مرکز انجمنهای تخصصی

  قهرمانان تيزپرواز شهيدان سرلشکر خلبان همایون حکمتی و سرلشکر خلبان سیروس  



در آغاز نگاهی به تاريخچه ورود هواپيماهای F-15 به نيروی هوايی عربستان سعودی ( RSAF ) خواهيم داشت .

عربستان سعودی در سال 1983 اقدام به خريد 46 فروند هواپيمای F-15C و 16 فروند هواپيمای F-15D نمود .

اين هواپيماها که طی قراردادی بنام Peace Sun به عربستان تحويل داده شدند بمقدار زيادی با مدل مورد استفاده در نيروی هوايی آمريکا تفاوت داشتند زيرا از رادار ضعيفتر و تجهيزات الکترونيکی ساده تری برخوردار بودند .

هدف اصلی حکام سعودی از خريد اين هواپيماها, پر کردن خلاء موجود در نيروی هوايی خود جهت مقابله با ايران بود که چهار سال پيش از آن , اقدام به خريد شکاريهای قدرتمند F-14 کرده بود .

جالب آنکه پيش از اين سفارش , عربستان هم در پی دريافت شکاريهای تامکت بود اما در نهايت اقدام به خريد 5 فروند هواپيمای E-3A AWACS و شکاريهای F-15 کرد.

اين قرارداد با واکنش اسرائيل مواجه گشت و تل آويو نگرانی عميق خود را از تحويل اين هواپيماها اعلام نمود . به همين علت واشنگتن برای جلب رضايت اسرائيل مجبور به کاهش توانائيهای الکترونيکی و راداری هواپيماهای سفارش داده شده گرديد .

بعدها درسپتامبر سال 1990 جهت تقويت نيروی هوايی عربستان طی عمليات « سپر صحرا » ( Desert Shield ) تعداد 24 فروند شکاری F-15C از بخش اروپايی نيروی هوايی ايالات متحده ( USAFE ) به عربستان سعودی تحويل داده شد .




 [External Link Removed for Guests] 




  درگيری  


نخستين سابقه حضور F-15 های عربستان در نبرد , مربوط به سالهای جنگ عراق برعليه ايران ميباشد که در مورد اين درگيری غير عادی نظرات و روايات گوناگونی موجود است .

در تاريخ 5 ژوئن 1984 يک فروند هواپيمای P-3F Orion نيروی هوايی ايران قادر به شناسايی يک فروند تانکر نفتکش در جنوب جزيره لاوان و نزديک به سواحل عربستان سعودی در خليج فارس گرديد .

تا قبل از اين تاريخ ايران تنها اقدام به نابودی نفتکشهای عازم به مقصد عراق ميکرد اما اينک نيروی هوايی ايران مأموريت يافت تا کشتيهای نفتکش عربستان و کويت را هم مورد هدف قرار دهد زيرا اين دو کشور بطور علنی از عراق در جنگ حمايت مالی و تسليحاتی ميکردند .

بعد از شناسايی نفتکش توسط اوريون ايرانی , دو فروند شکاری F-4E متعلق به گردان 61 از پايگاه ششم شکاری بوشهر جهت حمله و نابودی اين نفتکش به پرواز در آمدند.

تنها چند لحظه پس از پرواز فانتومها در آسمان خليج فارس , يک فروند هواپيمای E-3A متعلق به نيروی هوايی آمريکا ( USAF ) قادر به شناسايی آنان شد .

اين رادار پرنده در خاک عربستان مستقر بود و اطلاعات ذيقيمتی در اختيار هم پيمانان آمريکا در منطقه قرار ميداد .

همزمان دو فروند هواپيمای F-15 سعودی ( شامل يک فروند F-15C و يک فروند F-15D ) متعلق به اسکادران 6 مشغول تمرين سوختگيری هوايی از تانکر KC-10 نيروی هوايی آمريکا بودند.


 [External Link Removed for Guests] 



با توجه به خطر حمله فانتومهای ايرانی به نفتکش سعودی , هواپيمای آواکس دستور قطع عمليات سوختگيری را به ايگلها صادر و آنها را جهت رهگيری به سمت فانتومهای ايرانی هدايت نمود .

متقاعد کردن خلبانان F-15 ها جهت رهگيری فانتومهای ايرانی کار آسانی نبود . بر طبق روايات موجود , در پی سئوالات مکرر خلبانان ايگلها خدمه آواکس مجبور به تقاضا و تهديد گرديدند .

اما عامل اصلی در قبول اين مأموريت حضور معلم خلبان آمريکايی در کابين عقب F-15D اين دسته پروازی بود . معلم خلبان آمريکايی بنام کاپيتان بيل تيپين ( Capt Bill Tippin ) خلبانان عرب را تشويق به انجام اين عمليات نمود و با يادآوری قابليتهای هواپيمای F-15 آنان را از پيروزی قاطع مطمئن ساخت .

زمانی که هواپيماهای F-4E ايرانی به قسمت جنوبی پايگاه دريايی الجبيل ( al-jubayl naval base ) رسيدند دو فروند Eagle از روبرو به آنان حمله ور شدند .

تحت فرماندهی و هدايت مستقيم کاپيتان Tippin و با بکار گيری مختصات داده شده بوسيله AWACS , رادار ايگلها بر روی پرندگان ايرانی قفل شد و هرکدام يک تير موشک AIM-7 sparrow بطرف فانتومها شليک کردند .


 [External Link Removed for Guests] 


موشکهای شليک شده باعث انفجار يکی از فانتومها و صدمه ديدن شديد فانتوم ديگر گرديد. خدمه فانتوم دوم که بشدت آسيب ديده بود موفق به بازگرداندن مرکب خود به کشور گرديدند و با فرود اضطراری در جزيره کيش از مرگ حتمی نجات يافتند .

خلبانان فانتوم منفجر شده که بترتيب ستوانيکم خلبان ( سرهنگ) همايون حکمتی و سروان سيد سيروس کريمی نام داشتند هرگز فرصت خروج از کابين را پيدا نکردند و به همراه هواپيمای خود در اعماق آبهای خليج فارس به ابديت شتافتند.

در پی شنود مکالمات راديويی مابين خلبانان ايگلها و هواپيمای آواکس , ايران اعلام کرد که خلبانان هواپيماهای F-15 تابعيت آمريکايی داشته و به هيچ عنوان از خدمه نيروی هوايی عربستان نبودند.

حقايق اين ماجرا تاکنون نه از سوی دولت عربستان و نه از سوی پنتاگون بطور کامل تشريح نشده است ولی صاحب نظران براين عقيده اند که نقش کاپيتان Tippin بمراتب بيش از آن چيزی است که در بالا ذکر گرديد و او تنها هدايت و راهنمايی خلبانان سعودی را بر عهده نداشته است .

اين امکان وجود دارد که شايعات موجود مبنی بر اينکه کاپيتان Tippin شخصأ هدايت F-15D را در اين عمليات بر عهده داشته است صحيح باشد .
لازم به تذکر است که شليک موشک از کابين عقب F-15D امکان پذير نيست .

در خاتمه ميتوان چنين نتيجه گيری کرد که بدون حضور مستقيم نيروهای آمريکايی و هدايت و راهنمايی آنان , نيروی هوايی عربستان سعودی هيچگاه به تنهايی توانايی انجام چنين عملياتی را نداشت .

ياد اين شهيدان گرامی باد .


متن بالا ترجمه قسمتی از کتاب La Guerre Iran-Irak : les combats ميباشد .

کاش کاش که يه اف 14 هم اسکورتشون مي کرد تا بينيم باز مي تونستند به اف 4 ها حمله کنند برد موشک اسپارو حدود 40 کيلومتر است و رادار اف 4 هم بردش حدود 80 کيلومتر پس اف 4 هاي ما اونا رو تو رادار داشتند و لي يا موشک نداشتند يا اينکه تجهيزات الکترونيکي اونا نزاشته بود اف 4 ها موشک شليک کنند احتمال نداشتن موشک قوي تر است ولي گذشته از اينا کاش يه اف 14 هم اسکورزتشون مي کرد تا ببينند که چرا امريکايي ها به اونا اف 14 نداده بود (من يه جايي خوندم که وقتي عربستان درخواست خريد اف 14 کرده بود امريکايي ها گفته بودند اين براي ذهن شما بزرگ است ) راستي مي تونيد يه مقاله هم در مورد شليک اف 4 ايراني به يک اف 15 امريکايي بنويسيد ممنون

با سلام

ضمن تشکر از فریبرز خان عزیز

navid missle نوشته شده:سلام فربيرز عزيز ممنون از مطلب خوبي که قرار داديد
ولي من اين ماجرا را يک جور ديگر شنيدم. من شنيده بودم فانتوم هاي ايران به قصد تعقيب دو فروند هواپيماي عراقي وارد حريم هوايي عربستان ميشوند. نظر خودتون در مورد اين موضوع چيه؟

دوست من، هر چند روایتهای مختلف و متنوعی از این ماجرا نقل شده، اما معتبرترین آنها همان است که جناب فریبرز بیان فرمودند.

هادي آقازاده 2 نوشته شده:کاش کاش که يه اف 14 هم اسکورتشون مي کرد تا بينيم باز مي تونستند به اف 4 ها حمله کنند برد موشک اسپارو حدود 40 کيلومتر است و رادار اف 4 هم بردش حدود 80 کيلومتر پس اف 4 هاي ما اونا رو تو رادار داشتند و لي يا موشک نداشتند يا اينکه تجهيزات الکترونيکي اونا نزاشته بود اف 4 ها موشک شليک کنند احتمال نداشتن موشک قوي تر است ولي گذشته از اينا کاش يه اف 14 هم اسکورزتشون مي کرد تا ببينند که چرا امريکايي ها به اونا اف 14 نداده بود (من يه جايي خوندم که وقتي عربستان درخواست خريد اف 14 کرده بود امريکايي ها گفته بودند اين براي ذهن شما بزرگ است ) راستي مي تونيد يه مقاله هم در مورد شليک اف 4 ايراني به يک اف 15 امريکايي بنويسيد ممنون

دوست من، اینکه "اگر" فانتوم ها از اسکورت تامکت "مسلح به فونیکس" برخوردار می شدند، چه اتفاقاتی رخ می داد یک ماجراست و "توانایی" درگیری فانتوم های ایرانی با ایگل های سعودی، داستانی دیگر.

در مورد اینکه اف-15 (به ویژه خانواده "C/D" آن) حریفی تواناتر از فانتوم هست شک نکنید، ولی در مورد بردهای مورد اشاره شما چند نکته می توان بیان نمود:

1-همان طور که بارها عنوان شده مفهوم "برد کشف" قدری پیچیده و متغیر با شرایط می باشد که توضیح کامل آن مجالی مستقل می خواهد، اما "برد کشف" رادار APQ-120 جنگنده F-4E برای هدفی در ابعاد یک جنگنده (RCS=5m2) حدود 30 مایل (48 کیلومتر) می باشد.

2-موشک اسپارو مورد استفاده نهاجا از نوع AIM-7E-2 و نوع مورد استفاده عربستان (در آن تاریخ) AIM-7F بودند.
توجه داشته باشید که هر چند انواع "ئی" دارای "حداکثر برد" حدود 40-44 کیلومتر می باشند، اما در شرایط "ایده آل" هم برد موثر بیش از 25 کیلومتر برای آنها متصور نیست.
حال آنکه نوع "اف" دارای "حداکثر برد" حدود 75-100 کیلومتر بوده و در شرایط "ایده آل" دارای "برد درگیری موثر" حدود 45 کیلومتر می باشد.

موفق باشید

 عقاب های عربستان سعودی 


دولت عربستان سعودی در ریاض در ابتدا 47 فروند جنگنده اف-15 C و 15 فروند F-15 D تحت پروژه ایی به نام Peace Sun (خورشید صلح) برای جایگزینی هواپیماهای رهگیر خود BAC سفارش داد.
همیشه فروش اف-15 ها به دولت عربستان سوال برانگیز بود چون اسراییل که یکی از حامیان ایالات متحده بود از این امر نا خشنود بود! و فروش این جنگنده ها را به عربستان را که (شاید یک دشمن بالقوه) میدانست راضی نبود.
اما درنهایت کنگره ایالات متحده موافقت کرد که جنگنده ها را به عربستان بفروشد. بنابراین تحویل ها در سال 1980 انجام شد. در نهایت کمتر از تعداد 60 فروند به عربستان فروخته شد. سرانجام جدال ها برای فروش هواپیماها به عربستان سعودی فروکش کرد .عربستان سعودی اطمینان داد که از جنگنده هایش برای دفاع هوایی استفاده خواهد کرد!!
در اوایل عربستان برای دفاع از مخازن سوختی خود که در محدوده اسراییل بود نیروهایش را متمرکز کرد.
برخی از عقاب های نیروی هوایی عربستان به مارک های ایالات متحده منقش شدند. همچنین اف-15 های عربستان در پایگاه هوایی Luke AFB به کار بده شدند و همچنین خلبانان و نیرو هایی توسط امریکا تربیت شدند.
اولین جنگنده اف-15 F-15C/D در اوت 1981 به عربستان سعودی رسید.

در عربستان سعودی 5 اسکادران از F-15 C در پایگاه هوایی شاه فهد در طائف و 5 اسکادران در پایگاه هوایی شاه خالد در Khamis Mushayt و 13 اسکادران در پایگاه هوایی عبدالعزیز در دهران Dharan مستقر شدند.
در 5 ژوئن 1984عقابهایی از اسکادادران شماره 6 در یک نبرد هوایی با فانتوم های نیروی هوایی جمهوری اسلامی ایران درگیر شدند!! فانتوم های جمهوری اسلامی ایران قصد تهدید به مخازن نفتی عربستان را داشتند!!
این اولین باری بود که محصولات مک دانل داگلاس در برابر یکدیگر قرار میگرفتند! مزاحم ها (فانتوم های نیروی هوایی) توسط موشک های اسپارو ساقط شدند!!
بعد از این ماجرا دولت عربستان متمایل شد که تورنادو های IDS و هواپیماهای رهگیر ADV را از بریتنانیا سفارش دهد.


[External Link Removed for Guests]

Joseph Baugher
February 27, 2000

بعد از این ماجرا دولت عربستان متمایل شد که تورنادو های IDS و هواپیماهای رهگیر ADV را از بریتنانیا سفارش دهد.

اين ماجرا چطور باعث اتخاذ چنين تصميمي شده ؟

  
A10,

دولت عربستان سعودی خوشحال میشد که جنگند های بیشتری از نوع اف-15 C/D داشته باشد! اما کنگره دولت امریکا با تحویل بیشتر به دولت سعودی مخالف بود از طرف دیگر عربستان بشدت تمایل داشت که نیروی هوایی خود را تکمیل و متنوع کند بنابراین دست به دامن دولت بریتانیای کبیر ( یونایتد کینگ داومز) شد.

منبع: جنگ هوایی
پاراگراف چهارم.

هادي آقازاده 2 نوشته شده:kayvan6079, عزيز شما درست مي فرماييد برد حقيقي با برد مفيد تفاوت داره ولي يه مسئله براي من غير قابل قبوله در زمان جنگ دورترين شکار هوايي را اف 14 انجام داد با فاصله 150 کيلومتر حالا اين سوال پيش مي اد مگه برد موشک فونيکس 150 کيلومتر نيست

دوست من، بیشترین برد موشک AIM-54A فونیکس، معادل 125 مایل (201 کیلومتر) می باشد.

به یاد سرلشکر خلبان همایون حکمتی

وی به همراه سرلشکرخلبان سیروس کریمی در سحرگاه روز سه شنبه 15 خرداد 1363 از پایگاه ششم شکاری بوشهر به پرواز در آمدند و مورد اصابت موشک اسپارو هواپیماهای اف 15 عربستان قرار گرفتند و به شهادت رسیدند

[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]

[External Link Removed for Guests]


دوستان از این پست به بعد هر پست غیر مربوط به موضوع زده شود بلافاصله حذف می گردد خواهشنا رعایت کنید . پستهای اضافه حذف شد

kayvan6079 نوشته شده:
...
2-موشک اسپارو مورد استفاده نهاجا از نوع AIM-7E-2 و نوع مورد استفاده عربستان (در آن تاریخ) AIM-7F بودند.
توجه داشته باشید که هر چند انواع "ئی" دارای "حداکثر برد" حدود 40-44 کیلومتر می باشند، اما در شرایط "ایده آل" هم برد موثر بیش از 25 کیلومتر برای آنها متصور نیست.
حال آنکه نوع "اف" دارای "حداکثر برد" حدود 75-100 کیلومتر بوده و در شرایط "ایده آل" دارای "برد درگیری موثر" حدود 45 کیلومتر می باشد.
...

نمودار مقایسه برد/ارتفاع درگیری موشکهای AIM-7E-2/F اسپارو و R-23R/-24R آپکس، به سمت اهداف نزدیک شونده (سمت راست نمودار) و دور شونده (سمت چپ نمودار).

[External Link Removed for Guests]

با اجازه از moh-597 عزيز پست ايشون رو که در سايت ايرواسپيس قرار داده اند در اين جا کپي ميکنم. اين پست مربوط به پاسخ ايران به اين اقدام است

در کمتر از 20 روز پس از این حادثه دو فروند فانتوم ئی از پایگاه ششم شکاری به پرواز در می آیند در آن سوی آبها یک فروند اف 15 عربستانی مشغول تمرین سوختگیری با یک فروند تانکر kc-130h بود یکی از فانتومها تانکر را در اسکوپ می بیند و بلافاصله اقدام به قفل راداری روی آن می کند و یک تیر موشک اسپارو به سمت آن رها می کند لحظاتی بعد لیدر دسته دستور شکستن قفل راداری را می دهد که موشک منحرف می شود و به تانکر برخورد نمی کند .
در همین هنگام فانتوم اقدام به شکلیک دو تیر موشک اسپارو به سمت اف 15 غافل گیر ده می کند که یکی شلیک نمی شود و دومی هم متاسفانه به هدف برخورد نمی کند . در این ماجرا سیستم سوخت رسانی اف 15 بدلیل جدا شدن ناگهانی آسیب سختی می بیند و اف 15 تا مرز سقوط می رود

چندی بعد دو فروند فانتوم با رهگیری یک فروند اوریون آمریکایی اقدام به قفل راداری برروی آن می کنند وحتی یک تیر اسپارو نیز به سمت آن شلیک می شود که به خطا می رود . در همین هنگام یک فروند تامکت مسلح از روی عرشه ناو بلند می شود که بعد از رهگیری یکی از فانتومها دو تیر موشک اسپارو به سمت آن شلیک می کند که خلبان ماهر فانتوم به مانورهای بجا هر دو به خطا می رود و منحرف می شود .

بعد از ماجرای اف 15 ها عربستان دیگر خود را درگیر با ایران نکرد و این بخاطر ترس از ایران بود

navid missle نوشته شده:
...
چندی بعد دو فروند فانتوم با رهگیری یک فروند اوریون آمریکایی اقدام به قفل راداری برروی آن می کنند وحتی یک تیر اسپارو نیز به سمت آن شلیک می شود که به خطا می رود . در همین هنگام یک فروند تامکت مسلح از روی عرشه ناو بلند می شود که بعد از رهگیری یکی از فانتومها دو تیر موشک اسپارو به سمت آن شلیک می کند که خلبان ماهر فانتوم به مانورهای بجا هر دو به خطا می رود و منحرف می شود .
...

با سلام

دوست عزیز، تنها یکبار تامکت های آمریکایی به سوی فانتوم های ایرانی شلیک کرده اند، که آنهم مربوط به 8 اوت 1987 می باشد؛ اگر رخداد مورد اشاره شما این واقعه باشد، روند وقایع جور دیگری بوده است.

اما بصورت خلاصه: یکفروند جنگنده رهگیر F-14A متعلق به ناو گروه هواپیمابر "کانستلیشن" حین اسکورت یکفروند P-3C اوریون آمریکایی، پس از آنکه با بی توجهی خلبان یک فانتوم ایرانی به اخطارهایش (جهت دوری از اوریون) مواجه گردید، تصمیم به درگیری گرفت. (طبق اختیارات آن زمان خدمه آمریکایی مستقر در خلیج فارس)
خدمه تامکت ابتدا یک تیر AIM-7F بر علیه فانتوم شلیک می نمایند که بدلیل نقص فنی، موتور موشک روشن نشده و به خلیج فارس سقوط نمود، بلافاصله یک تیر دیگر اسپارو ( اینبار AIM-7M) شلیک نمودند؛ که البته خلبان فانتوم توانست با اقدامات مناسب اسپارو را مغلوب نماید.
فانتوم نیز بلافاصله به سمت ایران بازگشت.

موفق باشید

kayvan6079 نوشته شده:...
1-همان طور که بارها عنوان شده مفهوم "برد کشف" قدری پیچیده و متغیر با شرایط می باشد که توضیح کامل آن مجالی مستقل می خواهد، اما "برد کشف" رادار APQ-120 جنگنده F-4E برای هدفی در ابعاد یک جنگنده (RCS=5m2) حدود 30 مایل (48 کیلومتر) می باشد
...

نمودار برد کشف رادار جنگنده های F-4E/-15A/-16A, Kfir-C2 و MiG-23MLD بر علیه هدفی با سطح مقطع راداری (RCS) برابر 3 متر مربع در ارتفاع های مختلف.

[External Link Removed for Guests]