مرکز انجمنهای تخصصی

تورنادو جنگنده چند ماموريته محصول پاناويا

نويسنده:چازان ساكار

پس از جنگ جهاني دوم و توليد پيمان نظامي ناتو براي حفاظت اروپاي غربي در مقابل شوروي و پيمان نظامي "ورشو(warsaw pact)" ٫نيروهاي هوايي اين كشورها به هواپيماهاي بسيار گوناگوني مجهز شدند.استفاده از ابزارهاي گوناگون٫سردرگمي و چند دستگي استانداردهاي اين واحدها رابه دنبال داشت٫به نحوي كه فرماندهان ناتو تصميم به انتخاب جنگنده اي واحد و مشخص گرفتند .در دهه 1960 ٫بررسي گسترده اي براي اين منظور صورت گرفت و نتيجه آن توافقي ابتدايي از سوي انگلستان ٫آلمان غربي و ايتاليا با عنوان پروژه (پاناويا2000)شد.اجراي پروژه پاناويا 2000 به دهه 1970 كشيده شد و در اين سالها كنسرسيومي متشكل از سه كارخانه هواپيماسازي British aerospace از انگلستان MBBاز آلمان غربي و اير ايتاليا از ايتاليا٫در آلمان غربي به وجود آمد تا تحت هدايت هماهنگي اين امر صورت گيرد.لازم به ذكر است بعدها از طرحهاي اف-111 و اف-14 نيز بهره گيري شد.در اين ميان نقش انگلستان جدي تر و گسترده تر از بقيه بود به نحوي كه پس از آماده شدن نمونه غيرپروازي و تغيير پروژه به نام تورنادو به معناي توفان٫ انگلستان در دو گرايش حمله به زمين به صورت ضربتي ممانعتي و نوع دفاع هوايي پروژه مشترك ناتو را تكامل بخشيد.بنابراين ٫براي سهولت كار و تمايز عمليات دو مدل تورنادو به صورت منفرد به تشريح فني هر يك از آنها خواهيم پرداخت.

مدل ضربتي/نفوذي بازدارنده /شناسايي و رزم الكترونيك
اين مدل نوع استاندارد هواپيماي تورنادو است .به عنوان يك جنگنده چندماموريته با تاكيد بر حمله به مواضع زميني٫تورنادو قادر به انجام عمليات در ارتفاع بسيار پايين و همه گونه شرايط جوي ٫براي حمله به هدف هاي پدافند شده به ويژه كشتي هاست.مقدورات حمل جنگ افزار تورنادو در حد بهترين هواپيماهاي ضربتي اريابي مي شود.رادار تورنادو از نوع جلونگر چند حالته با نرم افزار قابل برنامه ريزي Texas Instrument با سيستم تعقيب عوارض زمين است.در سيستم راداري تعقيب عوارض زمين ٫اطلاعات مربوط به مسير پرواز از جمله ارتفاع هر كيلومتر مربع مسير٫به صورت اعداد نمونه اي به كامپيوتر سيستم داده مي شود.پس از پرواز بر فراز منطقه دشمن٫براي جلوگيري از شناسايي به وسيله رادارهاي خصم٫رادار بهترين و در حقيقت كمترين ارتفاع را در اختيار خلبان قرار مي دهدو خلبان با انتخاب اين ارتفاع و تطبيق دايم با اطلاعات كامپيوتر ٫به راحتي مي تواند اقدام به عمليات و گريز نمايد.

كنترل الكترونيك فرامين پروازي يا به عبارت ديگر Fly By Wire براي نخستين بار در جنگنده تورنادو عملياتي شد.در اين سيستم كليه فرامين اعمال شده به وسيله اهرم كنترل به صورت علايم الكتريكي در آمده و به عمل كننده هاي هيدروليك هر قسمت مي رسد.بنابراين تمام رابطهاي معمول در هواپيما براي اعمال فرامين از ميان رفته و در نتيجه قابليت و اعتماد سيستم انتقال فرامين افزايش٫و وزن هواپيما كاهش مي يابد.در اين سيستم اگر هر گونه ايرادي براي انتقال فرامين پيش آيد از كانالهاي ديگر كامپيوتر پرواز باسيم بهره برده خواهد شد٫علاوه بر اين با برنامه ريزي كامپيوتر تمام اعمال ورودي هاي هوا و حركت بال هنگام پرواز مافوق صوت مورد كنترل قرار خواهد گرفت.بدين ترتيب تورنادو توانست به لقب سريعترين هواپيما در ارتفاع پايين پروازي دست يابد.ديگر وسايل الكترونيك پرواز شامل دستگاه نمايش سربالا و نمايش سر پايين ٫صفحه تلويزيوني رادار هواشناسي/رزمي در كابين جلو و سه نمايش دهنده ديگر وضعيت جنگ افزار در كابين عقب مي شود.حداكثر سرعت اين مدل در دريا 1480 كيلومتر در ساعت٫در ارتفاع 2337 كيلومتر بوده و سقف پروازي معادل 15240 متر و برد عملياتي با 3629 كيلوگرم جنگ افزار 1390 كيلومتر را دارد.

مدل دفاع هوايي
نوع برتري هوايي و يا دفاع هوايي تورنادو ٫دقيقاْ حاصل نيازهاي انگلستان است.طرح انگليسي تورنادو براي جايگزيني هواپيماهاي رهگير مانند لايتنينگ در نظر گرفته شده بود.در حالي كه هم اكنون بسياري از كشورهاي جهان ٫من جمله عربستان تعدادي از هر دو نوع تورنادو را براي دفاع از مرزهاي شمالي خود برگزيده است.طرح دفاع هوايي تورنادو بر اساس نوع استاندارد ضربتي و تاكيد بر قابليت هايش در رزم هوايي٫ از جمله برد و سرعت خطي٫قابل ارزش و تعمق است.براي راحتي تعمير و نگهداري نوع دفاع هوايي٫80 درصد قطعات نوع ضربتي/ممانعتي٫در اين مدل به كار رفتهو جز دماغه هواپيما بدنه آن تغييري نكرده است.تغيير اصلي مدل دفاع هوايي در كابين هواپيما مشهود است.استفاده از نشان دهنده سرپايين جديد ٫رادار چند حالته ماركني/فرنتي به صورت پالس داپلر و سيستم كنترل آتش بالانگر /پايين نگر براي هوايت موشك هاي هوا به هوا به سمت هدف هاي بالا و يا پايين پرواز ٫چهره تازه اي به سيستم هاي الكترونيك پروازي بخشيده است.در اين ميان سيستم تشخيص دوست از دشمن٫دفاع در مقابل ضدعمل سينگر كه مرتبط با هواپيماي پيش اخطار Nimrod است و ناوبري اينرسي INS ثانوي ٫امكان تهاجم راداري بر عليه اين هواپيما را تقليل بخشيده است.نكته جالب در مورد نوع دفاع هوايي سيستم افزايش ديد خلبان VAS براي تشخيص چشمي هواپيماي دشمن از فاصله بسيار دور است.اين سيستم در كنار رادار مي تواند كمك هاي بسيار زيادي به خلبان خصوصاْ در نبردهاي تن به تن نمايد.در پايان بايد گفت انگليسي ها با طرح تورنادو دفاع هوايي به مقصد خويش دست يافتند و دفاع هوايي به گفته آنان مقدورات اين هواپيما در حد يا فراتر از هواپيمايي است كه قبلاْ يا فعلاْ در خدمت نيروي هوايي انگلستان هستند.

در زمان حاضر هواپيماهاي "تورنادو"، مجهزترين جنگنده‌هاي بمب افكن‌هاي جاسوسي در دنيا است.

به گزارش پايگاه اينترنتي دويچه‌وله (راديو آلمان)، تورنادو، پرسرعت ترين جنگنده ارتفاع پايين، حمل‌كننده موشكهاي هوا به هوا، هوا به زمين، ضد كشتي، موشك‌هاي كروز، مسلسل و بمب تا هشت هزار كيلوگرم و شعاع شناسايي تا يكهزار و ‪ ۲۰۰‬كيلومتر هستند، بدون آنكه در صفحه رادار ظاهر شوند.

اين هواپيماها با قابليت پرواز در كمترين ارتفاع ممكن با بالاترين سرعت و در هر شرايط جوي، داراي سيستم رادار تعقيب جنگنده‌هاي ديگر، ظرفيت حمل سلاح و تجهيزات بيش از هشت هزار كيلوگرم، حمل و پرتاب راكت و بمب‌هاي مختلف از جمله موشكهاي كروز، راكتهاي هوا به هواو راكتهاي ضد كشتي در نوع خود بي‌نظير هستند.

سيستم شناسايي تورنادو حتي از ارتفاع دو هزار متري، كوچكترين اهداف زميني را شناسايي مي‌كند. شعاع شناسايي محدوده‌اي تا هزار و ‪ ۲۰۰‬كيلومتر را دربرمي‌گيرد.

اين جنگنده بمب افكن‌هاي جاسوسي، مي‌توانند تا ارتفاعي نزديك به سطح درختان جنگلي پايين بيايند، ارتفاعي حدود ‪ ۶۰‬متر بالاي زمين كه حتي در شرايط اضطراري تا ‪ ۳۰‬متر هم كاهش پيدا مي‌كند.

ويژگي خاص بعدي، رديابي رادار دشمن است. سنسورهاي مخصوص تورنادو اين هواپيما را از صفحه رادار دشمن محو مي‌كند و تورنادو بدون اينكه در صفحه رادار ظاهر شود مسير رادار دشمن را رديابي و منهدم مي‌كنند.

طرح ساخت هواپيماهاي تورنادو كه در زمان حاضر جزو جنگنده‌هاي پيشرفته دنيا به شمار مي‌آيند، ‪ ۴۰‬سال پيش براي اولين بار ارائه شد. طرحي كه آغاز تحولي عظيم در صنعت هواپيماهاسازي بود. آن زمان شش كشور آلمان، فرانسه، ايتاليا، كانادا، هلند و بلژيك توافقنامه همكاري ساخت نوع تازه‌اي از جنگنده‌ها را امضا كردند و پس از مدتي انگلستان نيز به اين جمع پيوست.

هدف از ساخت اين هواپيماها، تجهيز يگان هوايي براي دفاع بهنگام بروز جنگ عنوان شد. طرحي كه بعدها تنها توسط سه كشور انگستان، آلمان و ايتاليا دنبال شد.

بر اساس يك توافق مشترك، طراحي بدنه هواپيما به متخصصان آلمان، جلوي بدنه و دم هواپيما به متخصصان انگليس و بال‌ها به متخصصان ايتاليايي سپرده شد. مدتي پس از پرواز اولين مدل اين نمونه، اين هواپيماي بي‌نام تورنادو به معناي گردباد نام گرفت.

اما پس از تولد تورنادو، هر كدام از كشورهاي سازنده به تكميل طرح اوليه و طراحي مدل‌هاي تازه‌تري پرداختند. در طراحي نمونه‌هاي بعد از طرح هواپيماهاي "اف ‪ "۱۴‬نيز استفاده شد.

در آغاز دهه نود ميلادي، آمريكا نيز تصميم گرفت ناوگان هوايي خود را به تورنادو مجهز كند. تصميمي كه بعدها تغيير پيدا كرد و جنگنده‌هاي "اف ‪"۱۶‬ جايگزين آنها شدند.

اما تورنادوها با طراحي موتورهاي پيشرفته‌تر و تغييراتي در كابين هواپيما مدل به مدل قدرتمندتر شد. مدلي كه ارتش آلمان در اختيار دارد با داشتن مخزن سوخت اضافي و قابليت سوخت‌گيري هوايي قادر به پرواز تا دورترين نقاط است.

از اين هواپيماها پيش از اين در جنگ كوزوو، درگيري‌هاي اوكراين، جنگ كويت و جنگ عراق استفاده شده است. در جنگ دوم عراق به كمك سيستم‌هاي شناسايي و رديابي تورنادو، قسمت اعظم ناوگان هوايي عراق در آشيانه‌ها رديابي و منهدم شدند.

هواپيماهاي تورنادو در اصل جنگده بمب افكن‌هايي هستند كه به غير از كشورهاي آلمان، انگلستان، ايتاليا و عربستان سعودي نيز آنها را در اختيار دارند
[External Link Removed for Guests]
----------
این پست توسط Fishbed ادغام شد.

[align=center]Panavia Tornado[/align]

  

هواپيماي «پاناويا تورنادو» در خانوادهء جنگنده‏هاي دو نفره قرار مي‏گيرد كه مشتركن توسط بريتانيا، آلمان غربي و ايتاليا طراحي و ساخته شده است.

تاكنون سه گونه از اين جنگنده، توليد شده است:
IDS : نوع شكاري – بمب‏افكن يا Interdictor/Strike
ADV : نوع ويژهء «دفاع هوايي» يا Air Defence Variant
ECR : نوع ويژهء جنگ الكترونيك جهت عمليات «شكستن پدافند هوايي» يا Electronic Combat/Reconnaissance

تورنادو، به وسيلهء شركت پاناويا طراحي و ساخته شد. اين شركت، كنسرسيومي بود متشكل از سه كمپاني:
British Aerospace (بريتانيا)
MBB (آلمان‏غربي)
Alenia Aeronautica (ايتاليا)

اولين پرواز تورنادو به تاريخ 14 آگوست 1974 انجام گرفت و به دنبال آن، توسط نيروي هوايي بريتانيا (RAF) و نيروي هوايي ايتاليا‌ (AMI) در عمليات Operation Granby (نامي كه نيروهاي انگليسي شركت كننده به جنگ 1991 خليج فارس اطلاق كرده بودند) مورد استفاده عملياتي قرار گرفت.

همكاري مشترك و بين‏المللي، پس از ورود به خدمت جنگندهء تورنادو در قالب مسائل آموزشي نيز ادامه پيدا كرد و اين همكاري ارزيابي و آموزشي سه‎جانبه، از پايگاه روتلند (Rutland) متعلق به نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا آغاز شد.

با احتساب تمامي گونه‏ها، تاكنون تعداد 992 فروند از اين جنگنده براي سه كشور سازنده و همچنين نيروي هوايي عربستان سعودي ساخته شده است. با وجود اينكه اين جنگنده هنوز در خدمت باقي است، برنامه‏اي جهت جايگزيني آن با يك هواپيماي پيشرفته‏تر نظير يوروفايتر مدون شده است.


طراحي و توسعه
در طول دههء 1960، دانشمندان و طراحان هوافضا، به «طرح هندسي متغير» (بال متغير يا variable geometry) به عنوان يك طرح كارآمد جهت كسب مانورپذيري بهتر و حفظ سرعت كروز با بالهاي باز و همچنين كسب سرعتهاي بالا در حالت بالهاي بسته، تواجه وافري داشتند.

بريتانيا و فرانسه نخستين گام را به سال 1965 با طرح پروژه‏اي به نام AFVG (مخفف طرح هندسي متغير به زبان فرانسه) برداشتند كه در نهايت با انصراف فرانسه، اين طرح به سال 1967 كنار گذاشته شد. به سال 1968، آلمان‏غربي، هلند، بلژيك و كانادا، يك تيم طراحي را جهت جايگزيني طرح لغو شده به نام «هواپيماي چندكاره» (MRA يا Multi Role Aircraft) تشكيل دادند و اندكي بعد، طرح به نام «هواپيماي جنگي چندكاره» (MRCA يا Multi Role Combat Aircraft) تغيير نام داد. به سال 1968، بريتانيا نيز وارد گروه طراحي MRCA گرديد و يك يادداشت رسمي همكاري در اين زمينه، بين دولتهاي بريتانيا، آلمان‏غربي و ايتاليا به امضاء رسيد.

 [External Link Removed for Guests] 
  تورنادو GR4 در محل نمايشگاه فارنبرو سال  

طبق اين برنامه، مقرر شده بود هواپيمايي جديد و يك نفره، جهت جايگزيني جنگنده‏هاي قديمي F-104G و يك نوع دو نفرهء ضربتي جهت بريتانيا و آلمان‏غربي توليد شود. كانادا و بلژيك، به سال 1969 از اين برنامه خارج شدند. بنابراين تنها چهار كشور بريتانيا، آلمان‏غربي، ايتاليا و هلند باقي مانده بودند كه به تاريخ 26 مارس 1969، «كمپاني چندمليتي هواپيماسازي پاناويا» (Panavia Aircraft GmbH) را تاسيس كردند، هرچند كه هلند نيز به سال 1970 از اين شراكت خارج گرديد. بريتانيا و آلمان‏غربي هركدام 42.5 % سهم داشتند و 15 % باقيمانده، متعلق به ايتاليا بود. طبق اين مشاركت، قرار بود قسمت جلويي بدنه و دم در انگلستان، قسمت مركزي بدنه در آلمان، و بالها در ايتاليا مونتاژ شوند.


 [External Link Removed for Guests] 
  چندمليتي فراواني در امر توليد تورنادو دخيل بودند، از جمله شركت Turbo Union كه به سال 1970 جهت طراحي و ساخت موتور RB199 جهت اين جنگنده تاسيس گرديد، كه 40% سهام آن متعلق به رولزرويس (Rolls-Royce)، 40% متعلق به MTU و 20% متعلق به فيات بود. 


 [External Link Removed for Guests] 
 تورنادو نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا به شمارهء ZA463 

در پايان اولين قسمت از پروژه به تاريخ مي 1970، طرح‏هاي مفهومي ارائه شده، به دو طرح كاهش يافتند: مدل يك نفره به نام Panavia 100 كه در ابتدا براي آلمان‏غربي در نظر گرفته شده بود و مدل دو نفره به نام Panavia 200 كه توسط نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا برگزيده شد و در نهايت تورنادو ناميده گرديد. در اين مقطع از پروژه، تصميم گرفته شد هواپيما منحصرن جهت انجام ماموريت بمباران ضربتي در ارتفاع پست به كار گرفته شود؛ اما نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، به يك جنگندهء دفاع هوايي نياز داشت و بدين جهت گونهء F2 از اين جنگنده طراحي شد، اما با توجه به ايرادات جدي كه در طرح F2 ظاهر گشت، اين مدل، سريعن با رفع نقائص، به نام F3 تصحيح و معرفي گرديد.


ناحيهء بالها
جنگندهء تورنادو در اصل به منظور انجام عمليات ضربتي در ارتفاع پست و با سرعت مافوق‏صوت طراحي شد كه قادر به نشست و برخاست در باندهاي كوتاه نيز بود. اين ويژگي، نياز به دارا بودن قابليت پرواز متعادل در سرعتهاي بسيار و سرعتهاي بسيار زياد بود. به طور كلي، هواپيمايي كه جهت سرعتهاي بالا طراحي شده باشد، در سرعتهاي كم، بسيار ضعيف عمل مي‏كند؛ اين ويژگي در جنگنده‏هاي ميگ25 و ميگ31 به خوبي مشهود است و از نقاط ضعف اساسي اين جنگنده‏ها به شمار مي‏رود. به منظور دست‏يابي به كارايي مناسب در سرعتهاي بالا، نياز به طرح بالهاي «متمايل به عقب» يا «دلتاشكل» مي‏باشد؛ در حالي كه چنين بالهايي، در سرعتهاي كم، بسيار ناكارآمد هستند و براي پرواز در سرعتهاي كم، نياز به طرح بالهايي صاف يعني بدون حالت كشيدگي به عقب مي‏باشد. به منظور آنكه هواپيما در هر دو حالت سرعت كم و زياد قابل كنترل و هدايت‎پذيري مطلوب باشد، بالهايي با قابليت تحرك، طرحي مناسب محسوب مي‏‎شوند، و در نهايت براي جنگندهء تورنادو، طرح چنين بالهايي به تصويب رسيد.


  
 به منظور دست‏يابي به كارايي مناسب در سرعتهاي بالا، نياز به طرح بالهاي «متمايل به عقب» يا «دلتاشكل» مي‏باشد؛ در حالي كه چنين بالهايي، در سرعتهاي كم، بسيار ناكارآمد هستند و براي پرواز در سرعتهاي كم، نياز به طرح بالهايي صاف يعني بدون حالت كشيدگي به عقب مي‏باشد. به منظور آنكه هواپيما در هر دو حالت سرعت كم و زياد قابل كنترل و هدايت‎پذيري مطلوب باشد، بالهايي با قابليت تحرك، طرحي مناسب محسوب مي‏‎شوند، و در نهايت براي جنگندهء تورنادو، طرح چنين بالهايي به تصويب رسيد. 


 [External Link Removed for Guests] 
  F3 نيروي هوايي سلطنتي  


 [External Link Removed for Guests] 
  كه بالهاي جنگندهء تورنادو GR4 به سمت عقب جمع شده‏اند، قابليت پرواز ارتفاع پست با سرعت زياد در اين هواپيما، به واسطهء كاهش نيروي پسا، به شدت افزايش مي‏يابد. وقتي كه بالها به سمت عقب و بدنهء هواپيما در حال جمع شدن هستند، سطح برخورد ناحيهء بالها كاهش مي‏يابد. اين امر باعث كاهش جريان بادهاي آشفتهء پروازهاي ارتفاع پست مي‎شود. بنابراين نه تنها پرواز بسيار آسان‏تري براي خدمه فراهم مي‎‏شود، بلكه هواپيما در وضعيت بسيار پايداري جهت هدفگيري و آزادسازي تسليحات غيرهدايت شونده در پرواز ارتفاع پست قرار مي‏گيرد. 


تورنادو به نحوي ساخته شده است تا بتواند در باندهاي خاكي يا فرودگاههاي بزرگي كه هدف حملات هوايي قرار گرفته‏اند، نشست و برخاست كند. بنابراين به هنگام طراحي هواپيما، قابليت نشست و برخست در باندهاي كوتاه به عنوان يك ضرورت اساسي در نظر گرفته شد تا جنگنده قادر باشد در باندهاي خاكي كوتاه يا باندهاي اصلي آسيب ديده به خوبي عمل نمايد.

هنگامي كه بالهاي جنگندهء تورنادو GR4 به طور كامل باز شده باشند، هواپيما بيشترين نيروي برا را بدست مي‏آورد، زيرا در اين حالت، مساحت درگير ناحيهء بال، به واسطهء در اختيار بودن حداكثر مساحت درگيري فلپ‏ها و اسلت‏ها، به بيشترين ميزان خود مي‏رسد. در اين حالت، در سرعتهاي كم، نيروي كشش (برا) بسيار بيشتري فراهم مي‏گردد، در نتيجه، حداقل ميزان سرعت جهت فرود فراهم مي‎شود و بالطبع، مسافت كوتاهي نيز جهت فرود مهيا مي‎شود. به طور كلي، وقتي خلبان قصد پرواز در ارتفاع پست را مي‏كند، جهت دست‏يابي به بيشترين مقدار نيروي برا، بالها را با اهرمي كه در كابين تعبيه شده است، به حالت حداكثر ميزان بازشدگي به سمت جلو تغيير مي‏دهد و به هنگام نياز به سرعتهاي بالا، بالها را به طور كامل به عقب مي‏كشد.

جنگندهء تورنادو GR4 در سه حالت گوناگون پروازي، بسته به موقعيت بالها پرواز مي‏كند: 25 ، 45 و 67 درجه. متناظر با هر درجهء عقب‏رفتگي بالها، سقف سرعتي تعيين مي‎شود؛ اين تغييرات در زاويهء عقب‏رفتگي بالها، در كنار تركيب‏بندي جايگاههاي حمل مهمات در اين هواپيما، تاثير مستقيمي بر روي ويژگي نيروهاي برا و پسا برجاي مي‏گذارد.


 [External Link Removed for Guests] 
قابليت پرواز ارتفاع پست با سرعت زياد در اين هواپيما، به واسطهء كاهش نيروي پسا، به شدت افزايش مي‏يابد. وقتي كه بالها به سمت عقب و بدنهء هواپيما در حال جمع شدن هستند، سطح برخورد ناحيهء بالها كاهش مي‏يابد. اين امر باعث كاهش جريان بادهاي آشفتهء پروازهاي ارتفاع پست مي‎شود. بنابراين نه تنها پرواز بسيار آسان‏تري براي خدمه فراهم مي‎‏شود، بلكه هواپيما در وضعيت بسيار پايداري جهت هدفگيري و آزادسازي تسليحات غيرهدايت شونده در پرواز ارتفاع پست قرار مي‏گيرد.


گونه‏ها
سه گونهء اوليه از اين جنگنده وجود دارد كه همگي در 80 % بدنه مشترك هستند:
IDS: گونهء ضربتي يا Interdictor/Strike
ADV: گونهء دفاع هوايي يا Air Defence Variant
ECR: گونهء جنگ الكترونيك/شناسايي يا Electronic Combat/Reconnaissance


به امید خدا ادامه دارد.

 Panavia Tornado variants 

IDS
جنگندهء تورنادو IDS در اختيار كشورهاي آلمان، ايتاليا، بريتانيا و عربستان سعودي قرار دارد. اين هواپيما، يكي از پيچيده‏ترين و پيشرفته‏ترين هواپيماهاي جنگي در جهان محسوب مي‎شود و قادر است ضمن جلوگيري از حملات دشمن، عمليات دقيق ضربتي را انجام دهد. اين جنگنده، داراي ميزان بارگذاري بالا، برد پروازي زياد و قابليت مانورپذيري عالي مي‏باشد.

  

تورنادو IDS به نحوي طراحي شده است كه قادر باشد كليهء تسليحات هوايي موجود در انبارهاي ناتو را حمل و پرتاب نمايد، منجمله انواع بمب‏هاي خوشه‏اي، تسليحات ضدباندهاي خزش و تسليحات هسته‏اي. اين جنگنده هچنين داراي قابليت بسيار محدودي در زمينهء نبردهاي هوائيست و تنها قادر به حمل موشكهاي كوتاه‏برد سايدوايندر است.

تورنادوهاي نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، با دو حرف GR نام گذاري شده‏اند. جنگنده‏هاي GR1 با كمربندي آبي تيره / سبز تيره رنگ استتار خورده و تحويل شده بودند، اما اين رنگ‏آميزي در اواخر دههء 1990، به خاكستري تيره تغيير پيدا كرد. به هنگام عمليات بر فراز عراق، GR1 ها به رنگ صورتي تيره و به سال 2003 و در جريان آزادسازي عراق، GR4 ها، رنگ به خاكستري روشن درآمدند. همچنين جنگنده‏هاي نيروي دريايي آلمان، با رنگ استتار مشكي / آبي / مسي تيره متمايز مي‎شوند.

 [External Link Removed for Guests] 

امروزه نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا به دنبال جايگزيني تورنادورهاي IDS مي‏باشد. پرندهء جايگزين، مي‏تواند يك هواپيماي سرنشين، يك پهپاد (UAV) و يا يك موشك كروز باشد. گزينه‏هاي مورد نظر براي هواپيماهاي سرنشين‏دار عبارتند از نوع تغيير يافته‏اي از جنگندهء يوروفايتر تايفون (Eurofighter Typhoon) و يا جنگندهء F-35 Joint Strike Fighter. اگر جنگندهء تايفون انتخاب شود، اين احتمال وجود دارد كه تغييراتي نظير ايجاد جايگاه دروني حمل تسليحات و همچنين افزايش مخازن داخلي سوخت در آن اعمال شود.

 [External Link Removed for Guests] 
 تورنادوی IDS نیروی هوایی عربستان سعودی 


RAF Tornado GR.1
جنگندهء تورنادوي GR.1 متعلق به نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا (RAF)، اولين گونهء مشتق شده از جنگندهء ضربتي پاناويا تورنادو مي‏‎باشد كه ويژهء نيروي هوايي سلطنتي ساخته شده است. اولين هواپيما از 228 فروند جنگندهء GR1 به تاريخ 5 ژوئن 1979 تحويل گرديد و اين نوع از تورنادوها، در اوائل دههء 1980 رسمن وارد خدمت شدند. پس از اينكه طرح GR1 قديمي و منسوخ محسوب گرديد، 142 فروند از اين تورنادوها، بين سالهاي 1997 تا 2002 به سطح استاندارد GR4 ارتقاء يافتند.

جنگندهء تورنادو، ويژهء عمليات ضربتي در ارتفاعات بسيار پست، عليه اهداف متعلق به پيمان ورشو در اروپاي شرقي طراحي و ساخته شده بود. در عمليات ضربتي تورنادو، استفاده از تسليحات متعارف و همچنين بمب‏هاي هسته‏اي نظير WE.177 پيش‏بيني شده بود، با اين حال با پايان دوران جنگ سرد، هرگونه استفاده از تسليحات هسته‏اي ممنوع اعلام گرديد.

  
 جنگندهء تورنادو، ويژهء عمليات ضربتي در ارتفاعات بسيار پست، عليه اهداف متعلق به پيمان ورشو در اروپاي شرقي طراحي و ساخته شده بود. 

بزرگترين ويژگي جنگندهء GR.1، «رادار پرواز در ارتفاع پست» (terrain-following radar) مي‏باشد كه امكان پرواز بدون نياز به كنترل دستي خلبان در ارتفاعات بسيار پائين را فراهم مي‏آورد؛ اما مطابق دكترين جديد سازمان ناتو، پرواز در ارتفاعات بسيار پست و در هرگونه شرائط آب و هوايي منع شده است و به جاي آن، مقرر شده است كه جنگنده بر پايهء هدايت اينرسيايي به كمك سامانهء مكان‏ياب جهاني (GPS) مسير پرواز خود را يافته و اصلاح نمايد.

جنگنده‏هاي تورنادوي IDS متعلق به نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، مجهز به يك سامانهء «فاصله‏ياب ليزري و جستجوگر - نشانه‏گذار اهداف» (LRMTS = Laser Range Finder and Marked Target Seeker) هستند كه در قسمت سمت راست زير بدنه، درست در مقابل محل ارابهء فرود چرخ دماغه نصب شده و ظاهر آن نيز به صورت آئروديناميكي طراحي و صيقل‏كاري شده است. اين سامانه، شامل يك اشعهء ليزر است كه جهت اندازه‏گيري زاويهء يك نقطهء روي زمين نسبت به هواپيما به كار مي‏رود. اين اطلاعات، سپس به وسيلهء سيستم‏هاي الكترونيكي هواپيما جهت استخراج اطلاعات دقيق مربوط به هدف، مورد محاسبه قرار مي‏گيرند. حسگر سامانهء LRMTS همچنين قادر است انرژي ليزر برگشتي از اهداف زميني را كه توسط يگانهاي زميني يا ساير جنگنده‏ها تابانيده شده است دريافت كرده و از آن در جهت شناسايي اهداف استفاده كند. اما اين سامانهء ليزري، قادر نيست بمب‏هاي هدايت ليزري را به سمت اهداف هدايت كند. جنگنده‎‏هاي تورنادويي كه به ايتاليا، آلمان‏غربي و مركز آموزش سه‏مليتي ويژهء جنگندهء تورنادو (Tri-National Tornado Training Establishment) واگذار شده‏اند، داراي سامانهء LRMTS نيستند اما جنگنده‏هاي فروخته شده به عربستان سعودي، مجهز به اين سامانه هستند.

نخستين عمليات جنگي كه اين جنگنده در آن شركت داشت، جنگ سال 1991 خليج فارس بود. در جريان اين نبرد، نزديك به 60 فروند جنگندهء GR1 متعلق به نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا در پايگاههاي محرق (واقع در بحرين)، تبوك و ظهران (واقع در عربستان سعودي) استقرار يافتند. نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، در جريان اين جنگ، عملياتي را با نام Operation Granby بر عليه نيروهاي متجاوز عراقي آغاز نمود. در اولين مرحله از اين عمليات، تورنادوهاي GR1 بريتانيا، با بمب‏هاي سقوط آزاد 1000 پوندي (454 كيلوگرمي) به وسيلهء تكنيك بمب‏اندازي موسوم به loft-bombing به محل تجمع نيروها و ادوات زرهي ارتش عراق حمله برده و با استفاده از سامانه و تسليحات ويژهء موسوم به JP233 به باندهاي خزش پايگاههاي هوايي آسيب رساندند تا مانع از عمليات نيروي هوايي عراق شوند.


Loft Bombing
Loft در زبان انگليسي به معني ضربه‏اي است كه توپ گلف را در مسير منحني بالا مي‏برد. بمباران به شكل Loft (كه گاهي اوقات به آن نيز Toss bombing مي‏گويند) يعني روشي خاصي از بمباران كه هواپيماي بمباران كننده به سمت بالا اوج مي‏گيرد و سپس بمب‏هاي خود را رها مي‏كند، اين امر به بمب‏ها، شتاب پيش‏برندهء بيشتري مي‏بخشد. اگر چه اين روش، روشي در جهت عكس بمباران به شكل شيرجه مي‏باشد كه در آن هواپيما به سمت پائين سرازير مي‎شود تا بر روي اهداف مورد نظر خود، نشانه‏گيري نمايد. بمباران به روش Toss (يا Loft) اغلب با شيرجه‏اي كوتاه به سمت پائين آغاز مي‏‎شود تا هواپيماي بمب‏افكن به راحتي قادر باشد دماغهء خود را بالا برده و عمل رهاسازي بمب‏ها را انجام دهد. اين امر، باعث افزايش انرژي جنبشي بمب و هواپيما مي‎شود، بنابراين به هواپيما كمك مي‏كند تا ارتفاع صحيح خود را مجددن كسب نمايد.

  

بمباران به روش Toss، اغلب در ارتفاعات پست انجام مي‎شود، كه در حين آن، خلبان، دماغهء هواپيما را در آخرين لحظه، به سمت بالا و تا زاويه‏‎اي كه كمك كند انفجار بمب، منطقه‏اي در سطح افق را بپوشاند كه در حالت پرتاب در ارتفاع پائين، چنين پوشش انفجاري مهيا نمي‏باشد. عمل رهاسازي بمب، اغلب بين زاويهء 35 تا 75 درجه نسبت به سطح افق انجام مي‎شود، اين امر سبب مي‎شود بمب، همانند يك توپ پرانرژي، به سمت مقابل پرتاب شود.


JP233
سامانهء JP233، سيستم خاص نيروي هوايي بريتانيا است كه شامل يك جفت غلاف جهت حمل صدها بمب كوچك است كه وظيفهء اصلي اين بمبها، حمله و آسيب رساندن به باندهاي خزش هواپيماهاست.

  
 آشنایی بیشتر با JP233 

هر جنگندهء تورنادو كه به سامانهء JP233 مجهز شده باشد، بر فراز هدفي كه يك باند خزش جنگنده‏ها مي‏باشد پرواز كرده و به يك باره تمامي ذخيرهء مهمات خود را بر روي هدف رها مي‏كند. اين يك وجههء نامعمول استفاده از مهمات است كه توسط سامانهء JP233 استفاده مي‎شود، زيرا اغلب سامانه‏‎هاي رهاسازي مهمات، بمب‏ها را به شكل سقوط آزاد رها مي‏كنند و باقيماندهء بمب‏ها را در ادامهء عمليات مورد استفاده قرار مي‏دهند. به جز اين، به هنگام استفاده از سامانهء JP233، غلاف دخيره‏سازي مهمات، به يكباره خالي مي‎شود.

در جريان جنگ 1991 خليج فارس، 6 فروند از تورنادوها ساقط شدند، كه يكي از آنها متعلق به ايتاليا بود. 4 فروند از جنگنده‏هاي نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، در جريان بمباران، هدف قرار گرفته و ساقط شدند، يكي از تورنادوهاي بريتانيا نيز در جريان رهاسازي تسليحات JP233 هدف قرار گرفت و ديگري نيز هنگامي كه سعي مي‎كرد اهداف خود را با بمب‎هاي هدايت ليزري نشانه رود، هدف قرار گرفت و سرنگون شد.

به دنبال اتمام مرحلهء ابتدايي عمليات جنگ سال 1991، مقرر گرديد جنگنده‏هاي GR.1 در ارتفاعات متوسط به انجام عمليات ضربتي اقدام نمايند. با اين حال به دو علت نبود امكانات مناسب و همچنين فقدان تمرينات كافي جهت انجام صحيح و كامل عمليات ارتفاع متوسط، دولت بريتانيا در يك اقدام اضطراري، اقدام به استقرار دسته‏اي از جنگنده‎هاي Blackburn Buccaneer در منطقه نمود. اين جنگنده‏ها به سامانه‏هاي نشانه‏گذاري ليزري به نام Pave Spike مجهز بودند كه به GR.1 ها اين امكان را مي‎دادند تا بمب‏هاي هدايت شونده با دقت بسيار بالا را رها نمايند.

آشنایی با Pave Spike

پس از پايان جنگ سال 1991 خليج فارس، جنگنده‏هاي GR.1 نيروي هوايي بريتانيا در پايگاه «علي السالم» كويت، جهت انجام پرواز بر فراز منطقهء پرواز ممنوع در جنوب عراق باقي ماندند، ضمن اينكه اين جنگنده‎ها، در عمليات «روباه صحرا» (Operation Desert Fox) كه به سال 1998 بر عليه پايگاههاي نظامي رژيم صدام انجام شد، با هواپيماهاي نيروي هوايي ايالات متحده مشاركت نمودند.

سال 1999، يك سال عملياتي براي تورنادوهاي GR.1 محسوب مي‏گرديد زيرا آنها در جنگ كوزوو شركت جستند. در جريان اولين مرحله از جنگ، اين هواپيماها از پايگاه نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا در آلمان در بروگن (Bruggen) اقدام به عملياتهاي ضربتي دقيق نمودند. مدتي بعد و اندكي قبل از پايان جنگ، اين جنگنده‏ها به جزيرهء كرس (فرانسه) منتقل شدند تا به صحنهء نبرد نزديكتر باشند. پس از پايان جنگ كوزوو، اغلب جنگنده‎هاي GR.1 از رده خارج شدند و آنهايي كه باقي ماندند به سطح استاندارد GR.4 ارتقاء داده شدند. آخرين جنگندهء GR.1 به سال 2003 ارتقاء داده شد و به تاريخ 10 ژوئن 2003، تحويل نيروي هوايي سلطنتي (RAF) شد.


Blackburn Buccaneer
بلك‏برن بوكانير، جنگنده‏اي ضربتي ساخت بريتانيا است كه در اختيار نيروي دريايي و نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا قرار داشت. اين جنگنده در زمان خود، بهترين جنگندهء ضربتي ارتفاع پست محسوب مي‏گرديد. اين جنگنده‏ها، به هنگام جنگ سال 1991 خليج فارس به خدمت گرفته شدند و آن هنگامي بود كه جهت حمله به اهداف زميني، به قابليت نشانه‏گذاري ليزري اهداف جهت جنگنده‏‎هاي بريتانيايي احساس نياز شده بود. به دنبال آن، اين جنگنده‎ها، بمب‏هاي كوچك هدايت ليزري خود را بر روي اهداف مورد نظر رها ساختند.

آشنایی با جنگندهء بوکانیر


TIALD
بروز سقوط‏هاي متعدد در بين جنگنده‏‎هاي GR.1، منجر به پياده كرده برنامه‏‎اي جهت نصب سامانه‏اي به نام TIALD بر روي آنها شد. سامانهء «نشانه‏گذاري ليزري پيش‏اخطار به وسيلهء تصويرسازي گرمايي» (Thermal Imaging Airborne Laser Designator) توسط صنايع هوافضاي بريتانيا (BAE Systems) طراحي و ساخته شده است و تنها سامانهء هدايت كنندهء بمب‏هاي ليزري ساخت بريتانيا محسوب مي‎شود.

 [External Link Removed for Guests] 

بريتانيا از سري بمب‏هاي هدايت شوندهء ليزري سري Paveway بهره مي‎برد. اولين استفادهء عملياتي از بمب‏هاي هدايت شوندهء ليزري، به وسيلهء جنگنده‏هاي عمودپرواز Harrier نيروي دريايي سلطنتي بريتانيا در جنگ سال 1982 با آرژانتين (جنگ فالكلند) به وقوع پيوست. با اين حال، نشانه‏گيري اهداف به وسيلهء ليزر، توسط پرسنل كنترل كنندهء زميني (forward air controller) و توسط دستگاه نشانه‏گذاري زميني به انجام مي‏رسيدند. به دنبال اين درگيري، نياز به يك سامانهء نشانه‏گذاري از طريق هوا احساس شد.

آشنایی با TIALD

در جريان جنگ خليج فارس، برخي از جنگنده‏هاي تغييريافتهء تورنادو و بوكانير، عمل نشانه‏گذاري ليزري را براي تورنادوهاي حامل بمب‏هاي ليزري كه اين تغييرات در آنها صورت نگرفته بود، به انجام مي‎رساندند. جنگنده‏هاي بوكانير، حامل سامانهء نشانه‏گذاري Pave Spike بودند كه قابليتهايش بسيار محدود بود و تنها در روشنايي روز قابل استفاده بود. در جريان جنگ سال 1991 خليج فارس، نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، بيش از 6000 عدد بمب هزار پوندي را پرتاب نمود كه حدود 1000 عدد از آنها به وسيلهء ليزر هدايت شدند. تنها در اواخر جنگ، تورنادوهايي كه به دو سامانهء TIALD مجهز بودند، بيش از 200 عدد بمب هدايت ليزري را به سمت مواضع ارتش صدام هدايت كردند.

در حالي كه بمبهاي هدايت ليزري به عنوان يك سلاح كليدي در زرادخانهء ارتش بريتانيا باقي مانده‏اند، با پيشرفتهاي اخير در ساخت سلاح‏‎هاي هدايت شونده، از اهميت آنها اندكي كاسته شده است. با ورود به خدمت موشك کروز دورپرتاب Storm Shadow كه به نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، امكان حملات دور از دسترس پدافند هوايي دشمن را مي‏بخشد، امكان در خطر قرار گرفتن هواپيما و خدمه به شدت كاهش مي‏يابد.

 [External Link Removed for Guests] 
 آشنایی با موشک کروز Storm Shadow 

امروزه بريتانيا در حال توسعهء بمبهاي هدايت شوندهء ليزري Paveway مي‏باشد، كه در جريان آن، سامانهء هدايت پذيري مكان‏‎ياب جهاني (GPS) با سامانهء هدايت كنندهء اين بمب، يكپارچه مي‎شود. اين امر باعث افزايش فوق‏العادهء دقت نشانه‏روي اين بمبها در هواي نامساعد نظير مه غليظ يا دودآلود مي‏‎شود.


RAF Tornado GR.1B
جنگندهء تورنادو GR.1B گونهء ويژه و ضدكشتي از GR.1 بود. پايگاه اصلي اين جنگنده‏ها در اسكاتلند (Lossiemouth) واقع بود. اين جنگنده‏ها، جايگزين هواپيماهاي ضدكشتي «بلك‏برن بوكانير» شده بودند و قادر بودند موشكهاي ضدكشتي Sea Eagle را حمل و رها سازند. GR.1B مجهز به راداري جهت شناسايي كشتي‏ها نبود و براي شكار كشتي‏ها، متكي به جستجوگر نصب شده روي موشك بود.

هنگامي كه در اواخر دههء 1990، جنگنده‏هاي ضربتي GR.1 نيروي هوايي سلطنتي در حال ارتقاء به سطح استاندارد GR.4 بودند، ساخت گونهء متناظر با مدل B يعني GR.4B در دستور كار قرار نداشت. با پايان جنگ سرد، اين طور برداشت شده بود كه در درازمدت، به جنگنده‏اي ويژه، جهت عمليات ضدكشتي نياز نمي‏باشد زيرا خطرات احتمالي ناشي از كشتي‏هاي دشمن، كه جنگنده‏هاي GR.1B براي دفع آنها طراحي شده بودند، رو به كاهش بود، ضمن اينكه موشك ضدكشتي Sea Eagle اندك اندك به پايان عمر عملياتي خويش نزديك مي‏شد و به دليل هزينه‏هاي بالا، هيچگونه برنامه‏اي جهت جايگزيني آن تدارك ديده نشده بود.

به امید خدا ادامه دارد.

  

 [External Link Removed for Guests][External Link Removed for Guests] 
 جنگنده‏هاي تورنادوي GR.1B مجهز به موشك پيشرفتهء ضدكشتي Sea Eagle هستند، كه اين موشك، توانايي فوق‏العاده‏اي جهت امكان دورپرتاب يك موشك ضدكشتي مهلك بر عليه شناورها و ناوهاي هواپيمابر دشمن به آنها مي‏بخشد. توانايي رزمي اين موشك، معادل موشكهاي ضدكشتي Kormoran آلماني، Exocet فرانسوي و Harpoon آمريكايي ارزيابي مي‏‎شود. 

 آشنايي با موشك ضدكشتي Sea Eagle 
 آشنايي با موشك ضدكشتي Kormoran 



  
 در جريان جنگ سال 1991 خليج‏فارس و همچنين جنگ سال 2003 (آزادسازي عراق)، وظيفهء حمله به باندهاي خزش پايگاههاي هوايي عراق، بر عهدهء جنگنده‏هاي GR.1 نيروي هوايي سلطنتي قرار داشت. جنگنده‏هاي GR.1 به واسطهء توانايي فوق‏العادهء در پرواز ارتفاع پست، عمدهء پايگاههاي هوايي عراق را به واسطهء حملات ضربتي از رده خارج كردند و به همين دليل، نيروي هوايي پر زرق و برق عراق كه در سال 1991 داراي حدود 700 فروند جنگنده بمب‏افكن پيشرفته و به‏‎روز بود، و پنجمين نيروي هوايي جهان به شمار مي‏رفت، ظرف چند روز اوّل جنگ، زمين‏گير شد و بيش از 200 فروند از هواپيماهاي عراقي بر روي زمين، هدف بمب‏هاي ليزري جنگنده‏هاي GR.1 و بمب‏افكن‏هاي F-111 آمريكايي قرار گرفتند. 


 [External Link Removed for Guests][External Link Removed for Guests] 
 ويژگي اصلي جنگنده‏هاي ضربتي GR.1، قابليت پرواز و عمليات در ارتفاع پست بود، به همين دليل اين هواپيماها از ديد رادار و موشكهاي دوربرد سام در امان قرار مي‏گرفتند، ولي پرواز در ارتفاع پست، خطر اصابت گلولهء توپهاي ضدهوايي و موشكهاي دوش پرتاب را به شدت افزايش مي‏داد و به همين دليل، در جريان جنگ 1991 خليج‏فارس، تعداد شش فروند جنگندهء تورنادو، هدف پدافند هوايي قرار گرفتند و اين تجربه، باعث بهينه‏سازي اين جنگنده‏ها به سطح استاندارد GR.4 گرديد.
در اين تصوير، جنگندهء تورنادوي GR.1 نيروي هوايي سلطنتي، در جريان عمليات سال 2003 عراق، در حال پرتاب منحرف‏كنندهء موشكهاي ضدهوايي (Chaff) مشاهده مي‏گردد. 



RAF Tornado GR.4
در اوائل سال 1984، وزارت دفاع بريتانيا، اقدام به تحقيقاتي در مورد به روزآوري جنگنده‏هاي GR.1 و رفع نقائص آنها نمود. (اين طرح به اختصار MLU يا Mid-Life Update شناخته مي‏شود)

اين طرح به روزآوري به سطح استانداردي كه Tornado GR.4 ناميده مي‏شد، قابليتهاي جنگندهء GR.1 را با حفظ توانايي عملياتي آن در ارتفاع پست، در ماموريتهايي با ارتفاع متوسط را نيز بهبود مي‏بخشيد. طرح ارتقاء به سطح GR.4 تا سال 1994، به دليل در نظرگرفتن دروسي كه از جريان جنگ 1991 خليج فارس از عمليات GR.1 ها كسب شده بود، معلق ماند. يكي از مهمترين تغييرات، قابليت انجام عمليات و نفوذ به عمق خطوط دفاعي دشمن از ارتفاع پست به ارتفاع متوسط، با حفظ توانايي عمليات در ارتفاع پست بود. قرارداد ارتقاء به سطح استاندارد GR.4، به سال 1994 بين وزارت دفاع بريتانيا و سازمان هوافضاي اين كشور (BAE Systems) جهت به روزآوري تعداد 142 فروند از جنگنده‏هاي GR.1 به امضاء رسيد. كار ارتقاء به سال 1996 آغاز شد و در سال 2003 پايان يافت.

اين ارتقاء، جهت جنگنده‏‎هايي با عمر بيش از 12 سال انجام گرفت و شامل موارد زير بود:
* افزودن سامانهء فرانگر مادون قرمز (FLIR)
* نمايشگر سربالاي با پهناي ديد وسيع‏تر
* بهبود نمايشگرهاي درون كابين
* انطباق نور آلات دقيق كابين جهت كاربرد دوربين ديد در شب
* سامانه‏هاي جديد آويونيكي
* سامانه‏هاي جديد تسليحاتي
* به روزرساني كامپيوتر سيستم‏هاي هواپيما
* نصب گيرندهء مكان ياب جهاني (GPS Receiver)

به روزرساني سامانهء تسليحاتي هواپيما، امكان استفادهء اين جنگنده را از آخرين و پيشرفته‏ترين تسليحات تهاجمي نظير موشك كروز پيشرفتهء Storm Shadow و موشك جديد ضدتانك Brimstone را فراهم مي‏آورد، ضمن اينكه استفاده از تجهيزات پيشرفتهء شناسايي نظير غلاف RAPTOR فراهم گشت.

 آشنايي با موشك ضدتانك Brimstone 
 آشنايي با موشك كروز Storm Shadow 



 [External Link Removed for Guests][External Link Removed for Guests] 
 كابين عقب و جلو در جنگندهء GR.4 پيش از بهينه‏سازي سال 2006 


 [External Link Removed for Guests] 
 در اواخر سال 2006، درون كابين خلبان جنگنده‏هاي GR.4، نمايشگرهاي چندكارهء رنگي (MFD) جديد 12.8 اينچي نصب گرديد و در كابين عقب، به جاي نمايشگر قديمي و دايره شكل رادار، از نمايشگر جديد اطلاعات رادار ساخت BAe Systems به نام TARDIS استفاده شد. (Tornado Advanced Radar Display Information System) 

 [External Link Removed for Guests] 

سامانهء نمايشگر TARDIS يك «صفحهء نمايشگر فعال كريستال مايع» محسوب مي‏شود. نمايشگر جديد TARDIS قبل از نصب بر روي تمامي جنگنده‏هاي GR4، بر روي هواپيماهاي اسكادران 41 ام نيروي هوايي سلطنتي، كه وظيفهء تست و ارزيابي را بر عهده دارند، نصب گرديد. (اسكادران 41 ام كه به شكل No. XLI Squadron نيز نوشته مي‎شود، با نام Fast Jet and Weapons Operational Evaluation Unit معروف است و در محل پايگاه نيروي هوايي سلطنتي واقع در ليكلن‏شاير انگلستان استقرار دارد. در سال 2006، جشن 90 امين سالگرد تاسيس اين اسكادران جشن گرفته شد و اين اسكادران، يكي از قديمي‏ترين يگانهاي نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا و جهان محسوب مي‎شود.)


RAF Tornado GR.1A / GR.4A
جنگندهء GR1.A گونهء شناسايي – جاسوسي جنگندهء تورنادوي IDS نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا محسوب مي‎شود. هرچند جنگنده‏هاي GR.1A نيروي هوايي سلطنتي به سطح استاندارد GR.4A ارتقاء يافته‏اند، اما جنگندهء GR.1A هنوز در خدمت نيروي هوايي عربستان سعودي قرار دارد. با ارتقاء جنگنده‏هاي GR.1 نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا به سطح استاندارد GR.4، جنگنده‏هاي GR.1A نيز عينن به گونهء GR.4A ارتقاء داده شدند.

  
 جنگندهء GR.1A هنوز در خدمت نيروي هوايي عربستان سعودي قرار دارد. 

جنگندهء GR.4A به سامانهء داخلي TIRRS (يا Tornado Infra-Red Reconnaissance System = سامانهء جستجوگر حساس به اشعهء مادون قرمز) مجهز شده است كه اين سامانه در يك طرف بدنه نصب شده و يك «حسگر جستجوگر شناسايي‏كنندهء خطي» به نام IRLS (يا Infra-Red LineScan) نيز در قسمت زير بدنه تعبيه شده است. مجموعهء حسگرهاي جنگندهء GR.4A، به جاي مسلسل 27 م م نصب مي‏شوند.

نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا، سفارش 30 قطعهء كامل بدنه را هم جهت بازسازي بدنهء جنگنده‏هاي GR.1 جهت تبديل به گونهء GR.4A و هم جهت ساخت هواپيماهاي جديد GR.4A ارائه كرده است. ضمن اينكه قرار است 25 هواپيماي ديگر GR1.A نيز به سطح استاندارد GR.4A ارتقاء داده شوند كه با اين حساب، 55 فروند هواپيماي GR.4A در خدمت نيروي هوايي سلطنتي بريتانيا قرار خواهند گرفت. جنگندهء GR.4A، تمامي قابليتهاي تهاجمي و ضربتي گونهء GR.4 را نيز حفظ كرده است. به هنگام ورود به خدمت غلاف شناسايي RAPTOR (به معني غلاف شناسايي هوايي تورنادو = Reconnaissance Airborne Pod TORnado)، كه اين غلاف حاوي حسگرهاي عمده و مهم به كار گرفته شده توسط تورنادوهاي نيروي هوايي سلطنتي مي‏باشد، جستجوگر خطي مادون‏قرمز TIRRS از خدمت خارج خواهد شد.

امروزه تيپ هوايي شناسايي – جاسوسي نيروي هوايي سلطنتي مستقر در پايگاه هوايي Marham كه شامل اسكادرانهاي دوم و سيزدهم مي‏باشد، با هواپيماهاي GR.4A و GR.4 هايي كه فاقد حسگرهاي غيرضروري جهت عمليات شناسايي هستند، پرواز مي‏نمايند.



 جنگندهء تورنادوي IDS لوفت‏وافه (نيروي هوايي آلمان) مجهز شده به موشك ضدرادار HARM 
 [External Link Removed for Guests] 
 Luftwaffe IDS 


Luftwaffe
نيروي هوايي آلمان (Luftwaffe) تعداد 212 فروند جنگندهء تورنادوي IDS را تاكنون دريافت كرده است. به تاريخ 12 ژانويهء سال 2004، وزير دفاع آلمان، پيتر استراك، دستور تغييرات اساسي در ارتش آلمان را صادر نمود. قسمتي اعظمي از اين تغييرات، در واقع نقشه‏اي جهت كاهش ناوگان هواپيماهاي ضربتي آلمان از تعداد 426 فروند در سال 2004 به رقم 265 فروند در سال 2015 بود. اين آلماني ازخودراضي (لقبي كه در متن انگليسي به وزير دفاع آلمان نسبت داده شده است! = Assuming) به جاي هواپيماهاي كاهش داده شده، تعداد 180 فروند جنگندهء پيشرفتهء Eurofighter Typhoons را جهت تكميل نيروي هوايي آلمان سفارش داده است و بدين ترتيب، تعداد تورنادوهاي عملياتي نيروي هوايي آلمان، تنها 85 فروند خواهند شد.

 [External Link Removed for Guests][External Link Removed for Guests] 
 موشك ضدكشتي Kormoran نصب شده بر روي تورنادوي نيروي هوايي آلمان 


Marineflieger IDS
يگان هوايي نيروي دريايي آلمان كه به Marineflieger معروف است، تعداد 112 فروند تورنادوي IDS را دريافت كرده است. اما در اواخر سال 2004، آخرين يگان تورنادو در اين نيرو، منحل گرديد. بدين جهت، ماموريتهاي رزمي مورد نياز نيروي دريايي آلمان، بر عهدهء جنگنده‏هاي تورنادوي لوفت‏وافه (نيروي هوايي) گذارده شده است. به دليل واگذار شدن امور رزم دريايي به لوفت‏وافه، واحدهايي از جنگنده‏هاي تورنادوي نيروي هوايي آلمان، به نحوي ارتقاء داده شده‏اند تا قادر به حمل موشكهاي ضدكشتي Kormoran و ضدرادار AGM-88 HARM باشند.

 [External Link Removed for Guests] 
 شليك يك فروند موشك ضدكشتي Kormoran توسط جنگندهء تورنادوي نيروي هوايي آلمان 

 [External Link Removed for Guests] 



Aeronautica Militare IDS
نيروي هوايي ايتاليا (Aeronautica Militare Italiana) تاكنون تعداد 100 فروند جنگندهء تورنادوي IDS را دريافت كرده است. تعداد 57 فروند از اين جنگنده‏ها، تا تاريخ جولاي 2002 عملياتي بودند. به تاريخ جولاي 2002، دولت ايتاليا قراردادي را با «نمايندگي مديريت جنگنده‏هاي يوروفايتر و تورنادوي سازمان ناتو» (NETMA يا NATO Eurofighter and Tornado Management Agency) و با شراكت كمپاني پاناويا جهت بهينه‏سازي اوليهء تعداد 18 فروند جنگندهء IDS منعقد ساخت.

صنايع هوافضاي ايتااليا (Alenia Aeronautica) عهده‎‏دار انجام اين بهينه‏‎سازي گرديد و اولين نمونه را به تاريخ سپتامبر 2003 تكميل نمود. اولين مرحله از بهينه‏سازي، شامل مدرنيزه‏سازي سيستم‏هاي آويونيكي هواپيما بود كه شامل نصب راديوهاي ديجيتال جديد و بسيار پيشرفته، افزودن قابليت SATCOM، سيستم تسليحاتي جديد و بسيار پيشرفته جهت حمل بمب‏هاي هدايت ماهواره‏اي JDAM، بمب‏هاي هدايت ليزري Paveway III و موشك كروز Storm Shadow مي‏گرديد.


بهينه‏سازي كامل‏تر نيز بازهم به وسيلهء كمپاني Alenia به انجام رسيد. اين بار، قابليتهاي رزمي و ماموريتي هواپيما افزايش يافت، و يك «زيرسيستم كمك دفاعي» به نام DASS (يا Defence Aids Sub-System) و يك سامانهء ارتباطاتي پيشرفته به نام MIDS افزوده گرديد.

امروزه تصميم براي بهينه‏سازي كل ناوگان تورنادوهاي ايتاليا، تحت بررسي قرار دارد و امكان دارد به جاي بهينه‏سازي، جنگنده‏هاي جديد و پيشرفتهء يوروفايتر خريداري شوند.


MIDS
سامانهء چندكارهء توزيع اطلاعات (Multifunctional Information Distribution System) نام انتخابي سازمان ناتو جهت سيستم ارتباطي Link-16 مي‏باشد. يك كاربرد فوري سامانهء MIDS، ترمينال حجم پائين (MIDS Low Volume Terminal يا MIDS-LVT) مي‏باشد كه اعتبار مالي آن به وسيلهء كشورهاي ايالات متحده، فرانسه، آلمان، ايتاليا و اسپانيا تامين گرديده و به وسيلهء شركتهاي MIDSCO، JV، Thomson CSF، GEC، Siemens، Italtel و Enosa طراحي شده است.

ترمينال ديگر، «سيستم راديويي تاكتيكي مشترك» يا Joint Tactical Radio System مي‏باشد كه اكنون به وسيلهء ايالات متحده، در حال طراحي مي‏باشد.

يك سيستم قديمي‏تر MIDS، «سيستم تاكتيكي توزيع اطلاعات مشترك» يا JTIDS مي‏باشد. (Joint Tactical Information Distribution System)

 آشنايي با سامانهء ارتباطاتي Link-16 



به اميد خدا ادامه دارد.

Reza6662 نوشته شده:به اميد خدا ادامه دارد.

 Air Defense Variant 
 گونهء ويژهء دفاع هوايي 

جنگندهء تورنادوي ADV كه مخفف عبارت Air Defense Variant مي‏باشد، توسط بريتانيا و عربستان سعودي به كار گرفته مي‏‎شود. اين جنگنده به منظور برآورده ساختن نيازهاي دفاعي نيروي هوايي سلطنتي بریتانیا، جهت يك شكاري رهگير دورپرواز طراحي و ساخته شده است.

 [External Link Removed for Guests] 

عمده تفاوت بين گونهء ضربتي IDS با ADV، شامل بدنه‏اي است كه حدود 1.36 متر كشيده‏تر ساخته شده تا بتواند 4 فروند موشك هوا به هواي هدايت شوندهء نيمه‏فعال راداري Skyflash را با خود حمل كند. اين كشيدگي بدنه، محاسن ديگري از قبيل كاهش نيروي پسا، و افزايش ميزان ذخيره‏سازي سوخت را نيز دربردارد. از آنجايي كه بدنه به وسيله بريتانيا ساخته شده است، امكان ايجاد تغييرات بر روي آن در بريتانيا، بسيار راحت‏تر از زماني است كه بالها و يا قسمتي از بدنه به وسيلهء آلماني‏ها ساخته شده باشد.

موتورهاي نوع Mk 104 جهت امكان‏پذيري مكش بهتر هوا در ارتفاعات بالا به واسطهء طويل‏سازي قسمت پس‏سوز، بهينه‏سازي شده‏اند. سيستم‏هاي جنگندهء ضربتي IDS، در گونهء ADV با رادار جديد AI.24 Foxhunter ساخت Marconi/Ferranti جايگزين گشته‏اند كه اين رادار پرقدرت، داراي آنتني به طول 2.16 متر مي‏باشد، ضمن اينكه جايگاه مسلسل نيز حذف شده است.

به تازگي، موشكهاي Skyflash با موشكهاي برد متوسط AMRAAM و برد كوتاه ASRAAM جايگزين شده‏اند. به دليل محدوديت مركز بدنه در نصب تسليحات، موشكهاي Skyflash و AMRAAM به شكل شطرنجي نصب مي‏شوند.

از جنگندهء تورنادوي ADV، همواره به علت نداشتن قابليتهاي كامل و صحيح يك جنگندهء شكاري، انتقاد شده است. در حالي كه انتقاد از چنين هواپيمايي، تنها به علت ناآگاهي از ماموريتي است كه اين جنگنده به منظور اجراي آن ساخته شده است. (هرچند كه انگليسي‏ها، از تورنادوي ADV به عنوان يك شكاري رهگيري دوربرد نام برده‏اند و توانايي شركت در نبردهاي نزديك هوايي را براي آن ضروري ندانسته‏اند، اما بايد توجه داشت كه در يك نبرد تمام عيار، وقوع درگيري‏هاي نزديك هوايي اجتناب‏ناپذير است. مثالي براي اين امر، سرنگوني اغلب جنگنده‏هاي عراقي در طول جنگ سال 1991 خليج فارس است كه در جريان اين جنگ، اغلب نبردهاي نزديك هوايي رخ دادند و جنگنده‏هاي عراقي نيز به وسيلهء‌ موشكهاي كوتاه‏برد حرارت‎ياب سايدوايندر ساقط گشتند.)

 [External Link Removed for Guests] 

جنگندهء تورنادوي ADV تنها به منظور پرواز گشت در منطقه‏اي بسيار دور از پايگاه اصلي خود طراحي و ساخته شده است. عمدهء تواني كه از اين شكاري مورد انتظار است، انجام پروازهاي گشت بر فراز درياي شمال و اقيانوس آتلانتيك شمالي مي‏باشد. اين شكاري، بايد اهداف خود را در فواصل بسيار دور رهگيري و شكار نمايد و اين بدان معني است كه قابليت شركت در نبردهاي نزديك هوايي (Dogfight) براي اين هواپيما، مورد توجه و انتظار نمي‏باشد.


RAF Tornado F.2
جنگندهء ‏Tornado F.2، اولين گونهء جنگندهء شكاري پاناويا تورنادو (ADV) مي‏باشد كه از ردهء خدمت در نيروي هوايي سلطنتي خارج شده است. به دليل برخي مشكلات جدي بروز كرده در رادار Foxhunter اين جنگنده، تنها 18 فروند از اين هواپيما توليد شده است. مشكل بروز كرده، آن قدر جدي و مهم بود كه تا زمان آماده شدن استاندارد جديد و بهبوديافتهء F.3، به جاي آنتن رادار هواپيما، از مواد سنگين وزن، نظير سرب جهت پر كردن فضاي خالي دماغه استفاده گرديد. رادار حذف شده، با نام مستعار Blue Circle معرفي شده بود كه همزمان با رادار ساخت بريتانياي موسوم به Blue Fox طراحي شده بود و در بريتانيا با عنوان نام تجاري متروك شدهء Blue Circle شناخته مي‎شد. بدين ترتيب، جنگنده‎هاي F.2 تا زماني كه ارتقاء داده يا از رده خارج شوند، جهت امور آموزشي به كار گرفته مي‏شدند.

اولين پرواز جنگندهء F.2 به تاريخ 5 مارس 1984 انجام گرفت و در همان سال نيز وارد خدمت گرديد. با وجود مشكلات فني بسياري كه در طراحي رادار Foxhunter پيش آمد، جنگندهء تورنادوي F.2 در نهايت به سال 1984 وارد خدمت گرديد. به جز مسلسل داخلي، F.3 به چهار موشك Skyflash و چهار موشك AIM-9L Sidewinder مجهز مي‏‎شد. اما عمر خدمتي آنها بسيار كوتاه بود و تنها چهار سال طول كشيد تا جاي خود را به نمونهء جديدتر F.3 در نيروي هوايي سلطنتي بدهند. برخي از بدنهء جنگنده‏هاي F.2 جهت جايگزيني با جنگنده‏هاي مستهلك شدهء F.3 به سطح استاندارد F.3 ارتقاء داده شدند، اما به دليل عدم ارتقاء موتور، به نام F.2A شناخته مي‏‎شدند. امروز تنها يك فروند F.2A در حال پرواز باقي مانده است.


RAF Tornado F.3
جنگندهء تورنادوي F.3 به تاريخ جولاي 1986 وارد خدمت گرديد. تاكنون تعداد 153 فروند F.3 سفارش داده شده‏اند. جنگنده‏هاي F.3 ابتدا جايگزين هواپيماهاي قديمي Lightning F.6 و F-4 Phantom FGR2 در نيروي هوايي سلطنتي شدند. جنگندهء F.3 در بدو ورود به خدمت، ابتدا با موشكهاي AIM-9 Sidewinder و Skyflash بارگذاري مي‏شد كه موشك Skyflash گونه‏اي از موشك آمريكايي اسپارو (AIM-7 Sparrow) محسوب مي‎شود كه توسط بريتانيا مورد بهينه‏سازي قرار گرفته است.
اولين شركت جنگنده‏هاي F.3 در عمليات رزمي، به سال 1991 و در جريان جنگ خليج فارس به وقوع پيوست. در آن سال، تعداد 18 فروند از اين جنگنده‏ها در پايگاه هوايي ظهران در عربستان سعودي مستقر شدند، اما فرصت درگيري با هيچ يك از جنگنده‏هاي عراقي را نيافتند. به دليل فقدان سامانهء مناسب و پيشرفتهء تشخيص دوست از دشمن (IFF) و همچنين نبود پشتيباني دفاعي كامل، در گشتهاي هوايي دور از فضاي عراق شركت جستند، جايي كه امكان برخورد با هواپيماهاي دشمن بسيار اندك بود.

پس از جنگ سال 1991، عمليات نظامي جهت كنترل منطقهء پرواز ممنوع (no-fly zones) بر فراز آسمان عراق، آغاز گرديد. جنگنده‏هاي تورنادو، مامور پرواز بر فراز منطقهء جنوب عراق گرديدند. ماموريت اين جنگنده‏‎ها از طريق پايگاهي در عربستان سعودي و به نام عمليات Operation Resinate South انجام مي‏شد. در اين عمليات، شش هواپيما درگير بودند. اين عمليات تا سال 2003 و آغاز جنگ بعدي، ادامه يافت.

به سال 2003، جهت انجام عمليات Operation Telic، تعداد 14 فروند جنگندهء تورنادو در عربستان سعودي استقرار يافتند. جنگنده‏هاي تورنادوي F.3 متعلق به اسكادرانهاي 43 و 111 شكاري، بر خلاف جنگ سال 1991، پس از اجراي اولين حملهء ضربتي نيروي هوايي ايالات متحده به وسيلهء‌ بمب‏افكن‏هاي B-1، در عمق خاك عراق به اجراي عمليات پرداختند. در عمليات نيز، هيچ درگيري هوا به هوا اتفاق نيفتاد، زيرا جنگنده‏هاي عراقي، يك سورتي پرواز هم انجام ندادند!


برنامهء بقاپذيري (CSP)
حقيقت امر اين است كه جنگنده‏هاي F.3 قادر به ادامهء حيات به عنوان يك شكاري رهگير موثر در جنگهاي امروزي نيستند و طبق برنامه، تا سال 2010 از رده خارج خواهند شد. بدين جهت، وزارت دفاع بريتانيا، برنامه‏اي را جهت افزايش و حفظ قابليتهاي اين هواپيماها به نام Capability Sustainment Programme يا CSP پيشنهاد كرده است. اين پروژه، به تاريخ پنجم مارس 1996 مشتمل بر اجراي موارد زير، اعلام گرديد:

* يكپارچه‏سازي قابليت فني رادار جهت امكان‏پذيري پرتاب موشكهاي هوا به هواي آمرام و آسرام

* ارتقاء توان رادار، جهت امكان درگيري همزمان با اهداف چندگانه

* بهبود نمايشگرهاي درون كابين خلبان و افسر ناوبر

* كامپيوتر و پردازشگر جديد سيستم تسليحات

مطابق برنامهء CSP، اجزاء غيراستاندارد هواپيما حذف شده، و همچنين برخي بهينه‏سازي، به ويژه در قسمت رادار Foxhunter به اجرا مي‏رسند. با توجه به ايرادات ابتدايي بسياري كه در رادار Foxhunter مشاهده شده بود، برنامهء‌ ارتقاء اين رادار نيز با دشواري قابل اجرا خواهد بود. اين ايرادات زماني سر باز نمودند كه تلاش مي‏شد موشك آمرام به جاي موشك Skyflash جايگزين گردد. بدين جهت، رادار مشمول تغييرات گسترده‏اي باید می‏گرديد تا بتواند موشك آمرام را پرتاب و هدايت نمايد.

آنچه كه مورد انتقاد و تنگ‏نظري قرار گرفت، عدم توانايي F.3 جهت بارگذاري كامل با موشكهاي آمرام است. موشك آمرام، از دو مرحلهء به روزرساني مسير توسط رادار هواپيماي پرتابگر، جهت رسيدن به هدف، قبل از فعال شدن جستجوگر دروني خود، بهره مي‏برد. مطابق آنچه در برنامهء به روزرساني CSP اعلام شده بود، فراهم آوردن چنين قابليتي جهت رادار جنگندهء F.3 پيش‏بيني نگشته بود. از آنجايي كه مقرر گشته بود جنگندهء F.3 پيش از سال 2002 عملياتي شود، به ناچار به جاي آمرام، مجبور به استفاده از موشكهاي Skyflash گشتند. بدين جهت چنين تصور مي‏شود كه در برنامهء به روزرساني CSP، توجه چنداني به يكپارچه‏سازي قابليت رادار جهت استفاده از موشكهاي جديد نشده است و هواپيمايي كه تحت اين برنامه به روزرساني مي‎شود، نسبت به نمونهء اوليه، داراي موشكهاي موثرتر و برتري نمي‏باشد. به سال 2002، وزارت دفاع بريتانيا اعلام كرد كه جنگنده‏هاي F.3 بايد مشمول انجام بهينه‏سازي‏هاي بيشتري قرار گيرند تا رادار آنها امكان به روزرساني مياني مسير (mid-course update) پرتاب موشك را حاصل كند.


اجاره به ايتاليا
در اوائل دههء 1990، نيروي هوايي ايتاليا (AMI) دريافت كه تا زمان دراختيارگيري جنگنده‏‎هاي جديد Eurofighter Typhoon، به هواپيمايي واسطه نياز دارد تا توان نيروي هوايي خود را تقويت نمايد. اين جنگنده‏هاي مي‏بايست در كنار هواپيماهاي قديمي F-104 Starfighter كه اندك اندك به پايان حيات خويش مي‏رسيدند، عملياتي شوند، به ويژه با لحاظ اينكه جنگنده‏هاي جديد مي‏بايست چندمليتي بوده و قادر به ايفاي عملياتهاي كشورهاي عضو ناتو باشند.

جنگندهء تورنادوي ADV از بين جنگنده‏هايي نظير F-16A/B برگزيده شد. به سال 1994، دولت ايتاليا قصد خود را جهت اجارهء تعداد 24 فروند جنگندهء تورنادوي F.3 از نيروي هوايي بريتانيا به مدت ده سال اعلام كرد. در آن زمان، انتظار مي‏رفت جنگنده‏هاي جديد Eurofighter Typhoon در حدود سال 2000 وارد خدمت شوند.

اولين پروازهاي آموزشي خلبانان ايتاليايي به تاريخ مارس 1995 در پايگاه هوايي Coningsby متعلق به نيروي هوايي سلطنتي آغاز شد. در اين آموزشها، از روشهاي تجربه شدهء خلبانان بريتانيايي در پايگاههاي Coningsby و Cottesmore بهره گرفته شد. اولين جنگندهء F.3 به تاريخ 5 جولاي 1995 تحويل شد و در همان روز به سمت پايگاهش در ايتاليا پرواز كرد. تحويل اولين دسته تا پايان سال 1996 محقق گرديد. دستهء دوم بين فوريه تا جولاي 1997 تحويل شدند و اين جنگنده‏ها، تا حدي مشخصات فني بهتري داشتند. تورنادوهاي نيروي هوايي ايتاليا، اولين عمليات رزمي خود را در جريان بحران كوزوو به سال 1999، در عمليات موسوم به Operation Allied Force به صورت گشتهاي هوايي بر فراز يوگوسلاوي به انجام رساندند.

در سال 2000، با تاخير زيادي كه در تحويل جنگنده‏هاي Eurofighter به وقوع پيوسته بود، نيروي هوايي ايتاليا، به دنبال تهيهء هواپيماي واسطه‏اي ديگري مي‏گشت. در همان زمان، بازهم جنگندهء تورنادو در نظر گرفته شده بود، و اين موضوع در زماني بود كه آنها در نظر داشتند جنگنده‏هايي كه اجاره مي‏كنند، حداقل مطابق برنامهء به‏روزرساني CSP، ارتقاء يافته باشند. اما اين امر به دليل هزينه‏هاي بالا، تحقق نيافت و نيروي هوايي ايتاليا، تعداد 34 فروند جنگندهء مستعمل F-16A/B متعلق به نيروي هوايي ايالات متحده را به جاي آنها انتخاب كرد. تا سال 2003، نيروي هوايي ايتاليا، تمامي تورنادوهاي اجاره‎‏اي را به نيروي هوايي سلطنتي بازگرداند و آخرين تورنادو نيز به تاريخ 7 دسامبر 2004 وارد پايگاه هوايي Saint Athan شد ضمن اينكه يك تورنادو هم در نيروي هوايي ايتاليا باقي ماند.

شكاري تورنادوي ADV در نيروي هوايي ايتاليا، داراي سرويس‏دهي بسيار ضعيفي بود. اين موضوع در حالي بود كه اگر ايتاليا ناوگاني از تورنادوهاي ضربتي IDS را به خدمت خود در مي‏آورد، هيچگاه دچار عدم دسترسي ناگهاني به قطعات يدكي و موتورهاي موجود در انبارهاي نيروي هوايي سلطنتي نمي‏شد، ضمن اينكه تورنادوي IDS، امكان شركت نيروي هوايي ايتاليا را در برنامه‏هاي آموزشي ناتو و عملياتهاي ضربتي فراهم مي‏آورد.


جنگندهء ضدرادار Tornado F.3
برنامه‏اي جهت بهينه‏سازي‏هاي بيشتر، تا اوائل سال 2003، اعلام نشده بود كه يكي از اين بهينه‏سازي‏ها، انطباق موشك ضدرادار ALARM با اين هواپيما جهت امكان‏پذيري شركت اين جنگنده در عمليات موسوم به شكستن پدافند هوايي دشمن يا SEAD بود. گيرنده‏هاي اخطار راداري جنگندهء F.3 بر پايهء مكان تشعشعات پرقدرت ساتع شده از منبع كار كرده كه از اين روش براي پيدا كردن مكان دقيق آنتن رادار دشمن استفاده مي‏كند. جنگندهء F.3 تغييريافته كه مشمول طراحي جديد جهت شناسايي محل رادار دشمن شده است، در خدمت اسكادران يازدهم نيروي هوايي سلطنتي (RAF XI Squadron) قرار دارد.


آينده (آ‎غاز پايان)
پس از 19 سال حضور در نيروي هوايي سلطنتي، جايگزين جنگنده‏هاي F.3 اكنون در چشم‏انداز به خدمت‏گيري قرار گرفته‏اند. توليد انبوه جنگنده‏هاي Eurofighter Typhoon كه قرار است جايگزين تورنادوها شوند، آغاز شده است. واحد ارزيابي كنندهء عملياتي جنگنده‏هاي Typhoon به سال 2004 تشكيل گرديد. در سال 2005، اولين اسكادران جنگنده‎هاي Typhoon وارد خدمت گرديد و تا سال 2010، تمامي جنگنده‏هاي F.3 از خدمت در نيروي هوايي سلطنتي خارج و روانهء موزه‎‏ها شوند.

در جريان تحولات جديدي كه پس از اعلام جنگ با تروريسم در جهان به وقوع پيوست، ديدگاه و برنامهء‌ نويني براي نيروهاي نظامي بريتانيا تدوين گرديد كه قسمتي از اين برنامه، كه به تاريخ 21 جولاي 2004 توسط وزير دفاع وقت بريتانيا – جف هون – اعلام شد، شامل كاهش تعداد جنگنده‏هاي F.3 از سه اسكادران به يك اسكادران بود. طبق اين برنامهء ‌اعلام شده، تعداد 16 فروند تورنادو تا زمان ورود به خدمت اولين سري از جنگنده‏هاي Typhoon در خدمت باقي خواهند ماند.

  


موضوعات مرتبط:
* ریفرنس کامل موشکهای هوا به هوای نوشته دوست بسیار عزیزم فیشبد

* آشنایی با موشک هوا به هوای Skyflash

 تورنادوی اف-2 
 [External Link Removed for Guests]  
این هواپیما یکی از پر طرفدار ترین هواپیماهای مراقبتی و دفاعی در بین متقاضیان بخصوص کشورهای جهان سوم است.محصول مشترک انگلستان,آلمان و ایتالیاست وجدیت ترین هواپیمای ساخته شده توسط کشورهای مزبور است.اولین پرواز ازمایشی خود را در 27 اکتبر سال 1979 در انگلستان انجام داد.جهت سادگی بیشتر در درک خصوصیات و مطالعه آنها , ویژگی های این هواپیما را در زیر به صورت جداگانه و طبقه بندی شده خدمت عزان معرفی میکنیم:
1-نوع هواپیما: دو نفره با برد طولانی- دفاعی و مراقبتی
2-موتور و خصوصیات آن: از دو موتور توربوجت که هرکدام قدرتی 8000 پوند که مجوع 16000 پوند یا 7258 کیلوگرم را تولید می کنند.
3-ابعاد هواپیما: فاصله دو نوک بال هواپیما در صورتیکه بالها زاویه 25 درجه را داشته باشند,یعنی حالتی که حداکثر باز شدن را دارد 13/9 متر است.
فاطه دو نوک بال هواپیما یا در واقع عرض هواپیما در حالتی که باله ها در حالت بسته هستند یا زاویه 65 درجه برابر 8/6 متر است.طول هواپیما 18/6 متر و ارتفاع آن 5/7 متر است.
4-وزن خالی هواپیما البته با تجهیزات کامل اما بدون سوخت14/2 تن استحداکثر وزن هواپیما هنگام بلند شدن (تیک-آف) 21/5 تن است. حداکثر سرعت هواپیما برابر 2/27 برابر سرعت صوت و حداکثر زمان پروازی باتمام تجهیزات 2 ساعت و 20 دقیقه است و شعاع عملیاتی آن 375 مایل یا 602 کیلومتر است.
مسولیت های زیاد دولت انگلستان در حفظ و حراست مرزهای دریایی و زمینی خود از یک طرف تا قطب شمال و از طرف دیگر تا ایسلند و دریای بالتیک ادامه پیدا میکند, بنابر این دولت انگلستان مجبور شد که دست به تولید و به خدمت گرفتن هواپیمای دفاعی با برد وسیع بزند و در نتیجه برنامه تولید تورنادو اف-2 را با مشارکت آلمان و ایتالیا به اجرا گذاشت. به خاطر قابلیت پرواز این هواپیما در شرایط بسیار بداز این به بعد این هواپیما جایگزین بسیاری از هواپیماهای قبلی نیروی هوایی و دریایی انگلستان خواهد شد.البته تولید این پرنده جنگی در ابتدا فقط با کمک های مالی دولت امکان پذیر بود اما بعد ها که به خاطر دریافت سفارشات برای ساخت هزینه ساخت آن کاهش پیدا کرد. تورنادو از لحاظ تجهیزات الکترونیکی و سلاح ها یی که میتواند حمل کند با دیگر هواپیماها متفاوت است شکل بدنه و نیروی محرکه و سیستم های ارتباطی آن بسیار شبیه به تورنادوی IDS میباشد و این شباهت به 80 درصد هم میرسد. یکی از تغییرات عمده این هواپیما نسبت به مدل IDS افزایش طل هواپیما بوده است.طول هواپیما جهت نصب و قرار دادن موشک های اسپارو,آمراو اسکای فلش به مقدار 539 میلیمتر افزوده شده است.البته نحوه قرار گیری موشک ها در تورنادو به صورت جفت و پشت سرهم بوده استچون برای قرار دادن پشت سرم این موشک ها در زیر بدنه هو.اپیما افزایش طواۀ آن اجتناب ناپذیر بوده است.از دیگر امتیازات این افزایش طول ایجاد ظرفیت های بیشتر سوخت هواپیما بوده است این افزایش به میزان 909 لیتر بوده است.همینطور محل کافی برای قرار دادن تجهیزات الکترونیکی بیشتر فراهم شده است.از دیگر تغییرات پوشش پلاستیکی آنتن,رادیوی هواپیما بوده است که بر روی دماغه هواپیما قرار دارد,جهت آنتن مستقیم تر شده و1/35 متر هم به طول آن افزوده شده است.علاوه براین جهن کاهش نیروی پسا بالها متحرک ساخته شده و تا حدود 65 درجه به طرف بدنه هواپیما جمع میشوند.در این هواپیما به جای استفاده از لوله بنزین جداشونده که معمولا در قسمت بیرونی و سمت راست دماغه هواپیما قرار گرفته در سمت چپ و در داخل بدنه هواپیما جاسازی شده است.نحوه باز و بسته شدن آن هیدرولیکی بوده و توسط خلبان کنترل میشود.
در سال 1982 یک فروند تورنادوی پاناویابرای آزمایش و نشان دادن قابلیت رزمی و پروازی خود از پایگاه وارتون از انگلستان به پرواز درآمد .ذخیره سوخت آن در هنگام آغاز پرواز 1500 لیتر بودو تجهیزات سوار شده بر روی آن عبارت بود از 4 موشک اسکای فلش و 2 موشک سایدویندر و ماموریت این هواپیما در نقطه 603 کیلومتری قرار داشت. جمع کل پرواز 4 ساعت و یک ربع طول کشید و در هنگام بازگشت پس از اندازهگیری سوخت هنوز حدود 5 درصد سوخت هواپیما باقی مانده بود.این مساله نشان اقتصادی بودن این هواپیما است.
هم اکنون تعداد 165 فروند از این هواپیما در اختیار نیروی هوایی سلطنتی انگلستان است ( به تدریج قرار خواهد گرفت).البته بعضی از آنها به عنوان آموزشی استفاده میشود.
سیست رادار اکترونیکی FMICW که در این هواپیما استفاده شده استبسیار مجهز بوده و از نوع فاکس هانیتر ساخت مارکونی-مزانتی میباشد و از سیستم پیشرفته TWS که مفهوم تشخیص و شناسایی به محض دیدن است و با قابلیت تشخیص 12 تا 20 هدف مختلف از فاصله کمتر از 192 کیلومتر در هر ارتفاع پروازی را دارد.
هواپیما توانایی حمل موشک های اسپارو ,آمرام120 و موشکهای کوتاه برد اوسرام ویا بمب های GP یا بمب های همه کاره را دارد. همچنین تورنادو یک توپ 27 میلیمتری در سمت راست خود نیز دارد.
کاهش سفارشات به میزان 42 فروند در سال باعث شد که برنامه های تکمیلی این هواپیما به گفته وزیر دفاع وقت 4 ماه به تعویق بیفتد.اولین هواپیمای تورنادوی اف-2 با تجهیزات جدیدتر در سال 1985 وارد بازار خواهد شد.
منبع:
مجله ماشین K-BANIHASHEMI/1984