فتنه‌اي كه صورت عروس خاورميانه را زخمي كرد

[hedayat.m]

بيروت ـ خبرنگار تابناك: امروز سالگرد جنگ داخلي لبنان است. سي‌وسه سال پيش در چنين روزي، جنگي که بر کل منطقه سايه انداخته بود، آغاز شد؛ جنگي که در سيزدهم آوريل سال 1975 در بيروت آغاز شد و شانزده سال و هفت ماه ادامه يافت تا آن که رسما در سيزدهم اکتبر سال 1990 به پايان رسيد. اين جنگ صد هزار کشته، سيصد هزار مجروح و معلول، هفده هزار ربوده شده و مفقود و بيش از يک ميليون آواره و مهاجر از خود بر جاي گذاشت.

در کنار اين تلفات سنگين، ميليارد‌ها دلار به اقتصاد لبنان خسارت وارد آورد و کشوري که به پيشرفت اقتصادي و محوريت در اقتصاد آسيا و خاورميانه شهرت داشت، به يکي از فقيرترين و عقب‌مانده‌ترين کشورهاي عربي در چهارچوب اقتصاد روز دنيا تبديل شد. جنگ داخلي لبنان، جنگ بين طوايف ديني را سبب شد و برخي از لبناني‌ها از يک سو با سوريه پيمان بستند و برخي ديگر به سوي اسرائيل رفتند.

در اين جنگ خانمانسوز، علاوه بر جامعه لبناني «‌سازمان آزاديبخش فلسطين‌» نيز قرباني شد تا برنده واقعي اين جنگ در خاورميانه، اسرائيل باشد. در اين جنگ، علاوه بر طرف‌هاي منطقه‌اي و بين‌المللي، طوايف اسلامي اعم از شيعه و سني، طايفه مسيحيان ماروني، دروزي‌هاي لبنان و طرف‌هاي فلسطيني در اين جنگ به شکل گسترده‌اي خواسته يا ناخواسته حضور داشتند.

در حقيقت يازده طرف اصلي را در اين جنگ مي‌توان برشمرد:
1ـ ايالات متحده آمريکا
2ـ اسرائيل
3ـ نيروهاي لبناني مشهور به فالانژيست‌ها
4ـ حزب کتايب لبنان
5ـ سازمان آزاديبخش فلسطين
6ـ سوريه
7ـ جنبش امل
8ـ جنبش ملي لبنان
9ـ حزب ترقي‌خواه دروزي‌هاي لبنان
10ـ حزب مسيحي ملي‌گرايان آزاد
11ـ ارتش لبنان

در سايه همين جنگ داخلي بود که ارتش اسرائيل در سال 1982 با حمله سراسري از جنوب لبنان تا دروازه‌هاي بيروت مي‌رسد و پس از محاصره 74 روزه بيروت، سازمان آزاديبخش فلسطين را از بيروت بيرون مي‌كند و با قتل‌عام صبرا و شاتيلا، صفحه‌اي تاريک از قتل‌عام انسان‌هاي بي‌گناه در لبنان بر جاي مي‌گذارد و سپس با حمايت از يک دولت دست نشانده به رياست بشير جميل، راه حاکميت مطلق بر اين کشور را در پيش مي‌گيرد.

سال‌ها بعد اما سير حوادث بر خلاف اشتهاي اسرائيل حرکت كرد و با شکل‌گيري مقاومت اسلامي لبنان، موازنه‌ها در اين کشور بر هم ريخت و اسرائيل در پروژه حاکميت نظامي و امنيتي بر لبنان شکست خورد و کار به جايي رسيد که در رويارويي با مقاومت اسلامي اين کشور، در جنگ سي‌وسه روزه تابستان سال 1385 مجبور شد براي نخستين بار در داخل فلسطين اشغالي، با مقاومت اسلامي رويارو شود.

همين شکست سخت اسرائيل در برابر حزب‌الله که رهبري مقاومت اسلامي را در لبنان به دست دارد، باعث شد تا اسرائيل براي مقابله با پيامدهاي يک جنگ سراسري، مانوري پنج روزه را در هفته گذشته، از شمال تا جنوب فلسطين اشغالي به اجرا گذارد.

لبنان امروز، لبناني بدون رئيس‌جمهور، با پارلماني تعطيل و دولتي است که به باور بيشتر لبناني‌ها، فاقد مشروعيت قانوني است و بايد گفت، همه اين تحولات در سايه هم‌پيماني طرف‌هايي در لبنان با طرح آمريکا در خاورميانه و از سوي ديگر در سايه هم‌پيماني طرف‌هايي با مقاومت در برابر سلطه و نفوذ آمريکا در لبنان و خاورميانه شکل گرفته است.

اين بار بر خلاف دوران جنگ داخلي، هم‌پيماني‌ها و اهداف هر گروه به خوبي روشن و رسمي و آشکار است. از همين روي، تحولات لبنان بي‌هيچ شک و شبهه‌اي بر کل خاورميانه و بر سياست‌هاي استراتژيک آمريکا سايه انداخته است، به گونه‌اي که قفلي محکم بر پاي ارتش تجاوزگر اسرائيل در کل خاورميانه بسته است.