اين اراضي زبالههاي شهري تهران درآنها دفن شده است، به دو هزار هكتار و ارتفاع زبالههاي دفن شده بعضاً به100 متر هم ميرسد، بهطوري كه در بخشهاي مختلف مركز دفن زباله، شاهدايجاد حوضچههاي شيرابه زباله هستيم كه از به هم پيوستن اين حوضچهها، يكدرياچه شيرابه 12 هكتاري بهوجود آمده است. بوي نامطبوع اين درياچه درتمام شهر منتشر شده و زندگي را بر اهالي و مردم بيزبان اين منطقه سخت ودشوار كرده است، به طوري كه بيشتر آنها با انواع و اقسام بيماريهاي پوستيو تنفسي و حتي سرطان دستوپنجه نرم ميكنند.
250 ميليون مترمكعب گاز متان حاصلاز زبالههاي دفن شده در سالهاي گذشته قطعاً زنگ خطر جدي براي سلامتساكنان منطقه وسيعي از جنوب پايتخت است. اما به رغم پيگيريهاي فراوانفرمانداري، اداره محيط زيست، شبكه بهداشت و شوراي شهر شهرستان ري و حتياستانداري تهران و سازمان بازرسي كل كشور، متأسفانه شهرداري تهران بهعنوان عامل اصلي سهلانگاريها و ايجاد اين فاجعه زيستمحيطي هيچ همكاري ومشاركت مؤثر براي رفع معضل و مشكل موجود نداشته و ندارد.
سوي ديگر اجراي كمپوست به صورت روبازموجب پخش و انتشار آلودگيهاي مختلف در محيط شده و شرايط مناسبي براي زيستو تكثير حشرات موذي ايجاد كرده است و با توجه به فاصله بسيار كم محل اجرايكمپوست روباز با مناطق مسكوني، شاهد شيوع بيماريهاي پوستي، ريوي و تنفسيدر بين ساكنان هستيم.
ها، تصاوير و مستندات، نشان ميدهدكه با توجه به دفن گسترده و غيراصولي زبالهها در سالهاي اخير، هماكنونامكان گسترش محل دفن زبالهها در كهريزك وجود ندارد چرا كه منطقه دفنآنقدر گسترش يافته كه احتمال تجاوز آن به املاك انحصاري ارتش وجود دارد.
اراضي منابع طبيعي كه برايجنگلكاري به سازمان بازيافت شهرداري تهران تحويل داده شده بود، در معرضتهديد جدي قرار دارد. اين اراضي طبق مصوبه شوراي عالي بهداشت استانداريتهران در سال 1379 به سازمان بازيافت تحويل داده شد تا عمليات جنگلكاريدر آن اجرا شود.
فرماندار شهرستان ري: جان مردم در خطر است
فرجي فرماندار ري در اين زمينه ميگويد: «متاسفانه در طول اين سالها شهرستان ري محل سرريز معضلات و مشكلاتتهران بوده است. انتقال زباله هاي كلانشهر تهران، ورود 350 ميليون مترمكعب فاضلاب تهران، انتقال صنايع آلاينده تهران، انتقال زندان هايي نظيرزندان قصر، انتقال اراذل و اوباش تهران، انتقال اموات پايتخت، انتقالمجانين تهران و.... از آن جمله است.»
ادامه مي دهد: «شهرداري تهران در حاليكه شعار لزوم رسيدگي به جنوب تهران بيش از شمال آن را سر مي دهد اما درعمل جنوب تهران را به سطل زباله بزرگ پايتخت تبديل كرده است و علاوه برزباله هاي پايتخت، تمام مشكلات خود را نيز بر دوش مردم شهرستان ري بار ميكند.»
ميافزايد: «به عنوان مثال باانتقال پادگان قلعه مرغي قرار است پاركي در تهران ايجاد شود كه اقداميبسيار قابل تقدير است اما در عوض شهرداري تهران يكي از بهترين مناطقتوريستي و مرغوبترين زمين هاي كشاورزي شهرستان در منطقه پروازي ري راخريداري و به هوا ناجا براي انتقال پادگان قلعه مرغي واگذار كرده است.»
شهرستان ري در خصوص كهريزك نيزابراز عقيده مي كند: «مهمترين خواسته ما مكان يابي و انتقال مركز دفنزباله به مكاني مناسب است، چرا كه با اين شرايط، جان مردم در خطر است وهيچ چيز به اندازه سلامتي و جان ساكنان و اهالي براي ما اهميت و ارزشندارد.»
ادامه ميدهد: «از سوي ديگر شهرداريتهران تعهداتي داشته كه علي رغم اين همه ايجاد مشكل و مزاحمت براي مردم ريهنوز به آنها عمل نكرده است و ما خواستار جامه عمل پوشاندن به تمامي اينتعهدات هستيم.»
مهمترين تعهدات شهرداري تهران مي توانبه اين موارد اشاره كرد: 1- احداث پارك بازيافت و نگهداري 2- بهسازي مسيرجاده تهران- قم (حدفاصل سهراه باقرشهر تا كهريزك) با توجه به اينكه ترددروزانه هزار و 200 كاميون حمل زباله به اين مسير آسيب جدي وارد كرده وبهسازي آن ضروري است 3- ايجاد ايستگاه مترو كهريزك از ديگر تعهدات است كهشركت مترو نسبت به آن اقدام كند. 4- افزايش خطوط كمربندي دوم تهران- قم از4 خط به 6 خط از ديگر تعهدات شهرداري تهران است در اين خصوص قرار بر اينبود شهرداري تهران با همكاري اداره كل راه و ترابري استان تهران براي اينامر اقدام كند و شوراي شهر نيز در مرحله اول در سال 88 بودجه 10 ميلياردتوماني براي آن را به تصويب رساند، اما اين مبلغ هنوز تأمين نشده است. هدفاز افزايش خطوط كمربندي دوم تهران - قم اين است كه 1200 كاميون حمل زبالهكه به صورت روزانه تردد ميكنند، به داخل شهر وارد نشوند و آلودگي حاصل ازآنها موجب به خطر افتادن سلامتي مردم نشود.
گزارش هشدار گونه كارشناسان رسمي دادگستري
اين زمينه، اداره محيط زيست شهرستانري از طريق مراجع قضايي شكايتي را عليه مركز بازيافت كهريزك مطرح كرد كههماكنون در دادگاه كهريزك پروندهاش مفتوح است. به دنبال آن به دستورقاضي، كارشناسان رسمي دادگستري وارد عمل شده و پس از بازديد و بررسي حدود180 هكتار از اراضي كهريزك و مراجعه به ادارات و سازمانهاي مختلف، گزارشيارائه دادند كه در زير به بخشهايي از آن اشاره ميشود: «مجتمع مورد بحثداراي قدمتي 45 ساله است و در شبانهروز حدود 7 هزار و 500 تا 8 هزار تنزباله دريافت ميكند كه به وسعت هزار و 500 هكتار در شهرستان ري درمنتهياليه جاده قديم تهران- قم، كيلومتر 23 بعد از شورآباد واقع شدهاست... حجم وسيع از شيرابهها به صورت درياچهاي به وسعت حدود 12 هكتار درقسمت شمال محل مورد ترافع قرار گرفته كه علاوه بر بوي شديد ترش هوا باعثآلودگي آبهاي زيرزميني در پائين دست شده است... شيرابه زباله دارايآلايندههاي آلي و معدني، غلظت سنگين و آلايندههاي شيميايي خطرناك است...گاز متان و انفجارات احتمالي ناشي از گازهاي موجود و تخريب ديواره ترانشهمحل دفن و سرازير شدن شيرابههاي اسيدي آن به مناطق مسكوني در اثر حوادثغيرمترقبه از قبيل زلزله از ديگر موارد خطرات ناشي از وجود عدم كنترلمناسب گازهاي متان در منطقه است...»
رغم گذشت بيش از يكسال و نيم از اعلام دعوي محيط زيست عليه سازمان بازيافت در دادگاه كهريزك تاكنون راي صادر نشده است.
واكنش سازمان بازرسي كل كشور
زيست محيطي ايجاد شده توسط مركزبازيافت به حدي است كه چندي پيش سازمان بازرسي كل كشور بررسيهايگستردهاي را در اينباره آغاز كرد كه نتيجه آن، نامه اي از سوي معاونتنظارت و بازرسي امور سياسي و قضايي سازمان بازرسي كل كشور به استاندارتهران بود كه 9 برگ گزارش كامل از اين معضل زيست محيطي نيز به آن پيوستشده بود.
اميري، معاون نظارت و بازرسي امورسياسي و قضايي سازمان بازرسي كل كشور در گزارشي خطاب به تمدن، استاندارتهران نوشته است: «نظر به اينكه اطلاعات واصله به اين سازمان درخصوصعملكرد مركز دفن زباله كهريزك شهر تهران مورد بررسي قرار گرفته است لذا بهپيوست نسخهاي از گزارش مربوط ارسال ميگردد. اهم مفاد گزارش عبارت استاز: تهديد بهداشت منطقه به علت دفن زبالهها و تشكيل درياچهاي ازشيرابههاي سمي ناشي از آن -آلودگي شديد آبهاي زيرزميني ناشي از نشتشيرابه- آلودگي شديد زيست محيطي و آثار زيانبار آن بر سلامت اهالي.»
ادامه اين نامه آمده است: «در پايانگزارش، به منظور حسن جريان امور و رفع ايرادات پيشنهادهايي مطرح كهمهمترين آن عبارت است از: انجام مطالعات لازم و برآورد دقيق هزينه وامكانات مورد نياز شهرداري تهران براي انتقال مكان دفن زباله فعلي ازناحيه كهريزك به منطقهاي ديگر – ايجاد يك منطقه امن حايل در اطراف مركزدفن – خودداري از صدور مجوزهاي ساخت و ساز در اطراف منطقه دفن زباله واقدام جهت تصفيه و امحاي درياچه شيرابه در مركز دفن.»
زبالهها را جایی غیر از کهریزک دفن كنند
جواد محمديزاده رئيس سازمان حفاظتمحيط زيست نيز از سيكل معيوب جمعآوري زباله تا مرحله بازيافت ابرازنگراني كرده و ميگويد: ادعاي شهرداري براي بازيافت زبالهها در محل جمعآوري زباله واقع در كهريزك عملي نشده است.
تفكيك زباله از مبدأ و نحوه جمع آوريزبالهها اصلاح و بازيافت زبالهها نيز عملي شود، زبالهاي نميماند كهبعد نيازمند دفن آن باشيم، اما از آنجايي كه اين سيكل معيوب موجود در حالانجام است، نگرانيهايي در اين خصوص داريم.
با بيان اينكه از قبل بررسيهاييبراي تعيين نقاط ديگري براي دفن زباله انجام شده بود، تصريح ميكند:پيگيريهاي اخير ما اصرار بر بازيافت و خصوصاً توليد انرژي است چرا كهميشود با سوزاندن زباله، انرژي توليد كرد كه اميدواريم اين كار به نتيجهبرسد.
زاده با اشاره به تشكيل درياچهاي12 هكتاري كه از شيرابه زبالهها در همان منطقه و مجاورت مناطق مسكوني وصنعتي به وجود آمده است، خاطر نشان ميكند: شيرابه زبالهها علاوه برداشتنگاز مضر متان و خطرات ديگر، به آبهاي زيرزميني هم آسيب ميرساند و درياچهاي هم كه الان از شيرابه زبالهها شكل گرفته است نتيجه تخليه زباله وانباشت آن از دهها سال پيش است. طرحي را از قبل توسط مجامع بينالملليبررسي كرده بودند كه با تخليه گاز متان و تبديل اين شيرابه آسيب آن را بهحداقل برسانند كه مجري اين طرح نيز شهرداري است، اما شهرداري به اين وظيفهخود به خوبي عمل نكرده است.
سازمان حفاظت محيط زيست با تأكيد براينكه پيشنهاد ما به شهرداري دفن زباله نبوده بلكه بازيافت آن است، اظهارميدارد: اگر بخواهيم دفن زبالهها را ادامه دهيم، بايد مكانيابي جديديانجام شود؛ هر چند تأكيد ما بر بازيافت است ولي اگر بخشي از زبالهايبماند قطعاً بايد در جاي ديگري دفن شود. سازمان حفاظت محيط زيست بر محلدفن زباله كهريزك نظارت دارد و مواردي را كه مربوط به نارساييهايدستگاهها و شهرداري است را تذكر داده براي اين مورد پرونده قضايي تشكيلشده است.
در پاسخ به اين پرسش كه چرا شهرداريتهران وعده بازيافت زبالههاي منطقه كهريزك را به مردم اين منطقه داده بودولي اين كار را به انجام نرسانده است، با تأييد اين مطلب ميگويد: شهرداريادعا ميكند كه به دنبال بازيافت زبالهها است اما از نظر ما اين ادعايشانبه طور كامل عملي نشده است.
دفن روزانه 8 هزار تن زباله تهران در كهريزك
اين خصوص يك مقام آگاه به خبرنگار ما ميگويد: «روزانه بيش از 8 هزارتن زباله كلان شهر تهران در اين منطقه تخليه و دفن ميشود كه نتيجه آنتهديد جدي بهداشت منطقه، آلودگي شديد سفرههاي آب زيرزميني و محيط زيست وآثار زيانبار بر سلامت اهالي است.»
ميافزايد: «پس از ارائه گزارش سازمانبازرسي كل كشور، اين سازمان در نامه اي از شهرداري تهران خواست تا شرحي ازآخرين اقدامات صورت گرفته درباره اجراي پيشنهادهاي مطرح شده از سوي سازمانبازرسي كل كشور به اين سازمان ارسال كند و ما نيز از شوراي اسلامي كهريزكخواستيم تا مقدمات تشكيل جلسه مشترك با معاونت خدمات شهري شهرداري تهرانرا در همينباره فراهم كند اما متأسفانه مسئولان و مديران شهري تهرانكمترين همكاري را با ما و سازمان بازرسي كل كشور داشتهاند.»
ادامه ميدهد: «شهرداري كهريزك درنامه مورخ 31/6/88 خطاب به سازمان بازرسي كل كشور اعلام كرد كه هيچ اقدامياز سوي مسئولان سازمان بازيافت شهرداري تهران به منظور حسن جريان امور ورفع ايرادات موجود انجام نشده است و زبالههاي توليدي كلانشهر تهران كهروزانه بالغ بر 8 هزار تن است همچنان در اين منطقه تخليه و دفن ميشود.»
شهرداري به تعهدات خود عمل كند
تاريخ 11/8/88 و در نامه شماره2501/621، رئيس وقت شوراي اسلامي شهر كهريزك در نامهاي به دكتر حمزه شكيبرئيس كميسيون توسعه و عمران شوراي شهر تهران، مسائلي را درباره معضلاتمركز دفن زباله كهريزك مطرح كرد.
در اينباره ميگويد: «مهندس مهديچمران رئيس شوراي اسلامي شهر تهران دستور دارد تا كميسيونهاي مرتبط دراينباره تشكيل و اقدامات لازم و مؤثر را انجام دهند. اما چندي پيش رئيسشوراي شهر كهريزك در نامهاي به اينجانب عنوان كرد كه 2 سال است كه هيچجلسه و مكاتبهاي در اينباره انجام نشده است.»
ادامه ميدهد: «با توجه به بررسيهايانجام شده و كارشناسيهاي صورت گرفته، منطقه دفن زباله كهريزك وضعيتمناسبي ندارد و شهرداري تهران بايد براي اصلاح امور و خروج از وضعيتنامناسب فعلي اقدامات اساسي انجام دهد و به وظايف ذاتي و تعهدات قانونيخود عمل كند. البته نهادها و سازمانهاي ديگر نيز بايد در اين زمينه همراهشوند و مشاركت كنند چرا كه با همكاري همه جانبه و بين دستگاهي ميتوان بهحل مشكلات موجود اميدوار بود.»
مجبور به شكايت شديم
رضا سعيدپور رئيس اداره محيط زيستشهرستان ري ميگويد: در خصوص عملكرد زيست محيطي مركز دفن زباله كهريزكپيگيري هاي زيادي داشتيم كه به علت عدم نتيجهگيري مجبور شديم از طريقمراجع قضايي شكايتي را عليه مركز بازيافت كهريزك مطرح كنيم.
ضمن اشاره به وسعت 2 هزار كيلومتريشهر ري و قدمت حوزههاي مختلف صنعتي بويژه بخش صنايع نفتي در شهرستانميافزايد: متأسفانه افزايش رشد قارچ گونه كارگاههاي غيرمجاز با اثراتسوء و مخرب بسيار دردسر ساز شده است. عدم بررسيهاي لازم كارشناسي و درنظر نداشتن مبحث مهم آمايش سرزمين، محيط زيست و توسعه پايدار سالهاي سالاست كه صنعت و صنايع آلاينده شهري را ميزبان فعاليتهاي غيرمجاز كرده است.
تأكيد ميكند: در بحث بازيافتزبالهها هم پيگيري هاي لازم صورت گرفت لكن مجبور شديم از طريق مراجعقضايي شكايتي را عليه مركز بازيافت كهريزك مطرح كنيم كه هماكنون دردادگاه كهريزك پرونده مفتوح و تاكنون راي صادر نشده است.
كارشناس محيط زيست با بيان اينكهانتقال روزانه ب 8 هزار تن زباله به كهريزك بشدت منابع آب، خاك و هوا راتهديد ميكند،ميافزايد: با كار دقيق كارشناسي مكان ديگري براي دفن زبالهدر نظر گرفته شده است كه سازمان بازيافت به خاطر هزينه حمل آن تمايل بهانتقال ندارد.
اداره محيط زيست به برخي از مجوزهابا عنوان انبار و سيلو اشاره و اظهار كرد: به نام انبار و سيلو كارگاههايآلاينده جايگزين ميشود و به خاطر عوارضي كه پرداخت ميكنند براي خود حق وحقوقي قائل ميشوند كه در واقع به نظر ميرسد اين روش نوعي عبور از قوانينو مقررات محيط زيست است.
هشدار مقامات بهداشتي شهرستان
شيرابههاي حاصل از دفن زبالهها به آبهاي زيرزميني و زمينهايكشاورزي، خطرهاي جدي را متوجه مردم منطقه و حتي پايتخت كرده است.
مديرشبكه بهداشت و درمان شهرستان ري درنامه اي اينطور آورده است: «تداوم وضعيت موجود به دلايل متعدد همچون نشتشيرابه زباله، وضعيت زبالههاي بيمارستاني، دفع غالباً غيراصولي، دود ناشياز آتش خودبخودي، تردد كاميونهاي انتقال زباله در شرايط كاملاًغيربهداشتي، عدم رعايت حريم حداقل فاصله مجاز اين محل از مناطق مسكونيو... موجبات تهديد عليه بهداشت عمومي ساكنين منطقه را فراهم نموده است.علاوه بر آن با توجه به اينكه معضلات حاكم بر اين مركز بيشتر داراي تبعاتزيستمحيطي ميباشد، طرح شكايت از اين مجموعه به منظور جمعآوري و انتقالآن، از طريق سازمان محيطزيست در دادگاه عمومي بخش كهريزك صورت گرفته است.»
عصرایران
