ارتباط کلامي مادر و جنين

[jeeerjeeerak]

صحبت با كودكان يكى از مهمترين كارهايى است كه والدين درارتباط با فرزندانشان انجام مى دهند. صحبت با كودكان براى رشد آنها اهميت حياتى داشته و انجام هر چه زودتر آن نتايج بهترى به دنبال خواهد داشت.
زودترين زمانى كه مادران مى توانند با فرزندان خود صحبت كنند از ماه ششم حاملگى است، يعنى صحبت با كودك از دوران داخل رحمى آغاز مى شود. در اين رابطه دكتر عزيزه ابراهيم پور روانپزشك مى گويد: «جنين شش ماهه انسان قادر به تشخيص صداى انسان است. درواقع بلندترين و به يادماندنى ترين صدا براى جنين صداى مادر است. مطالعات نشان مى دهد جنين قادر به تشخيص صداى مادر بوده و صداى مادر را به هر صداى ديگرى ترجيح مى دهد.»

بنابر اظهارات وى توانايى تشخيص صدا توسط نوزاد پس از تولد نيز ادامه پيدا كرده و قويتر مى شود به طورى كه مى توان چنين عنوان كرد كه ارتباط كلامى با جنين از زندگى داخل رحمى شروع شده و به درازاى عمر ادامه پيدا مى كند. قطعاً در اين راه ارتباط كلامى مناسب در روزها، ماهها و سالهاى اول زندگى كودكان، اثرات و نتايج مثبت و ماندگارترى روى توانايى ها و مهارتهاى كودك در سالهاى بعدى زندگى وى دارد.
به طور كلى گفته مى شود تولد زيستن زمانى است كه نطفه جنين شكل مى گيرد. بنابراين تعريف مسائلى چون گفت وگو كردن با جنين، قصه گفتن، سلام كردن، شرح و بيان اتفاقات روزمره زندگى، گوش دادن به موسيقى و حتى دست نوازش كشيدن بر شكم مادر باردار تأثيرات بسزايى در شكل گيرى شخصيت سالم فرد دارد. دكتر محسن زمانى، پزشك و كارشناس ارشد مشاوره خانواده در اين خصوص مى گويد: اين قبيل مسائل مى تواند منجر به نوعى آرامش در جنين شود، كه جنين اين آرامش را به دو طريق مى تواند از مادر دريافت كند نخست به طور مستقيم از طريق جفت و دوم پس از بيست و هشت هفتگى حاملگى با تكامل سيستم عصبى.

در تشريح اين دو مسأله دكتر زمانى مى گويد: «درواقع جنين غذا، اكسيژن، آنتى بادى ها، هورمون ها و واسطه هاى شيميايى و ... را از طريق جفت از مادر دريافت مى كند.
ازدياد اين مواد در داخل بدن مادر منجر به بالارفتن ميزان آنها در بدن جنين مى شود. بنابراين در راستاى موضوع بحث ما انتقال هورمون ها و واسطه هاى شيميايى كه در مسائل حسى دخالت دارد منجر به ايجاد همان واكنش ها در جنين مى شود. به عنوان مثال در موارد استرس افزايش ميزان هورمون هايى چون استيل كولين، اپى نفرين، كورتيزول در بدن مادر از طريق جفت به جنين منتقل شده و واكنشى استرسى نظير واكنش بدن مادر در جنين ايجاد مى كند. بالعكس در موارد آرامش، شادى و سرخوشى با ترشح موادى چون اندورفين ها روبرو هستيم كه منجر مى شوند جنين نيز چنين حالت هايى از خود بروز دهد. علاوه بر مقوله ارتباط خونى با ارتباطى ديگر نيز روبرو هستيم كه از حدود ۲۸ هفتگى دوران باردارى شروع مى شود. ارتباطى كه با تكامل سيستم عصبى جنينى آغاز مى شود. درواقع در اين دوران جنين قادر به درك محرك هاى محيطى مى شود هر چند قدرت تشخيص كلمه را ندارد اما لحن كلمات و جملات را مى تواند خوب درك كند.(به عنوان مثال حالت هاى پرخاشگرى، مهربانى و ...) مادرى كه مداوماً داستان و قصه براى جنين تعريف كرده و يا مطالعه مى كند آن پژواك ها و آواها در بچه قابل انتقال بوده و حتى در ناخودآگاه فرد جذب مى شود و بعدها در بزرگسالى فرد با شنيدن اين موسيقى ها وقصه ها واكنش هايى را به صورت ناخودآگاه بروز مى دهد.»
طبق اظهارات دكتر زمانى جنين هر قدر در آرامش بيشتر و استرس كمتر قرارگيرد مى تواند بعدها پس از تولد و بزرگسالى شخصيت سالم ترى پيداكند.

موسيقى:
در رابطه با ارتباط مادر با جنين يكى از هيجان انگيزترين كشفيات مادران باردار، شروع ارتباط نوزادانشان با موسيقى قبل از تولد آنهاست. به طورى كه امروزه محققين به خوبى مى دانند جنين هاى چهارماهه نسبت به موسيقى واكنش نشان مى دهند و با آن در داخل رحم آرام مى شوند. بنابر اظهارات دكتر ابراهيم پور مطالعه نوزادان در يك «مركز مراقبت ويژه نوزادان» نشان داده است موسيقى موجب كاهش ضربان قلب، افزايش اشباع اكسيژن خون و كاهش استرس نوزاد مى شود و حتى موسيقى موجب ترخيص زودتر (بهبودى سريع تر) آنها از بخش مى شود.
وى مى گويد: «نوزاد دوماهه قادر به درك اوج، بلندى و همچنين محتوى ملوديك صداها است، نوزاد چهارماهه ساختار ريتميك موسيقى و نوزاد ۹ ماهه تغييرات ملودى را درك و واكنش نشان مى دهد.»
اين روانپزشك در ادامه افزود: «درحال حاضر توافق قوى وجوددارد كه موسيقى به رشد و تكامل مغز كمك مى كند، در رشد و توسعه زبان مؤثر است، يادگيرى مهارتهاى خواندن را تسهيل مى كند، ابزارهاى ذهنى را براى حل مسائل تقويت مى كند، مهارتهاى رفتارى و شناختى را افزايش مى دهد و اعتمادبه نفس را تقويت مى كند.»
به طور كلى نظريه موجود اين است كه قرارگرفتن كودكان درمعرض موسيقى هاى كلاسيك در دوران جنينى، بعد از تولد، در دوران رشد و حتى دوران دبيرستان موجب مى شود كه كودكان باهوش تر و زيرك تر باشند. به طورى كه در حال حاضر شواهد و دلايل زيادى از اين نظريه حمايت مى كنند.
دكتر ابراهيم پور ضمن تأكيد بر اهميت قرارگرفتن كودكان درمعرض موسيقى هاى كلاسيك گفت: «به مادران توصيه مى شود در دوران باردارى بويژه از ماه چهارم به موسيقى گوش دهند و موسيقى هايى را انتخاب كنند كه موجب آرامش و راحتى درخود آنها شود. اين عمل موجب كاهش استرس مادر و جنين مى شود.»

نقش پدر:
در رابطه با نقش پدر در زندگى جنينى و بعدها پس از تولد فرزند، دكتر زمانى به نظريه بسيارى از روانشناسان اشاره كرد و گفت: «دراكثر جوامع مادر تأثير بيشترى بر شكل گيرى شخصيت بچه دارد تا بدانجا كه حتى بسيارى از روانشناسان معتقد هستند پدر نقش پررنگى در زندگى بشر ندارد.»
درواقع صداى قلب مادر مداوماً درگوش جنين طنين انداز است، ارتعاش صحبت ها و حرفهاى مادر ازطريق قفسه سينه به جنين منتقل شده و همچنين وجود ارتباط هاى بيوشيميايى بين مادر و جنين نشان دهنده اين مفهوم هستند كه جنين ارتباط قوى تر با مادر نسبت به پدر دارد.

ارتباط كلامى مادر با جنين و وابستگى آن به هوش:
در پاسخ به اين سؤال كه مطالعه مادر در دوران باردارى و يا صحبت هاى علمى در اين دوران و حتى ذكر آيه هاى قرآنى و... آيا منجر به افزايش هوش در كودك مى شود يا نه، مشاور خانواده معتقد است مسأله هوش بيشتر جنبه ژنتيكى و گاهى محيطى دارد، مطالعه قرآن و صحبت هاى علمى، گوش دادن به موسيقى هاى خاص و... به مدت طولانى در باردارى، در ناخودآگاه جنين نقش بسته و بعدها در بزرگسالى فرد، تمايل بيشترى به اين موارد پيداكند.

نويسنده : افسانه بهرامى