کوتاهي از خودمان است

[sara]

‌‌ دكتر هانيه زاير رضايي
شايد شما هم در دوران پيش از بلوغ از همه همكلا‌سي‌هايتان قد بلندتر بوده‌ايد ولي امروز از خيلي از همسالا‌نتان كوتاهتر به نظر مي‌رسيد. كفش‌هاي پاشنه بلند، ورزش‌هاي كششي، ماساژورهاي كف پا، توصيه‌هايي‌است كه كم و بيش آنها را براي چند سانتي‌متر بلندتر شدن تجربه كرده‌ايد ولي تاكنون فكر كرده‌ايد كه چرا گاهي از رشد قد جا مي‌مانيم؟ براي اينكه فرزندانمان كوتاه قد نباشند چه راهكارهايي وجود دارد و چگونه مي‌توان بلند قدتر شد؟
مهم‌ترين قدم اين است كه والدين قبل از اينكه فرزندشان به سن بلوغ برسد، متوجه كوتاه قدي او شده و در صدد پيدا كردن مشكل احتمالي و حل آن برآيند. يعني‌ لازم است والدين نسبت به استانداردهاي قد و تناسب اندام آگاهي داشته ومشكلات و بيماري‌هايي را كه مي‌توانند موجب كوتاه قدي شوند، بشناسند.رشد استخواني پسرها كند اما ملايم است اما درمورد دختر خانم ها اين رشد يك حالت جهشي دارد و دقيقاً به همين دليل است كه احتمال افزايش قد در دختران تا سن 18 سالگي است اما در پسران به دليل آنكه زمان شروع بلوغ ديرتر است، رشد قد تا 21 سالگي ادامه مي‌‌يابد. متاسفانه اغلب افراد زماني متوجه كوتاهي قد خود مي شوند كه در دوران بلوغ قرار دارند،‌ ‌چون معمولا در اين دوران، دختران و پسران توجه بيشتري به ظاهر خود كرده و تمايل‌ ‌دارند كه از لحاظ جسماني در وضعيت خوبي باشند اما ديگر نمي توان در اين دوره براي‌ ‌افزايش قد و تغيير وضعيت جسماني كاري كرد

. چرا كوتاهي؟
سايز بدن افراد نتيجه اي از تداخل عوامل داخلي و محيطي در طول دوران رشد است. عوامل داخلي تعيين كننده قد ، فاكتورهاي ژنتيكي است كه فرد از والدينش دريافت مي‌كند و قابل تغيير نيست. عوامل محيطي تاثير گذار نيز عبارتند از : تغذيه ، آب و هوا ، اقليم ، بيماري‌ها و .... به عنوان مثال شواهد موجود نشان مي‌دهد نزديكي يا دوري به خط استوا در اندازه بدن افراد موثر است .اگر چه نمي‌توان عوامل محيطي و ژنتيكي را به راحتي جدا كرد ولي با بررسي ملل مختلف ، نژادها و سرزمين‌هاي گوناگون اين نتيجه به دست مي‌آيد كه عوامل محيطي بسيار مهم اند. از آنجا كه نژاد آريا از بلند قد ترين نژادهاي دنيا بوده و هميشه در خوش قد و بالايي ، زبانزد ديگر اقوام بوده است، پس بايد قبول كرد كه افت قد و قامت اين نژاد زير سر مشكلات تغذيه‌اي است. باور مي‌كنيد كه نامناسب بودن كيفيت تغذيه در كشور طي چند سال اخير، باعث كاهش2 / 5 سانتي متري قد ايرانيان شده است؟ سرانه مصرف شير در كشورهاي اسكانديناوي 500 ليتر، در‌ ‌كشورهاي اروپايي 350 ليتر و در هندوستان و بنگلادش 150 ليتربراي هر نفر در سال است. اين ميزان مصرف در كشور ما 75 ليتر است كه متاسفانه حتي از كشورهاي هندوستان و‌ ‌بنگلادش نيز پايين تر است. بدتر اينكه، درست در مقابل مصرف شير، آمارها ايران را چهارمين كشور مصرف كننده‌ ‌نوشابه در جهان و حتي پرمصرف‌تر از كشور چين اعلام مي‌كنند. اين مي‌تواند يكي از مهم‌ترين دلايل كوتاهي قد كودكان نسل حاضر نسبت به كودكان نسل گذشته باشد .
روستاهائي كه بايد معدن توليد لبنيات باشند، به دليل مشكلات مالي لبنيات توليد شده خود را به شهرها صادر مي‌كنند و همين مسئله موجب كاهش مصرف لبنيات در بين آنها شده و كوتاه قدي روز افزون در كودكان اين جوامع از مشهودترين عوارض اين مسئله است.
توصيه متخصصان تغذيه به نوجوانان، مصرف روزانه 150 گرم گوشت ، نصف تا يك ليوان حبوبات پخته ، 2 تا 3 ليوان شير و لبنيات ديگر به همراه سبزيجات فراوان است. نوجواناني كه در سنين رشد هستند و افزايش قد خوبي ندارند، مي توانند با مصرف مكمل ويتامين‌ها و املاح ، طبق دستور و مصرف هفتگي آهن ، رشد قديشان را بهبود بخشند. كساني كه مي خواهند قد بلند تري داشته باشند مي‌توانند هفته‌اي يكبار جگر و هفته‌اي دو بار غذاي دريايي ميل كنند و هر روز چند عدد، بادام، بادام زميني و گردو بخورند. غذاهاي دريايي مثل ماهي ، ميگو جگر و دانه‌هاي روغني حاوي املاح زيادي هستند و فوايد بسياري براي نوجوانان دارند.بيشتر رشد قدي با افزايش طول استخوان‌هاي دراز بدن صورت مي‌گيرد.

تبليغات غيرواقعي
در سنين كودكي در انتهاي استخوان‌هاي دراز بدن مثل استخوان ران و ساق پا، منطقه اي بنام اپي فيز موجود است كه هنوز استخواني نشده و از جنس غضروف است. اين بخش مولد با تكثير سلولي موجب افزايش قد استخوان‌ها مي‌شود و در انتهاي سنين بلوغ ، اين بخش استخواني شده و در اين مرحله‌ رشد‌ قدي ‌فرد‌ متوقف مي شود ، لذا قد فرد بلندتر نخواهد شد. در بدن ، هورموني به نام هورمون رشد موجود است كه در سنين كودكي و نوجواني تكثير سلولي ، اين مناطق غضروفي را تحريك و موجب افزايش استخوان سازي مي شود. اگر علت كوتاه قدي كمبود اين هورمون باشد با عقب انداختن زمان بلوغ و تزريق روزانه هورمون رشد مي توان آن را درمان كرد. بعد از بلوغ در دختران و پسران،انجام اين روش نه تنها كمكي به بلند شدن قد آنها نخواهد كرد؛ بلكه به سيستم طبيعي بدن نيز لطمه وارد مي‌سازد. بنا‌براين تبليغات داروهاي هورموني مربوط به رشد قد كه گهگاه به گوش مي‌رسد و عنوان مي‌شود كه با مصرف اين داروها حتي مي‌توان در سنين پس از بلوغ نيز قد را به ميزان دلخواه افزايش داد كاملاً بي اساس است. طبق اعلام اخير وزارت بهداشت هم تبليغات چسب افزايش قد كه به تازگي در برخي نشريات و جرايد افزايش يافته است پايه و اساس علمي ندارد.

جراحي قد؟
يك نكته بسيارمهم در افزايش قد، انجام فعاليت‌هاي ورزشي است . هر چه تحرك ما بيشتر باشد گردش املاح استخواني بيشتر خواهد بود و اين مسئله به رشد قدي كمك خواهد كرد. ورزش‌هايي مثل بسكتبال ، واليبال ، شنا ، بدمينتون و تنيس براي كمك به افزايش قد بسيار مفيدند. اين امكان وجود دارد كه بعضي انحرافات ناحيه ستون فقرات بتواند باعث كوتاهي قد شود . اين موارد اغلب تا پايان دوران نوجواني به رشد خودشان‌ ‌ادامه مي‌دهند پس براي درمان لازم است كه تا پايان دوران بلوغ صبر‌ ‌كرده و بعد براي درمان از روش‌هاي مختلفي از‌ ‌انواع بريس‌ها گرفته تا روش‌هاي جراحي استفاده‌ ‌شود. چيزي كه محرز است اين است كه‌ ‌اين روش‌ها مانع كوتاهي قد بيشتر اين افراد خواهد شد.در دهه اخير با انجام عملي بر روي افراد كوتاه قد ، به طور مصنوعي طول استخوان‌هاي درازشان را افزايش مي‌دهند، بدين ترتيب كه يك برش ظريف روي استخوان ساق مي‌دهند و دستگاهي از بيرون و بر روي استخوان ساق وصل مي‌كنند. سپس بصورت منظم دستگاه را پيچانده و روزي يك ميلي متر به قد اضافه مي‌كنند. اين عمل حدوداً 4 سال است كه در ايران انجام مي‌شود وتعداد جواناني كه اين عمل را انجام مي‌دهند رو به افزايش است به طوري كه در بين كشورهاي همسايه بيشترين آمار عمل افزايش قد به ايران تعلق دارد. اين عمل در حدود 10 تا 12 ميليون تومان هزينه دارد.


منبع :روزنامه سلامت


‌