Reza6662 نوشته شده:Farhad3614,
متشکرم
برگرفته از مقالات منتشره در سايت [External Link Removed for Guests] (اندکي پس از زلزله ي بم)
97 درصد از شهرها و روستاهاي کشور در معرض خطر زلزله قرار دارند که تهران با قرار گرفتن روي سه گسل ناپايدار ، وضعيت بسيار حادتري دارد.
اين هشداري است که مقيميمعاون هماهنگي امور عمراني وزارت کشور تنها 3 ماه گذشته در همايش تخصصي پيشگيري و مديريت مخاطرات بر آن تاکيد کرد. مقيميبا اشاره به اينکه ايران روي کمربند زلزله قرار گرفته است همچنين ياد آور شد: تجربه نشان داده است که هر 5 تا 7 سال يکبار، زلزله 6 تا 7 ريشتري در کشور رخ ميدهد که باعث خسارات سنگيني ميشود و اگر گسل جنوب تهران فعال شود، حداقل 300 هزار نفر تلفات خواهيم داشت و اگر گسل شمال تهران با زمين لرزه اي حدود 3/7 تا 5/7 ريشتر انرژي آزاد کند، تقريبن 90 % تهران به تلي از خاک بدل خواهد شد و يک فاجعه ي ملي رخ خواهد داد.
واقعيت آن است که حدود 90 % از خاک ايران بر روي گسل زلزله واقع شده است وبا توجه به وسعت ايران از 41 نوع پديده بلاخيز در دنيا 31 نوع آن متعلق به ايران است که زلزله از متداولترين آنهاست. خطر آنقدر نزديک است که ما بايد همچون يک کشور در حال جنگ هستهاي همواره به صورت آماده باش دائمي به سر ببريم. مثالي آشکار براي اين مدعا وقوع زلزله ي بم است که کارشناسان وقوع آن را از قبل پيشبيني کرده بودند. دکتر مهدي زارع استاد پژوهشکده زلزله شناسي در يک گرده همايي در کرمان گفته بود که گسل بم که در انتهاي خود به شهر بم ميرسد در صورت فعاليت مجدد ميتواند حادثهاي را شبيه به زمينلرزه سال 1357 طبس را در اين شهر به وجود آورد حال تنها پس از گذشت 4 سال از اين مدعا شاهد تحقق پيشبيني اين متخصص زلزلهشناسي هستيم.
همچنين کارشناسان بر اين باورند است که اکثر زمين لزرههاي ايران با مکانيسم فشاري به وقوع ميپيوندند که اين مکانيسم از مخرب ترين نوع زلزله ميباشد. (گسل شمال تهران از نوع فشاري مي باشد)
هماکنون نيز بسياري از زلزلهشناسان با اشاره به تجمع انرژي در گسلهاي اطراف تهران از وقوع يک زمينلرزه بسيار شديد در اين شهر خبر ميدهند.
در تحقيقات ماهوارهاي انجام شده توسط محققان دانشگاه استنفورد نيز گسل جنوب تهران از جمله گسلهاي فعال عنوان شده است که از نزديک بودن وقع وقوع زلزلهاي در اين شهر خبر ميدهد. دکتر ناطق الهي پژوهشگر و زلزله شناس در اين باره ميگويد: تهران در محل تلاقي رشته کوههاي زاگرس و البرز قرار گرفته که اين دو مسير در طول تاريخ شاهد زمين لرزههاي متعدد و ويرانگري بوده است.
محاصره ي تهران در ميان گسلهاي شمال و شمالي - جنوبي اين احتمال را در بر دارد که در صورت فعاليت گسل شمالي زلزلهاي به قدرت بيش از 7 ريشتر و در صورت فعاليت گسل جنوبي زلزله اي با توانايي بيش از 6 ريشتر تهران را تکان خواهد داد. همچنين در تحقيقات آژانس بين المللي ژاپن (جايکا =
[External Link Removed for Guests] ) به اين نکته اشاره شده است که در صورت فعال شدن گسل ري، بزرگترين آسيب ناشي از زلزله در تاريخ بشر، در تهران روي خواهد داد. در حقيقت اين همه بايد در انتظار آن باشيم که ديو بم روزي سري هم به پايتخت خواهد زد؛ ميهماني که چندان بي خبر هم نيامده است.
مسئولان خطر زلزله را باورندارند
بدنبال وقوع هر زلزله، اولين سوالي که در اذهان عموميمطرح ميشود اين است که به راستي متولي مواجهه با پيامدهاي زلزله در کشورمان کيست؟ در مرحله ي اول به نظر ميرسد شهرداري، وزارت کشور، وزارت مسکن و شهر سازي و سازمان نظام مهندسي بيشتر از هر نهاد ديگري بايد در اين زمينه فعاليت کنند اما آنها چقدر توانسته اند اقدامات جدي و شايسته اي را انجام دهند؟ وجود بناهاي فرسوده و قديمي، خيابانهاي تنگ و باريک، وجود لوله هاي گاز و جريان برق صدمه به سيستم آب و فاضلاب شهري وجود پالايشگاهها و سدهاي اطراف شهر همه از جمله مسائلي است که به هنگام وقوع زلزله، هريک تهديدي براي شهروندان به شمار ميرود.
اما به نظر ميآيد مسئولين کشورمان چندان توجهي به ضرورت ايمن سازي و گسترش فرهنگ آن در شهرها ندارند. درحالي که در بسياري از کشورهاي پيشرفته جهان مديريت بحران به عنوان يک نهاد مردميبا حفظ آمادگي کامل و مطلوب تشکيل شده است و آموزش عموميبه مردم به عنوان يک اصل در رسانهها قرار دارد هنوز در کشورمان يک متولي جدي و يک برنامهريزي کامل براي مواجهه با زلزله وجود ندارد و تنها به طرحهايي مقطعي چون مانورهاي زلزله و مديريت بحران شهري، نوسازي بافتهاي فرسوده و غيره بسنده ميشود.
اين در حالي است که نگاهي به برنامه ريزي هاي گسترده مقابله با زلزله در کشورهاي ديگر نشان ميدهد که در صورت وجود استاندارهاي مقابله در برابر زلزله از جمله سبک سازي ساختمانها از يک سو و از سوي ديگر آموزش هاي عموميتواناييهاي مردم را در مقابله با اين پديده غيرقابل پيشبيني افزايش داده است. جزيره ي
هوکايدو در کشور ژاپن در نيمه قرن گذشته شاهد سه زمين لزره بيش از 7 ريشتر بوده است که تلفات ناشي از وقوع آن بسيار ناچيز بوده است. در سال 1952 زمين لرزهاي که باقدرت 2/8 ريشتر در اين ناحيه به وقوع پيوست تنها 31 کشته بر جاي گذاشت در سال و در سال 1993 زمين لرزه 6/7 ريشتري اين ناحيه تنها 3 قرباني گرفت. و تنها تعدادي از منازل دچار خسارتهايي جزيي شدند. اين سه کشته نيز شامل دو ماهيگير بوده که اسير امواج ناشي از زلزله شدهاند و يک نفر که بر اثر تصادف رانندگي ناشي از زلزله جان خود را از دست داده بود. تنها مورد آتشسوزي گزارش شده در اين زلزله نيز آتش گرفتن يک تانکر سوخت بود. همچنين در زلزله 5/6 ريشتري کاليفرنيا که در نواحي گستردهاي از لسآنجلس تا سانفرانسيسکو احساس شد تنها 2 نفر کشته شدند.
اين در حالي است که هنوز اقدامات اساسي در کشورمان براي مقابله با زلزله صورت نگرفته است. سال گذشته وزير مسکن و شهرسازي در همايش علميايمن سازي لرزهاي ساختمانهاي موجود در کشور اعلام کرد هنوز در بسياري از تصميمگيرندگان کشور، انگيزه ي لازم براي سرمايهگذاري و اختصاص منابع لازم براي کاهش زلزله در ساختمانهاي موجود ايجاد نشده است. عبدالعلي زاده با اشاره به اينکه تنها در دوره کوتاهي پس از وقوع زلزله توجه به امر ايمن سازي ساختمانها صورت گرفته و در مواقع ديگر توجه به کاهش آسيب پذيري ساختمانها در اولويت قرار نميگيرد افزود: متأسفانه به جز برخي از ساختمانهاي دولتي و مؤسسات بزرگ، بقيه ي ساختمانهاي موجود از نظر ايمن سازي لرزهاي مورد توجه قرار نگرفتهاند.
عدم اطمينان به استحکام ساختمانها
در يک نظر سنجي که توسط مرکز افکار سنجي دانشجويان ايران (ايسپا) صورت گرفته است آمده است: حدود 75 درصد از مردم تهران نسبت به استحکام ساختمان محل سکونت خود در برابر زلزله اطمينان ندارند. براساس اين نظر سنجي 77.3 درصد مردم نيز اعتقاد دارند که مسائل ايمني در ساخت و سازهاي شهر تهران رعايت نميشود و 68.7 درصد ميزان نظارت مهندسين ناظر بر ساخت و ساز شهري را کم ارزيابي کرده اند. تجريبات نشان ميدهد که طراحي ساختمان هاي براي تحمل زلزله از جمله مهمترين عوامل موثراست که علاوه بر کاهش حفظ حيات جامعه موجب پايداري سرمايه هاي ملي ميشود.
اگر ساختمانها براي تحمل زلزله طراحي شده باشند زلزله را از سر خواهند گذراند و خرابي هاي اندک آنها با صرف وقت و هزينهاي معقول قابل بهسازي بوده و بسرعت زندگي را به روال عادي خود باز ميگرداند اين در حالي است که بيشتر سازه هاي موجود در شهرهاي بزرگ کشور کمتر از 30 سال عمر مفيد دارند و روشها و تکنيک هاي کاهش خطر پذيري مقاوم سازي و سبک سازي در ساخت آنها رعايت نشده است.
دکتر حيدري نژاد رئيس مرکز تحقيقات ساختمان با انتقاد از عدم توجه به مقاوم سازي ساختمانها در کشور در اين باره ميگويد در زمينه طراحي ساختمانهاي مقاوم در مقابل زلزله، آئين نامه ي استاندارد 2800 و مقررات ملي ساختماني ايران وجود دارد که مصوبه ي هيئت دولت را به همراه دارد. اين آئين نامه براي بسياري از ساختمانها اجباري است، لذا اگر ساختمانها بر اساس اين آئين نامه ساخته شوند، تلفات کمتري را شاهد خواهيم بود. اما به نظر ميرسد که وجود کاستيها در اجراي اين آئيننامه سبب شده است که رابطه ي منطقي و مطلوب ميان مسئولان ساخت و ساز با مهندسان و شهرداري به عنوان ناظر نهايي ايجاد نشود.
همچينين سيد محمود حسيني رئيس پژوهشکده سازه پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي با انتقاد از فساد موجود بر ساخت و ساز کشور بر اين باور است که بحث نظارتي به صورت منبع درآمدي براي کارکنان شهرداري در آمده است. وي در اين باره ميگويد کارمندان شهرداري هنگام صدور پروانه ساخت و ساز دفاتر فني يا شرکتهايي را که با آنان در ارتباط هستند به کارفرما معرفي ميکنند و با اين شيوة همکاري با دفاتر فني و شرکتهاي ساختماني منبع درآمدي براي خود به وجود ميآورند. اين در حالي است که طي دهه گذشته ساختمانهاي بلندمرتبة زيادي بدون مطالعه در کشور ساخته شدهاند که از جمله ميتوان به بلندمرتبهسازي در تهران اشاره کرد
در حال حاضر بسياري از ساختمانهاي بلند مرتبه ي تهران بر روي گسل نياوران واقع شدهاند که اين مسأله، مديريت زلزله در تهران را با بحران مواجه ساخته است.
وجود بسياري از اين ساختمانها باعث شده است که فضاهاي آزاد منطقه به ساختمان تبديل شده و بافتهاي متراکميرا بدون در نظر گرفتن شبکه هاي ارتباطي مناسب به وجود آورده است که عمليات امداد رساني را به هنگامه مواجه با مشکل روبرو خواهد ساخت.
براي مقاوم سازي، بايد انديشه شود
عدم توجه به وقوع زلزله نه تنها در ساخت و ساز ساختمان وجود دارد بلکه شبکه بزرگراهها و خيابانهاي بسياري از شهرهاي کشور پس از وقوع زلزلهاي بزرگ، داراي وضعيتي بحراني خواهد شد. هم اکنون بسياري از شبکه بزرگراهها و خيابانها در شهرهاي بزرگ کشور حتي در شرايط عادي نيز داراي مشکلات متعدد است در حالي که شبکه ترابري درون شهري نقشي تعيين کننده در موفقيت عمليات نيروهاي امداد و نجات در شرايط بحراني پس از زلزله در شهرهاي بزرگ دارد. از سوي ديگرهنگام وقوع زلزله آسيب ديدن شبکه هاي آب، گاز و فاضلاب که نه تنها خيابانها و بزرگراهها بلکه تونلهاي مترو را تهديد ميکند و سقوط دکلهاي برق و مخابرات که علاوه بر امکان مسدود نمودن مسيرها، احتمال وقوع آتش سوزي را افزايش ميدهد نيز قابل پيشبيني است.
عباس شفيعي معاون وزير نيرو در امور آب و فاضلاب در اين باره گفت: شبکههاي آب و فاضلاب کشور به دليل نبود طرحهاي ايمني در برابر زلزله تهديد ميشود و هنوز طرح و يا دستورالعمل مشخصي در زمينه ايمني سازي سامانه آب و فاضلاب در زمان بروز زلزله يا پس از آن تهيه نشده است. اين در حالي است که در صورت وقوع زلزله بسياري از سدهايي که در زمان گذشته ساخته شده اند از بين خواهد رفت که خود فجايعي را به دنبال دارد. همچنين مطالعه آسيب پذيري پالايشگاه ها؛ پمپ بنزين ها و جايگاههاي انواع عرضه سوخت در کلان شهرها از جمله مسائلي است که توجه لازم به خود را ميطلبد و در اين ميان توان آتش نشانان و تجهيزات آنها خود جاي بحث دارد.
علاج واقعه قبل از وقوع بايد کرد
به نظر ميرسد که زمان آن رسيده است که اقداما ت پيشگيرانه در مواجه با زلزله را جدي گرفته و در عمل و بدور از شعار پردازي و با استفاده از تجربيات کشورهاي ديگر با زلزله و خطرات احتمالي آن مقابله کنيم. از بين بردن فرهنگ سود جويي و به قولي بساز و بفروشي استفاده از مصالح خوب و رعايت دقيق استانداردهاي مهندسي و سبک سازي، جلوگيري از ساخت و سازهاي بي ضابطه رعايت اصول مهندسي زلزله در طراحي ساختمان، تحکيم بناهاي عموميهمچون بيمارستانها، آتش نشاني ها، دانشگاهها، مدارس و همچنين استحکام تاسياست و زير ساخت زير بنايي، افزايش امکانات کمک رساني و امدادي، برگزاري دوره هاي آموزشي در کتاب هاي درسي و رسانه هاي گروهي، مانورهاي ضد زلزله از جمله اقدامات پيشگيرانه اي است که ميتوان در مواجهه با زلزله آن را در نظر گرفت.
همچنين به نظر ميرسد که دولت بايد هرچه سريعتر نهادي مشخص را در جهت مقابله با زلزله و خطرات احتمالي آن تعيين کند تا چه قبل و چه بعد از وقوع اين حادثه مرکزيت و محوريت در جهت مقابله با آن ايجاد شود. شايد همه ضرب المثل قديميعلاج واقعه قبل از وقوع بايد کرد را شنيده باشيم چرا که هرلحظه امکان وقوع حادثه عظيم در پيش است و اگر امروز اقدامينکنيم فردا خيلي دير است.
عجب
)
