مرکز انجمنهای تخصصی

10 چیزی که زنان باید در مورد بیماری قلبی بدانند

مردان و زنان از لحاظ اغلب عوامل خطرساز برای بیماری قلبی- شامل کلسترول بالا،‌ کمی فعالیت بدنی،‌ فشار خون بالا سیگار کشیدن- با هم فرقی ندارند- اما برخی از تفاوت‌های جنسیتی از لحاظ بروز،‌علائم و پیامد بیماری قلبی میان آنها وجود دارد.

زنان در مقایسه در مردان، با احتمال بیشتری ممکن است از بیماری قلبی بمیرند؛ زنان با احتمال دو برابر بیشتر در طول شش سال پس از حمله قلبی اول ممکن است دچار حمله قلبی دوم شوند؛ و آنها به اندازه مردان پس از جراحی بای‌پس یا آنژیوپلاستی بهبود پیدا نمی‌کنند. اما در مقابل زنان نسبت به مردان 10 سال دیرتر دچار بیماری قلبی می‌شوند.

چگونه می‌توان این تفاوت‌ها را توضیح داد؟

شروع دیررس بیماری قلبی در زنان احتمالا ناشی از اثرات محافظتی استروژن‌ها (هورمون‌های جنسی زنانه) تولیدشده در تخمدان‌ها است که تا زمان یائسگی ادامه دارد. اما از آنجایی که زنان بعدها دچار بیماری قلبی می‌شوند، با احتمال بیشتری ممکن است بیماری‌های همراه مانند دیابت، باعث ایجاد اختلال در درمان و بهبودی زنان از بیماری قلبی شود. زنان همچنین دارای قلب و عروق کورونر (عروق‌ تغذیه‌کننده قلب) کوچکتری هستند،‌ که به نوبه خود ممکن است انجام جراحی قلب را مشکل‌تر کند. و کارآیی برخی از تکنیک‌های استاندارد تشخیصی مانند آنژیوگرافی عروق کورونر را نیز کمتر کند.

آنژیوگرافی برای یافتن پلاک‌های مملو از کلسترول که به درون رگ‌های خونی برجسته می‌شوند،‌ و باعث انسداد این شریان‌ها می‌شوند، شیوه‌ خوبی است.پلاک‌های شریانی معمولا در مردان این گونه تشکیل می‌شوند. اما در زنان پلاک‌های چربی ممکن است به صورتی یکنواخت در طول دیواره‌های شریان‌ها تشکیل شوند، و به داخل رگ برجستگی نداشته باشند،‌ در نتیجه در آنژیوگرافی معمولا تشخیص داده نشوند.

حملات قلبی در مردان معمولا ناشی از پارگی پلاک‌های شریانی است که باعث می‌شود در محل پلاک لخته‌ای تشکیل شود و جریان خون در شریان متوقف شود. زنان با احتمال بیشتری نسبت به مردان ممکن است دچار بیماری عروق کوچک (میکروواسکولر) باشند به این معنا شاخه‌های ریز و میکروسکوپی شریان‌های کورونر (شریان‌های تغذیه کننده قلب) تنگ و باریک شوند.

این رگ‌های میکروسکوپی که آنقدر کوچک هستند که با آنژیوگرافی دیده نمی‌شوند،‌عضله قلب را تغذیه می‌کنند و آن را سالم نگه می‌دارند. حتی هنگامی شریان‌های اصلی کورونر باز هستند،‌ بیماری رگ‌های میکروسکوپی ممکن است رسیدن اکسیژن به قلب را محدود کنند و باعث درد قلبی و سایر علائم شوند.

هنوز چیزهایی زیادی باقی مانده است که باید در مورد تفاوت قلب‌های زنان و قلب‌های مردان، چگونگی پیرشدن این اندام، و چگونگی پاسخ آن به رژیم غذایی، ورزش، استرس و سایر تاثیرات مشخص شود.

پژوهش‌های مداومی در این موارد درحال انجام است،‌ بنابراین خودتان را به روز نگهدارید.

فعلا این 10 نکته را در مورد خطرات بیماری قلبی در زنان و بهترین شیوه کنترل آنها در نظر داشته باشید:

1- کلسترول نامطلوب:

اثر کلسترول بالا در بیماری قلبی در زنان و مردان اندکی متفاوت است. میزان پایین کلسترول "خوب" HDL (زیر 50 میلی‌گرم در دسی‌لیتر) نسبت به میزان بالای کلسترول "بد" LDL برای زنان خطرناک‌تر است،‌ در حالیکه در مردان میزان بالای کلسترول بد مهمترین عامل خطر ساز مربوط به چربی خون در دچار شدن به بیماری قلبی است.

میزان چربی تری‌گلیسرید (بالای 150 میلی‌گرم در دسی‌لیتر) نیز برای قلب زنان خطرساز است،‌به خصوص در زنانی که دور کمر آنها 89 سانتی‌متر یا بیشتر است.

میزان کل کلسترول اهمیت کمتری نسبت به شاخصی دارد که از تقسیم کردن کلسترول کل بر کلسترول HDL به دست می‌آید. نسبت مطلوب در زنان 3.2 است. خطر بیماری قلبی در زنان به میزان کلسترول غیر HDL آنها ( کلسترول کل منهای HDL) هم بستگی دارد،‌ این عدد باید کمتر از 130 میلی‌گرم در دسی‌‌لیتر باشد.

چه کار باید کرد:

هر پنج سال یک بار چربی‌ خون ناشتای‌تان را اندازه بگیرید. اگر میزان کلسترول‌تان بالا باشد،‌ اول باید تغییرات سبک زندگی- ورزش،‌ سیگار نکشیدن، کنترل وزن، و رژیم غذایی مغذی که حاوی مقدار زیادی سبزی، میوه و غلات سبوس‌دار باشد- را مورد توجه قرار دهید.

پزشک شما ممکن است میزان خطری که با آن مواجه هستید، دارو هم برای‌تان تجویز کند.

2- نقش التهاب:

کلسترول تنها شاخص خطر بیماری قلبی نیست. شواهد موجود نشان می‌دهد که التهاب هم در ایجاد پلاک‌های شریانی مسدودکننده نقش دارد. امروزه به پروتئین واکنشی ِ C یا CRP - ماده‌ای که در بدن در پاسخ به عفونت و التهاب ایجاد می‌شود،‌ توجه زیاد شده است. اکنون یک آزمایش برای تعیین التهاب رگ‌های خونی وجود دارد که CRP با حساسیت بالا یا hsCRP نامیده می‌شود.

بررسی‌ها نشان داده‌‌اند که زنانی که hsCRP بالا دارند،‌ با احتمال دو برابر بیشتر نسبت به افرادی کلسترول بد یا LDL بالا دارند،‌ به علت حمله قلبی یا سکته مغزی می‌میرند. و زنانی که میزان کلسترول LDL آنها طبیعی است،‌ اما hsCRP آنها بالاست،‌ در معرض خطر بیشتر حمله قلبی نسبت به افرادی هستند که LDL بالا و hsCRP پایین دارند.

در نتیجه چنین یافته‌هایی،‌ آزمایش hsCRP در حال حاضر اغلب برای تخمین زدن احتمال حمله قلبی به کار می‌رود.

چه کار باید کرد:

زنان سالم بدون عوامل خطرساز برای بیماری قلب،‌ نیازی به انجام دادن آزمایش hsCRP ندارند. همچنین زنان در معرض خطر بالای بیماری قلبی که از قلب تحت درمان هستند‌، هم لازم نیست این آزمایش را انجام دهند.

با این حال اگر میزان کلسترول شما طبیعی است، اما سایر عوامل خطرساز برای بیماری قلبی مانند فشار خون بالا یا سابقه خانوادگی بیماری قلبی را دارید،‌ آزمایش hsCRP ممکن است به عنوان شاخصی برای کمک به تصمیم‌گیری برای دادن یا ندادن دارو به شما به کار رود.

3- کنترل فشار خون:

فشار خون بالا هم در زنان و هم در مدران به سلول‌های پوشاننده جدار داخلی رگ‌های کورونری آسیب می‌رسانند و زمینه را برای ایجاد التهاب و ایجاد پلاک چربی فراهم می‌کنند.

میزان مطلوب فشار خون کمتر از 120روی 80 میلی‌متر جیوه است. زنان تا سن 55 سالگی نسبت به مردان با احتمال کمتری دچار فشارخون بالا می‌شوند. اما پس از آن، فشار خون زنان به طور معمول با سرعت بیشتری نسبت به مردان افزایش پیدا می کند،‌و تا 70 سالگی حدود 80 درصد زنان فشار خون بالا دارند.

چه کار باید کرد:

اگر فشار خون شما تدریجا در حال افزایش به بالای حد مطلوب است،‌ سعی کنید با تغییرات سبک زندگی مانند کاهش وزن،‌ افزایش فعالیت جسمی، کاهش مصرف نمک و داشتن یک رژیم غذایی سالم، آن را کاهش دهید.

اگر فشار خون شما به 140 روی 90 میلی‌متر جیوه یا بالاتر برسد، پزشکتان ممکن است برای‌تان دارو، معمولا یک داروی ادرارآور تیازیدی، تجویز کند.

4- نیاز به ورزش:

بیش از 50 سال پژوهش نشان داده است که هر چه شما از لحاظ جسمی فعال‌تر باشید، خطر ابتلا به بیماری قلبی در شما کاهش می‌یابد.

در یک بررسی در زنان پس از سن یائسگی در خطر بیماری قلبی- عروقی، زنانی که آمادگی بدنی داشتند (می‌توانستند با سرعت 8 کیلومتر در ساعت به طور آهسته بدوند یا یک فعالیت جسمی معادل آن را انجام دهند) نسبت به افرادی که آمادگی بدنی نداشتند، - بدون توجه وزن‌شان- میزان کمتری از حمله قلبی، سکته مغزی و مرگ و میر به این علت داشتند.

ورزش باعث تشدید بسیاری از تغییرات مفید در قلب و شریان‌های کورونر می‌شود،‌ از جمله افزاش فعالیت آنتی‌اکسیدان (ضداکسیداسیون) و بهبود کارد آندوتلیوم (سلول‌هایی که پوشش درونی رگ‌ها را تشکیل می‌دهند). ورزش می‌تواند میزان HDL را بالا ببرد و میزان تری‌گلیسیریدهای خون را پایین بیاورد،‌ یعنی تغییراتی که به خصوص برای سلامت قلب زنان اهمیت دارند. ورزش همچنین به تسکین استرس روانی- یک عامل خطرساز برای فشار خون بالا و بنابراین مشکلات قلبی- کمک می‌کند.

چه کار باید کرد:

ورزش کردن- پس از سیگار نکشیدن- احتمالا مهمترین عامل منفردی است که خطر ابتلا به بیماری قلبی را کاهش می‌دهد.

5- تفاوت‌ها در علائم:

هم زنان و هم مردان ممکن است دچار آنژین صدری شوند ک نشانه کلاسیک بیماری قلبی است،‌ و باعث درد قفسه سینه، عرق سرد کردن،‌ احساس تهوع و سایر علائم می‌شود. اما زنان با احتمال بیشتری ممکن است علائم بیماری قلبی به صورتی غیرمعمول گزارش دهند، مثل یک ناراحتی کلی،‌ احساس فرسودگی،‌ یا تنگ نفس که در هنگام استرس یا حین انجام کارهای معمول روزانه رخ می‌دهند

زنان همچنین با احتمال بیشتری ممکن است دچار "آنژین پرینزمتال" شوند،‌ که معمولا در هنگام استراحت (معمولا در شب) رخ می‌دهد و ناشی از اسپاسم یا تنگ‌شدن شریان کورونر است. هم در مردان و هم در زنان، احساس درد یا فشار در قفسه سینه اولین نشانه حمله قلبی است؛ درد بازو،‌ درد شانه، و عرق کردن نیز شایع است و در هر دو جنس رخ می‌دهد. اما زنان با احتمال بیشتری ممکن است از خستگی، تهوع، کمردرد، سرگیجه و تپش قلب شکایت کنند.

یک بررسی نشان داد که 84 درصد زنان (76 درصد مردان) پیش از بروز حمله قلبی علائم پیشینی (پرودرومال) - علائم اولیه هشدار دهنده اولیه مربوط به بیماری قلبی (درد قفسه سینه،‌ بازو، تنگ نفس، و خستگی) را در طول یک سال پیش از اولین حمله قلبی را از خود بروز داده‌اند.

چه کار باید کرد:

درسی که باید بگیرید این است، اگر به طور غیرمعمول احساس خستگی،‌ درد مبهم در قفسه‌سینه یا تنگ نفس می‌کنید، به نزد دکترتان بروید تا مطمئن شوید که بیماری قلبی ندارید.

6- افسردگی و قلب:

پیوندهای میان روان و قلب را به سختی می‌توان به صورت کمی بیان مرد،‌ اما اغلب کارشناسان سلامت توافق دارند که عوامل روانی ممکن است در خطر بیماری قلبی دخیل باشند.

یکی از قابل‌توجه ترین این عوامل برای زنان افسردگی است. در "بررسی سلامت پرستاران" که سال‌هاست در آمریکا در جریان است،‌ افسردگی با افزایش خطر بیماری قلبی مرگبار،‌ از جمله مرگ قلبی ناگهانی همراهی داشت،‌ حتی پس از آنکه سایر عوامل خطرساز (مانند فشار خون بالا، کلسترول بالا، سیگار کشیدن،‌ چاقی، و عدم تحرک جسمی کافی) در نظر گرفته شده بود.

تنها افسردگی نیست که خطر بیماری قلبی را می‌افزاید؛ حمله قلبی هم باعث افسردگی می‌شود، که خود این افسردگی به نوبه خود خطر حمله قلبی دوم را افزایش می‌دهد.

یک تاثیر افسردگی این است که باعث می‌شود زن در مراقبت خودش - از لحاظ ورزش کردن، اجتناب از سیگار، داشتن رژیم غذایی مناسب، و مصرف داروها- اهمال کند. سازوکارهای زیستی مستقیمی نیز در این رابطه وجود دارند،‌ از جمله افزایش پاسخ‌های التهابی و لخته‌شدن خون.

چه کار باید کرد:

اگر از لحاظ عاطفی دوره سختی را می‌گذرانید، سلامت قلب‌تان یکی از دلایل بسیاری است که باید رفتن به نزد متخصص بهداشت روانی را در نظر داشته باشید. از پزشک خانواده‌تان بخواهید شما را به متخصص مناسب معرفی کند.

7- خواب و قلب:

خواب بد با فشار خون بالا، تصلب شرائین، نارسایی قلبی، حمله قلبی، سکته مغزی، دیابت و چاقی ارتباط دارد. در یک بررسی در زنان میانسال که هر شب بیش از 5 ساعت نمی‌خوابیدند، در طول یک دوره ده ساله نسبت به زنانی که به طور متوسط هشت ساعت در شبانه‌روز می‌خوابیدند، 30 بیشتر در معرض بیماری قلبی بودند.

خواب ناکافی همچنین با رسوب کلسیم در عروق کورنری قلب، که یک بخش تشکیل دهنده پلاک تصلب شرایین، است، ارتباط دارد. یک خطر قلبی-عروقی دیگر یک مشکل تنفسی مختل‌کننده خواب به نام "قطع تنفس حین خواب" (sleep apnea) است. و میزان چندین شاخص التهابی در خون (CRP، اینترلوکین 6، فاکتور نکروز تومور- آلفا و دیگر شاخص‌ها) در نتیجه خواب ناکافی افزایش می‌یابد.

چه کار باید کرد:

سعی کنید هفت تا هشت ساعت در شب بخوابید. اگر خواب شما به طور مزمن مختل شده یا ناکافی است یا اغلب در حین روز احساس خواب‌آلودگی می‌کنید، با پزشک عمومی‌تان در این مورد مشورت کنید.

8- ارزیابی خطر:

کارشناسان برای سال‌های بسیار برای ارزیابی خطر ابتلا به بیماری قلبی به داده‌های به دست آمده از یک بررسی مشهور به نام "بررسی قلب فرامینگهام" اتکا می‌کردند که خطر دچار شدن به حمله قلبی را ده سال آینده با در نظر گرفتن سن، جنسیت، سیگار کشیدن،‌ میزان کلسترول، و فشار خون تخمین می‌زند

یک معیار اندازه‌گیری به نام "نمره خطر رینولدز" که علاوه بر اینها، اندازه‌گیری با حساسیت بالای CRP خون یا hsCRP و سابقه خانوادگی را نیز در نظر می‌گیرد، به خصوص در مورد حملات قلبی در زنان، توانایی پیش‌بینی را بهبود بخشید است.

در یک بررسی مدل رینولد در نیمی از زنانی که بر اساس مدل فرامینگهام خطر حمله قلبی در آنها بینابینی ارزیابی شده بود، با مدل رینولدز در رده‌های با خطر بالاتر یا پایین‌تر طبقه‌بندی مجدد شدند.

چه کار باید کرد:

پس از محاسبه نمره خطر حمله قلبی بر حسب مدل فرامینگهام،www.health.harvard.edu/heartrisk. اگر میزان خطر شما در حد متوسط - 5 تا 20 درصد بود- انجام آزمایش hsCRP را در نظر داشته باشید، سپس موقعیت‌تان را با مدل جدید رینولدز [External Link Removed for Guests]. ارزیابی مجدد کنید.

9- داروهای که ممکن است به آنها نیاز داشته باشید یا نداشته باشید:

داروهای گروه استاتین‌ها درمان انتخابی برای بهبود میزان کلسترول خون هستند. این دارو میزان کلسترول بد (LDL) را کاهش می‌دهند، اندکی میزان کلسترول خوب (HDL) را بالا می‌برند، و اندکی میزان تری‌گلیسریدها را کاهش می‌دهند. میزان این کاهش‌‌ها بسته نوع و مقدار استاتین مصرفی دارد.

استاتین‌ها برای افرادی که علیرغم تغییرات سبک زندگی میزان کلسترول خون آنها بالا می‌‌ماند، یک گزینه درمانی است. اما این داروها برای هر کسی ضروری نیستند. این داروها ممکن است باعث عوارض جانبی ناراحت‌کننده‌ای- به خصوص دردهای عضلانی- و در موارد نادری مشکلات کبدی شوند. و گرچه نشان داده شدهاست که این داروها خطر مشکلات قلبی-عروقی (از جمله حملات قلبی مرگبار) را در زنانی که قبلا دچار بیماری قلبی بوده‌اند، کاهش می‌دهند،

هنوز روشن نیست که آیا زنان دارای میزان بالای کلسترول بدون نشانه بیماری قلبی نیز ممکن است از مصرف این داروها سود ببرند یا نه.

سایر داروهایی که میزان کلسترول را هدف قرار می‌دهند نیز ممکن است در برخی شرایط مناسب باشند.

چه کار باید کرد:

با دکترتان صحبت کنید. اگر تری‌گلیسرید بالا و LDL بالا دارید، یک گروه دارویی به نام مشتقات اسید فیبریک (مانند جمفیبروزیل) ممکن است به شما کمک کند.

اگر میزان HDL یا کلسترول خوب‌تان پایین است، یک گزینه درمانی استفاده از داروی نیاسین است که هم HDL را بالا می‌برد و هم LDL و تری‌گلیسرید را کاهش می‌دهد. برای ایجاد این اثر معمولا باید نیاسین با دوزهای نسبتا بالا به بیمار داده شود و درمان تحت نظر متخصص باشد.

مصرف آسپیرین یک علامت سوال برای زنان بوده است. نشان داده شده است که مصرف روزانه آسپیرین خطر اولین حمله قلبی در مردان را کاهش می‌دهد، اما "بررسی سلامت زنان" در آمریکا نتوانست نتایج مشابهی را در مورد زنان به دست دهد.

مصرف روزانه آسپیرین به پیشگیری از سکته‌های مغزی ناشی از نرسیدن خون به مغز (شایع‌ترین نوع سکته مغزی) کمک کرد و تا حدودی در پیشگیری از حملات قلبی در میان زنان 65 ساله و بالاتر موثر بود. اما در زنان زیر 65 سال، مصرف روزانه آسپیرین نسبت به دارونما اثر بیشتری در پیشگیری از حملات قلبی نداشت. روشن است که آسپیرین دارویی معجزه‌آسا نیست،‌ و دارویی کاملا بدون عارضه هم نیست. خونریزی گوارشی و سکته مغزی ناشی از خونریزی در رگ‌ها مغز جزو خطرات مصرف منظم آسپیرین هستند.

چه کار باید کرد:

با دکترتان در مورد خطرات و منافع مصرف آسپیرین مشورت کنید. به یاد داشته باشید که یک سبک زندگی سالم می‌تواند در پیشگیری از سکته مغزی و حمله قلبی بسیار موثرتر از آسپیرین باشد.

10 -بهبود تشخیص:

شیوه استاندارد برای ارزیابی علائم قلبی گرفتن الکتروکاردیوگرام یا همان نوار قلب - در حین استراحت و بر روی ترد میل (تست استرس) است- و ممکن است در مرحله بعدی آنژیوگرافی رگ‌های کورونر (سرخرگ‌های تغذیه کننده قلب) انجام شود. آنژیوگرافی یک شیوه تصویربرداری با اشعه ایکس است که پس از فرستادن سوندی به درون رگ‌های کورونر قلب و تزریق ماده حاجب، می‌تواند هر نوع انسداد این رگ‌ها را نشان دهد.

اما نوار قلب ممکن است نتواند بیماری قلبی در زنان را تشخیص دهد و حتی آنژیوگرافی نیز همانطور که قبلا گفتیم ممکن است در تشخیص ناتوان بماند.

چه کار باید کرد:

تست هسته‌ای تحت استرس (تزریق ماده رادیواکتیو در حالی که بیمار روی تردمیل در حال فعالیت است و عکسبرداری از قلب) و اکوکاردیوگرافی تحت استرس (تصویربرداری از قلب با امواج مافوق صوت در حین فعالیت بیمار روی ترد میل) نسبت به الکتروکاردیوگرافی یا نوار قلب مطمئن‌تر هستند و بسیاری از مراکز تخصصی این آزمایش‌ها را انجام می‌دهند.

همچنین برخی از زنان ممکن است نیاز به دو تست دیگر داشته باشند.: سونوگرافی داخل‌عروقی که تصاویر سطح مقطع دیواره‌های شریان می‌گیرد و "بررسی‌های رزرو جریان خون کورونر" که در آنها میزان افزایش خون در این رگ‌ها در پاسخ به افزایش تقاضا اندازه‌گیری می‌شود. این دو تست می‌توانند نشان دهند آیا رگ‌های ذره‌بینی در قلب مقدار کافی خون به ماهیچه قلب می‌رسانند یا نه. هر دوی این تست‌ها ممکن است حین آنژیوگرافی انجام شود.

کلام آخر

اگر علائم نگران‌کننده‌ای دارید، آن را با دکترتان در میان بگذارید. و پیش متخصصی بروید که به حرف شما گوش می‌دهد و نگرانی‌های شما را جدی می‌گیرد. حتی ممکن است در یک مرکز تخصصی قلب بتوانید پزشکی را که متخصص سلامت قلب زنان است را پیدا کنید.

منبع:همشهری آنلاین

می‌دانید که انار یک تصفیه‌کننده خون بوده و برای کبد بسیار مناسب است. به این دلیل از قدیم خوردن این میوه برای شفافیت پوست توصیه می‌شده است.
از امام رضا(ع) نقل می‌کنند که: «انار بخورید تا دهان‌تان پاکیزه و خوش‌بو شود.» مطالعات متعدد نشان داده که عادت به خوردن این میوه مانع تشکیل پلاک‌های دندانی و بروز پوسیدگی دندان می‌شود.

تقویت قلب
نکته مهمی که باید درباره انار بدانیم خاصیت حفاظتی آن در برابر بیماری‌های قلبی است. انار احتمال ابتلا به بیماری‌های قلبی را با کاهش فشار خون، جلوگیری از اکسید شدن LDL و تشکیل پلاک در دیواره عروق پایین آورده و ریسک ابتلا به گرفتگی عروق را کم می‌کند.

رب انار
یکی از فرآورده‌های پرمصرف این میوه رب انار است؛به این ترتیب که آب انار را جوشانده و آن را تغلیظ می‌کنند و به عنوان چاشنی به خصوص در خورش فسنجان و تهیه زیتون پرورده مورد استفاده قرار می‌دهند. البته این رب می‌تواند ترش و یا شیرین باشد که با افزودن کمی شکر و یا آب نارنج و یا آب غوره این مزه‌ها تقویت خواهند شد.

ترکیب انار و گل‌پر
خوردن این میوه و آب آن به دلیل ترکیباتی که دارد، یبوست‌آور است و خوردن‌اش به همراه هسته مانند یک ملین عمل می‌کند اما به دلیل ایجاد مشکلاتی به هنگام دفع، بهتر است که یک چهارم آن را با هسته و بقیه‌اش را بدون هسته میل کنید.ضمنا از آنجا که این میوه نفاخ است، مصرف آن با گیاه معطری مانند گل‌پر که طبع گرمی دارد،خاصیت نفاخ بودن را از این میوه می‌گیرد.
خوردن انار یا آب آن به تنهایی سوء‌هاضمه‌آور بوده و سوزش معده به دنبال دارد. به این دلیل خوردن‌اش با گلپر توصیه می‌شود. یادتان باشد که خوردن مقدار کمی از انار گلپر زده بعد از غذا به هضم غذا کمک می‌کند.

میوه بارداری
خانم‌های باردار نیز بهتر است در این دوران انار میل کنند زیرا این میوه هم علایم ویارشان را کاهش می‌دهد و هم به رشد جنین کمک می‌کند.

آش انار
با این میوه می‌توانید آشی گرم تهیه کنید به نام آش انار که یزدی‌ها آن را پخته و بیشتر از همه میل می‌کنند. طرز تهیه‌اش به این ترتیب است که برنج و لپه را به همراه سبزی آش (جعفری و گشنیز) و کمی سیر طبخ کرده و سپس نیم ساعت قبل از برداشتن آش از روی حرارت به آن آب انار یا رب انار می‌افزایند و به جای نعناع داغی که به سایر آش‌ها اضافه می‌شود، به آن کمی گلپر می‌زنند.

منبع آنتی ‌اکسیدان
این میوه سرشار از ویتامین C (یکی از آنتی‌اکسیدان‌های قوی) است و به این ترتیب، خوردن یک عدد از آن یا ۱۰۰ سی‌سی از آب انار تامین‌کننده ۱۶ درصد از نیاز روزانه به این ویتامین است. ضمنا منبعی از ویتامین B5 و پتاسیم است و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی آن هم از خانواده پلی فنول‌ها، دیگر مواد ارزشمند این میوه هستند. مزه گس انار نیز به دلیل تاننی است که در پوست‌اش دارد، درست مثل چای.

منبع : salamat.ir

گیاهان موثر بر بیماریهای قلب

روش های درمان

برای تقویت قلب از روش های زیر استفاده میشود:

الف: پودر بالنگ تقویت کننده قلب می باشد به خصوص اگر با عسل پرورده شده باشد.

ب:تئوبالد پژوهشگر روسی می گوید : در تمام مواردی که درمان با قدرت کار قلب بستگی دارد در کنار درمان دیز یتالین (گل انگستانه ) نباید عسل را که ذاتا کار قلب و تغذیه آن را بر می انگیزد فراموش کرد .



گل انگشتانه دارای الکالوئیدی به نام دیزیتالین است که این ماده بهترین داروی قلب بوده و تاکنون هیچ نظیری نداشته است . دیزتالین فرکانس طپش قلب را تنظیم و در بیماران قلبی که از خیز قلبی رنج می برند موثر میباشد. از مصرف این گیاه در خانه باید مطلقا خود داری کرد چون سمی است و باید از داروخانه تهیه شده و با تجویز پزشک مصرف گردد.


تقویت قلب

گل گاوزبان 15 گرم . باد رنجوبه 15 گرم. هر دو را در یک لیتر آب جوشانده و سپس صاف نمایند. به این محلول یک لیوان عرق بید مشک و گلاب و 5/2 گرم زعفران کوبیده اضافه نمایید و با 250 گرم عسل مخلوط و روزی سه استکان بعد از غذا میل نمایید.



درمان کم خونی

خوردن عسل با آب سبزی ها (تره. هویج. ترب سیاه . چغندر . ترب دشتی) داروی موثر در بیماری کم خونی است.



درمان فشار خون

خوردن پیاز پخته با عسل اثر کم کننده فشار خون دارد.

بعد از حجامت (خون گرفتن) فصد(زالو انداختن) خوردن عسل بسیار نافع است.

سایت عسل درمانی

مضرات سیگار برای قلب

سیگار کشیدن مضر است، نه تنها به دلیل وجود رابطه بین سیگار و سرطان ریه، بلکه به این دلیل که مصرف سیگار در بالای فهرست عوامل خطرزای بیماری قلبی‌عروقی قرار دارد. اگر سیگار مصرف کنید، خطر حمله قلبی یا سکته مغزی در شما دو برابر افراد غیر سیگاری خواهد شد. این خطر با افزایش تعداد سیگارهای مصرفی در روز بیشتر می‌شود.


 افراد سیگاری که یک بار دچار حمله قلبی شده‌اند، نسبت به افراد غیر سیگاری احتمال بیشتری دارد که دچار مرگ ناگهانی شوند. 
 مصرف سیگار موجب می‌شود غدد فوق کلیه،هورمونی ترشح کنند که به طور موقت فشار خون شما را افزایش داده و موجبمی‌شود قلبتان بیشتر کار کند. 
 علاوه بر این، سیگار مقدار اکسیژن دردسترس قلب را کاهش می‌دهد، بنابراین کشیدن هر عدد سیگار، یک فشار اندک ودر عین حال غیر ضروری را روی قلب و عروق خونی شما وارد می‌کند. 

 
 
 
 
 همچنین میزان رسوبات چربی موجود درسرخرگ‌ها (آترواسکلروز) در افراد سیگاری بیشتر از غیرسیگاری‌هاست، زیراسیگار موجب تجمع سلول‌های خونی خاصی به نام پلاکت می‌شود که ته‌نشین شدنکلسترول در سرخرگ را تحریک می‌کنند. از آنجا که فرآیند یاد شده هم بهوسیله فشار خون بالا و هم با مصرف سیگار تسریع می‌شود، بنابراین یک فردسیگاری مبتلا به فشار خون بالا، در معرض خطر بیشتر ابتلا به تصلب شرایین(آترواسکلروز) قرار دارد. 

 
 
 
 
  مضر دود سیگار روی اعضای بدن، دلیلقانع ‌کننده‌ای برای ترک سیگار است. به جز این، با ترک سیگار بعضی ازصدماتی که قبلا ایجاد شده است از بین می‌رود. 

 
 
 
 
  سال پس از قطع مصرف سیگار، خطر بیماریعروق کرونر از جمله حمله قلبی و درد قفسه سینه به نصف کاهش می‌یابد. 15سالپس از ترک سیگار، خطر ابتلای شما به بیماری های قلبی مانند کسی است کههرگز سیگار نکشیده است، بنابراین هر چه زودتر سیگار را کنار بگذارید، طولعمر بیشتری خواهید داشت.
 
 
 
 یک نکته دیگر را نیز به افراد سیگاری توصیهمی کنیم که ترک سیگار آسان نیست. به‌ طور معمول بیشتر افراد سه تا چهاربار اقدام به ترک می‌کنند تا سرانجام موفق می‌شوند. با این وجود با هر بارتلاش برای انجام این کار، احتمال موفقیت بیشتر می‌شود. 

 
 
 
 
  نامه  

ضعف دریچه میترال قلب


ضغف یا سست بودندریچه میترال (MVP) اختلالی است که یکی از دریچه های قلب شما که میترال نام دارد را درگیر می کند و زمانی اتفاق می افتد که این دریچه می تواند کاملاً بسته شود بنابراین مقداری خون درون قلبتان از این دریچه نشت می کند.

این بیماری بسیار شایع است مثلا کمی بیش از 2 درصد مردم آمریکا دچار سستی دریچه میترال هستند. زنان و مردان به میزان برابر به آن دچار می شوند. در بسیاری از افرادMVP بی خطر است و نیازی نیست که تغییری در شیوه زندگی فرد داده شود. این بیماری طول عمر شما را کاهش نمی دهد. در بعضی افرادی که MVP دارند اگر بیمار پیشرفت کند، درمان ضروری است.

· علائم و نشانه ها

MVP اختلالی است که در تمام عمر همراه بیمار است ولی بسیاری از افراد مبتلا هیچگاه علامت و نشانه ای ندارند . هر گاه تشخیص داده شود، افراد مبتلا ممکن است شگفت زده شوند که اختلالی در قلبشان وجود داشته است، در حالیکه علامت و نشانه ای نداشته اند. علائم و نشانه های MVP در افراد مختلف متفاوت است. این علائم خفیف هستند و بتدریج پیشرفت می کنند و شامل موارد زیر است:

- ضربان قلب نامنظم ( آریتمی )

- سرگیجه ، احساس سبکی سر

- سختی تنفس یا تنگی نفس ، اغلب وقتی طاق باز می خوابند یا پس از فعالیت بدنی

- خستگی

- درد قفسه صدری که با حمله قلبی یا بیماری عروق کروناری همراه نیست.

· علل

وقتی قلب شما درست کار می کند ، دریچه میترال با باز و بسته شدن خود جریان خون را بین اتاق بالائی ( دهلیز چپ ) و پائینی سمت چپ ( بطن چپ ) تنظیم می کند. ولی در بعضی افراد دریچه میترال بخوبی کار نمی کند و هر بار که قلب پمپ می کند و منقبض می شود ، به سمت دهلیز چپ برآمده می شود ( دقیقاً مثل یک چتر نجات ) این حالت مانع از این می شود که دریچه کاملاً بسته شود. در نتیجه بجای اینکه خون در یک مسیر جریان یابد مقداری خون به سمت دهلیز نشت می کند.

نام دیگر شلی دریچه میترال سندرم مورمور – کلیک است. هرگاه پزشک بوسیله گوشی پزشکی به قلب شما گوش می دهد، آنزمانی که لت ها به سمت خارج برآمده می شوند صدای کلیکی به گوش رسیده و برگشت خون به دهلیز بصورت مورمور شنیده می شود.

پزشکان اسامی دیگری نیز برای MVP به کار می برند: سندرم بارلو – سندرم دریچه شل – سندرم بالونی شدن دریچه میترال .

در بعضی افراد ممکن است MVP ارثی باشد و اغلب در اعضاء خانواده دیده می شود. افرادی که دچار سندرم مارفان یا سایر اختلالات بافت همبند هستند بیشتر دچار MVP می شوند.

اگر شما MVP دارید لت های دریچه میترال شما ممکن است بزرگ یا ضخیم شوند. زنانی که دچار MVP هستند اغلب لاغر و ستون فقرات خمیده یا اختلال اسکلتی خفیفی در دیواره قفسه صدری دارند. بعضی ممکن است سوراخی در دیواره جدا کننده دو اتاق فوقانی دهلیزها داشته باشند که به این وضعیت نقص سپتوم ( دیواره ) دهلیزی می گویند.

· چه موقع لازم است توصیه های پزشکی را جدی بگیریم؟

هر گاه شما دچار علائم و نشانه هایMVP شدید باید با پزشکتان تماس بگیرید. اگر قبلاً MVP را در شما تشخیص داده اند، هر گاه علائمتان بدتر شد به پزشک مراجعه کنید.

· بیماریابی و تشخیص

بیشتر مواقع پزشکان بیماری شلی دریچه میترال را در میان بزرگسالان جوان می یابند. احتمال زیادی وجود دارد که پزشکتان در حین معاینات معمول قلب بوسیله گوشی پزشکی MVP را تشخیص دهد. هرگاه MVP وجود داشته باشد او ممکن است صداهای غیرطبیعی همانند صدای کلیکی ویژه MVP را بشنود.

این صدای کلیک مشخصاً در میانه صدای ضربان قلب شنیده می شود که بدنبالش سر و صدای مِرمِر وجود دارد. صدای کلیک بدلیل صاف شدن لت های دریچه میترال است و حرکت رو به عقب جریان خون به دهلیز صدای مِرمِر ایجاد می کند.برای تأیید تشخیص به اکو کاردیوگرافی که یک روش غیر تهاجمی و ماوراء صوت برای بررسی قلب است نیازمندید.

این تست از امواج صوتی با فرکانس بالا استفاده می کند تصویری از قلب و ساختمانهایش که شامل دریچه میترال و جریان خون عبوری از آن نیز هست را نمایان می سازد میزان خونی که نشت می شود (برمی گردد) نیز قابل اندازه گیری است.

در بعضی موارد شما به تستهای بیشتری نیازمندید. که جزئیات بیشتری در مورد دریچه های قلبتان و را مشخص کرده و در کمک به تشخیص مؤثر می باشند در اختیارتان بگذارند بویژه در مواقعی که بخواهیم سایر اختلالات قلبی را رد کنیم. این تستها عبارتند از :

عکس قفسه سینه: عکس قفسه سینه بوسیله اشعه X اندازه و شکل قلب را نشان می دهد که می توان نشانه ای از نارسایی یک دریچه را نیز در آن یافت.

نوار قلب ECG ( الکترو کاردیوگرام ): در این تست نوارهایی که بوسیله سیم ( الکترود) به پوستتان وصل می شوند تا ایمپالسهای الکتریکی که توسط قلبتان تولید می شوند را اندازه بگیرند و ایمپالسها بصورت موجهایی روی مانیتور یا کاغذ ثبت می شوند. علاوه بر این اطلاعات ECG ریتم قلب شما را نیز نشان می دهد.

اکوکاردیو گرافی از طریق مری: با این روش دید نزدیکتری به دریچه میترال خواهیم داشت. مری، لوله ای است که از حلق به معده متصل می شود و در کنار قلب قرار دارد. در اکو کاردیوگرافی معمولی ترانسدیوسر که امواج صوتی لازم که امواج صوتی لازم برای تشکیل قلب ضربان دار را می سازد برروی قفسه سینه حرکت داده می شود. در اکو کاردیوگرافی از طریق مری به اتهای لوله ای که درون مری قرار داده شده یک ترانسدیوسر کوچک وصل می شود. چونکه مری در کنار قلب است و قرار دادن ترانسدیوسر در آن ناحیه تصویر واضح تری از قلب( دریچه میترال و جریان خون از آن ) نشان می دهد.

سونوگرافی داپلر : با اندازه گیری تغییراتی که در فرکانس امواج ماوارء صوت پس از برخورد با گلبولهای قرمز که از قلب یا عروق شما حرکت می کنند بوجود می آیند،این نوع سونوگرافی اطلاعاتی درباره سرعت و مسیر جریان خون در اختیار ما می گذارد ، این روش در ارزیابی عملکرد دریچه ها مفید است. یک کامپیوتر اطلاعات جریان خون درون قلب را دسته بندی کرده و بعد بصورت تصویر دو بعدی نشان می دهد و از رنگها برای نشان دادن سرعت و مسیر جریان خو ن استفاده می کند.

کاتترازسیون قلبی : در این روش پزشک یک لوله نازک ( کاتتر) را از طریق عروق خونی باز و یا کشاله ران به قلب شما می رساند از طریق کاتتر رنگ را بدرون حفره های قلب و عروق خونی قلب می ریزند. این رنگ همچنان که در قلب حرکت می کند پخش می شود ، در تصاویر گرفته شده با اشعه X دیده می شود و اطلاعات زیادی در رابطه با قلب و دریچه های آن و همچنین جریان خون و نشت آن در اختیار پزشکتان می گذارد . بعضی از این کاتتر ها دستگاهی در نوک خود دارند که می تواند فشار خون را در حفره های قلب مثل بطن چپ اندازه بگیرند.

هرگاه تشخیص داده شد که شما MVP دارید ممکن است پزشکتان توصیه کند که اعضاء درجه یک خانواده تان نیز تست شوند.


· عوارض

اگر چه بسیاری از مردمی که MVP دارند هیچ علامتی نشان نمی دهند اما گاهی عوارض بیشتر در افراد میان سال و مسن ظاهر می شوند و عبارتند از :

برگشت دریچه میترال – شایعترین مشکل برگشت دریچه میترال و نارسایی آن است، وضعیتی که در آن دریچه بشدت نشت می دهد و مقدار زیادی خون به دهلیز چپ بر می گردد.

مشکلات ریتم قلب – افرادی که MVP دارند ممکن است دچار ریتم های نامنظم قلبی شوند. این مشکل بویژه در دهلیزها بوجود می آید ولی تهدید کننده حیات نیست. پزشکان مواردی از مرگ ناگهانی قلبی را بدنبال MVP گزارش کرده اند به هر حال این موارد بسیار نادر هستند و حتماً بدلیل مشکلات دریچه ای نمی باشند..

افرادی که برگشت شدید دریچه میترال دارند و یا دریچه به شدت تغییر شکل یافته است به ایجاد مشکلات ریتم غیر طبیعی مستعدتر هستند.

· درمان

بیشتر افرادی که شلی دریچه میترال دارند بویژه آنها که هیچ علامتی ندارند به درمان نیاز ندارند.

اگر شما علامت دار شدید ممکن است پزشکتان دارویی تجویز کند تا درد قفسه سینه یا آریتمی ناشی از MVP را بهبود بخشد . برا ی مثال پزشکان گاهی دارویی به نام مسدود کننده بتا را برای ضربان قلب بالا یا ناراحتی در قفسه صدری تجویز می کنند. هیچ گاه بدون مشورت با پزشکتان این داروها را قطع یا کم و زیاد نکنید.

به دیگران نیز اطلاع دهید: اگر نیاز به کار روی دندان خود دارید که منجر به خونریزی لثه
می شود و یا حتی تمیز کردن و جرم گیری معمولی . همچنین قبل از اعمال جراحی چون برداشتن لوزه، کیسه صفرا، یا پروستات به جراح خود اطلاع دهید که دچار MVP هستید. ممکن است نیاز به مصرف دوره ای از آنتی بیوتیکها قبل از عمل جراحی داشته باشید تا احتمال عفونت را کم کند. استفاده پیشگیرانه آنتی بیوتیکها، بسیاری از باکتری ها که ممکن است وارد گردش خون شوند را از بین برده و جلوی عفونت دریچه قلب را می گیرد. آموکسی سیلین یکی از شایعترین داروهایی است که بدین منظور تجویز می شود. ولی اگر شما به داروهای خانواده پنی سیلین ( آمپی سیلین ) حساسیت دارید . پزشکتان می تواند از آنتی بیوتیکهای دیگر مانند کلیندومایسین ، کلاریترومایسین یا آزیترومایسین استفاده کند..


احتیاطهای لازم در زمان حاملگی : اگر MVP دارید و حامله هستید شانس داشتن یک دوره بارداری خوب در شما بالاست . با این وجود پزشکان گاهی اگر عفونتی وجود داشته باشد که سیستم گردش خون را درگیر کند در هنگام زایمان ( بدون عارضه و موفق ) آنتی بیوتیک تجویز می کنند.

حتی اگر علائم و نشانه ای به همراه MVP ندارید و هیچ داروئی برای آن مصرف نمی کنید ممکن است پزشکتان توصیه کند که هر 3 یا 5 سال دوباره بررسی شوید تا اگر به سمت برگشت و نارسایی دریچه میترال پیشرفت کرده اید مشخص شود.

· پیشگیری

شما نمی توانید جلوی ایجاد شلی دریچه میترال را بگیرید. ولی می توانید جلوی ایجاد و عوارض آن را مثل عفونت باکتریایی، با در جریان قرار دادن جراح و دندانپزشکتان پیش از اعمال جراحی، بگیرید. هر گاه لازم باشد به شما آنتی بیوتیک داده می شود. هر گاه دچار علائم و نشانه های عفونت باکتریایی مثل تب، لرز یا سردرد و یا دچار تنگی نفس شدید حتماً به پزشکتان اطلاع دهید.

· مراقبت از خود

بسیار از افرادی که MVP دارند دارای یک زندگی طبیعی، فعال و بدون مشکل هستند . عمدتاً پزشکان توصیه نمی کنند که شیوه زندگی خود را تغییر دهید و یا محدودیتی در انجام فعالیتهای بدنی و رژیم غذایی خود قائل شوید

سایت تخصصی حکمت نوین

دانشمندان استرالیایی کشف کردند گوجه پخته همان فواید داروی استاتین (statins ) را برای بیمارانی دارد که به کلسترول بالا و یا فشار خون بالا مبتلا هستند.
به گزارش دیلی میل، این تحقیق نشان داد گوجه فرنگی می تواند جایگزین موثری برای استاتین باشد. استاتین ها طبقه ای از داروها هستند که معمولا برای کاهش کلسترول بالا و یا فشار خون بالا که هر دو منجر به بروز بیماری قلبی می شوند، تجویز می شوند.

گوجه فرنگی حاوی میزان زیادی آنتی اکسیدان قوی لیکوپن است. این ماده ، خطر بروز سکته قلبی و مغزی را کاهش می دهد.

آزمایش ها نشان داد پختن گوجه فرنگی میزان جذب لیکوپن آن را افزایش می دهد.

این پژوهشگران نتایج 14 مطالعه بین المللی را در مورد فواید لیکوپن در 55 سال گذشته مورد بررسی قرار دادند. آنها نتیجه گرفتند لیکوپن نیروی دفاعی طبیعی در برابر افزایش میزان کلسترول بد در خون هستند.

به گفته این دانشمندان، اثر لیکوپن با دوزهای اندک استاتین که برای درمان فشار خون و یا کلسترول بالا استفاده می شود، برابری می کند.
به گفته" کارین رید" از دانشگاه آدلاید، روزانه نیم لیتر آب گوجه فرنگی و یا 50 گرم گوجه فرنگی پخته می تواند افراد را در برابر بیماری های قلبی محافظت کند.
نتایج این تخققات در نشریه maturitas منتشر شده است.


سلامت نیوز

داروهای قلبی شما

مقدمه :

در بین داروهایی که توسط پزشک برای بیماران قلبی توصیه می شود ، نیتراتها و بلوک کننده های گیرنده بتا بیشتر به چشم می خورد که لازم است مصرف کنندگان ین دسته از داروها مواردی را هنگام مصرف رعیت کنند .

* نیتراتها

( ایزوسورباید دی نیترات ؛ پرل T.N.G ، پماد نیتروبید ، قرص نیتروکانتین )

این داروها با اثرات ضدآنژین ؛ پائین آورنده فشارخون ( بخصوص شکل تزریقی ) و کاهنده بار قلب اثر خود را اعمال می کنند .

مکانیسم اثر این داروها به این شکل است که سبب کاهش تقاضای اکسیژن در عضله قلبی می شوند این امر ناشی از کاهش بار ورودی و خروجی بطن چپ بدلیل گشاد شدن عروق ریوی و شریانی همراه با انتشار مؤثرتر جریان خون عضله قلب می باشد و اثر پایین آورنده فشار خون آن ناشی از گشاد کردن عروق محیطی می باشد .

توصیه های لازم هنگام مصرف نیتراتها :

در صورت بروز تاری دید ؛ خشکی دهان مصرف دارو را قطع نمائید .

برای جذب سریعتر بهتر است اشکال خوراکی این دارو با یک لیوان آب و با معده خالی مصرف شود .

دوره درمان را کامل مصرف کنید .

به هنگام مصرف قرص زیرزبانی آن را زیرزبان قرار داده و تا زمانی که قرص حل نشده از خوردن و نوشیدن آن اجتناب کنید .

به هنگام استفاده از ‍پمادنیتروگلیسرین پیش از مصرف پوست را تمیز کنید ؛ به میزان دستور داده شده روی پوست بمالید و از ماساژ دادن محل خودداری کنید دارو را بر روی محلهای بدون موی پوست بگذارید .

از جویدن و خرکردن قرص زیر زبانی و همچنین بلعیدن آن خودداری کنید .

با بروز اولین علائم آنژین بنشینید و از قرص زیرزبانی استفاده کنید .

برای جلوگیری از حمله آنژینی ۵-۱۰ دقیقه قبل از امکان وقوع یک حادثه استرس زا قرص زیرزبانی استفاده کنید .

در صورتیکه یک نوبت مصرف دارو را فراموش کردید به محض به یادآوردن آن را مصرف نمائید ولی اگر تا نوبت بعدی کمتر از دو ساعت فاصله باشد از مصرف آن خودداری کنید .

سردرد عارضه عادی نیترات هاست که با ادامه درمان کاهش می یابد در صورت تداوم یا تشدید سردرد به پزشک مراجعه نمائید .

پیش از قطع مصرف دارو به پزشک مراجعه کنید ممکن است کاهش تدریجی مقدار مصرف دارو مورد نیاز باشد .

* بلوک کننده های گیرنده های بتا ( پروپرانول ؛ آتنولول )

این داروها با اثرات ضدآنژین صدری ؛ ضدآریتمی ، کاهنده فشارخون ، پیش گیری کننده از آنفارکتوس مجدد ، پیش گیری کننده از سردردهای عروقی ، درمان کمکی اضطراب مورد مصرف قرار می گیرند .

این داروها اثرات اعصاب سمپاتیک را با رقابت در اتصال به گیرنده های بتا مسدود می کنند . گیرنده های بتا در بدن دو دسته اند :

گیرنده های بتا یک که این گیرنده ها در نسوج قلب وجود دارند .

گیرنده های بتا دو که در بافتهای دیگری به جز قلب ( مثلاً در ریه ) یافت می شوند .

برخی از این داروها بصورت انتخابی فقط بر روی بتا یک اثر می کنند و برخی بطور غیرانتخابی تمام گیرنده های بتا را مسدود می نمایند و برخی از این داروها با مقادیر کم گیرنده های بتا یک را مسدود و با اقزایش مقدار دارو شروع به انسداد گیرنده های بتا دو می نمایند .

نکات قابل توصیه :

این دارو در صورتیکه ضربان قلب کمتر از ۴۵ ضربه در دقیقه باشد یا فشار خون کمتر از ۱۰۰ میلیمتر جیوه باشد منع مصرف دارد .

در صورت قطع ناگهانی مصرف این دارو خطر تشدید آنژین – آنفارکتوس میوکارد و بی نظمی ضربان قلب وجود خواهد داشت .

در صورت بروز افسردگی روانی ناشی از این دارو بخصوص پروپرانول مصرف این دارو باید قطع شود .

در صورتیکه بعد از یک دوره درمان لازم است مصرف دارو قطع شود باید به تدریج و حداقل طی ۳ روز تا دو هفته صورت بگیرد .

ممکن است در حین مصرف این داروها به محدودیت مصرف نمک در رژیم غذایی ویا کاهش وزن نیاز باشد .

این داروها زیادی فشارخون را درمان نمی کنند بلکه آن را کنترل می نمایند و ممکن است مصرف آن تا پایان عمر ضروری باشد .

مصرف دارو را حتی اگر احساس بهبودی گردید ادامه دهید و به دستورات پزشک معالج توجه نمائید .

در بیماران مبتلا به دیابت ، با مصرف این دارو ممکن است گاهی غلظت قندخون افزایش یابد .

این داروها را می توان هم با غذا و هم با معده خالی میل نمود .

پزشکان بدون مرز

نکات ایمنی در مصرف داروهای قلبی در سالمندان


در سالمندان، جذب داروهای قلبی به علت کم شدن حرکات روده کاهش می‌یابد. در سالمندی، جریان خون کل سیستم گوارشی کاهش می یابد و بنابراین ورود دارو به جریان خون عمومی کم‌تر می‌شود. تأخیر در جذب، باعث ضعیف شدن قدرت دارو شده و مدت اثر آن‌ها طولانی می شود. این اثرها می‌توانند بسیار خطرناک باشند، زیرا اغلب داروهای قلبی دارای طیف باریک درمانی می‌باشند.

کاهش تودة بدن و کاهش آب بدن دو پدیده‌ای هستند که با سالمندی اتفاق افتاده، موجب کاهش نیاز به دوزاژ داروها می شوند. افزایش تدریجی نسبت چربی بدن به تودة بدن، باعث فراهم آمدن محیط بیشتری برای ذخیره داروهای حلال در چربی می شود. آزاد شدن تدریجی این داروها به داخل جریان خون می‌تواند مدت فعالیت دارو را افزایش دهد. این نکته را به ویژه هنگامی که فرد سالمند داروهای متعدد مصرف می‌کند باید به خاطر داشت زیرا تداخل‌های دارویی ممکن است تا ساعت‌ها به تأخیر بیفتند.

وجود مقادیر کم‌آلبومین در سرم سالمندان باعث می شود که داروها بدون باند شدن به آلبومین به وفور در گردش خون جریان یابند و باعث افزایش خطر عوارض جانبی و مسمومیت با داروهایی مانند دیگوسین شوند. زیرا در حقیقت غلظت پلاسمایی دارو بسیار بالاست. تغییرهای قلبی- عروقی مربوط به سن و یا بیماری مانند کاهش برونده قلب ( اغلب به دنبال MI، نارسایی قلب، CAD، هیپوولمی) باعث کاسته شدن توزیع دارو در بافت‌ها می شوند در نتیجه، زمان شروع اثر دارو و دورة اثر طولانی می شود.

می‌دانیم که بیماری‌های کلیه و کبد ضرورت کاهش دوز دارو را ایجاد می‌کنند، اما حتی در نبود بیماری نیز فونکسیون کبد سالمند کاهش یافته، باعث کم کردن متابولیسم و دفع دارو می شود. تأخیر در متابولیسم دارو باعث افزایش خطر عوارض جانبی و مسمومیت می‌شود، زیرا داروها مدت بیشتری در گردش خون باقی می‌مانند. در سیستم کلیوی سالمندان ترکیبی از کاهش جریان خون، کاهش سرعت فیلتراسیون گلومرولی و کاهش تدریجی فونکسیون نفرون‌ها می‌تواند منجربه دفع آهسته دارو در سالمندان شود.

افراد مسن اغلب دارای بیماری‌هایی مانند آرتریت، استئوپروز، COPD، بیماری عروقی محیطی، دیابت یا افسردگی‌اند. برای اینکه بین عوارض جانبی داروها و مشکل‌های پیش افتراق داده شود، باید پیشتر در یک مصاحبه، نخست این شرایط مورد بررسی قرار گیرند. علاوه براین باید نسبت به هرگونه سوء تغذیه، کمبود ویتامین، استفاده طولانی مدت از الکل یا دارو یا افزایش حساسیت نسبت به آلاینده‌های محیطی هشیار بود. در صورتی که بیمار حافظة ضعیف یا اختلال شناختی داشته باشد، با دوستان و خانوادة او باید مشورت کرد.

خوردن داروهای متعدد (پلی فارماسی) در سالمندان شایع است و باید با گرفتن تاریخچة دقیق دارویی از احتمال ایجاد عوارض جانبی ناشی از تداخل‌ها، اطمینان حاصل کرد. بسیاری از سالمندان داروهای آنتی‌هیستامین، ملین، ضداحتقان، آنتی‌اسید و آرام‌بخش مصرف می‌کنند.

نیترات

نیترات‌ها، هم در پیشگیری و هم در درمان آنژین مؤثراند. این داروها همچنین برای درمان ایسکمی، نارسایی قلب، MI، اورژانس‌های فشار خون استفاده می‌شوند. نیترات‌ها به طور مستقیم روی عضله صاف عروق تأثیر کرده، باعث گشادی عروق محیطی و عروق کرونر می‌شوند.

به تازکی مطالعه‌ها ثابت کرده‌اند که تأثیر و ایمنی این داروها در سالمندان همانند بیماران جوان است. نیترات‌ها به ویژه در سالمندانی مفید است که آنژین پایدار مزمن دارند، زیرا نسبت به سایر داروهای ضدآریتمی باعث عوارض جانبی کم‌تری می‌شوند. برای مثال آن‌ها همانند بتابلوکرها باعث برادیکاردی یا سرکوب میوکارد نمی‌شوند و مانند بلوک کننده‌های کانال کلسیم، عامل اِدم محیطی و یبوست نیستند. آن‌ها را می‌توان به اشکال پوستی، قرص‌های زیرزبانی کوتاه اثر یا اسپری دهانی تجویز کرد. پمادهای پوستی و آهسته نیاز به تکرار کم‌تری دارند و پذیرش آن‌ها در سالمندان بیشتر است.

استفادة مداوم از نیترات‌ها باعث مقاومت نسبت به اثرهای آن‌ها می‌شود، و به همین دلیل درمان متناوب پیشنهاد می‌شود. اگر نیترات‌ها تنها برای پیشگیری از آنژین استفاده می شوند، بیمار آن‌ها را به صورت خوراکی و طی روز مصرف می‌کند و یا این که به او آموزش داده می شود که پماد پوستی را هنگام خوابیدن در شب از روی پوست خود بردارد. به بیمار سالمندی که نیترات‌ها را به خاطر نارسایی قلب مصرف می‌کند و دارای تنگی نفس شبانه است، آموزش داده می‌شود که نیترات پوستی را شب مصرف کرده، صبح آن را بردارد.

شایع‌ترین عوارض جانبی نیترات‌ها زیرزبانی و اسپری، هیپوتانسیون و سنکوپ است. به بیمارانی که این داروها را مصرف می‌کنند آموزش داده می‌شود که هنگام درد سینه، سرگیجه یا احساس سبکی در سر، بلافاصله نشسته یا دراز بکشند تا علائم از بین برود. در هر حمله آنژین نباید بیشتر از سه قرص و هر یک به فاصلة پنج دقیقه استفاده شود. در صورتی که آنژین تسکین پیدا نکرد، بیمار باید به دنبال درمان اورژانس باشد. افرادی که نیترات‌های طولانی اثر مصرف می‌کنند باید به طور منظم فشارخون خود را کنترل کنند، در صورتی که نشانه‌های هیپوتانسیون ارتوستاتیک (سرگیجه، سبکی سر، سنکوپ) به وجود آمد، بیمار باید بداند که وضعیت خود را به آهستگی و طی چند مرحله تغییر دهد. از وضعیت خوابیده یا نشسته به آهستگی بلند شده و بعد از چند دقیقه استراحت، بایستد. سردرد یک عارضة جانبی شایع در درمان با نیترات‌‌ها است و با پیشرفت مقاومت، احتمال آن کم‌تر خواهد شد و این نکته را باید به بیمار یادآوری کرد. به طور معمول استراحت و استامینوفن باعث تسکین می شود. سردرد شدید باید به پزشک گزارش شود.

خشکی دهان که در سالمندان شایع است می‌تواند جذب نیترات‌های زیرزبانی را کاهش دهد. به این بیماران آموزش دهید که پیش از استفاده نیترات زیرزبانی، یک جرعه آب بنوشد. برای کمک به جذب قرص‌های نیترات خوراکی، باید با یک لیوان پرآب و شکم خالی مصرف شوند. به بیمار آموزش دهید که قرص‌ها را بدون جویدن و خورد کردن به طور سالم بخورد. به بیماران سالمند آموزش دهید که به طور ناگهانی درمان با نیترات‌های طولانی اثر را قطع نکنند زیرا می‌تواند باعث عود درد قفسه سینه شود. نیترات‌ها را باید به تدریج قطع کرد.

بلوک کننده‌های کانال کلسیم

بلوک کننده‌های کانال کلسیم به گونه‌ای موفقیت‌آمیز در درمان اختلال‌هاهمراه با CAD مانند هیپرتاسیون آنژین و برخی آنتی آریتمی‌ها استفاده شده‌اند و اغلب به دنبال MI به علت داشتن اثرهای حفاظتی از قلب استفاده می‌شود. مهار عبور یون کلسیم از غشای سلول باعث شل شدن عضله صاف عروق کرونر و گشاد شدن شرایین کرونر می‌شوند و این عمل خطر آنژین را کاهش می‌دهد. بلوک کننده‌های کانال کلسیم باعث گشادی عروق محیطی می‌شوند و بنابراین دارای اثرهای ضدفشار خون در افراد مسن مبتلا به سختی عروق هستند.

وراپامیل و دیلتیازم باعث کُندشدن هدایت گروه AVبر SA می‌شوند و بنابراین در درمان آریتمی‌های فوق بطنی (با آهسته کردن ریتم قلب) مفیداند. اما بررسی مداوم پرستاری برای شناسایی خطر عوارض جانبی ضروری است. برای مثال سالمندانی که تاریخچة سندرم سینوس بیمار یا بلوک AV درجه ۲ و ۳ دارند، نباید دیلتیازم یا وراپامیل مصرف کنند، مگر این که پس میکردایم داشته باشند. کسانی که سابقة نارسایی قلب داشته یا بلوک کننده‌های بتا مصرف می‌کنند، باید آنتاگونیست‌های کلسیم را با احتیاط مصرف کنند زیرا باعث سرکوب فونکسیون میوکارد می‌شوند.

سطح فعالیت الگوی خواب و وضعیت فیزیکی باید به طور مکرر از نظر پیشرفت نارسایی قلب بررسی شوند. خستگی طولانی مدت، افزایش وزن، تنگی نفس شبانه و کراکل‌های ریوی یا ویزینگ، به پزشک گزارش شوند. بیمارانی که از داروهای ضدفشارخون استفاده کرده‌اند ممکن است دچار هیپوتانسیون یا هیپوتانسیون ارتواستاتیک شوند به ویژه اگر نیفدیپین مصرف کنند. سالمندانی که بلوک کننده‌های کانال کلسیم مصرف می کنند (به ویژه نیفدیپین) ممکن است دچار اِدم غیرقلبی در انتها شوند که احتمالاً ناشی از شل شدن شرائین و وریدها است و می توان آن را با دیورتیک درمان کرد. در برخی بیماران ورزش هوازی خفیف و استراحت و بالا نگه داشتن پاها مفید است.

در بیمارانی که وراپامیل یا دیلتیازم مصرف می کنند، ممکن است یبوست ایجاد شود. اگر عامل کاهندة کلسترول مثل کلسترامین نیز مصرف شود، این مشکل ممکن است شدیدتر شود. با تشویق سالمندان به خوردن مایعات فراوان و رژیم فیبردار باید آن‌ها را به پیشگیری از یبوست ونیاز به نرم‌کننده‌های مدفوع یا ملین‌ها ترغیب کرد. بعضی از بلوک‌کننده‌های کانال کلسیم یک بار در روز مصرف شده و آهسته رش می باشند، این داروها را باید بدون جویدن یا خرد کردن خورد. عضله صاف مری در برخی از سالمندان ضعیف می شود و بلع قرص‌های بزرگ و کپسول‌ها را برای سالمندان مشکل می‌سازد. باید آن‌ها را کمک کرد که داروهای خود را با یک لیوان آب بخورند و نیمی از آب را پیش از خوردن قرص بیاشامند. ایستادن یا نشستن به علت قوة ثقل به سهولت بلع کمک می‌کند.

بتابلوکرها

بتابلوکرها مانند پرویرانولول و آنتولول می توانند برای پیشگیری آنژین، کاهش فشارخون و پیشگیری از حملات عود کنندة قلبی استفاده شوند، این داروها با بلوک کردن گیرنده‌های بتاآدرنرژیک در عضلة قلب و ساختمان‌های مختلف در بدن عمل می‌کنند و باعث کاهش سرعت و انقباض قلب می‌شده، همچنین باعث کاهش نیاز اکسیژنی میوکارد می‌شوند. بتابلوکرها به ندرت در بیمارانی که اختلال عملکرد بطن چپ دارند استفاده می شوند زیرا باعث کاهش کونتراکتیلیتی قلب و ایجاد نارسایی آن می‌شوند. لازم است که بیماران به طور دقیق از نظر برادیکاردی و هیپوتانسیون کنترل شوند. هرگاه نبض آپیکال به کم‌تر از ۶۰ ضربه در دقیقه یا فشارخون سیستولیک به کم‌تر از ۹۰میلی‌متر جیوه رسید باید به پزشک اطلاع داده شود. تغییر در ریتم قلب ممکن است نشان دهنده شروع بلوک قلبی باشد و باید ارزیابی شود.

برونکواسپاسم یک عارضه جانبی بالقوه و یک مشکل خاص بتابلوکرهای غیرانتخابی قلب است. به همین دلیل بتابلوکرها باید در افراد دارای COPD یا آسم با احتیاط مصرف شوند. در صورت تجویز، صداهای تنفسی و وضعیت ریه باید دقیقاً مورد بررسی قرار گیرند.

بیمار دیابتی که بتابلوکر مصرف می‌کند باید سطح گلوکز خون خود را کنترل کند، زیرا بتابلوکرها باعث پوشاندن علائم هیپوگلیسمی (افزایش ریتم قلب و تغییر فشارخون) می شوند. باید به عوارض جانبی سیستم عصبی مرکزی، مانند: گیجی، افسردگی، خستگی، خواب آلودگی، اختلال جنسی، در سالمندان توجه شود. چون شیوع این اختلال‌ها در افراد پیر کم نیست، بنابراین ضرورت دارد، که مشخص شود که آیا پیش از شروع دارو درمانی، این علایم وجودداشته یا خیر. گاهی عوض کردن داروهای بتابلوکر باعث بهبود علائم می‌شود، در حالی که اثرهای قلبی- عروقی مفید باقی می‌مانند. تعویض یا قطع دارو پیش از جراحی باید به تدریج صورت گیرد تا نشانه‌های محرومیت مثل ترمور، تحریق، سردرد شدید، ضعف، تپش قلب، هیپرتانسیون برگشتی ایجاد نشوند. به طور معمول دوز دارو در ۳ تا ۱۴ روز به آهستگی کم می‌شود. هنگامی که داروی بتابلوکر کم یا قطع می‌شود، بیمار باید از فعالیت یا ورزش سنگین جسمی دوری کند.

مهارکننده‌های ACE

انتخاب دارو درمانی برای نارسایی قلب، بستگی به شرایط زمینه‌ای قلب بیمار، درجه نارسایی قلب، وجود عوارض دیگر (مانند ایسکمی، احتباس سدیم) دارد. نارسایی قلب به طور معمول با دیورتیک‌ها و دیگوکسین و مهارکننده‌های ACE درمان می‌شود.

کاپتوپریل بعداز MI برای جلوگیری از دیس فونکسیون بطن چپ داده می‌شود. هم کاپتوپریل و هم انالاپریل در درمان نارسایی قلب خفیف تا متوسط استفاده می‌شوند. داروهای این دسته موجب مهار تبدیل آنژیوتانسین I به آنژیوتانسین II که یک تنگ کنندة قوی عروقی است می‌شوند. در بیمارانی که نارسایی قلب دارند این کار باعث کاهش فشارخون و پرلود و افترلود قلب می‌شود. افراد سالمندی که برای نخستین بار برای آن‌ها مهار کنندة ACE تجویز می‌شود در معرض هیپوتانسیون شدیداند. کسانی که پیشتر روی درمان طولانی مدت دیورتیک بوده‌اند بیشتر مستعد تجربة این عارضه هستند. مهارکننده‌های ACE را می‌توان با دوز کم‌تر در سالمندان شروع کرد و فشارخون را تا ۶ ساعت بعداز دورة اول یا بعد از افزایش دوزاژ کنترل کرد. سایر عوارض مانند کاهش هموگلوبین و هماتوکریت، نوتروپنی و آگرانولوسیتوز گزارش شده‌اند. CBC باید به طور منظم آزمایش شود.

حدود یک سوم بیماران ممکن است دچار سرفه شوند و این امر باعث عدم ادامة درمان در این بیماران شود. درنخستین ماه درمان، گاهی راش‌های خفیف پوستی به وجود می‌آید که با کم کردن دوزاژ می‌توان آن‌ها را کاهش داد. راش‌های شدید ممکن است با درد مفصل، تب وخارش همراه شوند که نیاز به درمان با آنتی‌هیستامین دارند. افراد سالمند حتی با اختلال خفیف کلیه ممکن است دچار افزایش شدید BUN و کراتی‌نین شوند که احتمالاً منجربه سندروم نفروتیک می‌شود. در بیماران سالمند دیابتی و دارای اختلال کلیه باید پتاسیم به طور مکرر کنترل شود. دیورتیک‌های نگه دارندة پتاسیم نبایستی با مهارکننده‌های ACE تجویز شوند.

آسپرین، ایندومتاسین و سایر داروهای NSAIDS باعث کاهش تأثیر مهارکننده‌های ACE می‌شوند زیرا ساخته شدن پروستاگلاندین لازم برای گشادی را مهار می‌کنند. ایبوپروفن ممکن است باعث افزایش فشارخون شود. این تداخل‌ها را باید در افراد سالمند در نظر داشت زیرا اکثر آن‌ها جهت آرتریت خود NSAIDSمصرف می‌کنند. در صورتی که پرهیز از این داروها ممکن نباشد ضروری است که دوز مهارکنندة ACE افزایش یابد.

دیژیتالیس

فعالیت اصلی گلیکوزیدهای دیژیتالیس بالا بردن قدرت انقباضی قلب و در نتیجه، برون‌ده قلب بوده، سایر اعمال آن شامل کُند ساختن فعالیت الکتروفیزیولوژیک و کم کردن ریتم قلب است. شایع‌ترین شکل دیژیتالیس که در سالمندان استفاده می شود دیگوکسین است که عوارض جانبی زیادی برای آن‌ها دارد. دیگوکسین دارای یک طیف درمانی بسیار باریک (ng/ml2-8/0) بوده و بالاتر از این طیف، مسمومیت اتفاق می افتد. در برخی افراد، اثرات سمی ممکن است حتی در مقادیر کم‌تر از ng/ml2اتفاق بیفتد. مورتالیتی مسمومیت با دیگوکسین ۷درصد تا ۵۰ درصد است. مسمومیت در ۸ تا ۸۵ درصد بیماران بستری اتفاق افتاده و احتمال آن در سالمندان بیشتر است. مراقبت دقیق و کنترل نشانه‌های مسمومیت با دیژیتال می تواند از مشکل‌های شدیدتر پیشگیری کند. تغییرهای بینایی یا خستگی در ۹۵ درصد موارد مسمومیت دیده می‌شود. تهوع، سرگیجه، بی اشتهایی، اسهال، استفراغ، دردشکم، مشکلات روانی، رؤیاهای غیرطبیعی و سردرد در ۴۰ تا ۸۰ درصد موارد اتفاق می‌افتند. آریتمی‌ها به ویژه انقباض‌های زودرس بطنی از شایع‌ترین علائم قلبی‌اند. مسمومیت با دیگوکسین با قطع دارو و درمان آریتمی‌های همراه کنترل می‌شود. درصورتی که آریتمی‌ها خطرناک باشند از digoxin immune Fab به صورت وریدی استفاده می‌شود. بهبود در عرض ۱۵ تا ۳۰ دقیقه دیده می‌شود.

مسمومیت یا دیگوکسین به ویژه در بیمارانی دیده می‌شود که هیپوکالمیک می‌باشند، رژیم غذایی بیمار را از نظر مصرف پتاسیم کافی باید بررسی کرد. برای بیمارانی که دیورتیک‌های لوپ یا تیازیدی مصرف می کنند، مکمل‌های پتاسیم می‌تواند تجویز شود. هرگونه کاهش وزن در فرد سالمند باید بررسی شود زیرا ممکن است نیاز به کاهش دوزاژ دیگوکسین داشته باشد. بسیاری از داروهایی که سالمندان مصرف می‌کنند می توانند با دیگوکسین تداخل کنند. کلیسترامین، آنتی‌اسید، کائولین پکتات باعث باند شدن یا موجب دیگوکسین می شوند. بنابراین bioavailability دیگوکسین را افزایش می دهند. برای کنترل تداخل‌های احتمالی می توان دوزاژ یا زمان دادن دیگوکسین یا سایر داروها را تغییر داد. بیماران باید دست‌کم دوساعت پیش و بعد از خوردن دیگوکسین از مصرف شیر، پنیر، ماست و بستنی دوری کنند، زیرا جذب دارو را کاهش می‌دهند. به بیماران و اعضای خانواده آموزش دهید تا نبض رادیال را روزانه در حال استراحت کنترل کنند. نبض کم‌تر از ۶۰ یا بیشتر از ۱۰۰ باید گزارش شوند.

دیورتیک‌ها

دیورتیک‌ها در درمان نارسایی قلب دارای اهمیت‌اند. زیرا باعث کنترل اِدمی می‌شوند که ناشی از مکانیسم‌های جبرانی بدن طی نارسایی قلب است. برای مثال هنگامی که فعالیت پمپاژ قلب مختل می‌شود، سیستم‌های عصبی و آندوکرین در جهت احتباس آب و سدیم تحریک می شوند. این یک پاسخ تطابقی برای حفظ سیرکولاسیون با بافت‌هاست. مایع اضافی وارد فضاهای خارج سلولی شده و باعث اِدم می‌شود.

هنگامی که نارسایی قلب خفیف است، دیورتیک‌های ضعیف مانند دارو‌های نگهدارنده پتاسیم (اسپیرونولاکتون، تریامترن) یا تیازیدها (هیدروکلروتیازید) به طور معمول تجویز می‌شوند. در نارسایی‌های شدید قلبی از دیورتیک‌های لوپ (فورسماید، بومتانید) که قوی‌ترند، استفاده می شود. این سه دسته دیورتیک برروی نفرون کلیه اثر گذاشته، باعث افزایش دفع الکترولیت هایی مانند سدیم و کلر می شوند. هنگامی که سدیم ادرار افزایش یافت، آب اضافی برای رقیق کردن ادرار ترشح می شود. این عمل موجب کاهش آب کل بدن و فشارخون و افزایش برونده ادرار می‌شود. گرچه دیورتیک‌ها ازراه‌هایی به‌نسبت مختلفی عمل می‌کنند، ولی دارای ویژگی‌های مشابهی‌اند. تمام دیورتیک‌ها بالقوه باعث هیپوتانسیون می‌شوند به ویژه اگر همراه با وازو دیلاتورها یا سایر عوامل ضدفشار خون مصرف شوند. این امر در سالمندان مشکل‌ساز است زیرا نمی توانند به طور سریع با پُرشدن وریدی تطابق کنند و سرگیجه، گیجی، یا سنکوپ به علت فشارخون اتفاق می‌افتد. هنگامی که دیورتیک‌ها برای نخستین بار استفاده می‌شوند به بیمار آموزش دهید که وضعیت خود را از حالت درازکش به نشسته تا ایستاده به تدریج تغییر دهد.

تمام دیورتیک‌ها در صورت عدم توجه می‌توانند باعث اختلال‌های شدید الکترولیتی شوند. دیوتیک‌های لوپ و تیازیدی باعث دفع پتاسیم می‌شوند و برای سالمندانی که دیگوکسین مصرف می‌کنند خطرناک است. هیپوکالمی (پتاسیم سرم کم‌تر از mEq/l 5/3 خطر مسمومیت دیگوکسین راافزایش می دهند. هم هیپوکالمی و هم مسمومیت با دیگوکسین می توانند منجربه دیس‌ریتمی‌های کشندة قلبی شوند.

علائم نخست هیپوکالمی شامل: ضعف، خستگی، بی‌اشتهایی، هیپوتانسیون، تاکیکاردی و کرامپ‌های پا می باشند. دیورتیک‌های تیازید همچنین می توانند باعث افزایش سطح اسیداوریک و نشانه‌های نقرس شوند. الکترولیت‌ها، BUN، کراتی‌نین، منیزیوم، کلسیم، اسیداوریک، گلوکز، CBCو PH خون را کنترل کنید.

دیورتیک‌های نگهدارندة پتاسیم اگر همراه با مهارکننده‌های ACE و مکمل پتاسیم مصرف شوند، یا اختلال در این بیماران کلیوی وجود داشته باشد، ممکن است باعث هیپرکالمی (پتاسیم سرم بیشتر از mEq/l5) شوند. غذاهای پرپتاسیم (موز، میوه‌های خشک، کوجه‌فرنگی، زردآلو) باید به مقدار ناچیز مصرف شوند. اما سالمندانی که دیورتیک های لوپ یا تیازیدی مصرف می‌کنند، باید از این غذاها استفاده کنند. دیورتیک‌های تیازیدی باعث افزایش سطح کلسترول و تری‌گلیسیرید می‌شوند. نیاز به رژیم کم‌چربی و کم‌کلسترول و استفاده از داروهای کاهنده کلسترول را بررسی کنید. به بیمارانی که کلسترامین یا Colestipol مصرف می‌کنند نباید تیازید داده شود زیرا این داروها با تیازیدها باند شده و آن‌ها را غیرفعال می‌کنند.

دیورتیک‌های لوپ هنگامی که در مقادیر زیاد مصرف شوند باعث کاهش شنوایی می‌شوند. برای مثال: فوروسماید وریدی باید آهسته و با سرعت کم‌تر از mg4 در دقیقه تجویز شود. سایر عوارض جانبی دیورتیک‌ها شامل هیپرسنسیویتی همراه با راش و خارش، گیجی، آتاکسی، دیسترس GI و دیسکرازی خونی می‌باشند. افرادی که به آنتی‌بیوتیک‌های سولفونامید آلرژیک دارند ممکن است با دیورتیک‌های تیازیدی حساسیت متقاطع داشته باشند.

محمدرضا حیدری

نشر گروه بانوان نیکوکار

اسکن قلب(تکمیلی)

الف- ساختمان قلب (آناتومی )

انسان می تواند در غياب بافت مغز زنده به حيات بيولوژيک خود ادامه دهد (مثلا در افراد دچار مرگ مغزی) ولی مرگ قلبی هميشه مساوی است با مرگ قطعی. پس می توان گفت قلب مهمترين عضو حياتی بدن است.

اين عضو مخروطی شکل بصورت کيسه ای عضلانی تقريبا در وسط فضای سينه( کمی متمايل به جلو و طرف چپ) ابتدا در دل اسفنج متراکم و وسيعی مملو از هوا يعنی ريه ها پنهان شده و سپس توسط يک قفس استخوانی بسيار سخت اما قابل انعطاف مورد محافظت قرار گرفته است.

ابعاد قلب در يک فرد بزرگسال حدود 6x9x12 سانتيمتر و وزن آن در آقايان حدود 300 و در خانم ها حدود 250 گرم(يعنی حدود 0.4 درصد وزن کل بدن) می باشد. قلب توسط يک ديواره عضلانی عمودی به دو نيمه راست و چپ تقسيم می شود. نيمه راست مربوط به خون سياهرگی و نيمه چپ مربوط به خون سرخرگی است. هر يک از دو نيمه راست و چپ نيز مجددا بوسيله يک تيغه عضلانی افقی نازک تر به دو حفره فرعی تقسيم می شوند.>

حفره های بالايی که کوچکتر و نازک تر هستند بنام دهليز موسوم بوده و دريافت کننده خون می باشند. حفره های پايينی که بزرگتر و ضخيم ترند بطن های قلبی هستند و خون دريافتی را به ساير اعضاء بدن پمپ می کنند.

پس قلب متشکل از چهار حفره است : دو حفره کوچک در بالا (دهليزهای راست و چپ ) و دو حفره بزرگ در پايين(بطن های راست و چپ).

ب- عملکرد قلب (فيزيولوژی)

قلب مانند تلمبه ای خون تازه (خون سرخرگی) را تا دور دست ترين نقاط بدن فرستاده و سپس خون استفاده شده(خون سياهرگی) را مجددا جهت پالايش در ريه ها و کليه ها به سوی خود باز می گرداند. هر نوبت فعاليت قلبی حدود 0.8 ثانيه طول می کشد و مرکب از دو مرحله انقباض(سيستول) به مدت 0.27 ثانيه و استراحت (دياستول) به مدت 0.54 ثانيه است. بنابر اين در حالت طبيعی در هر دوره فعاليت قلبی ، زمان بی حرکتی و استراحت قلب دو برابر زمان انقباض آن است. قوای محرکه يا تلمبه قلب در اصل در طرف چپ(بطن چپ) اين عضو قرار گرفته و بطن راست با پمپاژ ضعيف خود، تنها ارتباط قلب و ريه ها را جهت تبادل گازی برقرار می کند. لذا ضخامت جدار و قدرت انقباضی بطن چپ چند برابر بطن راست بوده و علائم بيماريهای قلبی نيز عمدتا مربوط به اختلالات موجود در بطن چپ هستند. در بسياری از آزمايشهای تشخيصی قلب و عروق، از جمله اسکن قلب مطالعه و بررسی بطن چپ ، هدف اصلی آزمايش را تشکيل می دهد. با هر ضربان قلب حدود 100 ميلی ليتر خون توسط بطن چپ به طرف اعضاء بدن رانده می شود.

حجم خون پمپ شده به اعضاء بدن در يک روز بالغ بر 000/10 ليتر و در يک عمر متوسط ، بيش از 250 ميليون ليتر می باشد!

ج- سرخرگهای کرونر قلب

خون رسانی به عضله قلب( که ميوکارد نام دارد) توسط سيستم گردش خون کرونر(اکليلی يا تاجی) تأمين می شود. اين سيستم از دو سرخرگ اصلی کرونر چپ (LMCA) و کرونر راست ( RCA ) و انشعابات آنها (LAD، LCX ، PDA ، OM ها و ...) تشکيل شده است . مقدار جريان خون سيستم سرخرگی کرونر حدود 225 ميلی ليتر در دقيقه است. البته در شرايط خاص (فعاليتها و هيجانهای روحی) همراه با بالا رفتن سرعت ضربان قلب و افزايش حجم خون خارج شده از اين عضو، جريان خون سرخرگهای کرونر نيز تا حد 6-4 برابر افزايش می يابد.

بيماری سرخرگهای کرونر قلب

امروزه بيماری سرخرگهای کرونر قلب، شايعترين عامل مرگ و مير در جهان را تشکيل می دهد. لذا بايد کوچکترين ناراحتی قلبی را جدی گرفت و قبل از پيشرفته شدن آن ، برای تشخيص و درمان بيماری اقدام نمود. حملات قلبی در نزديک به 1.3 موارد بطور ناگهانی و برای نخستين بار، بدون وجود آگاهی قبلی شخص از بيماری زمينه ای خود اتفاق می افتند.

اگر شما مردی هستيد با سن بالاتر از 40 سال و يا يک خانم بالای 45 سال، در صورت داشتن حداقل 2 مورد از عوامل خطر(Risk Factor) نامبرده در زير، لازم است خود را از نظر بيماری سرخرگهای کرونر قلب مورد بررسی قرار دهيد:

1- سابقه خانوادگی بيماريهای قلبی (وجود بيماری قلبی در بستگان جوان تر از 55 سال)

2- سبک زندگی کم تحرک (از نظر فيزيکی)

3- ديابت قندی

4- کلسترول بالا

5- فشار خون بالا

6- مصرف دخانيات

7- بالا بودن وزن

البته بعضی عوامل ديگر نظير فشارهای روحی- عصبی نيز در بروز اين بيماريها نقش دارند. مثلا افراد بسيار پر کار ،پر مسئوليت، عجول، عصبی، کسانی که در زمانی کوتاه چندين کار را بطور يکجا و با هم انجام می دهند، افراد بسيار کمال گرا که از خود انتظاراتی به مراتب بالاتر از امکانات و توانايی های خود دارند بيشتر از سايرين در معرض خطر ابتلاء به بيماريهای قلبی قرار دارند.

آقای دکتر کنون ، استاد دانشکده پزشکی دانشگاه هاروارد می گويد:

( بسياری از مردم تصور می کنند که قلب دائما کار می کند ولی در حقيقت بعد از هر ضربان انقباضی، استراحت معينی برای قلب وجود دارد. وقتی که بطور متوسط در هر دقيقه 70 بار نبض می زند معنايش اين است که قلب فقط 9 ساعت از 24 ساعت را کار کرده و 15 ساعت بقيه را استراحت می کند مثل قلبتان هميشه قبل از احساس خستگی استراحت کنيد.)

علائم بالينی بيماری سرخرگهای کرونر (بيماری ايسکميک قلب)

ناگهان دچار درد قفسه سينه می شويد و موجی از ترس وجود شما را فرا می گيرد . به اندازه کافی درباره اين درد شنيده ايد تا آن را خطر ناک بدانيد.

اما قبل از آنکه دچار وحشت شويد يک مسأله را در نظر داشته باشيد : در فيلمهای تلويزيونی درد قفسه سينه هميشه نشانه حمله قلبی است اما در زندگی واقعی آنقدر هم خطرناک نيست. گرچه هميشه بايد خطرناکترين علت را برای آن در نظر داشت. امروزه بيشتر از 50 علت برای درد قفسه سينه شناخته شده که بسياری از آنها چيز مهمی نيستند و اصلا درمانی لازم ندارند.

درد واقعی قلب که پزشکان به آن آنژين صدری (Angina Pectoris) می گويند ويژگی های خاصی دارد. دردی است در ناحيه وسط سينه که همراه با احساس فشار و گرفتگی توصيف می شود. معمولا اين درد، دردی خنجری و لحظه ای نيست بلکه بتدريج ايجاد شده و کمتر از 20 دقيقه طول می کشد. با فعاليت تشديد و با استراحت يا با خوردن قرصهای نيتروگليسيرين تسکين می يابد.

ممکن است به گردن، فک پايين، شکم،شانه و بازوها (بخصوص بازوی چپ) تير بکشد. در آنژين صدری رسوب چربی در درون سرخرگهای کرونر قلب، مجرای آنها را تنگ کرده است. اين بيماری که به بيماری تصلب شرايين(Altherosclerosis) معروف است بطور تدريجی از دوران نوجوانی آغاز شده و در اثر کاهش جريان خون عضله قلب، آن بخش از عضله را دچار کمبود اکسيژن و در نتيجه درد می کند. آنژين صدری اصولا در هنگام فعاليت يا لحظات هيجان روی می دهد يعنی در مواقعی که کار قلب افزايش يافته و نياز آن به خون غنی از اکسيژن بيشتر شده است. ساير عوامل زمينه ساز عبارتند از: مواجه شدن با هوای سرد، پر خوری و خوردن غذاهای سنگين، مناسبات زناشويی و يبوست.

آنژين صدری در حين فعاليت، يک حالت اورژانس نيست اما يک زنگ خطر است. فرض کنيد که مجرای داخلی يکی از سرخرگها بسيار باريک شود يا لخته ای خون، آن را کاملا مسدود سازد. در اين صورت بخشی از عضله قلب می ميرد (آنفارکتوس قلبی). روی دادن چنين حالتی حمله قلبی نام دارد. درد حاصله شبيه آنژين صدری است اما طولانی تر وشديد تر و اغلب همراه با سرگيجه، حالت تهوع، تنگی نفس و تعريق. اگر اين علائم را پيدا کرديد منتظر خوب شدن آن ننشينيد. فورا به اورژانس پزشکی مراجعه نموده و از تخريب بيشتر قلب خود پيشگيری کنيد.

اسکن پرفيوژرن ميوکارد (اسکن قلب)

يک گروه از روش های تشخيصی دقيق و آسان بيماری سرخرگهای کرونر قلب (CAD)، آزمايشهای پزشکی هسته ای می باشند که بی ترديد مهمترين و متداول ترين نوع آنها تصويربرداری (اسکن) پرفيوژن ميوکارد است، همان آزمايشی که بخاطر آن به اين مرکز مراجعه نموده ايد.

اين آزمايش ، زير مجموعه ای استاز دانش نوپای پزشکی هسته ای (Nuclear Medicine) که يکی از رشته های تخصصی جديد پزشکی است. در اينجا با بهره گيری از يک ماده راديو اکتيو بی خطر ، خون رسانی به عضله قلب در دو حالت ورزش و استراحت بطور جداگانه مورد بررسی دقيق (اسکن) قرار می گيرد. همانگونه که قبلا ذکر گرديد علائم بيماری در سرخرگهای کرونر قلب غالبا در هنگام فعاليت بيمار ظاهر می شوند و معمولا در حالت استراحت مشکلی وجود ندارد (مانند خودروی معيوبی که بطور کلی سوخت ناکافی به موتور آن می رسد و در سرعتهای معمولی سالم به نظر می رسد ولی در سرعتها و شيبهای بالا دچار اختلال می شود). بنابراين برای بررسی دقيق تر و واقعی تر وضعيت خون رسانی به عضله قلب بهتر است قلب را در شرايط فشار بررسی کنيم تا آن منطقه که دچار افت نسبی جريان خون (ايسکمی) به علت تنگی سرخرگی است خود را بهتر نشان دهد . در اين صورت با کشف منطقه مبتلا به افت جريان خون ، بطور غير مستقيم سرخرگ مبتلا به تنگی را شناسايی کرده و با درمان بموقع تنگی ، از پيشرفت بيماری و خطرات بعدی پيشگيری خواهد شد. بنابراين اسکن قلب بايد بطور توأم با آزمون ورزش انجام شود. آزمون ورزش که حداکثر نيم ساعت بطول می انجامد يا با دوچرخه و يا با دستگاه تردميل ( Treadmill) به عمل میآيد.

مرحله اول اسکن قلب: اسکن توأم با آزمون ورزش (يا تجويز آمپول دی پيريد امول)

نحوه آماده سازی بيمار

اولين مرحله از اسکن قلب همراه با آزمون ورزش انجام می شود. بدين ترتيب که ابتدا به اتاق تزريق هدايت می شويد. در آنجا يک آنژيوکت مناسب به ناحيه جلوی آرنج شما( معمولا دست چپ) نصب خواهد شد. اين آنژيوکت جهت تزريق بعدی (که در انتهای مرحله ورزش بسرعت بايد انجام شود) از قبل بايد مستقر شده باشد. سپس تعداد 10 عدد برچسب (Chest Lead ) برای اتصال سيمها ی مربوط به دستگاه نوار قلب روی پوست سينه شما ، در اطراف ناحيه قلب نصب خواهد شد. برای آنکه اتصال به خوبی برقرار شود و نوار قلب شما عاری از اختلال باشد تراشيدن قبلی موهای ناحيه سينه و بالای شکم در مورد آقايان ضروری است.

در مرحله بعد به اتاق آزمون ورزش راهنمايی خواهيد شد. در آنجا توسط پزشک متخصص قلب و عروق، پرسشهايی در مورد سابقه بيماری قلبی شما بعمل آمده و مورد معاينه قلب قرار خواهيد گرفت. نبض، فشار خون و نوار قلب شما در آغاز و سپس در مراحل بعدی آزمون بطور مکرر اندازه گيری و ثبت می شوند. پس از معاينه قلب جهت آزمون ورزش بر روی دستگاه تردميل قرار خواهيد گرفت. اين دستگاه بصورت يک صفحه لاستيکی متحرک و غلطانی است (شبيه چرخ نقاله) که بر روی آن ايستاده و جهت حفظ تعادل بايد بر روی آن راه برويد.

هر3 دقيقه شيب نوار در حد2 درصد و سرعت حرکت آن حدود 1.2 کيلومتر در ساعت افزايش خواهد يافت.

لازم به ذکر است جهت رفاه بيشتر در حين ورزش، بهتر است لباس و کفشی راحت پوشيده و قبل از انجام آزمايش، فعاليت فيزيکی شديد انجام نداده باشيد. همچنين لازم است از 3 ساعت قبل ناشتا بوده و سيگار نکشيد. (چنانچه مبتلا به ديابت هستيد 1 ساعت ناشتا بودن پس از صرف يک غذای سبک کافی است و نيازی به تغيير مقدار انسولين وجود ندارد). ديگر آنکه بعضی داروهای مداخله گر قلبی را که مانع از افزايش فعاليت قلب در حين ورزش می شوند(مانند پروپرانولول) در فاصله زمانی معين قبل از آزمون ورزش (تحت نظر پزشک معالج خود) قبلا بايد قطع کرده باشيد(اين دارو ها قبلا در برگه آمادگی اسکن برای شما معرفی شده اند). بر اساس سن، حد معينی از ورزش و حداکثر ضربان قلب که بايد به آن دست يابيد پيش از شروع ورزش برای شما مشخص شده و آزمايش تا آن زمان ادامه خواهد يافت. بهترين و قابل اعتماد ترين نتيجه مربوط به زمانی است که به حداکثر فعاليت پيش بينی شده بدون بروز تغيير غير طبيعی در وضعيت بالينی يا نوار قلب نايل شويد و اين، حدودا به 12- 10 دقيقه ورزش و کمی شکيبايی نياز دارد. معهذا در هر زمان که واقعا احساس کرديد قادر به ادامه ورزش نيستيد يا چنانچه دچار بعضی علائم بالينی نظير درد سينه، تنگی نفس مفرط، سرگيجه و سردرد شديد و يا در صورتی که به هر دليل ديگر خودتان مايل به ادامه ورزش نباشيد با درخواست شما آزمايش فورا متوقف خواهد شد. در زمان دستيابی به حداکثر ضربان قلب تعيين شده، پرتو دارو(داروی مربوط به اسکن قلب) به درون آنژيوکت دست شما تزريق شده و يک دقيقه بعد دستگاه تردميل بطور تدريجی از حرکت باز می ايستد.

تذکر دو نکته مهم

1- آزمون ورزش: نگرانی بی مورد است

بايد تأکيد نمود تمامی مراحل فوق تحت شرايط کنترل شده و آماده از هر نظر، توسط پزشک متخصص قلب و عروق و با دستياری کارشناسان آموزش ديده پزشکی هسته ای ، با داروها و تجهيزات کافی به عمل می آيند. نوار قلب شما و همچنين نبض و فشار خونتان بطور پيوسته توسط دستگاه آزمون ورزش کنترل و ثبت می شوند. مطمئن باشيد به محض کشف کوچک ترين تغيير غير طبيعی در آنها، حتی پيش از بروز علائم بالينی، آزمايش با سيگنال های اعلام شده از دستگاه يا با نظر پزشک متخصص فورا متوقف خواهد شد و حداقل خطر شما را تهديد می کند. لذا نه دليلی برای اضطراب و نگرانی هست و نه نيازی به آوردن شخص همراه به اتاق آزمون ورزش وجود دارد. در صورتی که آزمون ورزش برای شما واقعا خطر ناک باشد، يا از همان ابتدا توسط پزشک معالج شما درخواست نمی شود و يا در اين مرکز آزمايش بصورت ديگری انجام می شود ( با جايگزين نمودن تزريق بعضی دارو های خاص بجای آزمون ورزش) . بطور کلی در مواقعی که بيمار به هر دليل قادر به ورزش نباشد يا انجام ورزش برای وی غير ضروری يا مضر تشخيص داده شود بجای آزمون ورزش، از تزريق بعضی از داروهای خاصاستفاده می شود. معروف ترين و رايج ترين اين داروها، دی پيريدامول (پرزانتين) نام دارد. اين دارو سرخرگهای کرونر قلب را گشاد کرده و خون رسانی به عضله قلب را چند برابر می کند. با تزريق اين دارو مشابه اثرات فيزيولوژيک ورزش در قلب ايجاد خواهد شد بدون آنکه بيمار فعاليت جسمی قابل توجهی انجام داده باشد.
در خاتمه آزمون ورزش نيز تا مدتی تحت نظر بوده و مادامی که قلب شما به فعاليت عادی خود بازنگردد مرخص نخواهيد شد.

2- تزريق داروی راديواکتيو(پرتو دارو): خطری شما را تهديد نمی کند

دارويی که در انتهای مرحله آزمون ورزش از طريق آنژيوکت به شما تزريق می شود يک ماده راديواکتيو بی خطر و بدون ضرر است. اين ماده معمولا تکنسيوم - 99m - ميبی( 99m Tc- MIBI )، در مواردی تاليوم (201 TI ) و گاه بعضی داروهای ديگر نشاندار شده با تکنسيوم -m 99 می باشد. ترس مفرط از پرتو که در بعضی بيماران مشاهده می شود به هيچ وجه پايه علمی ندارد. ماده راديو اکتيوی که در اينجا به مقدار ناچيز بکار می رود تنها حاوی پرتوگاماست و نقش يک ماده شبرنگ را در محيط تاريک و غير قابل دسترس داخل بدن بازی می کند. به بيان ديگر ماده تزريقی از نوعی انتخاب شده که هيچگونه تابش آلفا يا بتا ندارد( چون انرژی و عوارض احتمالی يک ماده راديواکتيو بيشتر معلول تابش ذرات آلفا و بتای آن می باشد). مانند يک واکسن که همه خصوصيات يک عامل بيماری زا را دارد به جز آنکه بسيار ضعيف شده و تنها واکنش ايمنی بدن را فعال می سازد. بنابر اين پرتو دارويی که برای شما به مقدار بسيار اندک و با نيمه عمر بسيار کوتاه تجويز می شود فقط به عنوان يک ردياب يا نشانه گر بی خطر به مدت چند ساعت در بدن شما باقی می ماند و از نظر تابش پرتو يا ترکيب شيميايی هيچ ضرری برای شما نخواهد داشت و مطالعات گسترده و متعدد انجام شده در جهان گواه اين مدعا هستند. شايد دانستن اين امر برايتان جالب باشد که اساسا تابش های راديو اکتيو بطور طبيعی نيز با مقادير کمتر در محيط پيرامون ما وجود داشته و امروزه برای آنها اثرات مثبت و سازنده قائل هستند. لذا يکبار ديگر تأکيد می شود ميزان پرتوگيری بيماران در آزمايشهای پزشکی هسته ای معمولا اندک و در حد تصوير برداری راديوگرافی يا بعضا حتی کمتر می باشد و دستورات حفاظتی خاصی که در زمينه پرتو به بيماران بعد از تصويربرداری های پزشکی داده می شوند جنبه احتياطی داشته و عمدتا مربوط به خانم های باردار هستند.

مرحله نگاره برداری (اسکن ) قلب

انجام نگاره برداری (اسکن ) قلب ، بلافاصله پس از آزمون ورزش امکانپذير نيست. چون بعد از فعاليت ورزشی يا تزريق داروی دی پيريدامول فعاليت قلب و حرکات تنفسی افزايش يافته و نگاره برداری در اين زمان سبب افت کيفی تصاوير خواهد شد. مضافا اينکه پرتوداروی تزريق شده در دقيقه پايانی آزمون ورزش، برای وضوح بيشتر قلب و به حداقل رسيدن جذب زمينه ای، به گذشت زمان کافی نياز دارد. لذا پس از تزريق پرتودارو و پيش از شروع اسکن قلب، وجود يک تأخير زمانی مناسب(در بعضی بيماران گاه تا 2 ساعت) ضروری است. در اتاق انتظار با نوشيدن شير ضمن خارج شدن از حالت ناشتا و تجديد قوای از دست رفته، به خروج پرتوداروی اضافی از کبد و کيسه صفرا کمک خواهيد نمود . چند ليوان آب و قدم زدن در اتاق انتظار نيز مفيد خواهد بود( بخصوص در مورد بيمارانی که به آنها آمپول دی پيريدامول تزريق شده است). بيمارانی که قادر به نوشيدن شير نيستند بهتر است قبلا مقداری خامه يا ماست پر چرب با خود همراه داشته باشند (البته مشروط بر بالا نبودن چربی خون).بعد از گذشت زمان مقتضی به اتاق به اتاق تصويربرداری فرا خوانده می شويد.

در آنجا با ياری کارشناس پزشکی هسته ای بر روی تخت خوابيده(معمولا در حالت طاقباز) و دستهای خود را جمع کرده بالای سر خود قرار می دهيد(اين کار باعث نزديک شدن سطح دستگاه آشکار ساز به قلب و وضوح بيشترتصوير می شود).دستگاه تصويربرداری در پزشکی هسته ای که دستگاه گاماکمرا ( Gamma Camera ) نام دارد نوعی دستگاه آشکار ساز است که پرتوهای تابش شده از بدن بيمار(فوتون های گاما) را ابتدا به نور و سپس به الکتريسيته تبديل کرده و نهايتا تصوير عضو مورد نظر را طی مراحلی دوباره سازی می کند. در اينجا درست برعکس تصويربرداری با روش راديولوژی، اين بيمار است که به دستگاه، پرتو تابش می کند و خود دستگاه تابشی به بيمار ندارد. تخت واقع شده در زير دستگاه آشکار ساز که حالت باريک و ناودانی شکل دارد به گونه ای طراحی شده که بيمار در آن وضعيتی پايدار و بی حرکت داشته باشد. در اين مرحله که حدود 20 دقيقه طول می کشد بدن بايد در حالت بی حرکت قرار گيرد. جابجا شدن، تکان دادن دستها، سرفه کردن و حتی نفس عميق کشيدن بخاطر جابجا کردن قلب در فضای سينه تصوير نهايی قلب را مخدوش کرده و سبب بروز خطاهای تشخيصی می شوند.

در حين تصويربرداری ، دستگاه آشکار ساز در يک مدار گردشی 180 درجه تقريبا به فاصله هر 5 درجه يک تصوير( به مدت 35 ثانيه) از قلب تهيه کرده و در طی اين زمان مجموعا 32 تصوير از قلب در زوايای مختلف به دست خواهد آمد.

با اتمام تصويربرداری، مرحله اول آزمايش به پايان رسيده و در نوبت بعد برای انجام اسکن قلب در مرحله استراحت مجددا در زمان تعيين شده بايد در اين مکان حضور داشته باشيد. بعد از مرحله اول اسکن(اسکن بعد از آزمون ورزش) می توان داروهای قلبی گذشته را تحت نظر پزشک معالج مجددا از سرگرفت(برای اسکن قلب در مرحله استراحت نياز به قطع دارو وجود ندارد).

در صورت ابتلاء به يبوست، قبل از ترک محل حتما موضوع با کارشناس مربوطه در ميان گذاشته شود تا به شما قرص ملين داده شود.

چرا که تخليه روده ها قبل از انجام مرحله دوم اسکن( مرحله عادی يا استراحت) موجب ارتقاء کيفی تصاوير خواهد شد.

مرحله دوم اسکن قلب: اسکن در مرحله استراحت (اسکن بدون ورزش)

برای انجام مرحله دوم اسکن( مرحله استراحت) نيز لازم است حداقل از 3 ساعت قبل از مراجعه ناشتا باشيد( بخصوص از مصرف شير، کره و مواد غذايی چرب و شکر پرهيز کنيد). در بيماران مبتلا به ديابت قندی 1 ساعت ناشتا بودن کافی است . مرحله استراحت که معمولا با فاصله زمانی يک روز از مرحله قبل انجام می شود آسان تر و کوتاه تر از مرحله اوليه بوده و در اين مرحله ديگر آزمون ورزش انجام نمی شود. ابتدا تزريق وريدی پرتودارو به عمل آمده و پس از يک تأخير زمانی حدود 1 و گاه 2 ساعته (در بعضی بيماران که دارای متابوليسم آهسته کبدی هستند) مجددا تصويربرداری از قلب با همان شرايط قبلی تکرار خواهد شد.

گزارش اسکن

با توجه به توضيحات فوق، پوشه گزارش اسکن که نهايتا تقديم بيمار خواهد شد در واقع مجموعه ای است از نتيجه دو آزمايش مستقل:

1- گزارش آزمون ورزش، که توسط پزشک متخصص قلب و عروق تفسير شده است و و ضعيت بالينی و نوار و فشار خون بيمار در مراحل مختلف آزمون در آن ثبت شده است.

2- گزارش اسکن پرفيوژن ميوکارد (اسکن قلب)، که توسط متخصصين پزشکی هسته ای تفسير و امضاء شده است. در اينجا تصاوير رنگی قلب بر روی دو صفحه جداگانه چاپ شده اند. در صفحه اصلی ، تصاوير يا نگاره های متعدد قلب در قالب 3 رديف دوتايی (رديفهای بالا مربوط به مرحله ورزش و رديفهای پايين مربوط به مرحله استراحت)، مجموعا در 6 رديف مشاهده می شوند. اين تصاوير حاصل بازسازی کامپيوتری 64 تصوير قبلی هستند که طی دو نوبت 20 دقيقه ای قبلا از زوايای مختلف از ناحيه قلب بيمار برداشته شده اند. اين تکنيک پيشرفته اسکن که به روش توموگرافی يا برش نگاری کامپيوتری(SPECT) موسوم است سبب بازسازی يک تصوير سه بعدی از تعداد فراوانی تصوير دو بعدی می شود. کارشناس پزشکی هسته ایبا کمک کامپيوتر و با صرف دقت و زمان زياد بعد از اتمام عمليات تصويربرداری و ترخيص بيمار، تصوير سه بعدی قلب را بازسازیکرده و سپس آنرا در امتداد سه محور مختلف فضايی (طولی افقی، طولی عمودی و عرضی) برشهای متعدد داده و خون رسانی به عضله قلب را در سطح و عمق اين عضو در دو مرحله ورزش و استراحت بطور جداگانه به تصوير می کشد. در نماهای مربوطه، بطن چپ قلب به شکل دايره يا يک نعل اسب ديده می شود.

ضخامت هر برش در حد چند ميلی متر است. به اين ترتيب کوچکترين و پنهان ترين نقاط قلب نيز چنانچه دارای نقصی در خون رسانی (ايسکمی) باشند بطور ناقص و يا کمرنگ تر از حد طبيعی، خود را نشان خواهد داد (طيف رنگ بکار رفته در کنار هر يک از نماها مشخص شده است). در دومين برگه تصاوير قلب، حاصل جمع مجموعه تصاوير بدست آمده، در چهار طرح دايره ای شکل (دو عدد مربوط به مرحله ورزش و دو عدد ديگر مربوط به مرحله استراحت) منعکس شده است.در اينجا درصد خون رسانی به مناطق متعدد قلب بطور جداگانه محاسبه و ثبت گرديده است . اين طرح نمايشی، اصطلاحا طرح چشم گاو (Bull's Eye ) نام دارد.

در صورت غير طبيعی بودن نتيجه اسکن، پزشک معالج شما اقدامات بعدی را (با کمک آنژيوگرافی و غيره) به عمل خواهد آورد.

خلاصه

اسکن قلب يکی از آزمايشهای دقيق قلب و عروق می باشد که طی دو مرحله ورزش و استراحت، کميت و کيفيت خون رسانی به عضله قلب (سرخرگهای کرونر) را در زوايا و سطوح مختلف قلب بررسی می کند. در اين نوع تصويربرداری مناطق با ضعف خون رسانی (مناطق مستعد آنفارکتوس ) شناسايی شده و امکان درمان بموقع و پيشگيری از حملات قلبی برای بيمار فراهم می آيد. فايده ديگر اسکن قلب در افراد مسن و يا بيماران با سابقه قبلی آنفارکتوس ، تشخيص ميزان بافت سالم و زنده باقيمانده (Viability) در عضله قلب است.


مؤسسه پزشکی هسته ای پرتو

گاهی دندان‌درد، علامت سکته قلبی است

دندان مانند هر عضو دیگری در بدن، دارای قسمت‌های مختلفی است:

1- پوشش دندان که همه ما می بینیم، سفیدرنگ و به نام "مینا" است.

2- زیر مینا که نرم‌تر است، "عاج" نام دارد.

3- مغز دندان به نام "پالپ" كه داخل این مغز، رگ های خونی و اعصاب هستند و ارتباطات زیادی با اعصاب بیرون دارند. بنابراین وجود هر مشكلی در هر کدام از این اعصاب می‌تواند خود را به صورت دندان درد نشان دهد.

وقتی خود دندان درد می‌كند، باید بدانیم مغز دندان به نحوی دچار آسیب شده است و وقتی رگ ها و اعصاب دورن مغز دندان، دچار آزردگی شوند، درد شروع می‌شود.

دلایل این آزردگی متعددند: پوسیدگی که همه با آن آشنا هستیم؛ التهاب ریشه دندان که دلایل خاص خودش را دارد و یکی از آنها التهابات سینوس است. سینوس‌های فک بالا می‌تواند ارتباط نزدیکی با ریشه دندان‌های فک بالا داشته باشد، به طوری که التهاب آنها یا سینوزیت، ریشه دندان‌های فک بالا را تحت تاثیر قرار دهد. حتی به دلیل نزدیکی این دو درد، سینوزیت با درد دندان اشتباه گرفته شود.

و اما راه‌هایی برای جدا کردن و تشخیص این دو درد از یکدیگر داریم:

1- در موقع درد با منشا سینوسی، اگر انگشت خود را روی صورت، زیر چشم‌ها و دو طرف بینی فشار دهیم، درد خواهیم داشت.

2- موقع خم شدن مثلا در رکوع، در ناحیه صورت درد خواهیم داشت.

3- تب و سردرد گاهی با سینوزیت همراه ‌اند.

4- ترشح پشت حلق

5- رادیوگرافی

وقتی خود دندان درد می‌كند، باید بدانیم مغز دندان به نحوی دچار آسیب شده است و وقتی رگ ها و اعصاب دورن مغز دندان، دچار آزردگی شوند، درد شروع می‌شود.

از دیگر دلایل مهم درد دندان، سکته قلبی است. گاهی درد ناشی از سکته قلبی، خودش را به صورت درد دندان فک پایین سمت چپ نشان می‌دهد. پس به این نکته هم دقت کنید که درد دندان در این ناحیه بدون هیچ علت دندانی (مثل پوسیدگی) می‌تواند نشانه اولیه سکته قلبی باشد.

اگر دیدیم فرد مسنی که دندان ندارد، به صورت ناگهانی دچار درد فک پایین سمت چپ شد، باید فورا او به اورژانس برسانیم.

درد گوش نیز می‌تواند به علت مشکلات دندانی باشد، به‌خصوص دندان عقل كه گاهی درست در محل خودش قرار نمی‌گیرد و برای همین مستعد تجمع مواد غذایی و ایجاد التهاب شده و درد آغاز می‌گردد، که می‌تواند به علت نزدیکی و یا افتادن ریشه‌های عصبی روی هم، درد خود را در گوش نشان دهد.

پس برای بررسی درد دندان‌ها همه این موارد را باید در نظر داشت و با مراجعه به متخصص بیماری‌های دهان آنها را به راحتی تفکیک کرد.

حتی درد‌های روان تنی می‌توانند خود را به صورت درد دندانی نشان دهند، استرس و اضطراب های روزمره زندگی یکی از دلایل این مشکلات روانی است.

وقتی بیمار هیچ مشکل پوسیدگی خاصی در دندانش نمی‌یابد، ولی درد وجود دارد، باید گوشه چشمی به مشکلات زندگی خود هم بیندازد. شاید این مشکلات دلیل ایجاد این درد باشند.


پارسی طب

علل انسداد رگهای قلب
«آترواسکلروسیس atherosclerosos» که موجب بروز درد سینه، حمله قلبی، یا سکته مغزی می شود و شمار قربانیان آن در سال از شمار قربانیان سرطان بیشتر است، محققان را برآن داشته است که دیدگاه های خود را در خصوص نحوه ظهور و عمل این بیماری به نحو اساسی متحول کنند.
اغلب پزشکان معتقدند، چربی هایی که تدریجاًدر درون رگهای انتقال دهنده خون از قلب ذخیره می شود در نهایت این رگها را مسدود و بافتهای نیازمند را از خون و موادغذایی محروم می کند.


خود این رگهای مسدود شده نیز پس از مدتی از بی غذایی دچار مرگ می شوند.
زمانی که بخشی از ماهیچه های قلب یا بافتهای مغز به واسطه نرسیدن خون از کار بیفتند، شخص دچار حمله قلبی یا سکته مغزی می شود.
پژوهش های جدید به محققان نشان داده است که این نظریه قدیمی که براساس انباشت چربی در رگها ومسدودشدن رگها استوار شده، نادرست است.

پژوهشگران اکنون دریافته اند که عامل اصلی بروز اسکلروسیس در سرخرگها التهاب است. این عامل موجب می شود که برخی از مواد رسوب کرده در رگها دچار پارگی شوند. در اطراف این بخش های پاره شده، لخته های خون جمع می شود و این لخته هاست که در نهایت موجب مسدودشدن رگها و بروز عوارض نامطلوب اسکلروسیس می شود.

نکته دیگری که در جریان پژوهش های اخیر بر محققان روشن شده آن است که هر چند تقسیم بندی دو نوع «لیپوپروتیین» یعنی «لیپو پروتیین» با چگالی پایین (LDL) و «لیپو پروتیین» با چگالی بالا (HDL) تحت عنوان «کلسترول بد و کلسترول خوب» از حیث نقشی که این دو نوع کلسترول در بروز التهاب بازی می کنند، درست بوده است اما این دو ماده نقش خود را به شیوه هایی متنوع تر از آنچه که دانشمندان در گذشته می پنداشتند، به انجام می رسانند.

لیپوپروتیین ها کلسترول را در رگها انتقال می دهند. لیپو پروتیین با چگالی پایین این ماده را از کبد و روده ها به بافت های مختلف منتقل می کند تا از آن برای ترمیم غشاها یا تولید استروئید ها استفاده شود.

لیپوپروتیین با چگالی بالا نیز این ماده را به کبد منتقل می کند تا در آنجا بازیافت شود.

براساس نظریه سنتی در مورد ظهور آترواسکلروسیس ازدیاد میزان لیپوپروتیین با چگالی پایین موجب تجمع کلسترول برروی دیواره رگها و ظهور بیماری می شود، اما تحقیقات تازه نشان می دهد که کلسترول واقعاً در درون دیواره رگهای خونی تجمع پیدا می کند.

در اینجا کلسترول و اجزای آن اکسیده می شود و یا به صورتهای دیگر تغییر شکل می دهد. این صورتهای تغییر پیدا کرده سپس موجب بروز التهاب در درون رگهای خونی می شوند و به نحو فزاینده ای این رگها را دچار انحطاط می کنند.

التهابی که به این ترتیب در رگهای خونی ایجاد می شود در عین حال می تواند موجب شود تا انواع معینی از برخی از مواد زاید موسوم به «پلاکها plaques» دچار پارگی شوند که این امر موجب خطرات مرگباری برای بیمار می شود.

مقادیر زیاد لیپوپروتیین با چگالی پایین را می توان با داروهای کاهنده کلسترول درمان کرد، اما به تازگی تلاش برای دستیابی به راهبردهایی که به طور مستقیم با التهاب ناشی از این نوع لیپوپروتیین مقابله می کند نیز آغاز شده است.

یکی از این شیوه ها تکمیل نوعی روش آزمایش خون است که می تواند وجود التهاب را مشخص کند و به پزشک در کاستن از خطر حمله قلبی یا سکته مغزی مددرساند.
یک راهبرد دیگر استفاده از لیپوپروتیین با چگالی بالاست. این ماده قادراست کلسترول را از دیواره رگهای خونی جدا کند. در عین حال از این ماده می توان به منظور جلوگیری از اکسیده شدن لیپوپروتیین با چگالی پایین و در نتیجه جلوگیری از ظهور اتروکلسترول استفاده به عمل آورد.

منبع: ایردن

آیا نوشیدن آب گرم (بعد از غذا ) از سکته قلبی پیشگیری میکند ؟

چینی ها و ژاپنی ها با غذایشان چای گرم می نوشند نه نوشیدنی سرد شاید وقت آن باشد که ما هم خود را با این عادت خوب آنها وفق دهیم. خوردن یک لیوان نوشیدنی خنک بنظر خیلی مطبوع میرسد .. حال آنکه زمانی که شما آب سرد بعد از غذا میل میکنید آب سرد می تواند توده های چربی را که شما با غذا خورده اید سفت و منجمد کند .

این عمل فرآیند هضم غذا را کند کرده و نیز زمانی که با اسید معده ترکیب می شود تجزیه شده و بسرعت توسط روده جذب می شود .حتی سریعتر از غذای جامد .. این ماده سطح روده را می پوشاند و تبدیل به چربی شده و محمل مناسبی برای سرطان می شود .. پس بهترین کار اینست که پس از خوردن غذا سوپ یا نوشیدنی گرم بخوریم ...

علائم مشترک حمله قلبی یک تذکر درباره حمله قلبی اینست که باید بدانیم که هر حمله قلبی لزوما با درد در ناحیه بازوی چپ آغاز نمی شود . بهتر است که به درد شدید در ناحیه آرواره هم حساس باشیم .. شما ممکن است که در طول یک حمله قلبی هیچ احساس دردی در ناحیه قفسه سینه نداشته باشید اما تهوع و عرق کردن شدید هم از علائم رایج این بیماری است ... 60% افرادی که در خواب دچار حمله قلبی می شوند هرگز از خواب بیدار نمی شوند . اما درد در ناحیه آرواره میتواند هشدار دهنده باشد و شما را از خواب عمیق بیدار کند .. بهتر است که مراقب باشیم . هرچه بیشتر بدانیم به ما شانس بیشتری برای زنده ماندن می دهد ..

پارسی طب