تهيه و توليد ماست

در اين بخش مي‌توانيد در مورد کليه مباحث مرتبط با هنر آشپزي به بحث بپردازيد

مدیران انجمن: achachi98, شوراي نظارت

ارسال پست
Old Moderator
Old Moderator
نمایه کاربر
پست: 763
تاریخ عضویت: دوشنبه 8 خرداد 1385, 10:52 pm
محل اقامت: مشهد
سپاس‌های دریافتی: 196 بار
تماس:

تهيه و توليد ماست

پست توسط sohrab_poet »

تاريخچه توليد ماست به هزاران سال قبل برمي گردد. ماست براي اولين بار در مشرق زمين و در فلات ايران تهيه شد. در آن زمان اين مناطق داراي زمين هاي حاصلخيزي براي نگهداري و پرورش گوسفند بوده و دام پروران اغلب ماست را از شير اين دام تهيه مي کرده اند.

ماست از تلقيح دو نوع باکتري مخصوص به داخل شير توليد مي شود. پس از تلقيح، شير را در دماي 43- 40 درجه ي سانتيگراد نگهداري مي نمايند. شير پس از مدتي بر اثر ترشح اسيد لاکتيک مترشحه از باکتري ها منعقد مي گردد.

براي توليد ماست بايد از شير با کيفيت بالا استفاده شود. اين شير بايد تازه بوده و از دام سالم دوشيده شده باشد. اگر شير از دامي که دچار بيماري ورم پستان است تهيه شود، اين شير به دليل ترکيبات غير طبيعي و همچنين احتمال داشتن باقي مانده ي آنتي بيوتيکي، قابل استفاده براي توليد ماست نخواهد بود.

مواد مورد نياز براي تهيه ماست

شير تازه با کيفيت بالا

مايه ي ماست

شير خشک ( در صورت لزوم )

مراحل توليد ماست

1- افزودن شير خشک به شير تازه به مقدار 2-1 درصد براي افزايش مواد جامد شير.

2- حرارت دادن شير تا دماي 90 درجه ي سانتي گراد به مدت 5 دقيقه؛ که اين کار باعث :

الف ) نابودي باکتري هاي مزاحم مي شود.

ب ) افزايش قدرت پيوند دهي پروتئين هاي شير با آب مي گردد، در نتيجه ماست آب نمي اندازد.

ج ) اگر شير داخل مخزن در باز حرارت داده شود، به علت تبخير به ميزان ماده خشک شير افزوده مي شود.

3- سرد کردن شير تا دماي مايه زني ( 45- 42 درجه ي سانتي گراد ).

4- افزودن مايه ي ماست.

مايه ماست معمولاً مخلوطي از باکترهاي استرپتوکوکوس ترموفيلوس و لا کتوباسيلوس بلگاريکوس بوده و بوسيله ي شرکت هاي سازنده ي مايه ماست تهيه و به صورت پودر عرضه مي گردد. اين پودرها در کارخانه هاي لبني با روش توصيه شده ي کارخانه ي سازنده به صورت باکتري هاي فعال در آمده و براي توليد ماست به کار برده مي شوند. البته اگر توليد ماست در خانه انجام شود، مي توان از ماست تازه به عنوان مايه ي ماست استفاده نمود. چون درعمل گفته مي شود که بايد تعداد دو دسته باکتري هاي سازنده ي ماست در هر ميلي ليتر از مايه ي ماست به يک اندازه باشند؛ بنابر اين استفاده از ماست تازه توصيه مي شود. ماست هاي ترش، نشان دهنده ي برتري رشد يک دسته از باکتري ها در محيط مي باشند.

دماي مايه زني : دماي مناسب در هنگام افزودن مايه بسيار مهم مي باشد. مايه زني در دماي بالا باعث ترش شدن ماست و افزايش سرعت انعقاد شده و بر عکس دماي پايين مايه زني ، منجر به طولاني شدن زمان انعقاد، شيرين شدن و کاهش عطر و طعم ماست مي گردد. بنابراين بهترين دما، دماي معمولي است.

مقدار مايه : معمولاً ميزان مايه ي مصرف 5/0 تا 2 درصد مي باشد.

5- گرم خانه گذاري : شير مايه خورده بايد به مدت 5/2- 5/3 ساعت در دماي حدود 40 درجه ي سانتي گراد نگهداري شود ( براي توليد ماست هاي شيرين، شير را در دماي پايين تر مايه زده و مدت زمان گرم خانه گذاري نيز افزايش يابد).

6- سرد خانه گذاري : ماست تازه منعقد شده، بايد قبل از ارائه به بازار فروش يا مصرف، حداقل به مدت 24 ساعت در سردخانه يا يخچال نگه داري شود.

مشکلات و عيوب توليد ماست

1- شير منعقد نمي شود، يا بافت ماست دانه دار، شني و آبکي است.

علل و راه حل آن :

- احتمالاً شير داراي ترکيبات ممانعت کننده رشد باکتري است که از جمله ي آن ها مي توان به وجود آنتي بيوتيک ها، باقي مانده ي مواد شوينده و غيره اشاره نمود. براي حل اين مشکل بايد از شيري با کيفيت بالا استفاده کرد.

- مايه ي مورد استفاده ضيعف است و از قدرت لازم برخوردار نيست يا آلوده شده است. براي رفع آن بايد از مايه تازه استفاده کرد.

- افزودن مايه ي ماست در دماي بسيار بالا به شير. در اين حالت احتمالاً باکتري هاي مايه ماست آسيب ديده يا نابود شده اند . بنابراين بايد دماي مرحله ي افزودن مايه به شير،45- 42 درجه ي سانتي گراد باشد.

- پايين بودن دماي گرم خانه گذاري.

2- آب انداختگي

علل و راه حل آن :

- عدم حرارت دهي مناسب به شير . دماي حرارت دهي شير بايد90 درجه سانتي گراد به مدت 5 دقيقه باشد.

- کم بودن ماده ي خشک شير که راه حل آن افزودن شيرخشک يا افزايش تبخير شير در هنگام حرارت دادن است.

- کوتاه بودن زمان گرم خانه گذاري .

3- بد مزگي ماست

علل و راه حل آن :

- آلوده بودن مايه ي ماست که راه حل آن، تعويض مايه ي ماست و استفاده از مايه ماست تازه است.

- طولاني بودن زمان گرم خانه گذاري که راه حل آن، انتقال سريع ماست منعقد شده از گرم خانه به سردخانه يا يخچال است.

- حرارت دادن بيش از اندازه ي شير در ابتداي مرحله ي ماست سازي که راه حل آن ، دادن حرارت مناسب به شير است
[External Link Removed for Guests]
تصویر
Old Moderator
Old Moderator
نمایه کاربر
پست: 763
تاریخ عضویت: دوشنبه 8 خرداد 1385, 10:52 pm
محل اقامت: مشهد
سپاس‌های دریافتی: 196 بار
تماس:

پست توسط sohrab_poet »

انواع ماست و مواد مغذي آنها


انواع ماست

ماست پاستوريزه

اين ماست با روشي که در مطلب " تهيه و توليد ماست " شرح داده شد، توليد مي شود و ماندگاري آن در يخچال حدود 14 روز است.

ماست استريل

گاهي براي افزايش مدت نگهداري ماست، آن را پس از توليد و تنظيم شدن اسيد، به وسيله ي دستگاه مخصوصي، حرارت داده و استريل مي کنند. سپس در شرايط استريل بسته بندي مي کنند. اين نوع ماست داراي ماندگاري طولاني چهار تا شش ماه است. البته بايد در نظر داشت به علت اينکه در اين روش باکتري هاي ماست از بين مي روند، عده اي خواص ماست تازه را براي آن قائل نيستند.

دوغ

اين محصول مخصوص کشور ما مي باشد و با استفاده از باکتري توليد کننده ي اسيد لاکتيک ( لاکتو باسيلوس ) توليد مي شود. براي اين کار از ماست تازه به عنوان ماده ي اوليه استفاده مي شود. اين فراورده حالت آبکي دارد و ماندگاري آن حدود 15 روز است.

ماست چکيده

اين محصول را با کاهش آب ماست، توليد مي کنند. عمل کاهش دادن آب ماست به وسيله ي دستگاه يا کيسه هاي کتابي انجام مي شود. ماندگاري ماست چکيده به علت داشتن اسيد بالا حدود 10روز در دماي يخچال است.

کشک

اين محصول در اصل فراورده ي ويژه اي از ماست با ماندگاري طولاني است . براي تهيه ي اين محصول، ماست را پس از فرموله کردن، حرارت دادن و حذف آب اضافي به صورت تغليظ شده يا خشک در مي آورند.

قره قروت

اين فرآورده محصول جانبي در توليد ماست چکيده است. براي تهيه قره قورت معمولاً آب ماست را ( بخشي از ماست را که هنگام تغليظ از آن جدا مي شود ) به وسيله ي حرارت تغليظ نموده و بسته بندي مي کنند. اين محصول بسيار ترش مزه بوده و به عنوان چاشني همراه غذاهاي مختلف مصرف مي شود.

ماست منجمد

اين محصول به نام بستني ماست هم معروف است که در کشورهاي خارجي وجود دارد. در اين فراورده پس از فرمولاسيون، ماست را در فريزرهاي بستني ساز منجمد کرده و به صورت دسر مصرف مي کنند.

ماست ميوه اي

توليد ماست ميوه اي در دنيا بسيار رايج است و طرفداران زيادي نيز دارد. براي توليد اين محصول روش هاي مختلفي وجود دارد که در زير به چند نمونه ي آن اشاره مي شود:

الف- توليد ماست ميوه اي با استفاده از اسانس و رنگ خوراکي

در اين فرايند، رنگ و طعم ميوه ي مورد نظر را همراه با مواد پايدار کننده به ماست افزوده و بسته بندي مي کنند. معمولاً در اين فرايند از اسانس هاي مصنوعي ( شيميايي ) استفاده مي شود که مصرف آن در بعضي کشورها با محدوديت همراه است.

ب- ماست ميوه اي با مربا يا مارمالاد ميوه

در اين موارد ماست را با مربا يا مارمالاد ميوه و مواد پايدار کننده مخلوط کرده و بسته بندي مي کنند. در بعضي موارد، ماست و ميوه را به صورت جداگانه بسته بندي کرده و به صورت بسته هاي دو قلو به فروش مي رسانند و مصرف کننده هنگام مصرف آنها را باهم مخلوط مي کند.

ارزش تغذيه اي ماست

در طب قديم فوايد فراواني را براي ماست قائل بودند که بيشتر آن ها مورد تاييد علم جديد نيز قرار گرفته است. يافته هاي علمي نشان داده که ماست داراي ارزش تغذيه اي بالايي است. لذا در زير به بعضي از ويژگي هاي آن اشاره مي شود.

افرادي که دچار عدم تحمل لاکتوز ( قند موجود در شير ) هستند، مي توانند به جاي شير از ماست استفاده کنند، بدون اينکه عوارض ناشي از عدم تحمل لاکتوز در آنها بروز کند، زيرا لاکتوز موجود در شير توسط باکتري هاي ماست تبديل به اسيدلاکتيک مي شود. بررسي ها نشان داده که تجزيه ي لاکتوز به وسيله باکتري هاي ماست، حتي پس از هضم نيز ادامه دارد.

پروتئين هاي ماست

به علت تغليظ شير در هنگام تهيه ماست ، مقدار پروتئين هاي ماست در مقايسه با شير در حجم مساوي بيشتر است. به علت تاثير آنزيم باکتري هاي ماست بر روي پروتئين هاي شير، قابليت هضم پروتئين هاي ماست بيشتر و آسان تر مي شود.

چربي هاي ماست

ماست را مي توان با در صدهاي مختلف چربي تهيه کرد. لذا افرادي که تمايل به خوردن چربي شير ندارند، مصرف ماست کم چربي بهتر از شير کم چربي است. زيرا شير کم چربي بيش از اندازه رقيق و آبکي به نظر مي رسد و اين امر از نظر مصرف کننده چندان رضايت بخش نيست.

ويتامين ها و مواد معدني ماست

به علت بالاتر بودن ماده ي خشک ماست در مقايسه با شير، ميزان املاح و ويتامين هاي آن در مقايسه با شيرهم حجم، بيشتر است. هر چند که در طي حرارت دادن، پاره اي از ويتامين هاي موجود در شير کاهش مي يابد، اما بعضي از اين ترکيبات به وسيله باکتري هاي ماست در ضمن فرايند توليد، به مقدار قابل توجهي ساخته مي شوند.

tebyan
تصویر
ارسال پست

بازگشت به “هنر آشپزي”