
پیچیدگی و رفتار حرفه ای در تلویزیونی فارسی بی بی سی
یرمسئول روزنامه جام جم گفت: اگر ما این را بدانیم و باور داشته باشیم که در یک جنگ رسانه ای هستیم و این جنگ رسانه ای، جذابیت های خاص خود ، که رعایت جنبه های حرفه ای و پیچیدگی است را به همراه دارد، باید مراقبت بیشتری از این جهت داشته باشیم.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در جمع خبرنگاران بار دیگر تکرار کرد که فعالیت های بی بی سی فارسی در ایران غیرقانونی است و همه کسانی که در داخل ایران با این شبکه همکاری کنند، دچار مشکل می شوند. صفارهرندی اضافه کرد: اگر شبکه انگلیسی زبان بی بی سی از فرصتی که در حال حاضر به صورت قانونی در اختیار دارد، سوء استفاده کند و برای بی بی سی فارسی فرآورده ای تهیه کند، با این دفتر برخورد می شود.
برنامه بدون خط خوردگی در تماس با بیژن مقدم، کارشناس رسانه و مدیر مسئول روزنامه جام جم درباره اهداف و برنامه های این شبکه فارسی زبان سئوالاتی را مطرح کرد، آنچه می خوانید مشروح این گفت و گو است.
• بی بی سی فارسی با چه اهدافی وارد میدان رسانه ای ایران شده است؟
به نظر من در ادامه سیاست های انگلیس در حوزه رسانه ای برای ارتباط با مردم و ایجاد فاصله میان مردم و حاکمیت، این تلاش صورت گرفته است. تا اندازه ای این شبکه نشان دهنده ناکامی در کارهای قبلی و استفاده از ابزارهای قبلی است.
تفاوتی که به طور طبیعی شبکه تلویزیونی دارد، امکان استفاده از تصویر به کلام و خبر است. والا در گذشته رادیو فارسی بی بی سی از سال های دور فعال بوده و چیزی که به آن اضافه شده ،جذابیت های تصویری و بصری است است.
در چند روز گذشته راه اندازی این شبکه، واکنش های مختلفی را در پی داشت و بعضی ها هم به شکل منفعلانه ای با این پدیده برخورد کردند. به نظر من، اتفاق ویژه ای نیست، البته رسانه های فارسی زبان وابسته به دولت های مخالف جمهوری اسلامی همیشه بوده اند. کما اینکه الان رادیو آمریکا هم رادیو فعالی دارد و هم شبکه تلویزیونی خبری فارسی دارد. اما تفاوتی که وجود دارد در روش کار است.
به نظر من به دلیل طبع قدیمی و تجربه بی بی سی، تفاوت را باید در پیچیدگی رفتار رسانه ای تلویزیون فارسی بی بی سی جستجو کرد. بخشی از آنهم... البته رفتار حرفه ای را نباید نادیده گرفت که با آغاز برنامه ها می شد آن را دید. اما هدف روشن است، هدف این است که بر افکار عمومی ما تاثیر مطلوب خود و در جهت مخالفت با انقلاب (با این پیچیدگی هایی که عرض کردم) را بگذارند. بعضی افراد می خواهند القا کنند که بی بی سی فارسی بیطرف و منطقی است، اینکه روشن است که ما هیچ رسانه بی طرفی در دنیا نداریم. اساسا به دلیل اینکه ذات پیام یک نوع تعهد به محتوا را ایجاد می کند، بنابراین آنچه در خبرهای آنها اعلام می شود تا الان هم همینطور بوده جهت دار است اما پیچیدگی آن به مخاطب نوعی بی طرفی را القا می کند ، البته جلوتر که برویم با کالبدشکافی اخبار شبکه فارسی بی بی سی آن جنبه های انحرافی و القایی آنها را می توانیم بشکافیم.
• آیا فعالیت بی بی سی فارسی ، بر نحوه فعالیت، برنامه ریزی و عملکرد صدا و سیمای ما اثر می گذارد؟
ما در یک فضای رقابت رسانه ای قرار داریم، وظیفه صدا و سیما از اول این بوده است که با ایجاد تنوع در برنامه ها... چون داستان ماهواره ها که جدید نیست، داستان کانال های ماهواره ای هم که جدید نیست، اینکه به زبان فارسی هم یک رسانه پخش بشود که باز هم جدید نیست، فقط بی بی سی قبلا تلویزیون فارسی نداشته و الان دارد، قبل از آنهم دیگرانی آمده اند، البته روشن است که اگر ما این را بدانیم و باور داشته باشیم که در یک جنگ رسانه ای هستیم و این جنگ رسانه ای، جذابیت های خاص خود را که رعایت جنبه های حرفه ای و پیچیدگی همراه خود دارد، باید مراقبت بیشتری از این جهت داشته باشیم و صدا و سیما بتواند که انشاءالله ..اما اینکه یک شبکه تلویزیونی می تواند کل صدا و سیمای ما را با اینهمه تنوع و شبکه های مختلف تحت تاثیر جدی قرار دهد، حتما چنین اتفاقی نمی افتد، ضمن اینکه مخاطب برنامه هایی مثل بی بی سی فارسی به دلیل دسترسی آنها به دستگاه خاص ( ماهواره) نسبت به کل جمعیت ما جمعیت زیادی نیست. اینطور نیست که مردم ما به ماهواره دسترسی ندارند، دسترسی دارند اما در مقابل کسانی که به صدا و سیما دسترسی دارند، عدد قابل اعتنایی نیست.
• در روزنامه خراسان مطلبی آمده بود، مبنی بر اینکه وزارت اطلاعات عناصر کلیدی بی بی سی فارسی را دستگیر کرده است، شما از این قضیه اطلاعی دارید؟
منهم در همین مقدار شنیده ام، از لحاظ فعالیت قانونی، دستگاه های مربوطه مثل وزارت ارشاد که متولی که صدور مجوز برای رسانه های خارجی هستند، اعلام کردند که این رسانه فارسی زبان نمی تواند در داخل کشور دفتر و نمایندگی داشته باشد، به طور طبیعی هم قبل از آن شروع به عضوگیری از خبرنگاران داخلی کرده بودند که آنهم اعلام شد که از نظر قانونی اشکال دارد، اما اینکه فردی از ایران رفته و در آنجا فعالیت می کند، مسئله دیگری است ولی در داخل کشور کسی نمی تواند برای بی بی سی فارسی گزارش تهیه کند، مصاحبه بگیرد و آن را در داخل کشور ساپورت کند، این مربوط به قوانین جاری کشور است و نظر رسمی وزارت ارشاد و وزیر هم اعلام شده است.
• فعالیت برخی از روزنامه نگاران ما با بی بی سی، جرم است؟ شغل است؟ خیانت است؟ نظر شما چیست؟
واقعیت این است که ما باید بگوییم چه تفاوتی وجود دارد بین خبرنگاری که رادیو آمریکا می رود و با این رادیو همکاری کند، چه رادیو بی بی سی و چه رادیو اسرائیل، جهت گیری آنها جز مخالفت با انقلاب و نظام چیست؟ اینها سئوالات اساسی است که مشخص می کند، خبرنگار یا ایرانی ای که رفته است، در خدمت چه جریانی است. اینها در خدمت مردم نیستند و در خدمت رسانه ای هستند که مخالف انقلاب است. تنها رنگ و لعاب و دسته بندی و پیچیدگی آن را ما شاهدیم.