با وجودی که بسیاری از مردم اظهار می کنند که هوش آنان به تدریج با بالا رفتن سنشان کاهش مییابد امّا پژوهشها نشان دادهاند که در حالی که هوش سیّال پس از دوران نوجوانی رو به کاهش میگذارد، هوش متبلور همچنان در طول دوران بزرگسالی افزایش مییابد.
هوش سیّال و هوش متبلور چیست؟ ریموند کاتل، روانشناس، مفهوم هوش سیّال و هوش متبلور را ارائه کرد و پس از آن با همکاری جان هورن نظریهای را در این مورد مطرح ساخت. نظریه هوش سیّال و متبلور کاتل- هورن میگوید که هوش، مرکّب از تعدادی توانائیها و قابلیتهای متفاوت است که در تعامل و همکاری با یکدیگر، هوش کلّی فرد را به وجود میآورند.
هوش سیّال چیست؟
کاتل هوش سیّال را چنین تعریف میکند: «توانایی درک روابط، مستقل از تجربه یا دستورالعمل قبلی در رابطه با آن.» هوش سیّال، قابلیت تفکر و استدلال انتزاعی و حل مسائل است. این قابلیت مستقل از یادگیری، تجربه و آموزش در نظر گرفته میشود. نمونههایی از به کارگیری هوش سیّال عبارت است از حل معماها و دستیابی به راهبردهای حل مساله.
هوش متبلور چیست؟
هوش متبلور، یادگیری از تجربیات و آموزههای پیشین است. وضعیتهایی که به هوش متبلور نیاز دارند شامل امتحان خواندن و درک مطلب و امتحان واژگان است. این نوع از هوش بر پایه واقعیتها قرار دارد و ریشه در تجربیات قبلی دارد. این نوع از هوش با بالا رفتن سن و اندوختن دانش و درک جدید، قویتر میشود.
هوش سیّال در مقابل هوش متبلور
به گفته ناکس (1977): «... آنها تشکیل دهندة ظرفیت کلّی یادگیری،استدلال و حل مساله هستند که اغلب مردم از آن به عنوان هوش یاد میکنند. هوش سیّال و هوش متبلور مکّمل یکدیگرند و یادگیری انسان عمدتاً از طریق آنها کنترل میگردد.»
هوش سیّال و متبلور در طول زندگی
-
این هر دو نوع هوش در دوران کودکی و نوجوانی افزایش مییابند. -
هوش سیّال در نوجوانی به نقطه اوج خود میرسد و از 30 تا 40 سالگی تدریجاً شروع به کاهش میکند. -
افزایش هوش متبلور در دوران بزرگسالی ادامه مییابد.
ترجمه: کلینیک الکترونیکی روانیار
"Fluid Intelligence vs. Crystallized Intelligence", Kendra Van Wagner,
[External Link Removed for Guests]
ravanyar.com
)