پوست‌هاي شكلاتي، لذت امروز، مصيبت فردا...

[misam5526]

نزديك كه شد از شدت نور چشم‌هايش به هم مي‌خورد .... تابوتي از جنس شيشه صدايش مي‌كرد ... زير و روي صفحه‌ شيشه‌اي پر بود از لامپ‌هاي مهتابي آبي رنگ. نورها يكي پس از ديگري به صف شده و در انتظار! روي صفحه قرار گرفت... مي‌ترسيد؛ به خود قوت قلب مي‌داد كه قرار نيست بيشتر از 10 دقيقه آنجا باشد... به ياد شايعات پخته شدن كبد و اعضاي گوارشي دخترك جوان افتاد. متصدي راهنمايي مي‌كرد... صورت درست روبروي لامپ صورت ... تا پايان وقت عينك بر چشم باشد و .... در بسته شد و ترس دو چندان ... تابوتي كه خود در آن پا گذاشته بود؛ ثانيه‌ها مي‌گذشت، كم كم گرم شد ... از شدت گرما مي‌سوخت و ... بالاخره صداي سه بوق ممتد مژده رهايي داد ... در بالاي سرش را هل داد و پا به بيرون گذاشت. هنوز از آن حال و هوا بيرون نيامده بود كه روبروي آيينه قدي قرار گرفت ... لبخند زد... و او از اين تغيير سريع خشنود بود.

امروزه تب و تاب بهره‌گيري از زيبايي‌هاي موقتي و مصنوعي نه تنها جوانان و نوجوانان را هر روز بيشتر از ديروز درگير مي‌كند بلكه حتي سالمندان هم از اين وادي بي‌نصيب نمي‌مانند.

اين موضوع كه امروزه «زيبايي» به معناي واقعي آن به كار نمي‌رود بر كسي پوشيده نيست. در اين مسير گروه خاصي از افراد جامعه براي رسيدن به تصورات ذهني خود، آگاهانه و ناآگاهانه اسير بمباران تبليغاتي ماهواره‌ها و موسسه‌هاي زيبايي مي‌شوند.

اغلب با شروع فصل تابستان تب داغ برنزه شدن گل كرده و جوانان و نوجوانان و دختران و پسران زيادي را براي رسيدن به اين خواسته نه چندان محال، وسوسه مي‌كند. حتي برنزه شدن پوست در تابستان براي برخي همانقدر اهميت دارد كه آفتاب سوختگي در زمستان را مي‌پسندند؛ با اين تفاوت كه داستان اولي از گذراندن تعطيلات در سواحل دريا حكايت مي‌كند و دومي از تفريح و سرگرمي در كوه‌ها و پيست‌هاي اسكي خبر مي‌دهد.

متخصصان معتقدند: تغيير رنگ در برابر آفتاب واكنش طبيعي بدن در قبال تحريك اشعه ماوراء بنفش است. پوست به عنوان بزرگ‌ترين عضو بدن، نخستين سپر دفاعي در برابر تحريكات بيروني به حساب مي‌آيد. به اين ترتيب مي‌توان گفت كه برنزه شدن هم نوعي عامل دفاعي براي حفاظت از سلول‌ها و اندام‌هاي داخلي بدن در مقابل اشعه ماوراءبنفش نور خورشيد است؛ چرا كه كارشناسان همواره اشعه ماوراء بنفش خورشيد را تهديدي براي سلامتي بدن مي‌دانند و آن را سرطان‌زا مي‌نامند.

دكتر طباطبايي، دبير انجمن پوست ايران در اين باره مي‌گويد:« سلول‌هاي ملانوسيت بدن رنگدانه ملانين به رنگ قهوه‌اي ترشح مي‌كنند كه با افزايش تابش اشعه ماوراءبنفش خورشيد، ترشح ملانين نيز افزايش مي‌يابد. بنابراين هر چه رنگ قهوه‌اي توسط سلول‌هاي ملانويست بيشتر ترشح شود، تيرگي پوست نيز بيشتر مي‌شود.

از طرف ديگر متخصصان همواره علت اغلب سرطان‌هاي پوستي را اشعه‌هاي زيان آور نور خورشيد مي‌دانند. آنها معتقدند كه كشنده‌ترين سرطان انسان سرطان پوست است؛ اما از آنجا كه سرطان‌هاي پوستي با چشم مشاهده شده، سريع تشخيص و درمان مي‌شوند و به همين دليل وحشت ايجاد نمي‌كنند. همچنين ثابت شده كه در سرطان‌هاي پوستي ناشي از نور آفتاب، 50 درصد كل نور آفتابي كه به بدن فرد تابيده و مضر بوده، تا سن 18 سالگي بوده است. بر اين اساس دكتر طباطبايي نيز سن بروز سرطان‌هاي پوست را اغلب در ميانسالي و پيري عنوان مي‌كند و معتقد است كه علت اين سرطان‌ها، تابش‌هاي دوران جواني و بويژه كودكي است. بنابراين احتمال ابتلا به سرطان پوست در افرادي كه بدون پوشش و حفاظ مناسب به طور مستمر در معرض تابش نور آفتاب قرار دارند چندين برابر ديگران است.

همچنين در علوم پزشكي ثابت شده كه به دنبال تابش‌هاي مستقيم و مستمر نور آفتاب حتي اگر سرطان‌هاي پوستي ايجاد نشود، فرد نسبت به هم سن و سال‌هاي خود پوستي چروكيده‌تر و شكسته‌تر خواهد داشت. دبير انجمن متخصصان پوست با تاييد اين موضوع مي‌گويد: تابش مستقيم و مستمر نور آفتاب علاوه بر سوختگي خفيف پوست وايجاد لك‌هاي تيره پوستي در كوتاه مدت، در ميان مدت مي‌تواند چين و چروك زودرس و پيري پوست در سنين پايين‌تر را سبب شود.

به گفته دكتر طباطبايي، رنگدانه‌هاي پوست ساكنان آفريقا از صدمات نور آفتاب به بدن جلوگيري مي‌كند. به همين دليل سرطان پوست در سياه پوست‌ها نادرتر از سفيدهاست. بنابراين افرادي كه به طور سرشتي از ملانويست‌ كمتري برخوردارند (سفيدپوست‌ها) در صورتي كه به هر دليل از جمله زيبايي، در معرض مستمر اشعه‌هاي ماوراء بنفش A و B قرار ‌گيرند، به دليل كافي نبودن دفاع بدن مي‌توانند طي ساليان طولاني به سرطان پوست مبتلا شوند.

وي مي‌گويد: در كشورهاي اروپاي شمالي به دليل خصوصيت ژنتيكي پوست و سفيد بودن آن، برنزه شدن با آفتاب يا دستگاه سولاريوم، رنگ قهوه‌اي شكلاتي ايجاد مي‌كند، اما در كشورهاي شرقي و بويژه خاورميانه به دليل تيره بودن و گندمگوني رنگ پوست، برنزه شدن باعث سياهي و در مواردي لك صورت را سبب مي‌شود كه نه تنها زيبا نيست بلكه بايد مورد درمان طبي قرار گيرند.

برنزه شدن در ايران تا حدودي هنوز يك مد فصلي است و از ميان چهار فصل ديگر، اغلب در تابستان طرفداران بيشتري دارد. از اين رو همواره مشتريان خورشيد در سواحل دريا و استخرهاي روباز، فارغ از خطرات و زيان‌هاي احتمالي خود را به نوازش‌هاي تلالو خورشيد مي‌سپارند؛ به طوري كه عملا ساحل دريا و بيرون از استخرها شلوغ‌تر از داخل آنهاست.

از طرفي به منظور محافظت پوست در برابر آفتاب و جلوگيري از آفتابزدگي هنگام برنزه كردن پوست، از سوي مدعيان اهل فن پيشنهادهايي هم مي‌شود؛ از جمله استفاده از روغن زيتون، روغن بچه، روغن كنجد و ... در سواحل دريا و استخرهاي روباز كه در اين باره دكتر طباطبايي مي‌گويد: اين روغن‌ها نه تنها هيچ گونه اثر پيشگيري كننده ندارند حتي در مواردي ممكن است پوست بدن در برابر آنها واكنش‌هاي آلرژيك ايجاد كند. بنابراين مصرف اين روغن‌ها نيز به هيچ وجه توصيه نمي‌شود.

از طرف ديگر با ماشيني شدن زندگي و در عصري كه سرعت حرف اول را مي‌زند، مشتريان خورشيد گاهي حوصله حمام‌هاي آفتاب طولاني مدت را ندارند و اينگونه است كه حتي با ادعاي كم عارضه‌تر بودن از نور آفتاب، به تخت‌هاي سولاريوم پناه مي‌برند. به اين ترتيب نه تنها در عرض 10 تا 20 دقيقه به مطلوب خود دست مي‌يابند بلكه اين تكنولوژي عصر مدرن محدود به فصل خاصي نبوده و فقط كافي است اراده شود تا چشم‌هاي مهتابي خود را به روي مشتاقان بگشايد.

دكتر طباطبايي عوارض ناشي از استفاده از سولاريوم را كمتر از آفتاب نمي‌داند و معتقد است كه مضرات نور آفتاب، مصرف كنندگان دستگاه‌هاي سولاريوم را نيز شامل مي‌شود؛ چرا كه سولاريوم نيز حاوي اشعه‌هاي A و B ماوراءبنفش است و در اثر استمرار مصرف مي‌تواند عوارض جدي از جمله برخي سرطان‌هاي پوستي را به دنبال داشته باشد.

به دنبال گسترش استفاده از دستگاه‌هاي سولاريوم در دنيا، سازمان بهداشت جهاني براي كنترل آن قوانيني تعريف كرده است. در ايران نيز عليرغم توصيه‌هاي اكيد انجمن متخصصان پوست و اطلاعيه‌هاي وزارت بهداشت در رابطه با زيانبار بودن اين دستگاه‌ها و غيرمجاز دانستن فعاليت مراكز سولاريوم، اما همچنان در بسياري از استخرهاي خصوصي، سالن‌هاي بدنسازي، آرايشگاه‌ها و حتي خانه‌هاي شخصي مي‌توان لبخند تلخ تخت‌هاي سولاريوم بر سيل دوستداران را شاهد بود.

دبير انجمن پوست به جوانان و هواخواهان پوست‌هاي تيره توصيه مي‌كند كه چنانچه اصرار به برنزه كردن پوست خود دارند به جاي استفاده از آفتاب يا دستگاه‌هاي سولاريوم از كرم‌هاي برنزه كننده استفاده كنند. اين كرم‌ها در داروخانه‌ها در دسترس است، حدود 3 تا 4 روز ماندگاري دارد و از هيچ نوع عارضه جانبي برخوردار نيست.

در هر حال هر كس مختار است با آگاهي از عواقب و نتايج حاصله از هر كاري، خواه خوب خواه بد، آن را انتخاب و انجام دهد، پس چه بهتر كه براي رسيدن به مقصود، راه و روشي صحيح، كم عارضه‌تر و تا حد امكان اصولي انتخاب شود.