باکتری ها مفیدند یا مضر؟

[achachi98]

اکثر مردم با شنیدن نام «باکتری» به یاد بیماری های مختلفی که توسط باکتری ها بوجود می آیند، از جمله استروپتوکرک، می افتند. باکتری ها عامل بسیاری از بیماری های انسان از جمله وبا، سل، سوزاک،حصبه، و همچنین بیماری های جانوران و گیاهان می باشند. ولی این باکتری های بیماری زا و مضر فقط بخشی کوچکی از گروه وسیع باکتری ها را تشکیل می دهند. باکتری ها در همه جا زندگی می کنند، در هوا، در خاک، آب و انواع زیستگاه های مختلف و در شرایط زیستی گوناگون.آنها در قلل بسیار مرتفع کوه ها، در عمق عمیق ترین اقیاموس ها، در بدن انواع موجودات زنده ، و حتی در صخره های منجمد و یخ های قطب شمال یافت می شوند. این گسترش بسیار فراوان باکتری ها، مطالعه آنها را اهمیت خاصی بخشیده است، چرا که تنها با شناخت کامل آنهاست که می توان از خطرات آنها دوری و از فوایدشان هر بیشتر استفاده کنیم.
باکتری ها نقش بسیار مهم در اکوسیستم جهانی دارند: اکوسیستم های گوناگون جهانی، چه اکوسیستم های آبی چه اکوسیستم های خشکی، تا حد زیادی به فعالیت باکتری ها وابسته اند. چرخه ی مواد گوناگون از جمله کربن، نیتروژن و گوگرد توسط این دوستان زحمت کش ما تکمیل می شود و به جریان خود ادامه می دهد. وقتی موجودات زنده می میرند کربن آلی موجودات در بدن آنها باید به شکل دی اکسید کربن به جو برگردد این امر به وجود باکتری ها و فعالیت آنها محتاج است. شاید به نظر برسد که ما نیاز چندان به کربن نداریم و این کار باکتری ها اهمیت خاصی برای ما ندارد، ولی زمانی که به یاد آوریم که دی اکسید کربن از عوامل فتوسنتز است و بدون وجود آن نه فتوسنتزی صورت می کیرد و نه غذایی وجود دارد، آنوقت به اهمیت فعالیت این باکتری ها پی می بریم. بدون حضور آنها کل حیات محکوم به مرگ خواهند بود. کربن موجود در بافت های مختلف اجساد گیاهان و جانوران برای موجودات زنده قابل استفاده نیست و این باکتری ها هستند که این کربن را به شکل قابل استقاده برای موجودات فتوسنتزکننده در می آورند و امکان فراهم نمودن غذا برای کل موجودات زنده دیگر را فراهم می کنند. این کار مهم ترین نقش حیاتی باکتری هاست.
چرخه ی نیتروژن از جمله فعالیت های مهم دیگر باکتری هاست. گیاهان برای رشد و سالم ماندن خود به نیتروژن محتاجند و نمی توانند نیتروژن را به شکل گازی آن از اتمسفر دریافت کنند. در واقع فرم گازی نیتروژن که در جو وجود دارد برای گیاهان غیر قابل استفاده است و آنها نیتروژن را فقط به صورت نیتریت یا نیترات( یا برخی ترکیبات دیگر) از خاک می توانند جذب کنند. مهم ترین راه دستیابی گیاهان به نیتروژن قابل جذب، تثبیت نیتروژن است که توسط برخی از باکتری ها از جمله باکتری ریزوبیوم صورت می گیرد. باکتری های تثبیت کننده نیتروژن می توانند با برخی از گیاهان همزیستی حاصل کنند و نیتروژن را برای آنها فراهم کرده، ضامن بقای سالم و رشد کامل آنها گردند.
باکتری ها با تکمیل چرخه ی موادغذایی مختلف، علاوه بر قرار دادن منابع غذایی در دسترس موجودات زنده، نقش بسیار مهمی در پاکیزگی محیط زیست دارند.
باکتری ها علاوه بر نقش های مهمی که در اکوسیستم جهانی ایفا می کنند فواید دیگری نیز دارند، از جمله اینکه برخی از باکتری ها منابع تولید برخی از داروهای آنتی بیوتیک هستند. استروپتومایسین و نوکاردیسین از انواع آنتی بیوتیک هایی هستند که از باکتری ها بدست می آیند. برخی از باکتری ها نیز در دستگاه گوارش جانوران، از جمله انسان، به صورت همزیست با جانور زندگی می کنند و در هضم مواد غذایی به آنها کمک می کنند. برخی از موادغذایی، نیز از جمله ماست و انواع دیگری از لبنیات به کمک باکتری ها تولید می شوند و بدون وجود باکتری ها نمی توانیم آنها را تهیه کنیم.
به طور کلی می توان گفت باکتری ها عمدتاً مفید هستند و اگر چه برخی از آنها بیماری زا هستند، ولی به طور کل زندگی ما به این موجودات وابسته است. باکتری ها بیش از 3/5 میلیارد سال است که روی کره ی زمین زندگی می کنند و نه تنها ما، بلکه کل حیات به وجود آنها نیازمند است.