چرا خواب مي‌بينيم؟

[Erratic]

چرا خواب مي‌بينيم؟
بررسي دلايل و مفاهيم «خواب ديدن» با کمک فناوري‌هاي نوين؛

يك محقق دانشگاه «هاروارد» در آمريكا معتقد است كه با کمک فناوري‌هاي نوين، امکان مطالعه دقيق بر روي دلايل «خواب ديدن» و حتي مفاهيم مختلف آن وجود دارد.
در فيلم جديد «کريستوفر نولان» با نام «آغاز» که در دسته فيلم‌هاي تخيلي گروه‌بندي مي‌شود شخصيت‌هاي فيلم مي‌توانند به روياهاي ديگر افراد وارد شده و در آن تغييراتي ايجاد کنند. شايد امروز دانشمندان واقعي نتوانند چنين کاري انجام دهند اما مي‌توانند با استفاده از فناوري‌هاي جديد تصويربرداري مغزي به راحتي فعاليت‌هاي مغز را مشخص کرده و بگويند که آيا فرد در حال حساب کردن، حرف زدن، خواندن و يا ترسيدن از يک کابوس است. «ديردرا برت»، روانشناس دانشگاه «هاروارد» مي‌گويد: با اينکه فناوري‌هاي تصويربرداري روز به روز در حال دقيق‌تر شدن هستند اما وي در امکان عملي شدن آنچه در فيلم «آغاز» به نمايش گذاشته مي‌شود، ترديد دارد. اما دانشمندان در حال حاضر مي‌توانند با استفاده از فناوري‌هاي برق‌نگاري مغزي يا EEG، قلب‌نگاري الکتريکي يا EKG و فناوري حرکت چشم يا REMT طي دوره‌هاي مختلف خواب دريابند کداميک از بخش‌هاي مغز فعال است تا به اين شکل امواج مغزي فرد خواب را ضبط کرده و در برخي از مواقع روياي فرد را از طريق اين امواج مغزي ترجمه کنند.
نگاهي مخفيانه به روياهاي انسان
در يکي از آزمايش‌ها، محققان داوطلبي که به خواب رفته بود را از طريق کابل‌هايي به روباتي وصل کردند تا روبات بتواند آنچه فرد در رويا مي‌بيند را بازي کند. در اين آزمايش روبات از اطلاعات بدست آمده از حرکات چشم فرد براي يافتن جهتي که بايد به آن نگاه کند استفاده مي‌کرد. به گفته «برت» امواج مغزي را مي‌توان به عمل ترجمه کرد. براي مثال فناوري تصويربرداري مغزي مي‌تواند تعيين کند فرد در خواب کابوس مي‌بيند و يا در حال پرواز کردن است. ذهن انسان از فرصت خواب براي فعالسازي مجدد خود و حل مشکلات استفاده مي‌کند. «برت» براي اثبات اين فرضيه از تعدادي از دانشجويان خواست قبل از به خواب رفتن بر روي مشکلات و مسئله‌هاي تکاليف کلاسي خود تمرکز کنند. در پايان اين آزمايش نيمي از دانشجويان اعلام کردند خوابي درباره مسئله مورد نظرشان ديده‌اند و در حدود يک چهارم از آنها نيز پاسخ مسئله خود را در خواب يافته بودند. به گفته «برت» اين نشان مي‌دهد؛ مغز انسان مانند زماني‌که در بيداري براي حل مشکلي فعاليت مي‌کند در هنگام خواب ديدن نيز فعاليت خواهد داشت. دانشمندان در حال حاضر فوايد خواب مناسب در شب را به اثبات رسانده‌اند اما فوايد رواني روياها و مفاهيم آنها همچنان ناشناخته باقي مانده‌اند. بيشتر روياها در مرحله REM، دوره‌اي که با حرکات متوالي چشم همراه است ظاهر مي‌شوند که طي اين مرحله بخشهايي از مغز استراحت کرده و عوامل شيميايي مغز از جمله انتقال دهنده‌هاي نوروني تجديد نيرو مي‌کنند. با اين همه گاه روياها در ديگر مراحل خواب انسان نيز رخ مي‌دهند. بويژه در افرادي که به اختلال فشار رواني پس آسيبي و ديگر مشکلات مختل کننده خواب مبتلا باشند. به گفته «برت» خواب‌هاي عجيب مي‌توانند مهم و تشبيهي باشند. بسياري از روياها در صورتي‌که فرد درباره مفهوم آنها فکر کرده و به ريشه نمادين آن پي ببرد مي‌توانند در زندگي فرد تاثيرگذار باشند.
لزوم ديدن کابوس
در اينصورت اگر روياها شيوه‌اي طبيعي براي يافتن راه‌حلي خلاقانه براي مشکلات بشمار مي‌رود، شايد اين سئوال پيش آيد که هدف از «کابوس ديدن» چيست؟ «برت» مي‌گويد: کابوس‌ها مي‌توانند براي هوشياري ما از وجود خطرهاي ممکن بوجود آيند. کابوس‌ها پس آسيبي که تنها مي‌توانند آسيبي دوباره به فرد وارد کنند، شايد در دوران اجداد و نياکان انسان مفيد بوده‌اند و در زمان حمله موجودي وحشي يا نزديک شدن يک خطر، آنها را از خواب بيدار مي‌کرده‌اند .اما اين زنگ هشدار تکاملي در زندگي امروز چندان کاربردي نيست زيرا کمتر پيش مي‌آيد خطرهايي که در زندگي مدرن در کمين انسان‌ها قرار دارد. در فواصل زماني کوتاه براي قربانيان مشابهي تکرار شود، با اين حال برخي از کابوس‌ها مي‌توانند توجه فرد را نسبت به امري نگران کننده و يا موضوعي که براي فرد از اهميت برخوردار است جلب کرده و واکنش وي را نسبت به آن موضوع تغيير دهد. همچنين مطالعات «برت» نشان مي‌دهند بسياري از روياها مفاهيم پنهاني دارند و پيام‌هاي آن براي راهنمايي فرد در زندگي بيرون از سرزمين روياها است، همچنين گاه روياهاي عجيب و غريب هيچ مفهومي ندارند.
منبع:روزنامه ابتکار