استاد جلیل شهناز بی بدیل موسیقی ایران درگذشت

[Ali.s.Es]

[FONT=comic sans ms] [HIGHLIGHT=#fafafa][COLOR=#800080]استاد جلیل شهناز نوازنده پیشکسوت موسیقی و نوازنده تار در سن 92 سالگی دار فانی را وداع گفت.

به گزارش مهر، جلیل شهناز پس از یک دوره بیماری صبح امروز دوشنبه 27 خردادماه در بیمارستان آراد درگذشت.





استاد شهناز در سال ۱۳۰۰ در اصفهان به دنیا آمد. تقریباً همه اعضای خانواده وی با موسیقی آشنایی داشتند و در رشته‌های مختلف هنر از جمله تار، سه‌تار، سنتور و کمانچه مقام استادی رسید. پدرش شعبان خان علاقه وافری به موسیقی اصیل ایرانی داشت و علاوه بر تار که ساز اختصاصی او بود، سه‌تار و سنتور هم می‌نواخت. عموی او غلامرضا سارنج هم از نوازندگان کمانچه بود.

جلیل شهناز از کودکی به موسیقی علاقه‌مند شد و نواختن تار را در نزد عبدالحسین شهنازی و برادر بزرگ خود حسین شهناز به خوبی ساز می‌نواخت، آغاز کرد. پشتکار زیاد و استعداد شگرف جلیل به حدی بود که در سنین جوانی از نوازندگان خوب اصفهان شد.

شهناز در جوانی با حسن کسایی آشنا شد که این آشنایی آغاز همکاری بلندمدت آن دو بود. جلیل شهناز از سال ۱۳۲۴ در تهران ساکن شد و با رادیو تهران شروع به کار کرد و در بسیاری از برنامه‌ها به عنوان تک‌نواز شرکت کرد.





جلیل شهناز با سفر به تهران و اقامت در این شهر کارمند افتخاری شهرداری شد. این زمان مصادف بود با پخش برنامه‌های تخصصی موسیقی از رادیو و تلویزیون که جلیل شهناز از تکنوازان بی بدیل این دوران بود.

امکانات ضبط و استودیوهای تازه به خدمت گرفته رادیو تلویزیون این فرصت را به او داد تا بتوانند با پنجه و مضراب سحرآمیز خویش دل هر شنونده و بیننده‌ای را تسخیر کند. ضبط برنامه‌های فراوان و نیز کنسرت‌های مختلف با نوازندگان و خوانندگان معروف آن عصر در تهران حاصل این دوران است.

این نوازنده تار در طول زندگی هنری خود با هنرمندان والای کشور از جمله فرامرز پایور، حبیب الله بدیعی، پرویز یاحقی، همایون خرم، علی تجویدی، منصور صارمی، رضا ورزنده، امیر ناصر افتتاح، جهانگیر ملک، اسدالله ملک، حسن کسایی، محمد موسوی، تاج اصفهانی، ادیب خوانساری، محمودی خوانساری، عبدالوهاب شهیدی، اکبر گلپایگانی، حسن خواجه امیری و محمدرضا شجریان همکاری داشته‌است.

وی در دههٔ 60 همراه بافرامرز پایور، علی اصغر بهاری، محمد اسماعیلی و محمد موسوی گروه اساتید را تشکیل داد و با این گروه، مسافرت‌های متعددی به کشورهای اروپایی، آسیایی و آمریکا داشت.

وی در سال 83 به عنوان چهره ماندگار هنر و موسیقی برگزیده شد. همچنین در ۲۷ تیر سال ۱۳۸۳، مدرک درجه یک هنری (معادل دکترا) برای تجلیل از یک عمر فعالیت هنری به جلیل شهناز اهدا شد. در سال ۱۳۸۷، محمدرضا شجریان گروهی که با آن کار می‌کرد به افتخار جلیل شهناز، گروه شهناز نام گذاشت.

جلیل شهناز، علاوه بر نواختن تار که ساز اختصاصی او بود با نواختن ویولون، سنتور و تمبک نیز آشنایی داشت. معروف است که او در شیوه نوازندگی می‌تواند با ساز خود علاوه بر نواختن، آواز هم بخواند.


روحشان قرین رحمت باد    

[RAHVAR]

 

حماسه سیاسی بپا شدو...بی صدا رفتی استاد



روحت شاد



 

[f14tomcat]

ازشماردوچشم یک تن کم
وزشمارخردهزاران بیش!
روحش شادویادش گرامی!

[Ali.s.Es]

سید محمد خاتمی در گذشت استاد جلیل شهناز را تسلیت گفت


حجت الاسلام والمسلمین سید محمد خاتمی رئیس جمهور سابق کشورمان درگذشت پیشکسوت موسیقی ایرانی" استاد جلیل شهناز" را به جامعه هنری کشور و دوستداران ایران تسلیت گفت.متن پیام تسلیت بدین شرح است:

بسم الله الرحمن الرحیم
استادی بزرگ و پاک سرشت جناب آقای جلیل شهناز که هنر این مرز و بوم را جلالت بخشید، نجیبانه و بی هیچ توقع جهان را بدرود گفت و جامعه هنری و اصحاب فضیلت و دوستداران ایران عزیز را سوگوار کرد. این مصیبت را به همه هنرمندان و هنردوستان و به همه ارادتمندان آن گرامی مرد و بخصوص خانواده محترم او تسلیت عرض می کنم و از درگاه حضرت پروردگار شادی روح آن فقید سعید سلامتی و شکیبایی بازماندگان معززش را مسألت دارم.روانش شاد و یادش گرامی باد!
سید محمد خاتمی
1392/3/27

[Ali.s.Es]

شهرام ناظری در سوگ استادجلیل شهناز فقط توانست یک جمله بگوید


خبرنگار بخش موسیقی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، دقایقی پس از درگذشت جلیل شهناز با شوالیه آواز ایران تماس گرفت و از استاد خواست درباره جلیل شهناز چیزی بگوید، اما شهرام ناظری از فرط اندوه نتوانست چیزی بیش این بگوید، «آخرین فرد از نسل غول‌های موسیقی از دست رفت».

محمدرضا شجریان: من با ساز شهناز زندگی می‌کنم


محمدرضا شجریان در توصیف استاد شهناز می‌گوید: من با ساز شهناز زندگی می‌کنم. من تنها خواننده‌ای هستم که خودم را شاگرد جلیل شهناز می‌دانم. ساز این نوازنده بی‌بدلیل، یک ساز آوازی است؛ برخلاف دیگر نوازنده‌ها که ۸۰ درصد سازی می‌زنند و فقط ۲۰ درصد آوازی. جلیل شهناز به بیان واقعی در نوازندگی تار رسیده است؛ چرا که در گیرودار ردیف و تقلید از دیگران نماند و مانند آبشاری خروشان در جریان است. گویی فرخی بیتِ سرو، ساقی و ماه، رود نواز. پرده بر بسته در ره شهناز را برای پدر موسیقی کشورمان سروده است، پدری که پنجه‌هایش خوش می‌نواخت، کلامش آوازی بود دل نشین و نامش تمام صدا‌های زیبا را در ذهن می‌نواخت. استادی که شاگردانش او را پدر می‌خواندند و فرزندانش ماندنش را آرزو داشتند و حال که رفته است هق هقِ گریه‌هایشان نفس را از آنان گرفته به طوری که توانایی گفتن جمله‌ای در خور این پدر را ندارند. شهناز از هنرمندانی بود که اسطوره می‌شوند و اسطوره باقی خواهند ماند و در نبودشان باید نگران بود که حال چه بر سر موسیقی خواهد آمد. به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، جلیل شهناز، در سال ۱۳۰۰ در پایتخت فرهنگ و هنر (اصفهان) چشم به جهان گشود. از کودکی به موسیقی عشق می‌ورزید و نواختن تار را نزد عبدالحسین شهنازی و برادر بزرگ خود حسین شهناز که به خوبی می‌نواخت، آغاز کرد. پشتکار زیاد و استعداد شگرف وی به حدی بود که در سنین جوانی از نوازندگان خوب اصفهان شد و در همین دوران با حسن کسایی (نوازندهٔ سر‌شناس نی) آشنا شد که این آشنایی سرآغاز همکاری بلندمدتشان بود. به گفته کار‌شناسان موسیقی، اوج درخشش شهناز از سال ۱۳۳۶ شروع شد؛‌ همان روز‌ها که برنامهٔ گل‌ها در رادیو اجرا می‌شد. در این برنامه صدای ساز شهناز با صدای معروف‌ترین خواننده‌ها آمیخته می‌شد و به‌راحتی در دل و جان شنوندگان می‌نشست. در آرشیو رادیو ایران آثار او با همکاری خوانندگان بلند آوازه‌ای نظیر تاج اصفهانی، ادیب خوانساری و... موجود است و از کارهای مورد توجه وی، حدود شش ساعت نوار با همایون خرم است که به بیان جدیدی از ردیف در موسیقی ایرانی دست یافته‌اند. وی از بزرگ‌ترین و سرشناسترین نوازندگان تار و سه تار سدهٔ اخیر در ایران است. او با استفاده از تکنیک‌های برجسته در شیوه تارنوازی توانست بسیاری از ردیف‌های موسیقی سنتی ایران را با تار بنوازد که از جمله آن می‌توان به نواختن در مایه دشتی و دشتستانی که بسیار ارزشمند است اشاره کرد. جلیل شهناز، علاوه بر نواختن تار، که ساز اختصاصی اوست، با نواختن ویولون، سنتور و تمبک نیز آشنایی داشت. این نوازنده در طول زندگی هنری خود با هنرمندان والای کشور از جمله فرامرز پایور، حبیب الله بدیعی، پرویز یاحقی، همایون خرم، علی تجویدی، منصور صارمی، رضا ورزنده، امیر ناصر افتتاح، جهانگیر ملک، اسدالله ملک، حسن کسائی، محمد موسوی، تاج اصفهانی، ادیب خوانساری، محمودی خوانساری، عبدالوهاب شهیدی، اکبر گلپایگانی، حسین خواجه امیری و محمد رضا شجریان همکاری داشت. به جرأت می‌توان جلیل شهناز را نه تنها در بین نوازندگان تار بلکه بین تمام نوازندگان معاصر موسیقی اصیل ایرانی بی‌نظیر دانست و تک تک اساتید برجسته موسیقی، هنر او را در تکنوازی، بداهه نوازی و جواب آواز ستوده‌اند و می‌ستایند.

حسین علیزاده: شهناز که نه، شه‌ساز بود


حسین علیزاده در پیامی کوتاه درگذشت جلیل شهناز را تسلیت گفت. به گزارش بخش موسیقی خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)، این هنرمند در یادداشتی نوشته است: راز و رمز دلهایمان، «شهناز» که نه، شه‌ساز بود. هیچ کلامی گویای نام و نغمه‌های جاودانه‌اش نیست. با سکوت بر لبهایمان، او در فغان و او در غوغاست. «شهناز» ماند.

پیکر استاد جلیل شهناز پنجشنبه تشییع می شود


مراسم تشییع پیکر جلیل شهناز، استاد موسیقی ایران و نوازنده تار، روز پنجشنبه 30خرداد ماه از مقابل تالار وحدت برگزار می شود.به گزارش سایت خانه موسیقی، جلیل شهناز، استاد تار و موسیقی ایران صبح روز گذشته در بیمارستان آراد تهران درگذشت و پیکر این هنرمند روز پنجشنبه ساعت 9 صبح از مقابل تالار وحدت تشییع می گردد.جلیل شهناز از بیماری و کهولت سن رنج می برد و در سال های گذشته بار ها در بیمارستان بستری شد. این هنرمند گرانقدر موسیقی ایران صبح روز گذشته در بیمارستان آراد و در سن 92 سالگی درگذشت و در پی این ضایعه خانه موسیقی پیام تسلیتی صادر کرد.پیکر جلیل شهناز، استاد موسیقی ایران روز پنجشنبه، 30 خرداد، ساعت 9 صبح از مقابل تالار وحدت تشییع می شود .

[Ali.s.Es]

معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پیامی درگذشت هنرمند برجسته استاد «جلیل شهناز» را به جامعه هنری تسلیت گفت


«حمید شاه آبادی» در این پیام فقدان این اسطوره تارنوازی موسیقی ایران را ضایعه ای بزرگ برای جامعه موسیقی ایران توصیف كرد. به گزارش ایرنا از انجمن موسیقی ایران،معاون وزیر ارشاد در این پیام یادآورشد:موسیقی ایران برگرفته از فرهنگ اصیل مردم كشورمان بوده كه در طول تاریخ تكامل یافته و همواره با معنویت عجین بوده است. در این جهت، هنرمندان متعهد برای پویایی و پیشرفت این هنر اصیل گام های استواری برداشته اند كه حاصل آن امروز در دستان جوانان برومند این مرز و بوم است . شاه آباد در این پیام تاكید كرد كه استاد جلیل شهناز به حق یكی از وام داران و حافظان این موسیقی اصیل بوده و هست كه نام او برای همیشه بر تارك هنر این مرز و بوم خواهد درخشید .

پیام تسلیت وزیر ارشاد بمناسبت در گذشت استاد جلیل شهناز


در پیام تسلیت سیدمحمد حسینی آمده است: نوای شهنازی جلیل شهناز در نای تقدیر فرو خفت و بر خلق آثار دلنواز وداع گفت و دل اهل هنر را بدین خبر آشفت! به گزارش روز سه شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ،حسینی در این پیام می افزاید:این چهره ماندگار موسیقی در باغستان صدا گلهای جاویدان را از خود به یادگار گذاشت و آنچه كاشت عطری نامیرا برنگارستان هنر عرضه كرد و آنچه به ارمغان آورد، اثبات جاودانگی صداست!
یادش هم قد سرو هنر ایستا و پابرجاست.
رحمت خدایش به نغمه آمرزش ، مترنم باد.

پیام تسلیت محمدرضا شجریان به مناسبت در گذشت استاد جلیل شهناز



به گزارش پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، محمدرضا شجریان در این پیام كه با عنوان« برگ زرّین زیبایی آفرینِ دفتر تاریخ هنر بجاودانگی پیوست» آغاز می شود آورده است:
در دیارِ عشق
برگ زرّین زیبایی آفرینِ دفتر تاریخ هنر بجاودانگی پیوست
خداوندگار تار، استاد جلیل شهناز آن یگانه دوران که نوای جانبخش سازش همواره سازگاری زمان با دلها بود ،آهنگ سفر کرد.
این بار سازش به جا ماند اما کاروان دل ها را به یادگار خاطره ها با خود بُرد، و نواهای بر خاسته از دلش را به نشانه دل ها ی عاشق به جا گذاشت.
همیشه دوستش دارم ، کوچکترین خوشه چین گلستان هنرش
محمدرضا شجریان
1392/3/28

مراسم تشییع پیكر استاد شهناز دقایقی دیگر آغاز می شود

مراسم تشییع پیكر مرحوم جلیل شهناز ساعت ۹ از مقابل تالار وحدت آغاز خواهد شد. بر اساس اعلام خانه موسیقی، مراسم یادبود استاد جلیل شهناز نیز روز شنبه ساعت ۱۶ در مسجد نور برگزار می شود.



رییس جمهور در گذشت استاد شهناز را تسلیت گفت


به گزارش روز چهارشنبه ایرنا از پایگاه اطلاع رسانی ریاست جمهوری ، متن پیام تسلیت «محمود احمدی نژاد» به شرح زیر است:
باسمه تعالی
انالله و اناالیه راجعون
تقدیر جسم استاد شهناز را از میان دوستداران ایران و هنر متعالی این سرزمین به دیار باقی برد، اما هنر استاد برای همیشه نزد علاقمندان به هنر اصیل ایرانی ماندگار خواهد ماند. اینجانب درگذشت یكی از برآورندگان هنر اصیل در دوره معاصر را به عموم مردم ایران، هنردوستان و هنرمندان كشور و به ویژه خانواده محترم و داغدار ایشان تسلیت گفته و برای آن عزیز رخت بربسته از جهان فانی، مغفرت و درجات عالی از ایزد منان خواستارم.
محمود احمدی نژاد

كیهان كلهر : " شهناز " مرجع مان بود ... نوای تارش موسیقی خلوت موسیقیدانان بود


ایرنا : كلهر در پیام خود كه به سوگواره ای می ماند، آورده است: موسیقیمان تنهاست، تنها تر از همیشه،.. درست همان وقتی‌ كه پدر می‌خواست و می‌خواهد,... بیشتر از همیشه. مگر نه اینكه پدر است كه تا سایه‌اش، نفسش هست همه چیز هست و وقتی‌ نیست شیرازه‌ها آرام آرام از هم می پاشند. این آهنگساز و نوازنده كمانچه و تار در ادامه پیام خود نوشته است: یك یك میروند این بزرگان، پدران، این صاحبان موسیقی‌ و جایشان پرنشدنی،..خالی‌ همچنان. اما شهناز ... چیز دیگری بود. جناب جلیل شهناز كه سالها بود لقب استاد (كه در این دوره بسیار ارزان هم شده) برایش كسر بود، چیز دیگری بود. جناب شهناز در مرتبه ای كه فقط خاص خودش بود قرار داشت,دارد. مرتبه ای كه خودش با استعداد و كار و خلاقیت و ذوق سرشار آنرا به وجود آورده بود. مرتبه بالای تار، جای شهناز. مال اوست آنجا.. وی در پایان پیام خود درباره شهناز آورده است:خداوندگار تار نخواسته و ندانسته معلم موسیقی‌ همه مان بود گرچه به ظاهر شاگردی نداشت. از فواصل و جمله بندی گرفته تا ذوق و حال و صد چیز دیگر، معیار بود. مرجع مان بود.... نوای تارش موسیقی‌ خلوت موسیقیدانان بود.

فرهاد فخرالدینی : جای خالی استاد شهناز در موسیقی سنتی ایران پرنشدنی است

«فرهاد فخرالدینی» روز سه شنبه در گفت وگو با خبرنگار فرهنگی ایرنا افزود: استاد شهناز در كنار هنر والای نوازندگی، انسانی خوش صحبت و بسیار آداب دان بود. وی ادامه داد: شیرین ترین صدای ساز «تار» را با زخمه های این استاد به یاد دارم. سازنده موسیقی مجموعه تلویزیونی «امام علی(ع)» افزود: از دست دادن هنرمندان بزرگ در عرصه موسیقی ضایعه دردناكی است كه قلب هر هنرمند و هنر دوستی را به درد می آورد و طی سال های اخیر متاسفانه گل های بسیاری از بوستان هنر موسیقی ایران چیده شده اند. فخرالدینی گفت: جای خالی اساتیدی چون جلیل شهناز و نوازندگانی از این دست هرگز پر نخواهد شد. وی ضمن آرزوی سلامتی برای تمامی هنرمندان كشور از مسوولان خواست تا قبل از دیر شدن، هنرمندان و چهره های فرهنگی هنری كشور را مورد تفقد بیش از پیش قرار دهند.

[Ali.s.Es]

ناصر چشم آذر : استاد جلیل شهناز «باخ» موسیقی سنتی ایران یود


«ناصر چشم آذر» روز سه شنبه در گفت وگو با خبرنگار فرهنگی ایرنا افزود: تاثیر زنده یاد جلیل شهناز در توسعه هنر موسیقی ایران در تمامی شاخه ها بویژه گونه موسیقی سنتی بر هیچكس پوشیده نیست. وی گفت: موسیقی ایران بخش مهمی از توسعه خود بویژه در تار نوازی را مدیون ساز و تكنیك های نوازندگی این استاد بزرگ است. آهنگساز آلبوم «طلوع عشق» ادامه داد: حرفه تخصصی من موسیقی سنتی نیست اما به علت علاقه ای كه به این گونه موسیقی داشتم، همواره در آثارم سعی كردم تا ادای دینی به این هنر و اساتید بزرگ آن از جمله جلیل شهناز داشته باشم و خوشحالم كه از آموخته های این اساتید استفاده كرده ام. چشم آذر با بیان آنكه بیش از ۱۰ سال است كه با هیچ رسانه ای صحبت نكرده ام، افزود: علت این امر آن است كه مسوولان و رسانه ها فقط زمانی به سراغ پیشكسوتان موسیقی می روند كه در دنیای این هنر شاهد فقدان و ضایعه درگذشتی باشند. سازنده موسیقی فیلم سینمایی «خواهران غریب» افزود: هنرمندان و بویژه پیشكسوتان باید همواره مدنظر مسوولان و دست اندركاران امور فرهنگی باشند زیرا آنها در زمان حیات خود دین خود را به كشور ادا كرده اند و در دوران سالمندی و بازنشستگی باید تحت حمایت دولت باشند.

مدیرعامل خانه موسیقی : خوانندگان نامی از بداهه نوازی شهناز در خواندنشان درس می گرفتند


«حمیدرضا نوربخش» روز چهارشنبه در گفت و گو با خبرنگار حوزه موسیقی ایرنا افزود: استاد شهنار كسی بود كه هفتاد سال از عمر خود را وقف موسیقی ایرانی كرد. وی ادامه داد: بی اغراق می توان استاد شهناز را یكی از برجسته ترین نوازندگان دانست كه سرآمد تمام نوازندگان سازهای مختلف بود. نوربخش با یادآوری اینكه استاد شهناز شخصیت ممتاز و بی نظیری داشت كه حفظ و پاسداری از این وجهه به عنوان گنجینه معنوی كشور نیاز است،گفت: استاد در زمینه تك نوازی و بداهه نوازی از خود آثاری بر جای گذاشته كه بی بدیل بوده و هست. مدیرعامل خانه موسیقی به نقل از شجریان گفت: این استاد موسیقی ایرانی هماره می گوید بزرگترین استادم در آواز تار شهناز به هنگامی بوده است كه وی بداهه نوازی انجام می داد و باید بگویم آنقدر كه من از ساز استاد شهناز بهره بردم از اساتید آوازم بهره نبردم. نوربخش در عین حال آرزو كرد كه نسل جدید موسیقی جدی ایرانی كه اتفاقا استعدادهای درخشان میان آنها فراوان است بتوانند فضایی برای ارایه كارهاشان بیابند و در هر شاخه ای از موسیقی كه كار می كنند، راه بزرگان را ادامه داده و موسیقی ایران بیش از پیش اعتلا یابد. استاد جلیل شهناز، در خرداد ماه سال ???? در اصفهان و در خانواده ای اهل موسیقی چشم به جهان گشود. شهناز از كودكی به موسیقی علاقه‌مند شد و نواختن تار را در نزد عبدالحسین شهنازی و برادر بزرگ خود حسین شهناز فراگرفت. پشتكار زیاد و استعداد شگرف جلیل به حدی بود كه در سنین جوانی از نوازندگان خوب اصفهان شد. جلیل شهناز در جوانی با حسن كسایی آشنا شد كه این آشنایی آغاز همكاری بلندمدت آن دو بود. شهناز از سال ???? در تهران ساكن شد و با رادیو تهران شروع به كار كرد و در بسیاری از برنامه‌ها به عنوان تك ‌نواز شركت كرد. اقامت وی در تهران مصادف بود با پخش برنامه‌های تخصصی موسیقی از رادیو و تلویزیون كه شهناز از تكنوازان بی بدیل این دوران بود. وی در دهه ?? به همراه فرامرز پایور، علی اصغر بهاری، محمد اسماعیلی و محمد موسوی در قالب گروه اساتید به اجرای برنامه در ایران و كشور های دیگر پرداخت. این هنرمند در سال ???? به عنوان چهره ماندگار هنر و موسیقی برگزیده شد و مدرك درجه یك هنری به وی اهدا شد و در این سالها بارها مورد تقدیر قرار گرفت. همچنین دوم اردیبهشت ???? خانه موسیقی به دست جلیل شهناز نوگشایی شد و در این مراسم نیز از سوی خانه موسیقی تجلیل شد. جلیل شهناز در سال های پایانی عمر خود با بیماری دست و پنجه نرم می كرد و بسیاری از هنرمندان،دست اندركاران و مسوولان فرهنگی از جمله اعضای هیات مدیره خانه موسیقی هر چند بار به عیادت او رفته و از نزدیك پیگیر وضعیت جسمانی این هنرمند بودند.

زیر ارشاد : نوای شهنازی " جلیل شهناز" در نای تقدیر فرو خفت



به گزارش پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، در پیام سید محمد حسینی آمده است:به موجی از نشانه‌ها،سری بزن به خانه‌ها / به دست این ترانه‌ها، ربوده‌ای بهانه‌ها
نوای نای ساز تو ، نیاز ما و ناز تو / که چنگ دلنواز تو ، به زلف نغمه شانه‌ها
نوای شهنازی " جلیل شهناز" در نای تقدیر فرو خفت و بر خلق آثار دلنواز وداع گفت و دل اهل هنر را بدین خبر آشفت! این چهره ماندگار موسیقی در باغستان صدا «گلهای جاویدان» را از خود به یادگار گذاشت و آنچه کاشت عطری نامیرا برنگارستان هنر عرضه کرد و آنچه به ارمغان آورد ، اثبات جاودانگی صداست! یادش هم قد سرو هنر ایستا و پابرجاست. رحمت خدایش به نغمه آمرزش ، ترنم باد.

[Ali.s.Es]

فرهنگ شریف : امضای شهناز در موسیقی ایرانی ماندگار است

فرهنگ شریف در گفتگو با خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، با بیان این مطلب گفت: افسوس و صد افسوس كه استاد جلیل شهناز از میان ما رفت؛ و صد حیف كه در این دهه پایانی عمر پر بار شهناز، به دلیل بیماری اش نتوانستیم از توانایی های او بهره بیشتری ببریم. این استاد پیشكسوت تار در ادامه افزود: سابقه آشنایی من با استاد جلیل شهناز به سال های بسیار دور و زمانی كه طی مسافرتی به اصفهان رفته بودم باز می گردد. در آن زمان پرویز یاحقی حدود 10 – 11 سال داشت و در مجلسی كه مرتضی خان ورزی برادر ابوالحسن خان ورزی برایمان ویلن می زد من و جلیل شهناز هم برای اولین بار با یكدیگر آشنا شدیم.وی همچنین عنوان كرد: خوب به خاطر دارم خدا بیامرز پرویز یاحقی با همان سن و سال كم اش و با خجالت بسیار زیاد از جمع اجازه گرفت كه كمی ویلن بنوازد؛ وقتی اجرایش تمام شد مرتضی خان ورزی كه بسیار تحت تاثیر قرار گرفته بود گفت وقتی این اجرا را دیدم دیگر ویلن نخواهم زد و از این به بعد كمانچه می زنم. جلیل شهناز هم در آن جلسه بسیار خوشحال بود كه چنین هنرنمایی جالبی را از یك كودك با این سن و سال كم می بیند. فرهنگ شریف ادامه داد: بعد از آن جلسه رابطه من با جلیل شهناز ادامه پیدا كرد و هر زمان كه شهناز به همراه استاد تاج و استاد كسایی از اصفهان به تهران می آمدند تا قطعاتی را ضبط كنند با هم در ارتباط بودیم. بعدها هم كه به تهران نقل مكان كرد دوستی مان نیز صمیمی تر شد. این موسیقیدان گفت: اشاره به چند نكته در مورد توانایی های استاد جلیل شهناز ضروری است؛ اول اینكه نواختن سازهای ایرانی به خصوص تار، توانایی بالایی می خواهد كه رسیدن به این توانایی ها نیازمند تمرینات مدام و بسیاری است تا هم از نظر صدا دهی و گرمی پنجه نوازنده به حد مطلوبی برسد. جلیل شهناز این پروسه را به خوبی طی كرده بود.وی همچنین عنوان كرد: در موسیقی ایرانی هر دستگاه و آوازی حالت ها و ویژگی هایی دارد كه نوازنده برای رسیدن به آنها باید سال ها وقت بگذارد و رسیدن به اجرای این حالت ها تنها با تمرین بر روی نت ها و كتاب های آموزشی میسر نمی شود. از جمله ویژگی های استاد شهناز این بود كه ایشان در این زمینه به حد اعلای توانایی رسیده بودند و این حالت ها را به اصیل ترین شكل اش اجرا می كرد.فرهنگ شریف در ادامه افزود: موسیقی علاوه بر پشت كار و تمرین بسیار زیاد، نیازمند استعداد ژنتیكی نیز هست و استاد شهناز هم جزو آن دسته از موزیسین هایی بود كه از نظر ژنتیكی دارای استعداد بالایی بود كه به خوبی پرورش یافته بود.این استاد تارنوازی كشورمان گفت: از دیگر ویژگی های استاد شهناز صاحب سبك شدنشان بود ؛ نوازندگان بسیاری در هر دوره زمانی پا به عرصه می گذارند كه تنها عده معدودی از آنها به عنوان تكنواز و بداهه نواز مطرح می شوند. از این تعداد معدود نیز تنها عده انگشت شماری می توانند سبكی ایجاد كنند و اصطلاحا صاحب سبك شوند.وی عنوان كرد: صاحب سبك بودن یعنی اینكه وقتی شما لحظاتی از اجرای یك نوازنده را می شنوید بلافاصله از روی نوع مضراب زدن ها، جمله بندی ها، آكسان گذاری ها و سایر ویژگی های نوازندگی اش تشخیص می دهید این صدای ساز فلان نوازنده است. استاد فرهنگ شریف ادامه داد: استاد جلیل شهناز نیز جزو همین انگشت شمار نوازندگانی محسوب می شود كه سیر حركتی اش طی سال های گذشته به جایی رسید كه توانست سبكی منحصر به خودش داشته باشد و از این منظر شهناز دارای جایگاه ویژه ای در موسیقی ایرانی است. این استاد پیشكسوت تارنوازی گفت: نوازنده صاحب سبك، جملات سازی كه تجانس دارند را در فضایی كه آفریده خود اوست با نگاه زیباشناسانه شخصی اش اجرا می كند و امضای خود را با چنین اجرایی در موسیقی به یادگار می گذارد. وقتی نگاهی به آثار جلیل شهناز می اندازیم می بینیم كه امضای شهناز در موسیقی ایران مشخص و ماندگار است.وی عنوان كرد: یكی دیگر از نكاتی كه باید در ویژگی های استاد جلیل شهناز مد نظر قرار گیرد توانایی بداهه نوازی ایشان است. در بداهه نوازی، نوازنده با توجه به حس و حال آنی خود، موسیقی را اجرا می كند كه تا به آن زمان ننواخته و محصول همان لحظه است. بداهه نوازی نیز نیازمند آن است كه نوازنده به سطح بالایی از اجرا دست پیدا كرده باشد و استاد شهناز به این سطح از نوازندگی نیز رسیده بودند.

[Ali.s.Es]

یادداشت خاندان كسایی در اندوه جلیل شهناز




به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی موسیقی ایران، محمد جواد كسایی فرزند زنده یاد حسن كسایی كه این روزها همچون خانواده استاد جلیل شهناز داغدار از دست دادن این مرد بزرگ موسیقی ایران است، به نمایندگی از خاندان كسایی یادداشتی در سوگ یار دیرین پدرش برای«نای» نوشته كه در ادامه می آید

بـاغ پُـر بهـار
در اندوه شهناز بزرگ
به روزگاری زندگی می کنیم که بقاء و دوام موسیقی اصیل و صحیح را امیدها باید و نیست . چراها بسیار دارد ؛ از آن جمله اند: زندگی ماشینی و به دور از طبیعتِ امروز . فقدان آن آدم ها که موسیقی شان چون برگ گُل ، نوازشگر روح و روان انسان ها بود. به راستی کو دیگر مرتضی خان محجوبی ؟

کجاست صبا ؟ که عاشق ترین عاشقان موسیقی ما بودند .

کجاست زنده دلی، کاملی ، مسیح دمی که *** صحبت اش از دل برد غبار غمی

مهاجرت مردمان حاشیه نشین به تهران ، موسیقی ما را از آن حال و هوای مرکزی و ملّی مبدل به موسیقی نواحی و مناطق کرد – هر چند در برخی موارد پسندیده و زیبا می نماید- اما رّد پای موسیقی نوازان گذشته را بی رنگ و کم رمق نمود . انتفاع گرایی ، خود شیفتگی و ... از جمله موانعی است که از هنر و هنرمند موسیقی ما در این سالیان بسیار کاسته است و همچنان می کاهد.

... و امّا ما امروز در غمِ فقدان شهناز زاری نمی کنیم ؛ که هنرمندی در مقیاس او برای تاریخ و فرهنگ ما همواره مانا و زایاست ؛ لیک به حال موسیقی ای باید گریست و مویه ها سر داد که چهره های بی تکرار خود را یکی پس از دیگری از دست می دهد، و جایگزینی بر آن نمی سازد. پس جلیل شهناز تا ایران و فرهنگ ایرانی هست ، هست . دیگران تار می زنند ، خوش می زنند، حتی عالی می نوازند ، اما چون صدای تار شهناز بزرگ ، صدای تاریخ ، صدای ملّیت و صدای قومیت ما نیست ، یا هست اما به مراتب کم رنگ تر. باز هم نوشته ام ، و باز می نویسم که : تارنوازی هر کس را با تارنوازی جلیل قیاس کنیم، بر آن نوازنده ستم کرده ایم! به راستی کار او و هنر او، تافته ایست جدا بافته. با رفتن شهناز دفتر تار بسته نشد، بلکه دفتری تازه برای مشتاقان گشوده شد، که سرشار از عمق و زیبایی
در موسیقی ایرانی ست. پس

تا قیامت غم از خزان اش نیست هر که این باغ پُر بهار گذاشت

پُر بعید است که دیگر فلات ایران به خود یک شهناز یا یک کسائی ببیند، چرا که اینان فرزندان قرون اعصارند، اینان خوش عیاران و بالانشینان مصطبه ی عشق اند، اینان رندان بلا کشیده ای هستند که از دل یک شرایط و بستر اجتماعی – فرهنگی کاملاً ویژه، به همراه استعدادی شگرف، بیرون آمده اند.به واقع چه کسی توانست در خواندن آواز با تار شهناز و نی کسائی هم آوردی کند؟ شاید هیچ کس به غیر از آقا محمد طاهر پور(طاهر زاده)، که این مطلب، اعتقاد این دو بزرگوار بود و هیچ کس دیگر را ندیدم که چنین ستایش کنند .

نظیر خویش بنگذاشتند و بگذشتند خدای عز و جل جمله را بیامرزد

درخاتمه سروده ی زبیده جهانگیری(شبنم) را می آورم که همین چند روز پیش به مناسبت نخستین سالروز خاموشی«خداوندگار نای» سروده است، و آن را با کسب اجازه از شاعر به"شهناز بزرگ" نیز که چنان که سزاوار بود نشناختند و نشناختیمش، تقدیم می کنم؛


گـر ز مـا تقصیر رفت ای نـازنین ما را ببخش
ور ز دنـیـا بــود و دنـیـا دار ، دنـیــا را ببـخـش
مظـهر لطـف و هـنر بـودی و انـسانی بـزرگ
گــر نـدیـدنـد و نفـهمیـدنـد ، آن ها را بـبخـش
گـوهـر یکـدانـه ی بحـر هنـر بـودی ، ولـی
گــر صـدف قـدر تو را نشناخت ، دریا را بـبخـش
بـلبـل و انـسان و آب و سنـگ شیـدای تو اند
گــر از ایـن آزرده گشتی ، قلـب شیدا را بـبخـش
بـوسه زد بـر پنـجه و لب های نازت برگ گُل
خاطـرت گر رنجه شد زین بوسه ، گل ها را ببخش
تـا ز شـور و اصفـهان راه مخـالف زد حـریف
نی فغان کرد ای عزیز ، این جمع رسوا را بـبخـش
رغم آن آتش به جانی ها که روحت را گداخت
هـرزه گـردی هـای دهـر بی سرو پـا را بـبخـش
مـا پُـر از شـورِ تـو ایـن جا چشم در راه توایم
گــر نمی آیی ، به مـا یک قطـره از رؤیا ببـخـش
نـی بـه فـریـاد آمـد و نـالیـد از عمـق درون
شکــوه ای داری اگـر زیـن نغمه ، آوا را ببـخـش
ای نسـیم بـاغ هـای اصفهان ، ای زنـده رود
شـوری از نـای «کسائی» هم به جان ما ببـخـش



محمد جواد کسائی
27 خرداد 92 - اصفهان