تحت تزريق يک ماده حاجب قرار مي گيرند که مسير عروق خوني را مشخص مي کند و اشعه ايکس تصاويري از مقاطع مختلف قلب به وجود مي آورد. ترکيب کامپيوتري اين مقطع ها به صورت تصوير قلب مي تواند پلاک هاي کلسيم و چربي که شريان ها را مسدود کرده اند مشخص کند.

▪ محدوديت ها:

در سي تي اسکن فرد بايد در معرض تشعشع قرار گيرد که در مورد کودکان نگران کننده است. در افرادي که اضافه وزن دارند، رسوب کلسيم به مقدار زياد در قلب آنها وجود دارد يا در کساني که در رگ هاي قلب آنها فنر (Stent) کار گذاشته شده است، تصاوير مطلوبي به دست نمي آيد، چرا که چربي مي تواند باعث انحراف اشعه ايکس شود و اشعه ايکس نمي تواند به آن سوي فنر يا کلسيم نفوذ کند

۶) پت اسکن

▪ نحوه عمل:

اين روش ترکيبي از شيوه توموگرافي گسيل پوزيترون و سي تي اسکن است و مي تواند اطلاعات در مورد ساختار و کارکرد قلب را در يک اسکن واحد نشان دهد. پزشکان از اين سي تي اسکن براي مکان يابي فيزيکي نواحي باريک شده شريان هاي قلب استفاده مي کنند و بعد با استفاده از «پت اسکن» بخش هاي معيني از قلب را که در نتيجه انسداد عروق از خون رساني محروم شده اند، شناسايي مي کنند.

▪ محدوديت ها:

تکنولوژي پت اسکن گران قيمت است و در همه جاها در دسترس نيست. اين روش فرد را در معرض مقداري تشعشع قرار مي دهد

۷) تصويربرداري با تشديد مغناطيسي (MRI)

▪ نحوه عمل:

مغناطيس هاي پرقدرت ميداني به وجود مي آورند که هسته هاي اتم ها در سلول هاي قلب را مرتعش مي کند. اتم هاي در حال ارتعاش از خود سيگنال هاي راديويي ساطع مي کنند، که به وسيله کامپيوتر به تصاوير ثابت يا متحرک سه بعدي بدل مي شود. در اين تصاوير مي توان پلاک هاي مسدودکننده شريان قلب را تشخيص داد.

▪ محدوديت ها:

به علت وجود ميدان قوي مغناطيسي در بيماران داراي پيس ميکر، استنت، يا ساير ابزار هاي فلزي بر روي قلب نمي توان MRI انجام داد. تصويربرداري به روش MRI نمي تواند رسوبات کلسيم _ که نشان دهنده رگ هاي باريک شده است _ را نشان دهد.

منابع :
----------------------
انجمن درمانگران ایران

محققان معتقند،مصرف خوراکی‌هایی مثل انواع توت‌ها، ماهی آزاد،بلغور،پروتئین سویا و اسفناج برای داشتن قلبی سالم لازم است.


۱- انواع توت ها:
محققان معتقدند که آنتی اکسیدانهای موجود درانواع توت باعث از بین رفتن کلسترول ldl(چربی بد) می شود. همان طور که می دانید این نوع کلسترول در دیواره رگهای خونی رسوب کرده و باعث بروز بیماری های قلبی و سکته می شود. همچنین ثابت شده که این نوع میوه از نظر میزان آنتی اکسیدان موجود در مقایسه با ۴۰ نوع میوه و سبزی دیگر رتبه اول را دارد. آنتی اکسیدان ها باعث خنثی شدن تولیدات فرعی ناشی از متابولیسم (رادیکال های آزاد) می شود که این مواد نقش موثری در بروز سرطان و بیماری های مرتبط با افزایش سن دارد. آنتوسیانین نوعی آنتی اکسیدان است که میزان فراوان در توت سیاه، تمشک سیاه، انگور فرنگی(مویز) و انگور قرمز وجود دارد و نقش موثری در حفظ سلامت بدن دارد.
بنابر این توصیه می شود که هر روز ۱ فنجان از انواع توت ها مصرف شود.


۲- ماهی آزاد:
ماهی آزاد سرشار از اسید چرب امگا ۳ است که چربی مفید برای بدن می باشد. سایر ماهی های چربی همچون ماهی آزاد، ماهی ماکرل، شاه ماهی و ساردین نیز به مقدار کافی از این اسید چربی مفید بهره مند هستند. این نوع چربی باعث خطر ابتلا به بیمار های قلبی و کاهش تری گلیسیرید خون می شود.( چربی خون نقش موثری در بیماری های قلبی و دیابت دارد.)
بعلاوه اسید چرب امگا۳ مانع لخته شدن خون بوسیله پلاکت خونی یا بلوکه شدن پلاکت ها در دیواره رگ ها می گردد.
بنابر این توصیه می شود که در وعده غذای هفتگی خود حداقل دو وعده خوراک ماهی را بگنجانید.


۳- پروتئین سویا:
این منبع غذایی نیز حاوی اسید چرب امگا ۳، پروتئین، ویتامین ها و مواد معدنی مفید است و جایگزین مناسبی برای گوشت قرمز می باشد، با این تفاوت که حاوی فیبر بیشتر و چربی کمتر است. تحقیقات نشان می دهد که مصرف این ماده ، به همراه پیروی از یک رژیم غذایی کم چرب کمک موثری به کاهش کلسترول خونی می کند. در واقع افرادی که از انواع غذاهای کاهش دهنده کلسترول استفاده می کنند دقیقا مانند افرادی که به مدد داروها برای رسیدن به این هدف بهر ه مند می شوند ، موفق خواهند بود.
بنابراین توصیه می شود که روزانه حداقل ۱ انس(۲۸ گرم)از این ماده پروتئینی بهره مند شوید.


۴- اسفناج:
این سبزی برگی شکل تیره و سبزیجاتی مشابه آن مثل کلم برگ، چغندر برگی و کلم بروکلی حاوی مقدار فراوان ویتامین، مواد معدنی و آنتی اکسیدان هایی است که نقش موثری در عدم بروز بیماری های قلبی دارد.همچنین منبعی مناسب از اسید چرب امگا ۳ و استر فولیک اسید می باشد که باعث کاهش میزان آمینو اسید همو سیستئین (فاکتوری موثر در بروز بیماری های قلبی )می شود.
بنابر این توصیه می شود که روزانه یک فنجان از این نوع سبزیجات استفاده گردد.


۵- بلغور یا حریره جودوسر:
خوردن نیم فنجان از این خوراک روزانه نقش موثری در کاهش کلسترول و کنترل وزن بدن در حد ایده آل دارد. زیرا این ماده غذایی حاوی ۱۳۰ کالری انرژی و ۵ گرم فیبر می باشد. که این فیبر نقش موثری در کاهش کلسترول خون ایفا می کند. از دیگر مزایای این ماده غذایی این است که فرد را تا مدت زمان زیادی سیر نگه می دارد.
حریره جو دو سر و سایر حبوبات خالص مثل گندم، جو، ارزن و کوینولا و برنج غیر کشاورزی نیز باعث کاهش خطر ابتلا به دیابت می شود که خود فاکتوری خطر زا برای بیماری های قلبی است.

مقدار مصرف پیشنهادی برای این ماده غذایی، ۲۱ تا ۲۸ گرم در روز است .

سایت علمی دانشجویان

آترواسکلروز چيست؟
هنگامي که رسوبات چربي و ساير مواد در سرخرگ‌هاي بدن شما تجمع يابد، موجب تنگي آنها مي‌شود و عبور جريان خون دشوار مي‌گردد که به اين حالت "تصلب شريان" يا همان "آترواسکلروز" مي‌گويند. اين وضعيت به انسداد عروق خوني قلب (سرخرگ‌ها) و در نتيجه بروز حمله قلبي يا درد قفسه سينه منجر مي‌شود.

وقتي ديواره داخلي يک سرخرگ آسيب ببيند، يک نوع از سلول‌هاي خوني به نام پلاکت‌ در محل‌ صدمه ديده، گرد هم مي‌آيند. رسوبات چربي نيز در اين نقاط جمع مي‌شوند.

در ابتدا رسوبات فقط شامل هزارها سلول‌ حاوي چربي است، اما با پيشرفت اين فرآيند، پلاکت ها به لايه‌هاي عميق‌تر ديواره سرخرگ حمله کرده و موجب ايجاد زخم و رسوب پلاک مي‌شوند. مشخصه اصلي تصلب شريان، تجمع مقادير زياد رسوب چربي (پلاک) است.

پلاک در ديواره سرخرگ

مهم ترين خطر اين رسوبات، تنگ شدن مجراي سرخرگي است که خون در آن جريان مي‌يابد. وقتي اين حالت روي مي‌دهد بافت‌هاي بدن که از طريق سرخرگ مبتلا، تغذيه مي‌شوند، به مقدار کافي خون دريافت نمي‌کنند، به خصوص حين ورزش که اين نياز افزايش مي‌يابد.

اين احتمال نيز وجود دارد که قطعه‌اي از رسوبات چربي از جدار رگ کنده شده و با جريان خون حرکت کرده و در مکاني دورتر يک سرخرگ را مسدود کند. به اين حالت آمبولي سرخرگي مي‌گويند.

آترواسکلروز نوع ديگري از آرتريواسکلروز (arteriosclerosis) است، اما هر دو واژه اغلب به جاي هم استفاده مي‌شوند. واژه آرتريواسکلروز به سخت شدن سرخرگ اشاره دارد.

بدن شما قادر است تا حدي خود را در برابر خطر باريک‌شدن سرخرگ محافظت کند که اين کار را از طريق توليد تدريجي ارتباطات جديد سرخرگي که خون را از اطراف ناحيه تنگ شده منحرف مي‌کنند، انجام مي‌دهد. به اين حالت گردش جانبي يا موازي مي‌گويند.

تشکيل لخته در پا

در صورت ابتلا به مقادير قابل توجه آترواسکلروز در يک بخش از بدن، احتمال وجود درجاتي از اين بيماري در ديگر قسمت‌هاي بدن نيز وجود دارد. به عنوان مثال فردي که در اندام‌هاي تحتاني خود، گردش خون سرخرگي ضعيف دارد، به دليل وجود تنگي مشابه در سرخرگ‌هاي کرونر نسبت به آنژين يا حمله قلبي مستعدتر است.

در درمان اين بيماري از شيوه‌هاي خاصي به منظور باز کردن نواحي باريک شده در سرخرگ و يا از عمل جراحي به منظور عبور ميان‌بُر از روي پلاک‌ها استفاده مي‌شود. همراه با آن اقداماتي براي کنترل تجمع پلاک‌ها در آينده انجام مي‌شود. اين اقدامات شامل نکات تغذيه‌اي و احتمالا مصرف داروست.

دکتر محمدرضا محمدحسني- متخصص بيماري‌هاي قلب و عروق

دبير انجمن آترواسکلروز ايران

پیشگیری از بیماریهای قلبی با مصرف میوه

اثر توت فرنگي در پيشگيري از بيماري هاي قلبي
توت فرنگي، ميوه اي شبيه توت است ولي كمي درشت تر، رنگش قرمز و طعم آن ترش و مطبوع است. بوته اش كوتاه و داراي برگهايي درشت و ساقه هايي باريك و خزنده است كه روي زمين مي خوابد و ريشه مي دواند.

توت فرنگي به صورت وحشي و اهلي مي رويد و به اسامي چپلك، چپالك، شالكه و چلم نيز خوانده مي شود.

اين ميوه به حالت خود رو در بعضي نواحي شمالي ايران وجود دارد و بعضي اوقات به دليل خوش طعمي ميوه آن را به طور مصنوعي پرورش مي دهند.
ميوه توت فرنگي به صورت، قرمز، گوشت دار و داراي هسته هاي ريزي است كه از ماه ارديبهشت پديدار مي شود و تا آخر مرداد دوام مي آورد.

قسمت هايي كه از بوته توت فرنگي مورد استفاده قرار مي گيرند، عبارتند از: ميوه ، برگ و ريشه .

از دير باز همه قسمت هاي اين گياه مصرف دارويي داشته است و از برگ و ريشه آن كه حاوي مقدار قابل ملاحظه اي تانن است به عنوان ضد اسهال وادرارآور استفاده مي شده است.

توت فرنگي به صورت هاي گوناگون مورد استفاده قرار مي گيرد: خام، جوشانده، مربا، شربت و بستني.

خواص تغذيه اي توت فرنگي و اثر آن در سلامتي انسان :

توت فرنگي منبع خوبي از فيبر، ويتامين C، فولات، پتاسيم و آنتي اكسيدان ها مي باشد كه اين مواد مغذي باعث مي شوند توت فرنگي بعنوان يك جايگزين شيرين، باعث افزايش سلامت قلب، كاهش خطر ابتلا به انواع سرطان و در كل ارتقاء سلامتي بدن شود. همچنين داراي املاح كلسيم، آهن و فسفر مي باشد. از مواد موثر مهم آن مي توان تانن، موسيلاژ، قندهاي مختلف، ساليسيلات ها و به خصوص اسيدهاي ميوه را نام برد.

توت فرنگي سرشار از ويتامين و فاقد چربي اشباع است و كالري كمي دارد. يك واحد توت فرنگي معادل 8 عدد است كه 50 كالري انرژي دارد. توت فرنگي مانند ساير توت ها مثل شاه توت، توت سفيد، تمشك و... پاك كننده روده و مثانه است.

تحقيقات اخير نشان داده است، دريافت روزانه يك واحد توت فرنگي باعث افزايش قابل توجهي در مقدار فولات خون شده و نيز فشار خون بالا را كاهش مي دهد . فولات، مقدار هموسيستئين خون را كاهش مي دهد. هموسيستئين اسيد آمينه اي است كه در مقادير زياد باعث مسدود شدن رگهاي خوني مي شود.

همچنين توت فرنگي داراي مقادير بالايي از آنتي اكسيدان ها مثل الاژيك اسيد و آنتوسيانين(رنگدانه قرمز) است كه در پيشگيري از بيماري هاي قلبي موثرند.
اين مطالعات اهميت مصرف توت فرنگي را در برنامه غذايي بعنوان عامل بهبود عملكرد سيستم قلبي-عروقي نشان مي دهد.
همچنين مطالعات قبلي نشان داده بود كه باعث بهبود عملكرد حافظه و كنترل آرتريت روماتوئيد( التهاب مفاصل) مي شود.

از ديگر خواص توت فرنگي مي توان به موارد زير اشاره كرد :
- مصرف اين ميوه علاوه بر وجود انواع ويتامين، املاح و آب كه هر كدام اثرات خود را بر بدن اعمال مي كنند داراي خاصيت تقويت كننده، ملين و خنك كننده نيز مي باشد.

- توت فرنگي از تصلب شرائين جلوگيري مي نمايد.
- توت فرنگي اشتها آور است و ادرار را زياد مي كند.
- دم كرده برگ توت فرنگي در زياد كردن ادرار و شير بانوان مفيد است.
- دم كرده برگ توت فرنگي يا ميوه توت فرنگي مي تواند نقرس و سنگ هاي مثانه را معالجه كند.
- املاح معدني موجود در توت فرنگي خاصيت مسهلي به آن بخشيده است، زيرا اين املاح عضلات روده را به انبساط و انقباض وادار مي كند و به همين جهت توت فرنگي براي درمان يبوست مؤثر است.
- اگر توت فرنگي را له كنيد و در آب بريزيد، نوشابه اي به دست مي آيد كه براي درمان تب هايي كه با بيماريهاي التهابي همراه مي باشد، بسيار مفيد است.
- توت فرنگي به علت داشتن آهن و ويتامين C در خونسازي بدن مؤثر است.
- توت فرنگي به علت دارابودن مقادير كافي كلسيم و فسفر، در رشد و نمو كودكان و نوجوانان ، استحكام دندان ها و ترميم شكستگي استخوان ها بسيار مؤثر است.

مصرف روزانه 5 واحد ميوه و سبزي، احتمال ابتلاء به سرطان را كاهش مي دهد.
مطالعات جديد نشان مي دهد مصرف روزانه 9 يا 10 واحد ميوه و سبزي به همراه 3 واحد لبنيات كم چرب، در كاهش فشار خون بالا بسيار مؤثر است.
ما در اينجا به عنوان يادآوري و آشنايي شما مقادير واحدهاي ميوه ، سبزي و لبنيات را بيان مي كنيم كه شامل موارد زير است:
1 واحد سبزي = 1 ليوان سبزي خام خرده شده ( 1 ليوان سالاد ) يا نصف ليوان سبزي پخته.
1 واحد ميوه = 1 عدد ميوه متوسط مثل يك سيب متوسط يا 4/3 ليوان آب ميوه.
1 واحد لبنيات = 1 ليوان شير يا يك ليوان ماست يا 2 ليوان دوغ يا 2 ليوان بستني.

ارزش تغذيه اي يك ليوان(149گرم) توت فرنگي :

45 كيلوكالري انرژي
1 گرم پروتئين
5/10 گرم كربوهيدرات
6/0 گرم چربي
3/3 گرم فيبر
3 معادل رتينول (RE) ويتامين A
5/84 گرم ويتامين C
1/0 ميلي گرم ويتامين B1
1/0 ميلي گرم ويتامين B2
4/0 ميلي گرم ويتامين B3
1/0 ميلي گرم ويتامين B6
1/0 ميكروگرم ويتامين B12
4/26 ميكروگرم فولات
2 ميلي گرم سديم
21 ميلي گرم كلسيم
6/0 ميلي گرم آهن
247 ميلي گرم پتاسيم
2/0 ميلي گرم روي
16 ميلي گرم منيزيوم

مقايسه توت فرنگي با چند ميوه ديگر از نظر بعضي مواد مغذي :
در جدول زير مقدار فولات، پتاسيم، ويتامين C ، فيبر و قند موجود در توت فرنگي با چند ميوه ديگر مقايسه شده است. همانطور كه مشاهده مي شود مقدار فولات ، ويتامين C و پتاسيم در آن بالاست و نيز داراي قند كمي مي باشد.

قند(گرم) فيبر(گرم) ويتامين C(ميلي گرم) پتاسيم(ميلي گرم) فولات( ميكروگرم) ميوه
7 3 84 210 34 توت فرنگي
14 4 7 150 4 سيب با پوست
22 1 6 266 6 انگور
17 4 13 504 28 موز
13 3 74 252 42 پرتقال

* مقادير داده شده بر حسب يك واحد از ميوه ها است.
** مقدار فولات بر حسب مقدار فولات غذايي است.

تذكراتي در مورد مصرف توت فرنگي :
نكته مهمي كه در مورد توت فرنگي بايد در نظر داشت اين است كه اولاً به علت تماس ميوه ها بر روي زمين، خاك و كود ممكن است آلوده شود كه بايد آنرا شسته و سپس مصرف كرد.
ثانياً بعضي از افراد نسبت به آن حساسيت دارند و ممكن است اين حساسيت بصورت استفراغ و يا ناراحتي هاي جلدي بروز كند. همچنين در افرادي كه داراي ناراحتي هاي پوستي مي باشند ممكن است آنها را تشديد كند كه بايد اين نكته مورد توجه قرار گيرد.

توت فرنگي به علت داشتن اسيد سالسيليك در بعضي اشخاص، كبد و مثانه را تحريك كرده و جوشهايي شبيه كهير ايجاد مي كند كه به علت آلودگي خون و داخل بدن است

كساني كه معده اي حساس دارند يا مبتلا به بيماري هاي كهير، اگزما و آسم هستند ، بهتر است از خوردن توت فرنگي پرهيز كنند.

اثرات توت فرنگي بر روي پوست :

توت فرنگي به دليل داشتن اسيدهاي ميوه يكي از مهمترين گياهاني است كه در زمره وسايل آرايشي كاربرد دارد و از قديم به اين منظور استفاده مي شده است. براي توجيه اين اثرات بهتر است ابتدا خلاصه اي در باره اسيدهاي ميوه شرح داده شود تا علت اين استفاده به طور علمي روشن گردد.

از هزاران سال پيش خانم ها از عصاره برخي ميوه ها جهت شادابي پوست خود استفاده مي كردند. تحقيقات سال هاي اخير نشان داده است ميوه ها حاوي اسيدهايي به نام اسيد ميوه يا " آلفا هيدروكسي اسيد" مي باشند و به اختصار به صورتAHA گفته مي شوند. ا

ين اسيدها قادر هستند كه لايه هاي شاخي و سفت روي پوست و به خصوص صورت را حل كنند و ضمن شاداب و با طراوت كردن پوست، موادي از جمله اسانس همين ميوه ها مي توانند بهتر جذب پوست شده و باعث تحريك گردش خون و يا تحريك توليد سلول هاي جوان شده و با يك سلسله اثرات باعث طراوت و تازگي پوست شوند. البته با توجه به اينكه اين اسيدها داراي خاصيت ضعيف اسيدي مي باشند داراي اثرات كمي بوده و براي اين منظور بايد ساليان متمادي از آنها استفاده كرد.

اين موضوع باعث جلب نظر همگان به اثرات اين اسيدها شده، طوريكه در سال هاي اخير كارخانجات، دست به تهيه آنها زده و از آنها كرم، لوسيون و فرآورده هايي به عنوان ضد چروك تهيه و به بازار عرضه كرده اند. تفاوت محصولات صنعتي با ميوه هاي طبيعي در اين است كه غلظت اين اسيدها در محصولات صنعتي بسيار بالاتر از ميوه ها بوده، بنابراين داراي اثرات سريع و قوي هستند و در عوض استفاده زياد و ممتد آنها خالي از اثرات جانبي نمي باشد. افرادي كه مي خواهند از اثرات سوء اينگونه محصولات در امان بمانند، مي توانند از ماسك بعضي ميوه ها از جمله توت فرنگي استفاده كنند، به شرط آنكه صبر و حوصله كافي داشته باشند، چون اثر ميوه هاي طبيعي به مراتب ضعيف تر و طولاني تر از محصولات شيميايي بوده ولي عوارض جانبي آنها را به همراه ندارند.


براي استفاده از ماسك توت فرنگي مي توان 5 تا10 عدد توت فرنگي تازه را پس از شستشوي كامل له كرده و پس از استحمام كه منافذ پوست بازتر هستند، آن را روي صورت به مدت 20 دقيقه قرار داد و سپس صورت را با آب شست. اين كار را مي توان در فصلي كه توت فرنگي است، يك روز در ميان و يا دو روز در ميان انجام داد. البته قبل از انجام اين عمل فرد بايستي مطمئن شود كه نسبت به اين ميوه حسيت ندارد. براي اطمينان از عدم حساسيت مي توان با قرار دادن ميوه له شده بر روي قسمت كوچكي از پوست دست يا صورت، آن را آزمايش كرد. توت فرنگي علاوه برداشتن اسيدهاي گياهي داراي اسانس خوش بويي است كه وقتي به صورت ماسك مصرف مي شود، جذب پوست شده و به اثرات اسيدهاي ميوه موجود در آن كمك مي كند.
همچنين اين ماسك مي تواند به عنوان يك ضد آفتاب متوسط در زماني كه آفتاب سوختگي رخ داده است، استفاده شود.


پارسی طب

قلب یک تلمبه عضلانی است که در سینه قرار دارد و بطور مداوم در حال کار کردن و تلمبه زدن است. قلب بطور شبانه روزی خون را به سرتاسر بدن تلمبه می‌کند. در حدود ۱۰۰۰۰۰ بار در روز قلب ضربان می‌زند. برای اینکه قلب بتواند این کار سنگین را انجام دهد نیاز دارد که توسط شریانهای کرونری ، به عضله خودش هم خونرسانی مناسبی صورت پذیرد.


آناتومی قلب

این عضو مخروطی شکل بصورت کیسه‌ای عضلانی تقریبا در وسط فضای قفسه سینه (کمی متمایل به جلو و طرف چپ) ابتدا در دل اسفنج متراکم و وسیعی مملو از هوا یعنی ریه‌ها پنهان شده و سپس توسط یک قفس استخوانی بسیار سخت اما قابل انعطاف مورد محافظت قرار گرفته است. ابعاد قلب در یک فرد بزرگسال حدود ۶x9x12 سانتیمتر و وزن آن در آقایان حدود ۳۰۰ و در خانمها حدود ۲۵۰ گرم (یعنی حدود ۰٫۴ درصد وزن کل بدن) می‌باشد.

قلب توسط یک دیواره عضلانی عمودی به دو نیمه راست و چپ تقسیم می‌شود. نیمه راست مربوط به خون سیاهرگی و نیمه چپ مربوط به خون سرخرگی است. هر یک از دو نیمه راست و چپ نیز مجددا بوسیله یک تیغه عضلانی افقی نازکتر به دو حفره فرعی تقسیم می‌شوند.



حفره های بالایی که کوچکتر و نازکتر هستند بنام دهلیز موسوم بوده و دریافت کننده خون می‌باشند. حفره‌های پایینی که بزرگتر و ضخیم‌ترند بطن های قلبی هستند و خون دریافتی را به سایر اعضاء بدن پمپ می‌کنند. پس قلب متشکل از چهار حفره است: دو حفره کوچک در بالا (دهلیزهای راست و چپ ) و دو حفره بزرگ در پایین (بطنهای راست و چپ).


شریانهای کرونری

شریانهای کرونری از آئورت بیرون می‌آیند. آئورت ، شریان یا سرخرگ اصلی بدن می‌باشد که از بطن چپ ، خون را خارج می‌سازند. شریانهای کرونری از ابتدای آئورت منشا گرفته و بنابراین اولین شریانهایی هستند که خون حاوی اکسیژن زیاد را دریافت می‌دارند. دو شریان کرونری (چپ وراست ) نسبتا کوچک بوده و هر کدام فقط ۳ یا ۴ میلیمتر قطر دارند.

این شریانهای کرونری از روی سطح قلب عبور کرده و در پشت قلب به یکدیگر متصل می‌شوند و تقریبا یک مسیر دایره‌ای را ایجاد می‌کنند. وقتی چنین الگویی از رگهای خونی قلب توسط پزشکان قدیم دیده شد، آنها فکر کردند که این شبیه تاج می‌باشد به همین دلیل کلمه لاتین شریانهای کرونری (Coronary یعنی تاج) را به آنها دادند که امروزه نیز از این کلمه استفاده می‌شود.



از آنجایی که شریانهای کرونری قلب از اهمیت زیادی برخوردار هستند، پزشکان تمام شاخه‌ها و تغییراتی که می‌تواند در افراد مختلف داشته باشد را شناسایی کرده‌اند. شریانهای کرونری چپ دارای دو شاخه اصلی می‌باشد که به آنها اصطلاحا نزولی قدامی و شریان سیرکومفلکس یا چرخشی می‌گویند و این شریانها نیز به نوبه خود به شاخه‌های دیگری تقسیم می‌شوند.

این شریانها ، باعث خونرسانی به قسمت بیشتر عضله بطن چپ می‌شوند. بطن چپ دارای عضلات بیشتری نسبت به بطن راست می‌باشد زیرا وظیفه آن ، تلمبه کردن خون به تمام قسمتهای بدن است. شریانهای کرونری راست ، معمولا کوچکتر بوده و قسمت زیرین قلب و بطن راست را خونرسانی می‌کند .



وظیفه بطن راست تلمبه کردن خون به ریه‌ها می‌باشد. شریانهای کرونری دارای ساختمانی مشابه تمام شریانهای بدن هستند اما فقط در یک چیز با آنها تفاوت دارند که فقط در زمان بین ضربانهای قلب که قلب در حالت ریلکس و استراحت قرار دارد، خون دراین شریانها جریان می‌یابد.

وقتی عضله قلب منقبض می‌شود، فشار آن به قدری زیاد می‌شود که اجازه عبور خون به عضله قلب را نمی‌دهد، به همین دلیل قلب دارای شبکه موثری از رگهای باریک خونی است که تمام نیازهای غذایی و اکسیژن رسانی آن را به خوبی برآورده می‌کند.



در بیماران کرونری قلب ، شریانهای کرونری تنگ و باریک می‌شوند و عضلات قلب از رسیدن خون و اکسیژن به اندازه کافی محروم می‌گردند. (مانند هنگامی که که یک لوله آب به دلایل مختلفی تنگ شود و نتواند به خوبی آبرسانی کند).

در این صورت ، در حالت استراحت ممکن است اشکالی برای فرد ایجاد نشود ،, اما وقتی که قلب مجبور باشد کار بیشتری انجام دهد و مثلا شخص بخواهد چند پله را بالا برود، شریانهای کرونری نمی‌توانند بر اساس نیاز اکسیژن این عضلات ، به آنها خون و اکسیژن برسانند و در نتیجه شخص در هنگام بالا رفتن از پله‌ها دچار درد سینه و آنژین قلبی می‌گردد.

در چنین مواقعی اگر فرد کمی استراحت کند، درد معمولا از بین خواهد رفت. اگر یک شریان کرونری به علت مسدود شدن آن توسط یک لخته خون ، به طور کامل جلوی خونرسانی‌اش گرفته شود، قسمتی از عضله قلب که دیگر خون به آن نمی‌رسد، [COLOR=#7030a0]خواهد مرد و این یعنی سکته قلبی. 


سایت پزشکان

تاثیر سیگار بر دستگاه قلب و عروق

استعمال دخانیات یک پدیده زیان‌بخش برای سلامت عمومی است و در حقیقت می‌‌توان آن ‌را مهم ترین آسیب برای سلامت عمومی دانست. هزینه‌های بهداشتی (سلامتی) سیگار کشیدن نه تنها در کشورهای توسعه یافته بلکه در کشورهای در حال توسعه نیز بالاست. با توجه به این حقیقت که زیان‌های سلامتی ناشی از سیگار به‌موازات گسترش مصرف سیگار بیشتر می‌شود، تعجب‌آور نیست که بگوییم بیماری‌های ناشی از دود سیگار در کشورهای در حال توسعه شایع تر است ، چرا که شیوع مصرف سیگار در این کشورها در حال افزایش است.

سیگار کشیدن از طریق مکانیسم‌های متعددی سبب بیماری می‌گردد. دود سیگار محتوی بیش از 4000 ماده است و مطالعات دقیق سم‌‌شناسی روی تعداد نسبتاً کمی از سموم بالقوه انجام شده است. بعض سموم در گیاه تنباکو وجود دارند؛ تعداد دیگری از سموم در حین عمل آوری و اضافه کردن مواد شیمیائی خوش‌بو کننده و مزه‌آور به برگ‌های تنباکو و عده‌ای در اثر تجزیه حرارتی (PYROLYSIS) تنباکوی بعمل آمده، ایجاد می‌شوند.


دود تنباکو شامل موادی است که می‌توانند سبب گسیختگی DNA و جهش‌ها ژنی شوند. به علاوه این مواد می‌توانند به پروتئین‌ها و چربی‌های سلولی بچسبند و آنها را جدا کنند. به دلیل تنوع سموم، تعدد اجزاء بیوشیمیایی و سلولی که می‌توانند با آنها وارد عمل شوند، و گوناگونی قابلیت‌های افراد، آثار بیماری ناهمگون دود سیگار تعجب برانگیز نیست. از میان شایع ترین بیماری‌هایی که با استعمال دخانیات در ارتباط است، بیماری‌های آترواسکلروز قلبی-عروقی، سرطان‌ها، بیماری‌های مزمن ریه، حملات مغزی و ... هستند.


سیگار کشیدن یک عامل خطر اصلی برای ایجاد

بیماری‌های قلبی– عروقی است. در حقیقت، تأثیر سیگار از نظر میزان، مشابه دو عامل خطر اصلی دیگر، یعنی فشار خون بالا و افزایش کلسترول خون است.

سیگار کشیدن با مکانیسم‌های مختلفی می‌تواند سبب ایجاد بیماری‌های قلبی مزمن گردد؛ شامل: صدمه مستقیم آندوتلیال بوسیله نیکوتین و منواکسیدکربن که می‌تواند دیواره یک شریان طبیعی و باز را تخریب و موجب ورود مواد چربی به‌داخل دیواره زخمی و ضخیم شدن و تنگی و در نهایت انسداد کامل شریان گردد؛ افزایش ضربان قلب و فشار خون با واسطه آزادسازی کاتکول آمین‌ها؛ هیپرلیپیدمی؛ افزایش میزان LDL؛ افزایش نوتروفیل‌های در گردش و افزایش انعقادپذیری خون، بنابراین نیکوتین و منواکسیدکربن با افزایش کار قلب، سبب افزایش نیاز به اکسیژن در عضله قلبی شده و از سوی دیگر ظرفیت حمل اکسیژن توسط خون را کاهش می دهد و سبب تشدید ناتوانی و اختلال عملکرد قلب می‌گردند و به این ترتیب زمینه را برای بروز آریتمی‌های قلبی مستعد می‌کنند.

تاثیر سیگار در ایجاد بیماری های قلبی-عروقی ، مشابه دو عامل خطر اصلی این بیماری یعنی فشار خون بالا و افزایش کلسترول خون است.

عضله قلب تنها زمانی سالم باقی می‌ماند که یک جریان خون کافی توسط شریان‌‌های کرونر به آن برسد. در طی سال‌های زندگی و به ‌عنوان قسمتی از فرآیند طبیعی پیری، این عروق تدریجاً به‌علت فرآیند دژنراتیو دیواره ا‌شان تنگ می‌شود. در سیگاری‌ها این فرآیند بسیار سریع تر از افراد طبیعی پیشروی می‌کند. به طور مکرر خون جریان یابنده از خلال این عروق تنگ ناگهان لخته می‌گردد (ترومبوز کرونر) و سبب آسیب جدی به عضله قلب می‌شود. لخته شدن خون در عروق کرونر علت شایع مرگ در مردان و زنان 64- 35 ساله است.

بیماری عروق کرونر با تعداد سیگارهای کشیده شده، درجه استنشاق و سن شروع سیگار کشیدن در ارتباط است. هم‌چنین سیگار کشیدن غیرفعال در افراد مبتلا به آنژین صدری می‌تواند زمینه‌ساز حمله گردد.

با کنار گذاشتن سیگار، خطر بیماری‌های عروق کرونر کاهش می‌یابد و بعد از حدود سه سال از ترک، خطر مرگ ناشی از این بیماری تقریباً مانند غیرسیگاری‌هاست. ادامه سیگار کشیدن بعد از یک حمله قلبی ، شانس بیمار را برای حمله دوم افزایش می‌دهد.

نیره ولدخانی- کارشناس علوم تغذیه تبیان

تاریخچه آنژیوگرافی

این روش که در ابتدا بر روی حیوانات آزمایشگاهی انجام شد، برای اولین بار در سال 1929توسط ورنر فورسمن بر روی انسان صورت گرفت.هدف فورسمن ابداع روشی برای رساندن مستقیم داروها به درون قلب بود، اما قابلیت تکنیک فورسمن، به عنوان یک ابزار تشخیصی توسط افراد دیگر مورد توجه قرار گرفت. امروزه سالانه بیش از یک میلیون مورد کاتتریزاسیون و آنژیوگرافی قلبی برای اهداف تشخیصی، مداخله درمانی و یا هر دو انجام می‌پذیرند.

نحوه انجام آنژیوگرافی

آنژیوگرافی یکی از اقدامات تهاجمی قلبی به شمار می‌رود به این صورت که کاتتر یا لوله‌ای باریک از طریق سیاهرگ یا سرخرگهای پا یا دست به سمت قلب هدایت شده و مستقیماً اندازه‌گیری‌ها و تصویربرداریهای لازم را انجام می‌دهد. اگر کاتتر از سیستم سیاهرگ وارد قلب شود. قلب راست و سرخرگ ریوی مورد بررسی قرار می‌گیرد و اگر از مسیر سرخرگی وارد قلب شود، آئورت، قلب چپ و سرخرگ کرونروی ارزیابی می‌شوند.

کاربرد آنژیوگرافی
کاربرد تشخیصی
در این روش امکان اندازه‌گیری مستقیم فشارهای داخل قلب (می‌تواند به طور مستقیم فشار خون بطنها ، دهلیزها و سرخرگهای قلبی و حتی مویرگهای ریوی را اندازه‌گیری نماید)، میزان اشباع اکسیژن و با تزریق ماده حاجب امکان مشاهده عروق کرونر قلب، حفره‌های قلبی و عروق بزرگ (می‌توان از مسیر حرکت خون در قلب یا رگهاب کرونری فیلم یا عکس تهیه کرد) فراهم می‌شود. کاربرد معمول آنژیوگرافی شامل تایید ناهنجاریهای احتمالی قلب و تعیین موقعیت آناتومیک و اهمیت فیزیولوژیک آنها می‌باشد. اغلب قبل از اقدامات درمانی مانند آنژیوپلاستی شریان (سرخرگ) کرونر، پیوند عروق کرونر یا عمل جراحی دریچه‌ها نیز به آنژیوگرافی قلبی نیاز است.


منبع:رشد

کاربرد درمانی (آنژیوپلاستی)

اقدام دیگری که گاه از طریق همین کاتر انجام می‌گردد آنژیوپلاستی نام دارد. آنژیوپلاستی به معنی باز کردن یا ترمیم رگ می‌باشد. در این روش رگ مسدود توسط بادکنکی متسع می‌شود و چند ثانیه در این حالت نگاه داشته می‌شود تا رگ باز شود. گاهی نیز برای محکم کاری یک لوله محکم به نام استنت (Stent) داخل رگ مسدود قرار داده می‌شود تا از انسداد مجدد آن جلوگیری به عمل آید.




در مواردی که آنژیوپلاستی با موفقیت روبرو نمی‌شود یا تعداد رگهای مسدود یا شدت انسداد آن زیاد باشد از اقدام دیگری به نام بای‌پس شریان کرونروی (یا عمل کنار گذر) استفاده می‌شود. در این عمل جراحی که معمولاً چند ساعت به طول می‌انجامد تکه‌ای از سیاهرگهای پا یا سرخرگهای داخل قفسه سینه بریده شده و به صورت کنار گذر در محل انسداد سرخرگ کرونری پیونده زده می‌شود تا جریان خون به نواحی پائین دست آن برقرار بماند و از سکته‌های قلبی یا قطع کامل جریان خون پیشگیری شود.

عوارض آنژیوگرافی
انجام این بررسی نیاز به یک روز بستری شدن دارد ولی انجام آن دقایقی بیش به طول نمی‌انجامد و معمولاً بیمار بدون عارضه‌ای خاص از بیمارستان مرخص می‌شود. اگر در حین عبور کاتتر بیمار دچار مشکل شود معمولاً می‌توان به سرعت داروهای لازم را به طور مستقیم به داخل قلب تزریق کرد و مشکل را رفع نمود. اگرچه آنژیوگرافی قلب معمولا روش بی‌خطری است، بصورت نادر ممکن است با عوارضی چون آسیب عروق، نارسایی کلیه (به علت ماده حاجب) سکته قلبی یا مغزی همراه باشد.