مرکز انجمنهای تخصصی

رادیو فردا/
در صورت استقرار این سامانه موشکى در اطراف مراکز هسته ‌اى ایران، هر گونه حمله با هواپیما یا موشک به این تاسیسات بسیار دشوارتر مى شود.آمریکا و اسرائیل نیز همزمان به مسکو فشار آورده اند که از تحویل این سیستم موشکى به تهران خوددارى کند
احمد وحیدى، وزیر دفاع جمهورى اسلامى ایران، روز چهارشنبه اعلام کرد که کشورش در حال رایزنى و مذاکره با مقام هاى روسى براى تحویل سامانه دفاعى موشک هاى اس- ۳۰۰ به ایران است.آقاى وحیدى که همراه با محمود احمدى نژاد، رییس جمهور اسلامى ایران، به استان گلستان سفر کرده است با انتقاد از مسکو گفته است که «خوددارى روسیه از تحویل موشک هاى اس- ۳۰۰ به ایران خلاف مفاد قرارداد دو کشور است.»به گزارش خبرگزاری مهر، وى افزوده است: «در حال رایزنى و گفت و گو با مسئولان روسیه براى تحویل این موشک هاى هستیم.»


اظهارات وزیر دفاع ایران و اعلام خبر رایزنى با روسیه در حالى صورت مى گیرد که وى پیشتر گفته بود ساخت سامانه اس – ۳۰۰ را در دستور کار داریم.ایران و روسیه در سال ۲۰۰۵ قراردادى با یکدیگر امضاء کردند که بر اساس آن مسکو متعهد شد دست کم پنج سامانه پدافندى اس- ۳۰۰ را در سال ۲۰۰۷ به ایران تحویل دهد که این وعده به دلایل مختلف بارها به تاخیر افتاد.اواخر شهریورماه گذشته، ژنرال نیکلاى مارکف، رییس ستاد نیروهاى مسلح روسیه اعلام کرد که کشورش به دلیل تحریم هاى شوراى امنیت سازمان ملل تحویل این سامانه دفاعى به ایران را به حال تعلیق در آورده است.همزمان دمیتری مدودیف، رییس جمهور روسیه، روز ۲۲ سپتامبر با صدور فرمانی تحویل سامانه اس-۳۰۰ و دیگر جنگ‌افزارها را به ایران ممنوع اعلام کرد.بر اساس قطعنامه ۱۹۲۹ شوراى امنیت که ژوئن گذشته به تصویب رسید صادرات هشت نوع سلاح سنگین و ادوات زرهى به مجموعه تحریم‌هاى ایران افزوده شد که بر اساس آن صادرات تانک، وسایل نقلیه زرهى، سامانه‌هاى پرتاب توپ با کالیبر بالا، هواپیماهاى جنگى، هلى‌کوپترهاى تهاجمى، رزمناور، موشک یا سامانه‌هاى موشکى به ایران ممنوع شده است.استناد به تحریم هاى شوراى امنیت براى عدم تحویل این سامانه دفاعى به ایران با انتقاد مقام هاى جمهورى اسلامى ایران روبرو شده است و رامین مهمانپرست، سخنگوى وزارت امور خارجه ایران گفته که «قطعنامه ۱۹۲۹ سازمان ملل غیر قانونى است و اصولاً قطعنامه شوراى امنیت شامل سلاح هاى پدافندى نمى ‌شود.»سامانه دفاعى اس – ۳۰۰ قادر است تا شعاع ۱۵۰ کیلومترى با شناسایی و رهگیرى موشک هاى بالستیک، کروز و هواپیماهاى پروازى در ارتفاع کم آنها را مورد هدف قرار داده و منهدم کند.ایران در سال هاى اخیر تلاش هاى زیادى انجام داده است تا این سامانه را از روسیه خریدارى کند تا با استفاده از آن مراکز هسته ایش را از خطر تهاجم احتمالى آمریکا و اسرائیل علیه تاسیسات اتمى خود دور نگهدارد.در صورت استقرار این سامانه موشکى در اطراف مراکز هسته ‌اى ایران، هر گونه حمله با هواپیما یا موشک به این تاسیسات بسیار دشوارتر مى شود.آمریکا و اسرائیل نیز همزمان به مسکو فشار آورده اند که از تحویل این سیستم موشکى به تهران خوددارى کند.ایران از سوى غرب متهم به دنبال کردن برنامه ساخت سلاح هسته اى است و کشورهاى آمریکا و اسرائیل گفته اند که در برخورد با این برنامه، تمام گزینه ها از جمله برخورد نظامى در دستور کار قرار دارد.تهران همزمان هشدار داده است که با هر گونه حمله اى به شدت مقابله خواهد کرد و محمود احمدى نژاد، رییس جمهور اسلامى، نیز دایره واکنش ایران را فراتر از منطقه خاورمیانه و «هر گونه حد و مرز جغرافیایى» عنوان کرده است.

دیپلماسی ایرانی/

اگرچه نحوه برخورد روس‌ها در مورد فروش موشک‌های اس ۳۰۰ به ایران تنها نمونه از نوع سیاست ورزی روس‌ها و بازی با ایران نباشد اما یکی از نمونه‌های جالب در این حوزه است.

داستان از آنجا شروع شد که ایران و روسیه در سال ۲۰۰۵، یعنی پنج سال پیش قراردادی امضا کردند که بر اساس آن مسکو متعهد شد پنج سامانه پدافندی اس سیصد را در سال ۲۰۰۷، یعنی سه سال پیش به ایران تحویل دهد و با تحویل پنج بخش از این سامانه ۸۰۰ میلیون دلار دریافت کند. تعهدی که هیچ‌گاه جامه عمل به خود نپوشید.سیستم‌های دفاع موشکی اس۳۰۰ به ‌منظور دفاع از مناطق صنعتی بزرگ به‌ کار می‌رود و قادر است اهداف هوایی و زمینی را مورد حمله قرار دهد. تازه‌ترین نوع این سیستم توانایی حمله به هواپیماهایی را دارد که در فاصله زمینی ۱۵۰ کیلومتری و فاصله هوایی ۲۷ کیلومتری قرار دارند.

وقتی در ۹ ژوئن ۲۰۱۰ قطعنامه ۱۹۲۹ در مورد تحریم توسط شوراى امنیت سازمان ملل صادر شد سوالاتی در مورد این قرارداد در فضای سیاسی دو کشور مطرح شد. با این حال وزیر خارجه روسیه سرگئی لاوروف، در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۰ رسماً اعلام کرد که قعطنامه جدید شورای امنیت سازمان ملل تاثیری بر قرارداد سیستم دفاع موشکی اس-۳۰۰ ندارد زیرا این سیستم یک سیستم دفاعی است که تحت مفاد قعطنامه صادره قرار نمی‌گیرد.
با این حال چند ماه بیشتر طول نکشید که روس‌ها از موضع خود عقب نشستند و در آخر شهریورماه، خبرگزاری نووستی روسیه به نقل از نیکلای ماکاروف، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه اعلام کرد که روسیه سیستم‌های دفاع موشکی اس۳۰۰ را به ایران عرضه نخواهد کرد.

رئیس ستاد کل نیروهای مسلح روسیه گفت: «مسکو سیستم دفاع موشکی اس۳۰۰ را به دلیل این‌که این سلاح شامل تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل می‌شود، به ایران تحویل نحواهد داد.»

در واکنش به این اظهارنظر مقامات نظامی ایران اعلام کردند که این کشور توانایی طراحی و ساخت سامانه‌ای شبیه اس-۳۰۰ را دارد و در صدد تولید سامانه بومی دفاع موشکی است. در واقع ایران تصمیم گرفت که دیگر معطل روس‌ها نشود و خود اقدام به ساخت این سامانه کند. احمد وحیدی، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران اعلام کرد که این کشور ساخت سامانه اس سیصد را در دستور کار داد.

با این حال روز گذشته احمد وحیدی، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، گفت: «خودداری روسیه از تحویل موشک‌های اس ۳۰۰ به ایران خلاف مفاد قرارداد دو کشور است و ایران به دنبال رایزنی با روسیه برای تحویل سامانه دفاعی موشک‌های اس سیصد است.»

به نظر می‌رسد ایران برای تکمیل سامانه دفاعی خود به این موشک‌ها نیاز دارد. از سوی دیگر روس‌ها نیز به دلیل نیاز مالی خود چندان تمایلی به لغو این قرارداد نداشته‌اند. بهانه قطعنامه تحریم‌ها نیز مسئله‌ای است که از روس‌ها با توجه به اعلام اولیه لاوروف قابل پذیرش نیست. به نظر می‌رسد موضوع تحویل موشک‌های اس ۳۰۰ به ایران تحت فشار آمریکا ملغی شده است. از سوی دیگر اعلام جدید وزیر دفاع نشان می‌دهد که امیدهایی برای ترغیب روسیه به تحویل این موشک‌ها وجود دارد. سوالی که ذهن را می‌آزارد این است که آیا روس‌ها هنوز به دنبال این هستند که با بازی با ایران منافع بیشتری برای خود کسب کنند؟