تلفن همراه: يك اعتياد ديگر

[mahshid-banoo]

تلفن همراه: يك اعتياد ديگر

هنوز بحثها و مجادله‌ها درباره قرار گرفتن اعتياد رايانه‌اي در فهرست اختلالهاي مهاربرانگيختگي1 يا در پنجمين مجموعه تشخيصی و آماري2 انجمن روان‌پزشكي امريكا به پايان نرسيده‌اند كه مسئله اعتياد به تلفن همراه توجه روان‌شناسان و روان درمانگران را به خود جلب كرده است. امروزه تعداد كاربران تلفن همراه در سطح بين‌المللي از تلفن ثابت بيشتر است. در حال حاضر، تعداد كاربران تلفن همراه در سطح جهاني را يك ميليارد نفر تخمين زده‌اند و پيش‌بيني شده كه بين سالهاي 2010 تا 2020 ميلادي، هر كس بخواهد مي‌تواند يك تلفن همراه داشته باشد.
در حال حاضر، اين فناوري به منزله يك بخش از زندگي روزمره درآمده است و مقامهاي مسئول كوشش مي‌كنند تا درباره پيامدهاي جسماني و رواني آن هشدار دهند. سازمان بهداشت جهاني، بررسي ميزان تأثير احتمالي ميدانهاي الكتروماگنتيك تلفن همراه را در دستور كار خود قرار داده است و مسئولان بهداشت رواني به گونه‌اي روزمره، نتايج هشدار دهنده پژوهشها را كه مبين افزوده شدن يك اعتياد جديد به انواع اعتيادهاي ديگر است، منتشر مي‌كنند. آنچه بيشتر جنبه تكان‌دهنده دارد اين است كه اكثر كاربران را جوانان،‌نوجوانان و حتي كودكان تشكيل مي‌دهند.

جايگاه تلفن همراه در جوامع كنوني در حدي است كه براي گروهي از افراد،‌ جدايي از آن غيرقابل تصور است. تلفنهاي «هوشمند» با ايجاد تأليفي از امكانات متفاوت مانند سازمان‌دهي اطلاعات،‌جستجوي رايانه‌اي، پخش موسيقي، عكاسي و فيلمبرداري، ميزان وابستگي به اين ابزار را افزايش داده‌اند. اما در حالي كه كاربرد اين فناوري براي سرعت بخشيدن به انجام وظايف روزمرّه، ضرورتهاي حرفه‌اي، پيشامدهاي اضطراري يا برقراري روابط اجتماعي با دوستان و خانواده كاملاً بهنجار است، ناتواني در «خاموش كردن» آن به هنگام يك مكالمه دوستانه، شركت در يك جلسه حرفه‌اي و جز آن، ‌نشان‌دهنده مشكلي است كه از ديدگاه بسياري از پژوهشگران، ‌نوعي از اعتياد محسوب مي‌شود.
تشخيص اين اعتياد مانند اعتياد به الكل و مواد آسان نيست اما نشانه‌هايي كه در برخي از كاربران به هنگام در دسترس نبودن تلفن همراه به وجود مي‌آيند مانند هر اعتياد ديگر است. بدين معنا كه كاربرد آن نه‌تنها احساس آرامش را در پي دارد بلكه به تدريج با افزايش سطح تحمل فرد، دستيابي به همان احساس آرامش پيشين، نيازمند استفاده بيشتر و روي آوردن به تلفنهاي پيشرفته‌تر است و بالاخره، در صورت محروميت، حالت انزوا به وجود مي‌آيد. اگر چه انزوا را معمولاً حاصل يك پاسخ جسماني در برابر محروميت از يك ماده شيميايي دانسته‌اند اما احساس اضطراب كاربران تلفن همراه،‌ به هنگام در دسترس نبودن آن نيز نوع ديگري از انزواست.
وارسي دائم و مكرر پيامهاي دريافت شده، احساس ناآرامي در صورت عدم دريافت پاسخ به تلفن يا پيام ارسال شده ، نياز دائم به خريداري «آخرين مدل» تلفن همراه با امكانات جديدتر و بالاخره نياز به ارتباط، ‌اطلاع از رويدادها و در دسترس ديگران بودن،‌ از نشانه‌هاي عمده اعتياد به تلفن همراه هستند؛ اعتيادي كه به منزوي‌كردن قربانيان خود،‌ ايجاد مشكلات مالي و حتي بروز جرم منجر مي‌شود و در حالي كه ارتباط مجازي را تقويت مي‌كند، به كاهش روابط اجتماعي مي‌انجامد.

بدين ترتيب،‌ با آنكه اين فناوري يك بخش از زندگي بهنجار كنوني را تشكيل داده اما سازش يافتگي با آن بدون پيامد نبوده است. استفاده مفرط از تلفن همراه يك گرايش ناسالم و همانند هر عمل وسواسي ديگر است؛ عملي كه بر اساس گرايش به تكرار با هدف رهايي از تنش يا كاهش اضطراب مشخص مي‌شود.
اعتياد به تلفن همراه در طيف اعتيادهايي قرار دارد كه از مصرف مواد تا اختلالهاي تغذيه،‌ خريدهاي بي‌اختيار و قماربازي مرضي گسترده است. اعتياد به اين فناوري مانعي در راه تفكر درباره واقعيتهاي زندگي و تحول معنوي ايجاد مي‌كند. پس تلفن همراهتان را خاموش كنيد. هر پيامي را مي‌توانيد پس از اتمام يك جلسه حرفه‌اي،‌ پايان كلاس درس يا يك مكالمه دوستانه،‌ دريافت كنيد. با خاموش كردن و كنار گذاشتن تلفن همراه در مواقع غيرضروري، مهار زندگي خود و اين ابزار كوچك را در دست بگيريد.

پریرخ دادستان