راز خواب نيم روز

[Dr.Akhavan]

  راز خواب نيم روز  


چرا پس از خوردن يك وعده غذاى كافى احساس خواب آلودگى داريم؟

پژوهشگران دريافته اند كه وجود مقدار بالاى گلوكز خون، آن گونه كه پس از يك وعده غذايى كافى رخ مى دهد، گروهى از سلول هاى عصبى را كه در حالت عادى ما را بيدار و هوشيار نگه مى دارند، خاموش مى كند.


«دنيس بورداكوف» از دانشگاه منچستر انگليس كه سرپرستى اين پژوهش را بر عهده داشته است، مى گويد: «از ديدگاه تكاملى خواب آلودگى مى تواند راهى براى بدن باشد كه به ما بگويد هنگامى كه غذاى كافى پيدا كرديد و خورديد، آرامش داشته باشيد و انرژى خود را حفظ كنيد. اكنون اين يافته تازه به اين ديدگاه تكاملى معنا بخشيده است.»

«بورداكف» در ادامه مى افزايد: «از مدت ها قبل معلوم شده بود كه انسان ها و جانوران پس از خوردن غذا خواب آلود مى شوند و از پويايى آنها كاسته مى شود، اما پيام عصبى كه اين رفتار را به راه مى انداخت، ناشناخته بود.»

گروه تحقيقاتى «بورداكف» دسته اى از سلول هاى عصبى را بررسى كردند كه نورون هاى اوركسينى ناميده مى شوند. اين نورون ها در هيپوتالاموس يافت مى شوند و پروتئين هايى به نام اوركسين توليد مى كنند كه اين پروتئين ها ما را بيدار نگه مى دارند. هنگام شب از فعاليت اين نورون ها كاسته مى شود و اگر كار خود را به درستى انجام ندهند، آدمى نمى تواند بيدار بماند.

پيش از اين، پژوهشگران نشان داده بودند كه گلوكز مى تواند نورون هاى اوركسينى را مهار كند، اما نمى دانستند كه چگونه به گلوكز پاسخ مى دهند. گروه بورداكف نورون هاى اركسينى را در معرض تغييرهاى ميزان گلوكز، مانند آنچه كه طى چرخه هاى روزانه خوردن و گرسنگى در مقدار گلوكز خون رخ مى دهد، قرار دادند. سپس ميزان فعاليت نورون ها را اندازه گيرى كردند.

به گفته «بورداكف»: «آن چه كه ما دريافتيم اين است كه فعاليت اين نورون ها را با افزايش اندكى در ميزان گلوكز كه با وعده غذايى عادى ارتباط دارد، مى توان كاهش داد.» به نظر مى رسد گلوكز روى كانال هاى يون پتاسيم در غشاى نورون ها اثر مى گذارد. «بورداكف» بر اين باور است كه اين يافته مى تواند به ما بگويد كه چرا پس از يك وعده غذايى خواب آلود مى شويم و زمانى كه گرسنه هستيم، خوابيدن براى ما دشوار مى شود، زيرا زمانى كه مقدار گلوكز پايين است، فعاليت نورون هاى اوركسينى بالاست.

به نظر او نورون هاى اوركسينى اطمينان مى دهند كه ما بيداريم و زمانى كه گرسنه هستيم به ما هشدار مى دهند تا در پى غذا باشيم. زمانى كه سير شديم، از فعاليت آنها كاسته مى شود تا انرژى خود را در جست وجوى غذاى بيشتر از دست ندهيم.