سرطان خطري براي ايران

[Dr.Akhavan]

همزمان با روز جهاني سرطان متخصصان هشدار دادند:سالانه 70 هزار نفر در كشور به سرطان مبتلا مي شوند


افزايش چشمگير موارد ابتلا به سرطان در ايران طي 10 سال آينده

بيماري كه طبق پيش بيني متخصصان، طي دهه هاي آتي موارد ابتلا به آن در جامعه ايران افزايش قابل توجهي پيدا خواهد كرد. ضمن آن كه متاسفانه عوامل موثر در بروز اين بيماري نيز در كشور ما همه ساله رو به افزايش است، بدون آن كه اقدامات پيشگيرانه موثري در اين زمينه انجام شود.


دكتر سيد محسن موسوي رئيس اداره سرطان مركز مديريت بيماري هاي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي در گفتگو با ما مي گويد: برآورد موارد جديد سرطان در كل كشور حدود 70 هزار مورد در سال است. اما آنچه ما در سال 83 موفق به ثبت آن شده ايم، 47 هزار مورد جديد ابتلا به سرطان را نشان مي دهد.
در حال حاضر سرطان پستان بين زنان و سرطان معده بين مردان شايع ترين نوع سرطان است. وي با بيان اين كه عوامل خطر و زمينه ساز بروز سرطان در كشور رو به افزايش است، اظهار مي دارد: مهم ترين عامل خطر بروز سرطان افزايش سن است و به اين سبب بيماري سرطان را بيماري سالمندان مي نامند. بنابراين با افزايش تعداد سالمندان در كشور موارد ابتلا به سرطان نيز افزايش مي يابد.
وي مي افزايد: بر اين اساس پيش بيني مي كنيم طي سال هاي آتي موارد سرطان در كشور به علت بهبود وضعيت زندگي و افزايش اميد به زندگي افزايش يابد.
رئيس اداره سرطان مركز مديريت بيماري هاي وزارت بهداشت خاطرنشان مي كند: عوامل خطرساز ديگري كه به بروز سرطان مي انجامد مصرف سيگار و تغذيه نامناسب يا رژيم غذايي پرچرب است علاوه بر اين استفاده از سموم دفع آفات نباتي و كودهاي شيميايي نيز در بروز انواع سرطان موثر است.
وي ادامه مي دهد: استفاده بيش از حد مجاز از نيتريت به عنوان نگهدارنده در مواد غذايي، كنسروها و... قطعا يك عامل سرطان زا محسوب مي شود. متاسفانه در بررسي هاي انجام شده، بيماري از مواد غذايي ما حاوي نيتريت به ميزان بالايي هستند. ضمن آن كه ظروف بسته بندي مواد غذايي مورد استفاده در كارخانه ها نيز مي توانند به عنوان عامل خطرساز محسوب شوند.

وي مي افزايد: با وجود آن كه موارد ابتلا به سرطان در كشور ما يك سوم موارد در كشورهاي توسعه يافته مي باشد اما پيش بيني ما اين است كه در يك يا دو دهه آينده وضعيت سرطان در كشورهاي دچار تعميرات جدي شود و شاهد افزايش موارد ابتلا به سرطان در كشور باشيم. بنابراين ضروري است اقدامات پيشگيرانه به طور مستمر و جدي در كشور انجام شود.
وي با بيان اين كه موارد تخميني ما وجود 300 هزار بيمار مبتلا به سرطان در كشور را نشان مي دهد، مي گويد: در حال حاضر برنامه جامع ملي كنترل سرطان در ايران را از سال 85 اجرا كرده ايم، اين برنامه 4 اصل دارد كه پايه اول آن آموزش و اطلاع رساني عموم جامعه و پايه دوم آن بحث غربالگري و تشخيص زودرس سرطانها است؛ پايه سوم به درمان موثر يا راهنماي ملي درمان سرطان ها توجه دارد و در پايه چهارم بحث مراقبت از بيمار، خانواده بيمار و روش هاي كنترل درد مطرح مي شود.

وي ادامه مي دهد: در حال حاضر برخي از اين روش ها از جمله روش غربالگري سرطان در كشور ما جوابگو نيست. به عنوان مثال ماموگرافي كه به عنوان روش غربالگري سرطان پستان در كشورهاي توسعه يافته به عنوان روش استاندارد پذيرفته شده است، در كشور ما پاسخگو نيست چرا كه سن بروز سرطان در كشور ما يك دهه كمتر از كشورهاي توسعه يافته است. در واقع ما بيماراني داريم كه در سنين 25، 30 و 35 سالگي به اين نوع سرطان مبتلا مي شوند حال آن كه روش ماموگرافي در سنين زير 40 سال جواب نمي دهد.
به علاوه ميزان بروز سرطان پستان در كشور ما بسيار كمتر از كشورهاي توسعه يافته است به طوري كه در يك جامعه 200 هزار نفري كه 100 هزار نفر آن را زنان تشكيل مي دهند- سالانه بين 17 تا 20 مورد جديد سرطان سينه اتفاق مي افتد. در حالي كه اين ميزان در كشورهاي توسعه يافته بين 80 تا 100 مورد است.
وي خاطرنشان مي كند: اداره سرطان مركز مديريت بيماري ها در نظر دارد تا سرطان هاي شايع در كشور را كه روش هاي غربالگري آنها در دنيا ارائه شده است، به صورت آزمايشي درچند استان كشور انجام و در صورت دست يافتن به نتايج مثبت، اين شيوه را به كل كشور نيز تعميم دهد. از جمله سرطان هايي كه در اين طرح بررسي مي شوند سرطان سينه، سرطان روده بزرگ، سرطان مثانه و پروستات است.
وي ادامه مي دهد: پايه سوم طرح جامع ما بحث درمان موثر بيماران مي باشد. متاسفانه هزينه هاي بيمار سرطاني بسيار بالاست. بنابراين يكي از اهداف ما اين است كه با كمك متخصصان مطرح كشور برنامه اي را طراحي مي كنيم كه بهترين و مقرون به صرفه ترين روش درماني بيماران سرطاني را در كشور به ما معرفي كند تا در صورت تاييد اين روش ها آنها را براي كل جامعه اجرا كنيم.

بحث آخري كه در طرح جامع كنترل سرطان با آن مواجه هستيم درمان نگهدارنده و كنترل درد بيماران است. متاسفانه بيماران سرطاني ما تا يك مقطعي از درمان تحت نظارت هستند و در اين مقطع ميلياردها ريال هزينه صرف اين بيماران مي شود اما اغلب شاهديم كه پس از درمان نسبي بيمار به حال خود رها و به طور كامل از جامعه منفك مي شود.
در اين مرحله نيز از استادان دانشگاه و محققان كشور درخواست كرده ايم در قالب كميته هاي فني ما را راهنمايي و نظام هاي مراقبتي ويژه طراحي كنند.
وي تصريح كرد: سرطان يك بيماري مزمن است كه در اثر يك يا چند مواجهه مزمن ايجاد مي شود بنابراين انجام مداخله براي كنترل اين بيماري نيز به گذشت زمان نياز دارد. بنابراين لازم است تمامي سياستمداران و تصميم گيران در جامعه به اين موضوع توجه كنند و به برنامه ريزي بلند مدت براي درمان و كنترل سرطان توجه ويژه نشان دهند.
وي همچنين يادآوري مي كند: اگر اقدام موثري براي كنترل سرطان انجام ندهيم ظرف 10 سال آينده بايد منتظر بروز موارد بيشتري از سرطان نسبت به وضعيت كنوني باشيم.

به گفته وي طبق نظر سازمان جهاني بهداشت چنانچه اقدامات پيشگيرانه در مورد بروز سرطان در جامعه انجام شود مي توان از 30 درصد موارد بروز سرطان در سال جلوگيري كرد. به طور نمونه با توجه به اين كه ما هم اكنون سالانه 70 هزار مورد ابتلا به سرطان به طور تخميني در كشور داريم، در صورت انجام اقدامات پيشگيرانه مي توانيم از بروز 20 هزار مورد ابتلا به اين بيماري در سال جلوگيري كنيم. اين اقدامات پيشگيرانه 7 مورد هستند، كه اولين اقدام به كنترل مصرف دخانيات به خصوص سيگار در جامعه اشاره دارد. متاسفانه شيوع مصرف سيگار در كشور ما رو به افزايش است و مطالعات مختلف نيز نشان داده است كه 15 درصد مردان بالاي 15 سال در كشور سيگاري هستند كه اين ميزان در خانم ها 2 درصد است. اين آمار اگر چه در مقايسه با كشورهاي توسعه يافته و كشورهاي حوزه خليج فارس پايين تر است اما عدد نگران كننده اي است چرا كه تقريبا در 80 درصد موارد، سن كشيدن اولين نخ سيگار قبل از 15 سالگي است.
دومين اقدام تغذيه سالم است كه مصرف روزانه ميوه و سبزي به ميزان فراوان بسيار اهميت دارد و از سوي ديگر مصرف نكردن روغن هاي حيواني در رژيم هاي غذايي نيز توصيه شده است.
سومين اقدام پيشگيرانه دوري از مواجهه با مواد يا عوامل خطر سرطان زا در محيط و مشاغل است كه از جمله آنها مي توان به آلودگي آب، آلودگي هوا، آلودگي خاك، ظروف غذا و... اشاره كرد. در حالي كه رفع اين عوامل خطرساز در كشور به تنهايي از عهده يك وزارتخانه يا سازمان خارج مي باشد، لازم است تمامي سازمان ها و وزارتخانه هاي ذي ربط به سهم خود در كاهش اين عوامل زمينه ساز گام بردارد.

اقدام ديگر دوري از مواجهه زياد با نور خورشيد و محافظت از پوست و چشم است به علاوه بحث آموزش رفتارهاي جنسي نيز اهميت دارد به دليل آن كه بسياري از سرطان هاي ما با بيماري هاي عفوني مانند ايدز و هپاتيت B و... كه از طريق روابط جنسي متصل مي شوند، ارتباط دارد بنابراين براي جلوگيري از بروز سرطان بايد در اين زمينه نيز اقدامات پيشگيرانه جدي انجام شود.
عوامل خطرساز مهمي كه به بروز سرطان مي انجامد مصرف سيگار، تغذيه نامناسب و رژيم غذايي پرچرب است
استفاده بيش از حد مجاز نيتريت به عنوان نگهدارنده در مواد غذايي، كنسروها و... قطعا يك عامل سرطان زا محسوب مي شود متاسفانه در بررسي هاي انجام شده، بسياري از موادغذايي ما حاوي نيتريت به ميزان بالايي هستند
سرطان يك بيماري مزمن است كه در اثر يك يا چند مواجهه مزمن ايجاد مي شود بنابراين لازم است سياستمداران و تصميم گيران ما به برنامه ريزي بلند مدت جهت درمان و كنترل سرطان توجه ويژه نشان دهند